انتخاب دیکشنری مترجم لغت نامه جستجو در دیکشنری
دیکشنری مترجم تغییر دیکشنری یا مترجم
برای انتخاب دیکشنری یا لغتنامه، اینجا را کلیک کنید.
انگلیسی به فارسی فارسی به انگلیسی انگلیسی به انگلیسی فارسی به عربی عربی به فارسی جدول کلمات کلمات اختصاری لغت نامه دهخدا فرهنگ فارسی فرهنگ فارسی معین فرهنگ فارسی عمید اسم پسرانه و دخترانه دانشنامه عمومی دانشنامه اسلامی کامپیوتر برق و الکترونیک عمران و معماری حقوق سینما صنعت علوم دامی حسابداری ریاضیات آمار خودرو صنایع غذایی نساجی پلیمر معدن شیمی نفت مهندسی گاز خاک شناسی زمین شناسی آب و خاک بهداشت دندانپزشکی روانپزشکی فوتبال کاراته یوگا کوه نوردی

97 948 100 1

ابن عباس

/'ebne'abbAs/

معنی ابن عباس در لغت نامه دهخدا

ابن عباس. [ اِ ن ُ ع َب ْ با ] (اِخ ) عبداﷲبن عباس بن عبدالمطلب بن هاشم بن عبد مناف ، مکنی به ابوالعباس. مولد او مکه ٔ مکرمه ، به شعب ابی طالب ، آنگاه که مسلمین و بنی هاشم بدانجا محصور بودند (سه سال پیش از هجرت ).مادرش لبابه بنت حارث و حارث پسرعم رسول اکرم صلوات اﷲعلیه است و با اینکه هنگام رحلت آن حضرت کودکی سیزده ساله بود احادیث بسیار بدو نسبت کنند. او به سال 27 هَ.ق. با عبداﷲبن ابی سرح بغزای افریقیه شد و در زمان خلافت امیرالمؤمنین علی علیه السلام با آن حضرت به عراق رفت و در جنگ صفین حاضر بود و سپس حکومت بصره بوی مفوض گردید و پیش از شهادت علی علیه السلام از عراق بطائف هجرت کرد و تا زمان مرگ (68 هَ.ق.) بدانجا ببود. خلفای عباسی از نسل او باشند، و نیز گفته اندابن عباس به سال 49 هَ.ق. با ابوایوب انصاری به معیت یزیدبن معاویه بغزای روم رفت و او اکبر اولاد پدرخویش بوده و عبیداﷲ و فضل و قثم و معبد برادران او باشند. و چون ابن عباس مطلق گویند منصرف به عبداﷲ باشد. و کتاب تفسیری نیز به عبداﷲبن عباس نسبت کنند.

ابن عباس. [ اِ ن ُع َب ْ با ] (اِخ ) رجوع به ابوالقاسم الزهراوی شود.

