انتخاب دیکشنری مترجم لغت نامه
جستجو در دیکشنری
دیکشنری مترجم تغییر دیکشنری یا مترجم
برای انتخاب دیکشنری یا لغتنامه، اینجا را کلیک کنید.
انگلیسی به فارسی انگلیسی به انگلیسی کلمات اختصاری فارسی به انگلیسی فارسی به عربی عربی به فارسی جدول کلمات لغت نامه دهخدا فرهنگ فارسی فرهنگ فارسی معین فرهنگ فارسی عمید اسم پسرانه و دخترانه دانشنامه عمومی دانشنامه اسلامی کامپیوتر برق و الکترونیک عمران و معماری حقوق سینما صنعت علوم دامی حسابداری ریاضیات آمار خودرو صنایع غذایی نساجی پلیمر معدن شیمی نفت مهندسی گاز خاک شناسی زمین شناسی آب و خاک بهداشت دندانپزشکی روانپزشکی فوتبال کاراته یوگا کوه نوردی

94 1035 100 1

ابومخنف

معنی ابومخنف در لغت نامه دهخدا

ابومخنف. [ اَ م ِ ن َ ] (اِخ ) لوطبن یحیی بن سعیدبن مِخْنَف بن سلیم الازدی . و مخنف بن سلیم جد ابومخنف از اصحاب علی علیه السلام بود و از رسول صلوات اﷲ علیه روایت کند. و ابن الندیم گوید: بخط احمدبن الحارث الخزاز خواندم که علماءگفته اند که در اخبار و فتوحات عراق ابومخنف بر دیگران برتری دارد و در اخبار خراسان و هند و فارس تفوق مدائنی راست و در امر حجاز و سیرت ، فضل واقدی را باشد و در فتوح شام هرسه برابرند. -انتهی. و طبری عمده ٔمطالب کتب او را در تاریخ خود نقل کرده است. لیکن اصل هیچیک از مؤلفات ابومخنف بدست نیامده است و کتابها که بدو نسبت کنند مجهول و برساخته ٔ متأخرین باشد و یاقوت در معجم الأدباء گوید: مخنف بن سلیمان از اصحاب علی علیه السلام بود و ازرسول روایت داشت و صاحب تصانیف است در فتوح و حروب اسلام. ویحیی بن معین گوید: او کوفی است و حدیث او بچیزی نیست. وفات او به سال 157 هَ. ق. بود - انتهی. و محدث استرابادی در منهج المقال فی تحقیق احوال الرجال گوید: مردم شیعی را برخلاف اهل سنت بر نقل و روایت وی وثوقی تمام است. علامه ٔحلی گوید: ابومخنف رضی اﷲ عنه شیخ من اصحاب الاخبار بالکوفة و وجههم و کان یسکن الی ما یرویه. لکن عامه را بعلت شیعی بودن ابومخنف بر روایات وی اعتمادی نیست. فیروزآبادی گوید: لوطبن یحیی اخباری شیعی تألف من نقله السیر، متروک. و دارقطنی گوید: اخباری ﱡ ضعیف. و مجلسی در بحار وی را از علمای جماعت گمان برده است و بی شک بر اصلی نیست. و ابوعمرکشی ابومخنف را از اصحاب امیرالمؤمنین علی علیه السلام گفته است و آن نیز براساسی نباشد چنانکه شیخ ابوجعفر طوسی در رجال خود گوید: و عندی ان ّ هذا غلط لان ّ لوطبن یحیی لم یلق امیرالمؤمنین و کان ابوه یحیی من اصحابه. و آنچه متفق علیه خاصه است این است که ابومخنف از اصحاب ابوعبداﷲ جعفربن محمد الصادق بوده. و نجاشی گوید: گروهی گفته اند که ابومخنف از اصحاب ابوجعفر محمدبن علی الباقر علیه السلام است و آن درست نباشد. و بعضی گفته اند که جدّاعلای وی مخنف نیز درک خدمت علی بن ابیطالب علیه السلام کرده و در خلافت آن حضرت حکومت اصفهان