معنی ابن عباس به فارسی

ابن عباس
مولد او مکعه مکرمه به شیب ابوطالب

ابن عباس در دانشنامه اسلامی

ابن عباس
ابن عباس عموزاده و صحابی رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلّم ، امیر الحاج و بنیان گذار مکتب تفسیری مکه و از یاران و شاگردان امام علی (ع) هستند.
عبدالله بن عباس بن عبدالمطلب ، مکنا به ابوالعباس، سه سال پیش از هجرت هنگام حضور مسلمانان و بنی هاشم و از جمله عباس و خانواده اش، در شعب ابی طالب زاده شد.
انساب الاشراف، احمد بن یحیی بلاذری، ج۴، ص۱.    
عبدالله بن عباس به سال ۶۸ق. در تبعیدگاهش در طائف حالی که بینایی خود را از دست داده بود، درگذشت
انساب الاشراف، احمد بن یحیی بلاذری، ج۴، ص۵۳.    
درباره ایمان آوردن والدینش اختلاف است. گفته اند: پدرش عباس پیش از هجرت ایمان آورد و ایمان خود را کتمان کرد
الطبقات، ابن سعد، ج۴، ص۱۰.    
...
ابن عباس
کلید واژه: عبدالله بن عباس
عبدالله بن عباس بن عبدالمطلب؛ محدث، مفسر و فقیه صدر اسلام، پسر عموی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله، و از اصحاب کم سن و سال آن حضرت بود. او تا زمان امام سجاد علیه السلام زنده بود و در زمره اصحاب ائمه علیهم السلام بود.
عبدالله بن عباس بن عبدالمطلب بن هاشم بن عبدمناف، پسرعموی پیامبر بوده و مادرش لبابه دختر حارث بوده و کنیه اش ابوالعباس می باشد.
در تاریخ ولادت وی اختلاف است، ولی مشهور این است که ابن عباس سه سال قبل از هجرت در شعب ابی طالب به دنیا آمد.
ابن اثیر می نویسد: «هنگام ولادت ابن عباس، پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله سقّ ابن عباس را با آب دهان خویش برداشت».
ذهبی می نویسد: «عبدالله بن عباس بیش از سی ماه همراه پیامبر بوده است».
طبق نقل های تاریخی، پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله در مورد عبدالله بن عباس دعای خیر فرمود؛ چنانچه در کتب حدیثی و تاریخی آمده که پیامبر صلی الله علیه و آله به ابن عباس فرمود: «اللهم علّمه الحکمةَ». در جای دیگر چنین فرمود: «الّلهمّ بارِکْ فیه وانْشُرْ مِنْه».
همچنین نقل شده پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله دست مبارک خود را بر سر ابن عباس گذارده و فرمود: «اللهم اَعْطِهِ الحکمة و عَلِّمْهُ التأویل».
عبدالله فرزند عباس بن عبدالمطلب، از تیرۀ بنی هاشم، از قبیلۀ قریش بود. مادرش نیز لبابۀ کبری، دختر حارث بن حزن بود. عبدالله سه سال پیش از هجرت پیامبر (صلی الله علیه و آله وسلّم) به مدینه دیده به جهان گشود و سیزده ساله بود که رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلّم) رحلت نمودند. برخی نیز برآنند که وی سه سال پیش از هجرت، در شعب ابی طالب به دنیا آمده است. در روایتی نقل شده که عبدالله بن عباس ابراز داشته؛ در سالی که رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلّم) از دنیا رفتند، او پانزده سال داشته است.
در بحبوحۀ جنگ صفین، معاویه نامه ای به عبدالله بن عباس نوشت و از عبدالله برای خاتمه دادن به جنگ کمک خواست. معاویه در نامه خود نوشته بود: شما بنی هاشم همواره در پیِ آزار رساندن به یاران عثمان هستید و در این مساله شتاب می کنید، تا آن جا که طلحه و زبیر را به خاطر دوستی و خونخواهی عثمان به قتل رساندید. معاویه در نامۀ خود آورده بود: اگر این رفتارها به علت حکومت کردن بنی امیه است، پس چگونه به حکومت تَیم و عَدی (ابوبکر و عمر) تن دادید و از آنان اطاعت کردید؟ معاویه در نامه اش یادآور شده بود که بر اثر جنگ، از مردان قریش جز شش نفر، کسی باقی نمانده و معاویه بعد از امام علی (علیه السّلام)، عبدالله بن عباس را برترین فردِ قریش می داند و نظرش این است که اگر مردم بعد از عثمان با عبدالله بن عباس بیعت می کردند، معاویه به این بیعت راضی تر بود تا بیعت با علی بن ابی طالب (علیه السّلام) ! (این شش نفر که معاویه مدعی وجود آنان بود، عبارت بودند از: امام علی (علیه السّلام)، عبدالله بن عباس، معاویه، عمرو بن عاص، سعد بن ابی وقاص و عبدالله بن عمر.) هنگامی که عبدالله نامۀ معاویه را خواند، خشمگین شد و به او نوشت: اینکه گفته ای ما در آزار رساندن به یاران عثمان شتاب داریم، بدان که تو عثمان را در زمانی که به تو نیاز داشت و یاری می خواست تنها گذاشتی و یاری نکردی. در مورد طلحه و زبیر هم بدان که آن ها بر علیه علی (علیه السّلام) قیام کردند و عرصه را بر او تنگ نمودند و در حالی که طالب حکومت بودند و بیعت خود را شکسته بودند خروج نمودند و سر به شورش برداشتند. ما نیز به خاطر ظلم و ستم با تو و آنان جنگیدیم. اما در مورد اینکه می گویی از مردان قریش جز شش نفر باقی نمانده است، بدان که اکثر آن ها و بهترین آنان بر علیه تو، همراه با ما جنگیدند و آنانی هم که ما را یاری نکردند تو را نیز یاری نکرده اند.