داشته است و ابومخنف لوط در شرح حال مخنف جدّ خویش کتابی بنام اخبار مخنف بن سلیم کرده است. و ابن الندیم کتب ذیل را بدو نسبت کند: کتاب الردة. کتاب فتوح الشام. کتاب فتوح العراق. کتاب الجمل. کتاب صفین. کتاب اهل النهروان والخوارج. کتاب الغارات. کتاب الحریث ابن راشد و بنی ناجیة. کتاب مقتل علی رضی الﷲ عنه. کتاب مقتل حجربن عدی. کتاب مقتل محمدبن ابی بکر والا شتر و محمدبن ابی حذیفة. کتاب الشوری و مقتل عثمان. کتاب المستورد ابن علفه (در بعض کتب دیگر کتاب المیسور ابن علقمه ؟) کتاب مقتل الحسین علیه السلام. کتاب وفاة معاویة و ولایة ابنه یزید و وقعة الحرة وحصار ابن الزبیر. کتاب المختاربن ابی عبید. کتاب سلیمان بن صرد و عین الوردة. کتاب مرج راهط و بیعة مروان و مقتل الضحاک بن قیس. کتاب مصعب و ولایته العراق. کتاب مقتل عبداﷲبن الزبیر.کتاب مقتل سعیدبن العاص.کتاب حدیث یا حمیرا و مقتل ابن الاشعت. کتاب بلال الخارجی. کتاب نجدة ابی قبیل. کتاب حدیث الازارقة. کتاب حدیث روستقبان. کتاب شبیب الخارجی و صالح بن مسرح. کتاب مطرف بن المغیرة. کتاب دیرالجماجم و خلع عبدالرحمن بن الاشعث . کتاب یزیدبن المهلب و مقتله بالعقر. کتاب خالدبن عبداﷲ القسری و یوسف بن عمر و موت هشام و ولایة الولید. کتاب یحیی . کتاب الضحاک الخارجی - انتهی. و در معجم علاوه بر کتابهای مزبور کتاب زیدبن علی و کتاب الخوارج و المهلب بن ابی صفرة را نیز به لوط منسوب داشته. و بعضی کتاب اخبار مخنف بن سلیم. کتاب السقیفه. کتاب فتوح خراسان. کتاب اخبار الحجاج. کتاب اخبار ابن الحنفیة. کتاب اخبار محمدبن ابی بکر. کتاب اخبار زیاد. کتاب الشوری. کتاب الخطبة الزهراء را بر نامهای کتب او افزوده اند.

ابومخنف در دانشنامه اسلامی

ابومخنف
ابی مخنف لوط بن یحیی ازدی غامدی (متوفای ۱۵۷ه. ق) وی از مورخین و راویان به نام کوفه در نیمه اول قرن دوم هجری است که کتب متعددی در زمینه های گوناگونی چون خطبه حضرت زهرا (سلام الله علیها) و جنگ جمل و صفین، ماجرای شهادت محمد بن ابی بکر و نهضت امام حسین (علیه السّلام) و قیام مختار بن ابی عبیده و غیره نگاشته است. مقتل ابومخنف از مقاتل مشهور می باشد.
پدر او از اصحاب حضرت علی (علیه السّلام) بوده که در واقعه جمل به شهادت رسید. ابومخنف با اینکه شیعه بوده، ولی اهل سنت مانند طبری و ابن اثیر به تاریخ او اعتماد کرده و آن را نقل نموده اند. مؤلف از حضرت امام صادق (علیه السّلام) روایات زیادی نقل کرده و به «مورّخ»، «نسّابه» و رجالی مشهور و شیخ اصحاب اخبار در کوفه بوده است. او به جهت علم تاریخ و کتاب هایش امتیاز ویژه ای در کوفه نسبت به سایر شیعه ها داشت و اخباری مشهور سده دوّم هجری بوده است.کتاب های او در دست نیست ولی در میان کتب مورخان صاحب نام به آن ها اشاره شده است. او درباره اشخاص و وقایع مهمی که در دوره خود و قبل از او اتفاق افتاده، حدیث یا مقتل نوشته است.
مذهب
ابی مخنف از اصحاب ائمه (علیهم السّلام) شمرده می شد و از امام صادق (علیه السّلام) روایت نقل می کرد. اجداد و خاندانش در زمره محبین و یاران اهل بیت بوده اند بطوری که پدرش (یحیی ) از یاران علی (علیه السّلام) شمرده می شد.و جد دومش (مخنف بن سلیم ) جزو اصحاب رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلّم) بود، و در عهد حکومت علی (علیه السّلام) عامل آن حضرت در اصفهان و همدان گردید و در جنگ جمل و صفین در کنار علی (علیه السّلام) ایستادگی نمود و دو برادرش صقعب بن سلیم و عبدالله بن سلیم را در جریان نبرد جمل از دست داد لکن با همه این اوصاف نمی توان ابی مخنف را شیعه امامی دانست، چرا که از طریق او هیچ نقل بی واسطه ای از سجاد (علیه السّلام)">امام سجاد (علیه السّلام) (متوفای ۹۲ ه) و امام باقر (علیه السّلام) (متوفای ۱۱۵) نرسیده است.در حالی که وی همزمان با آن بزرگواران می زیسته است، به علاوه نه سال از دوران امامت امام کاظم (علیه السّلام) (متوفای ۱۴۸ ه) را درک نموده اما حتی یک حدیث از آن بزرگوار به روایت ابی مخنف مشاهده نشده است، علمای رجال شیعه همچون کشی و نجاشی و شیخ طوسی در مورد مذهب او سکوت کرده اند و علامه تستری پس از بحث پیرامون مذهب ابی مخنف می نویسد هیچ کس امامی بودن او را ذکر نکرده است و نهایت سخنی که در مورد او می توان گفت آن است که وی فردی غیر متعصب و نزدیک به مذهب ما بوده است. شاید به همین خاطر بوده که علمای اهل سنت همچون ذهبی و دارقطنی و ابن معین روایات ابی مخنف را غیر قابل وثوق و ضعیف دانسته اند در حالی که در میان علمای شیعه شیخ طوسی وی را از اصحاب ائمه (علیهم السّلام) شمرده و نجاشی منقولات او را اطمینان بخش دانسته و او را شیخ محدثین و راویان کوفه خوانده است.
تألیفات
کتاب مولد امیرالمؤمنین (علیه السّلام)مقتل امیرالمؤمنین (علیه السّلام)مقتل الحسین (علیه السّلام)مقتل حجر بن عدیمتقل حسن بن علی (علیه السّلام)مقتل عثمانوفاة معاویهفتوح خراسانفتوح الشامفتوح العراقالمغازی کتاب المعمریناخبار مصعبکتاب الجملکتاب حدیث الأزارقهکتاب المشوریاخبار الحجاج بن یوسفاخبار دیر الجماجماخبار المختاراخبار زیاد بن أبید.
کتاب مقتل الحسین
...
ابومخنف
لوط بن یحیی بن سعید بن مِخنَف بن سُلیم الغامدی الأزدی (درگذشت ۱۵۷ق) معروف به أبو مِخنَف، تاریخ نگار شیعه اهل کوفه که به دلیل نگارش کتابی به نام مقتل الحسین مشهور است. وی در این کتاب، بیشتر روایاتِ موافق و مخالف درباره واقعه عاشورا را گرد آورده است. ابن ندیم و نجاشی فهرست بلندی از کتاب های او ارائه کرده اند؛ اما هیچ کدام از آن کتاب ها به روزگار ما نرسیده است و فقط محمد بن جریر طبری در کتاب تاریخ طبری، بخش عمده ای از کتاب مقتل الحسین او را نقل کرده است.