عبدالله می نویسد: در مورد مدارای ما با عمر و ابوبکر نیز باید بگویم: ابوبکر و عمر از عثمان بهتر بودند، همان طور که عثمان از تو بهتر بود. در مورد این هم که گفته ای اگر مردم با من بیعت می کردند، همگی مرا اطاعت می کردند، باید بدانی که مردم با علی (علیه السّلام) که از من بهتر بود بیعت کردند و با این حال باز همۀ مردم از او اطاعت نمی کنند. این را هم بدان که حکومت تنها از آنِ کسی است که در شورا حضور داشته باشد. تو را چه به خلافت معاویه؟ تو آزاد شده پسر آزاد شده ای! خلافت تنها متعلق به مهاجران نخستین است و طلقاء در آن حقی ندارند.
سفیری در نهروان
عبدالله بن عباس در جنگ نهروان از طرف امیرالمؤمنین (علیه السّلام) ماموریت یافت به سوی خوارج رفته و با آنان بحث نماید و آن ها را از شورش و نافرمانی منصرف سازد. امام در آن روز از عبدالله خواستند با خوارج با استفاده از آیات بحث نکند، بلکه با سنت بحث نماید، چرا که قرآن قابلیت حمل بر وجوه گوناگون را داراست. عبدالله بن عباس از طرف امام علی (علیه السّلام) به سوی خوارج که در حروراء مستقر شده بودند رفت و پس از صحبت با آنان موفق شد تعداد زیادی از خارجیان را متقاعد به بازگشت کند و بازگرداند.
بازگشت به مکه
عبدالله بن عباس پس از آن که امام علی (علیه السّلام) به شهادت رسیدند، به کوفه رفت و نقش فعالی در بیعت مردم با امام حسن (علیه السّلام) ایفا کرد و کوفیان را به بیعت با امام مجتبی (علیه السّلام) فرا خواند. او تا زمان صلح امام حسن (علیه السّلام) با معاویه در کوفه حضور داشت و پس از صلح به مکه رفت و تا قبل از قیام عبدالله بن زبیر و رفتن به طائف، در مکه زندگی می کرد.
قیام عبدالله بن زبیر
...
عبدالله فرزند عباس بن عبدالمطلب، از تیرۀ بنی هاشم، از قبیلۀ قریش بود. مادرش نیز لبابۀ کبری، دختر حارث بن حزن بود. عبدالله سه سال پیش از هجرت پیامبر (صلی الله علیه و آله وسلّم) به مدینه دیده به جهان گشود و سیزده ساله بود که رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلّم) رحلت نمودند. برخی نیز برآنند که وی سه سال پیش از هجرت، در شعب ابی طالب به دنیا آمده است. در روایتی نقل شده که عبدالله بن عباس ابراز داشته؛ در سالی که رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلّم) از دنیا رفتند، او پانزده سال داشته است.
عبدالله شش پسر به نام های؛ عباس، محمد، فضل، عبدالرحمن، عبیدالله، علی و دو دختر به نام های؛ لبابه و اسماء داشت. سلیط نام فرزند دیگر وی از کنیزی بود که عبدالله گر چه ابتدا او را از خود نفی کرد؛ ولی عاقبت به خود بازگرداند. نسل عبدالله از فرزند کوچکش علی ادامه پیدا کرد. کنیه وی به سبب نام فرزند بزرگش ابوالعباس بود.
ویژگی های ظاهری
عبدالله انگشتر به دست راست می کرد و می گفت که رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلّم) این گونه انگشتر به دست می کرده اند. او هنگامی که به حمام می رفت، روپوشی بر تن می کرد و می گفت: از خداوند شرم دارم که مرا برهنه در حمام ببیند. عبدالله روپوشی داشت که تا ساق او می رسید و بر روی آن عبایی می انداخت و با آن خود را می پوشانید و مقابل کعبه نماز می خواند. او عمامه یی به رنگ مشکی به سر می کرد و یک وجب یا کمتر از آن را پشت سر می انداخت. ردائی نیز داشت که آن را به قیمت هزار درهم خریداری کرده بود و لباسی از جنس خز می پوشید. عبدالله دارای موهایی بلند و محاسنی انبوه بود و محاسن خود را خضاب می کرد. او فردی بلند قد، بزرگوار و کریم بود. عبدالله بن عباس در اواخر عمر بینایی خود را از دست داد. (بلاذری نوشته است که عبدالله بن عباس در سن شصت سالگی یا حدود آن نابینا شده است.) او در این باره می گفت: برای از دست دادن هیچ چیز از این دنیا غمگین نیستم، جز این که کاش چشمانم سالم بود تا خود با پای پیاده به خانه خدا می رفتم.