علاوه بر طبری، بَلاذُری نیز روایت هایی از او نقل کرده است. به گفته برخی، نقل های ابومخنف از حوادث صدر اسلام آن چنان دقیق، مفصل و با ذکر جزئیات واقعه است که خواننده را به زوایای مختلف حادثه راهنمایی می کند. علاوه بر این، نقل این روایات به دور از هرگونه تعصب مذهبی و قومی است، تا آنجا که تاریخ نگاران هر دو گروه اهل سنت و شیعه از او استفاده کرده اند.
درباره زندگانی ابومخنف، اطلاعات تاریخی اندکی به جا مانده است. حتی درباره اینکه او در دوران کدام امام می زیسته نیز اختلاف وجود دارد؛ چنان که برخی او را از اصحاب امام علی(ع)، امام حسن(ع) و امام حسین(ع) برشمرده اند و برخی دیگر او را از یاران امام صادق(ع) می دانند. البته به نظر می رسد نظر گروه دوم صحیح تر است؛ زیرا تاریخ وفات ابی مخنف را ۱۵۷ یا ۱۵۸ ذکر کرده اند.
ابومخنف
لوط بن یحیی بن سعید بن مخنف بن مسلم ازدی عامری (م 157 ه‍.ق)، معروف به ابومخنف از نخستین و بزرگ ترین مورخان شیعه و نویسنده مقتل ابومخنف است. کتاب او قدیمی ترین کتاب بر جای مانده در تاریخ کربلاست. منابع تاریخی پس از مقتل ابومخنف در نگارش گزارش حادثه کربلا از مقتل ابومخنف استفاده زیادی برده اند.
جد ابومخنف، زائد، یعنی مخنف بن سلیم در جنگ جمل از همراهان امام علی علیه السلام بوده و پیش از نبرد صفین از سوی امیرالمؤمنین علیه السلام به فرمانداری اصفهان و همدان گماشته شد و با شروع جنگ صفین دو نفر را به جای خویش قرار داد و خود در صفین حضور یافت.
دانشمندان شیعه درباره مذهب ابومخنف، اختلاف نظر دارند. برخی از آنان به شیعه بودن وی تصریح کرده اند؛ ولی در این که او شیعه امامی باشد، تردید دارند. رسول جعفریان در کتاب "تاملی در نهضت عاشورا" می گوید:
می توان پذیرفت که وی نوعی عقیده به تشیع دارد، در همان حدی که در کوفه رایج بوده است، یعنی راجع به خلفای اول و دوم اثباتا و نفیا حرفی نداشتند، نسبت به خلیفه سوم انتقادهای تندی می شده و معاویه را اصلا نمی پذیرفتند
راویان موثق بسیاری را می توان نام برد که شاهد عینی حادثه بوده اند و گزارش های آنان برای شیعه و سنی حجت و سند است. در این جا فقط از امام سجاد علیه السلام یاد می کنیم که سند برخی از روایات ابومخنف با دو واسطه به آن حضرت می رسد. ابومخنف روایاتی را نیز با یک واسطه از امام محمدباقر علیه السلام و روایاتی را هم بی واسطه از امام جعفر صادق علیه السلام نقل کرده است.
او به جهت علم تاریخ و کتاب هایش امتیاز ویژه ای در کوفه نسبت به سایر شیعه ها داشت و اخباری مشهور سده دوّم هجری بوده است.
قابل ذکر است که هر چند ابومخنف از نظر عالمان اهل سنت به وثاقت شناخته نشده ولی مورخان بزرگی چون واقدی، ابن قتیبه، طبری و ابن اثیر، از او روایت نقل کرده اند.