فضائل ابن عباس
روایت، «عبدالله بن عباس با تقواترین فرد نسبت به محارم الهی بوده است»، گویای تقوای فردی اوست. در روایتی دیگر آمده است: هنگامی که هفتاد نفر از اصحاب رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلّم) در مساله ای با هم اختلاف کردند، برای حل اختلاف به نظر عبدالله بن عباس رجوع نمودند. در گونۀ عبدالله بن عباس خط سیاهی وجود داشت که بر اثر گریۀ زیاد به وجود آمده بود. عبدالله می گفت: دوبار جبرئیل را مشاهده کرده است. در انساب الاشراف نیز روایتی به این مضمون نقل شده است که هیچ جمعه ای بر ابن عباس نگذشت، جز آن که در آن روزه بود. مسروق (نام کامل او مسروق بن اجدع می باشد. او از تابعین و اهل کوفه بود.) می گفت: هنگامی که عبدالله بن عباس را دیدم، با خود گفتم او زیباترینِ مردم است، هنگامی که سخن گفت با خود گفتم فصیح ترین مردم است و هنگامی که نقل حدیث کرد، او را عالم ترین مردم دانستم.
علم ابن عباس
...
ابن عبّاس، ابوالعباس عبدالله بن عباس بن عبدالمطلب، پسر عم رسول الله(ص)، محدث، مفسّر،فقیه و مورخ صدر اسلام و از اصحاب خاص پیغمبر(ص) و دوست و مشاور خلفای راشدین و سردار سپاه و استاندار و نماینده و سفیر امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب(ع).
حضرت رسول(ص)به او عنایت و علاقۀ خاص داشت و در حق او دعاهایی فرموده است که مشهور است: «اللّهم فقّهه فی الدین و علم التأویل»/«اللّهم فقّهه فی الدین و علّمه التأویل».
او 1660 حدیث از رسول اللّه(ص)نقل کرده است. او قرآن شناسی خود را حاصل صحبت و مصاحبت استادش حضرت امیرالمؤمنین علی(ع) می داند.او را حبر الامّة/بحر الامة، ترجمان القرآن، و رئیس المفسرین لقب داده اند.(-دایرة المعارف تشیع، مقالۀ «ابن عبّاس»،ج /1 344).ابن مسعود با همه جلالت قدر و مقام شامخی که در قرآن شناسی دارد، او را ترجمان القرآن خوانده است.
مجاهد که خود مفسری بزرگ است و تفسیرش محفوظ مانده و به طبع رسیده است،در حق او می گوید: «چون تفسیر می کرد، همه چیز را واضح و روشن می کرد».
حضرت علی(ع) که بر او به ویژه در تفسیر قرآن مقام استادی داشت،در حق او و تفسیرش فرموده است: «کأنّما ینظر الی الغیب من ستر رقیق».(گویی از ورای پرده ای نازک غیب را می بیند).قرآن شناسی و تفسیر ابن عباس دو ویژگی داشت.نخست نقل نقادانه از اهل کتاب در قصص قرآنی، و دیگر استناد و استشهاد به شعر عربی/شعر جاهلی.
معروف است که عمر در مسائل قرآنی و تفسیری بیش از همه و پیش از همه به ابن عباس مراجعه می کرده است.هم او و هم ابن عباس مراجعه به شعر قدیم(قبل از نزول قرآن)عربی یا شعر عهد جاهلیت را برای فهم مفردات قرآنی توصیه می کرده اند.
تنویر المقباس اثر عبداللّه بن عباس بن عبدالمطلب بن هاشم بن عبد مناف معروف به ابن عباس (۳ پ ه - ۶۸ ق) از کبار صحابه است. روایت شـده اسـت که حضرت رسول اللّه (صلی الله علیه وآله) درباره وی دعا فرمودند اللهم فقهه فی الدین و علمه فی التاویل... و دعای پیغمبر (ص) مستجاب گردید و بر اثر دانش وسیعش و احاطه کامل بـه تفسیر و تاویل قرآن کریم او را ترجمان القرآن می خوانند و نیز او را وارث علوم رسول اللّه (صلی الله علیه وآله) می دانند.
مفسرین فریقین روایات او را در تفسیرهای خویش ذکر می کنند. تا به آنجا که حدود نیمی از احادیث وارده در تفسیر قرآن کریم از ابن عباس روایت شده است. قسمتی از تفسیر وی نخست در بمبئی در ۱۲۸۰ ق به چاپ رسید. سـپس در بولاق به سال ۱۲۹۰ ق چاپ دوم گردید و مکررا در ایران و هندوستان و بیروت به چاپ رسیده است و شمس الدین محمد سخاوی در الضوء اللامع آن را به محمد بن یعقوب فیروزآبادی (م ۸۱۷ ق) نسبت داده که مرادش جمع و تدوین آن است و همچنین است صاحب کشف الظنون. در نسخه چاپی، سند اول آن منتهی می گردد به عمار بن عبدالمجید هروی که نیز او از علی بن اسحاق سمرقندی (م ۲۳۷ ق) روایت کرده است و سمرقندی از محمد بن مروان سدی صغیر (م ۱۸۶ ق) روایـت مـی نماید و او از محمد بن السائب کلبی (م ۱۴۶ ق) روایت کرده است و او از ابی صالح میزان بصری و او از ابن عباس. سیوطی در الاتقان خود طرق روایات تفسیر ابن عباس را ضبط کرده است. ابن ندیم درباره او می نویسد: کتاب ابن عباس، به روایت مجاهد، و حمید بن قیس از مجاهد و ورقـاء از ابـونـجـیـح از مـجـاهد و عیسی بن میمون از ابونجیح از مجاهد آن را روایت کرده اند.