کتاب های او در دست نیست ولی در میان کتب مورخان صاحب نام به آن ها اشاره شده است. او درباره اشخاص و وقایع مهمی که در دورة خود و قبل از او اتفاق افتاده، حدیث یا مقتل نوشته است.
لوط بن یحیی ابومخنف ازدی از راویان و مورخان قرن دوم هجری است که کتب زیادی داشته و متأسفانه اکنون هیچ یک از آثار او در دست نیست. مقتل امام حسین علیه السلام نیز که از او مشهور است بازسازی شده اخبار او از کتب مورخانی چون طبری است.
ابومخنف لوط بن یحیی ازدی کوفی (م 157) از خانواده ای سرشناس در کوفه است. جدّ او مخنف بن سلیم در عصر رسول خدا اسلام آورد و در خلافت امیرالمؤمنین در کنار آن حضرت بود. تولد ابومخنف حدود سال 70 هجرت تخمین زده می شود که ظاهراً درست نباشد و او در زمان متأخری به دنیا آمده باشد.
به گفته نجاشی، وی بزرگ مورخان کوفه (عراق) بوده که به اخبارش اعتماد می شود. او از امام باقر(ع) هم روایت کرده است.
آثار فراوانی (نزدیک 50) در مغازی و فتوح و ردّه و تک نگاری هایی در مقتل و شرح حال افراد تدوین کرده مانند فتوح خراسان، قتل عثمان، کتاب الجمل، مقتل محمد بن ابی بکر، اخبار الحجاج، اخبار شبیب الخارجی. بنابراین تلاش ابومخنف در تدون اخبار تاریخی آنهم اخبار شیعیان بوده و درباره بنی امیه یا نهضت عباسیان، کاری از او دیده نمی شود.
مذهب ابومخنف را باید مانند دیگر کوفیان، تشیع عام دانست نه آنکه وی شیعه رسمی و معتقد به ائمه باشد. چون ارتباطی با ائمه نداشته و روایت او از ایشان با واسطه است. کسی از رجالیون اهل سنت هم او را به رفض متهم نکرده و ابن ابی الحدید تصریح می کند که ابومخنف، معتقد به امامت اختیاری (نه نص) بود و از شیعه حساب نمی شود.
ابومخنف در اخذ و نقل اخبار فردی دقیق بود و آثار (مرویات) او بعدها به طور گسترده در میان مورخان رواج یافته و از آن استفاده شده است هر چند هیچ یک از آثار او به دست ما نرسیده است.
یکی از مقاتل عاشورایی، مقتل الحسین (علیه السّلام)، اثر ابومخنف لوط بن یحیی بن سعید بن مخنف بن سلیم ازدی غامدی (۱۵۷ق) می باشد، در این مبحث به توصیف اجمالی آن پرداخته می شود.
ابومخنف لوط بن یحیی ازدی کوفی، دیگر مقتل نویس قرن دوم است که با تدوین کتاب مقتل الحسین نام خود را به عنوان مشهورترین و در زمره قدیمی ترین مقتل نویسان در تاریخ ثبت کرد. اگرچه وی در خانوادهای با پیشینه شیعی (به معنای تشیع سیاسی و دوستدار اهل بیت) رشد و نمو کرده، تشیع خود او ثابت نشده است. نجاشی، رجالی شهیر شیعی، در اثر رجالی خود، از وی با عنوان شیخ اصحاب الاخبار بالکوفة و وجههم، یعنی استاد و چهره بزرگ اصحاب اخبار در کوفه، (و نه شیخ اصحابنا) یاد می کند که دلالتی بر تشیع وی ندارد. برخی از محققان، قرینه دیگری بر عدم تشیع او (به معنای تشیع اعتقادی) بیان کرده اند، و آن اینکه رجالیان غیر شیعی، او را متهم. «رافضی بودن» نکرده اند؛ اصطلاحی که آنان معمولا برای توصیف شیعیان اعتقادی به کار میبرند. ابن ابی الحدید نیز به شیعه نبودن او تصریح کرده است. برخی دیگر از رجالیان، معتقد به تشیع او هستند. دلیل آنها این است که برخی از رجالیان اهل سنت او را متهم به تشیع کرده اند. به هر حال، صرف نظر از مذهب او، با توجه به مدح نجاشی از وی، با جمله وکان یسکن الی ما یرویه؛ «آنچه را نقل می کرد، مورد اعتماد و پذیرش بود»، وثاقت او اثبات شدنی است.