تدوین گفته های ابن عباس
با وجود کثرت اقوال تفسیری ابن عباس در تفاسیر، در این که خود وی تألیفی داشته باشد، تردید وجود دارد. از مطالبی که درباره برخی از شاگردان ابن عباس نقل شده است، می توان دریافت که آن ها پس از وی اقوالش را تدوین کرده اند. دلیل دیگر بر فقدان روایات تفسیری مکتوب از ابن عباس، تفاوت روایات تفسیری وی، حتی ذیل یک آیه، در تفاسیر گوناگون است.

ذکر سند گفته های ابن عباس
در تفاسیر روایی، اقوال فراوانی از ابن عباس با سلسله اِسنادهای مختلف آمده که سلقینی با ذکر تمام آن ها به این نکته که هر مفسری از کدام طریق بهره برده، اشاره کرده است. از این میان، طریق محمدبن مسلم زُهْری از عبیداللّه بن عبداللّه بن عُتْبَه از معاویه بن صالح از علی بن ابی طلحه را صحیحترین طریق شمرده اند. مجموعه این روایات به صورت صحیفه ای مدوّن در میان محدّثان مصری رواج داشته و چنان معتبر بوده که احمد بن حنبل سفر به مصر را برای سماع آن نیکو می شمرده است.

← تردید در صحت سند علی بن ابی طلحه
...
تفسیر ابن عباس، مجموعه اقوال تفسیری منسوب به عبداللّه بن عباس، که توسط شاگردانش جمع آوری شده است. استناد به این اقوال نزد راویان شیعه متداول بوده است. حسین بن حکم حِبَری زیدی و فرات بن ابراهیم کوفی روایات تفسیری بسیاری از ابن عباس نقل کرده اند، همچنین عبدالعزیز جلودی، مجموعه ای از اقوال تفسیری او را گرد آوری کرده است.
از ویژگی های این مجموعه اقوال، بیان اسباب نزول و قصصی بودن آن است. حسکانی نیز روایات تفسیری فراوانی در فضیلت اهل بیت و شأن نزول آیات در حق ایشان، به نقل از ابن عباس آورده شده است.
با وجود فراوانی اقوال تفسیری ابن عباس در تفاسیر، در اینکه خود وی تألیفی داشته باشد، تردید وجود دارد از مطالبی که در باره برخی از شاگردانش نقل شده است می توان دریافت که آنان پس از وی اقوالش را تدوین کرده اند. دلیل دیگر بر فقدان روایات تفسیری مکتوب از ابن عباس، تفاوت روایات تفسیری وی، حتی ذیل یک آیه، در تفاسیر گوناگون است.

ارتباط محتوایی با ابن عباس

ابن عباس را به اشتراک بگذارید

Telegram Facebook Google Plus Twitter LinkedIn

پیشنهاد شما درباره معنی ابن عباس



نام نویسی   |   ورود

عبارات و کلمات کلیدی مرتبط

• عبیدالله بن عباس   • یکی از احادیث عبدالله ابن عباس   • ابن عباس سردار امام حسن   • عبيدالله بن عباس   • ابن عباس پسر عموی پیامبر   • عباس بن عبدالمطلب   • ابن عباس عند الشيعة   • احاديث عبدالله بن عباس   • معنی ابن عباس   • مفهوم ابن عباس   • تعریف ابن عباس   • معرفی ابن عباس   • ابن عباس چیست   • ابن عباس یعنی چی   • ابن عباس یعنی چه  

توضیحات دیگر

معنی ابن عباس
کلمه : ابن عباس
اشتباه تایپی : hfk ufhs
آوا : 'ebne'abbAs
نقش : اسم خاص اشخاص
عکس ابن عباس : در گوگل


آیا معنی ابن عباس مناسب بود ؟     امتیاز مثبت به دیکشنری   امتیاز منفی به دیکشنری     ( امتیاز : 97% )