ویژگی های کتاب مذکور
ابومختف، صاحب آثار متعددی بوده که بیشتر آنها تک نگاری های مربوط به حوادث مهم قرن اول و دوم است. در میان این آثار، کتاب مقتل الحسین (علیه السّلام) او به لحاظ ویژگی های ذیل، جایگاه ویژهای یافته است:۱. اهمیت موضوع؛ چرا که جریان کربلا همواره در قیاس با دیگر حوادث، موقعیت خاصی، به ویژه نزد شیعیان، داشته است.۲. قرب زمانی مؤلف و تالیف به حادثه: ابومخنف، روایات این کتاب را گاه از شاهدان عینی و گاه با یک یا دو واسطه نقل کرده که نسبت به مقتل های تدوین شده در ادوار بعدی، امتیاز ویژه ای است.۳. توجه مورخان بعدی _اعم از شیعه و سنی_ به این اثر، و نقل تمام یا بیشتر روایات آن؛ از جمله توسط شاگردش هشام بن محمد بن سائب کلبی (۲۰۴ یا ۲۰۶ق) و سپس محمد بن جریر طبری (۳۱۰ق)، ابوالفرج اصفهانی (۳۵۶ق)، شیخ مفید (۴۱۳ق) و سبط بن جوزی (۶۵۴ ق).۴. جایگاه مؤلف، که به تعبیر نجاشی، شیخ اصحاب الاخبار بالکوفة بوده و در تالیف تک نگاری های تاریخی ید طولایی داشته است.
زمان نگارش مقتل الحسین
اما درباره زمان نگارش این مقتل، برخی از قراین حاکی از آن است که ابومخنف این مقتل را در دهه سوم قرن دوم نگاشته است؛ چنان که وی در خبر ورود مسلم بن عقیل به خانه مختار بن ابوعبیده ثقفی در کوفه می گوید که هم اکنون این خانه، خانه مسلم بن مسیب خوانده می شود و مسلم بن مسیب در سال ۱۲۸ قمری عامل یوسف بن عمر بر شیراز بوده است. همچنین یعقوبی می نویسد: پس از شهادت زید بن علی در سال ۱۲۱ قمری، شیعیان خراسان (یعنی عباسیان و علویانی که مخالف بنی امیه بودند) به جنب و جوش آمدند و پیروان بسیاری پیدا نموده، ظلم های بنی امیه و ستم هایی را که بر خاندان پیامبر (صلی الله علیه و آله وسلّم) رفته بود، برای مردم بازگو کردند و یکی از کارهایی که بدان پرداختند، تدریس و مباحثه کتاب های ملاحم بود. البته مقصود از این نوع کتاب ها، کتاب هایی در موضوع جنگ ها و نبردهای مسلمانان بود که از مصادیق بارز آن، مقتل ها و به ویژه مقتل امام حسین (علیه السّلام) به شمار میرفت. به نظر می رسد این، همان زمانی است که ابومخنف شرایط را برای نگارش مقتل امام حسین مناسب دیده و چنان که برخی از محققان گفته اند، تشویق و ترغیب ابومخنف توسط برخی از داعیان عباسی که در پی ترویج مثالب و مفاسد و جنایات بنی امیه بوده اند، و نیز ضعف و افول دولت بنی امیه که شرایط مناسبی را برای بیان ستم های آنان بر اهل بیت پیامبر (صلی الله علیه و آله وسلّم) فراهم کرده بود، سبب شد که او اقدام به جمع آوری اخبار واقعه عاشورا و نگارش این مقتل کند. بنابراین می توان گفت که مقتل ابومخنف تقریبا همزمان با مقتل جابر بن یزید جعفی نگاشته شده است. متاسفانه این مقتل در گذر زمان مفقود شد و اگر گزارش هایی از آن در منابعی همچون تاریخ طبری، مقاتل الطالبیین ابوالفرج اصفهانی، ارشاد شیخ مفید و تذکرة الخواص سبط ابن جوزی منعکس نمی شد، امروزه از این مقتل نیز، همچون بسیاری دیگر، جز نامی باقی نبود. البته ممکن است علت اصلی از بین رفتن چنین مقتلی، اقدام هشام بن محمد، شاگرد ابومخنف در انعکاس تمام یا بیشتر اخبار مقتل استادش در کتاب مقتل الحسین خود باشد، که این امر سبب شد مورخان و مقتل نویسان قرون بعدی، رفته رفته مقتل ابومخنف را به فراموشی بسپارند.
گزارش های ابومخنف در گذر زمان
...
فهرست آثار ابومخنف مجموعه تألیفات لوط بن یحیی بن سعید ازدی (درگذشت ۱۵۷ق) مشهور به ابومخنف، تاریخ نگار شیعه اهل کوفه است. اصل هیچ یک از تألیفات ابومخنف در دسترس نیست، اما کتاب هایی در معاجم و منابع کتاب شناسی به او انتساب داده شده است. مهم ترین و مشهورترین اثر ابومخنف، گزارشی از نبرد کربلا به نام «کتاب مقتل الحسین» است. ابن ندیم در الفهرست، کتب ذیل را به او نسبت می دهد:
«مقتل الحسین علیه السلام» کتابی است از ابومخنف لوط بن یحیب بن سعید سالم ازدی غامدی کوفی ( متوفی به سال 157 ه). این کتاب که به مقتل ابومخنف معروف است قدیمی ترین اثری است که درباره حادثه کربلا نوشته شده است. و از منابع مورد اعتماد مقتل نویسان متأخر است که از آن بهره زیادی برده اند.
منابع قابل اعتماد تقریباً اتفاق نظر دارند که برای اولین بار در اوایل سده دوم هجری، ابومخنف، لوط بن یحیی بن سعید بن مخنف بن سلیم ازدی کوفی گزارش های مربوط به واقعه کربلا را در کتابی که آن را «مقتل الحسین علیه السلام» نامید، گرد آورد.
مقتل ابومخنف از معتبرترین و جامعترین و ارزشمندترین آثار نگاشته شده درباره ی حادثه کربلاست که متأسفانه متن کامل و اصلی آن در دست نیست. این کتاب به سبب اهمیت و ارزشی که داشته مورد توجه ویژه ی مورخان قرار گرفته و متن آن به طرق گوناگون نقل شده است.
ابومخنف در نیمه دوم قرن اول هجری در شهر کوفه به دنیا آمد. جد ابومخنف، زائد، یعنی مخنف بن سلیم در جنگ جمل از همراهان امام علی علیه السلام بوده و پیش از نبردصفین از سوی امیرالمؤمنین علیه السلام به فرمانداری اصفهان و همدان گماشته شد و با شروع جنگ صفین دو نفر را به جای خویش قرار داد و خود در صفین حضور یافت.
دانشمندان شیعه درباره مذهب ابومخنف، اختلاف نظر دارند. برخی از آنان به شیعه بودن وی تصریح کرده اند. ولی در این که او شیعه امامی باشد، تردید دارند. همچنین قابل ذکر است که هر چند ابومخنف از نظر عالمان اهل سنت به وثاقت شناخته نشده ولی مورخان بزرگی چون واقدی، ابن قتیبه ، طبری و ابن اثیر از او روایت نقل کرده اند.
از استادان و چگونگی زندگی علمی و تعلیم و تعلم ابومخنف اطلاع دقیقی در دست نیست. اما به یقین در کوفه به تحصیل و فراگیری دانش پرداخته و از محضر جابر بن یزید جعفی ، مجالد بن سعید و صقعب بن زبیر استفاده کرده است، اما چگونگی این فراگیری و بهره وری روشن نیست. ابومخنف معاصر با امام باقر علیه السلام بوده است اما از محضر ان حضرت استفاده نبرده است. گویا به خاطر آنکه ان حضرت در مدینه بوده است. اما او وی قطعا از امام صادق علیه السلام استفاده کرده است، اما چگونه و کجا، به درستی آشکار نیست.
علامه حلی نام ابومخنف را در قسم اول رجال خود، که ویژه ی ثقات است آورده و گفته: «لوط بن یحیی بن سعید بن مخنف بن اسلم ازدی غامدی، ابومخنف که درود خداوند بر او باد، استاد و چهره بزرگ اصحاب اخبار در کوفه بود و بدانچه روایت می کرد اعتماد می شد. او از جعفر بن محمد علیه السلام روایت می کرد...؛ اما پدرش یحیی از اصحاب امیرالمؤمنین علیه السلام بود».
از ابومخنف جز (مقتل الحسین) چهل کتاب دیگر در تاریخ صدر اسلام از جمله درباره جنگ جمل و صفّین و خوارج نهروان، در کتب رجال و تراجم نامبرده شده است که متأسفانه امروزه از دیگر آثار او جز همان نامها خبری در دست نیست، و جز پاره­ای از اخبار امیرالمؤمنین (ع) در جنگ جمل و صفّین ضمن کتاب «وقعه صفّین» از نصر ین مزاحم منقری تمیمی ( متوفی 212 هـ) و کتاب «الغارات» ابراهیم بن محمد ثقفی کوفی اصفهانی( متوفی 283 هـ) و «کتاب الجمل» شیخ مفید ( متوفی 413 هـ) و سایر مصادر تاریخی.
یکی از مقاتل عاشورایی، مقتل الحسین (علیه السّلام)، اثر ابومخنف لوط بن یحیی بن سعید بن مخنف بن سلیم ازدی غامدی (۱۵۷ق) می باشد.
چنان که پیشتر اشاره شد، به سبب قدمت و اعتبار اخبار و گزارش های ابومخنف درباره حادثه کربلا، از قرن ششم به بعد، برخی از اخبار جعلی و سست به این مورخ نسبت داده شده است که هیچ اثری از آنها، در منابع معتبر که به نقل گزارش های ابومخنف پرداخته اند، وجود ندارد. جعل اخبار دروغین و سست و بی محتوا و انتساب آن به ابومخنف در قرون بعدی تا آنجا پیش رفت که برخی در قرون اخیر، به نگارش کتابی با نام مقتل الحسین المشتهر بابی مخنف دست یازیده اند و آن را به این مؤلف بزرگ نسبت داده اند.
← چند نمونه از اخبار جعلی
 ۱. ↑ حموی، یاقوت، معجم الادباء، ج۵، ص۲۲۵۲.    
پیشوایی، مهدی، مقتل جامع سیدالشهداء، ج۱، ص۱۲۲_۱۲۳. رده های این صفحه : بررسی و نقد مقاتل | تاریخ زندگانی امام حسین | تاریخ نگاری | مقتل پیشوایی | مقتل جامع سیدالشهداء | مقتل نگاری | نهضت عاشورا































ورود به سامانه / ایجاد حساب کاربری


العربیة











آخرین مطالب اضافه شده
...

ابومخنف در دانشنامه ویکی پدیا

ابومخنف
أبو مِخنف لوط بن یحیی بن سعید بن مخنف بن سُلیم الغامدی الأزدی (درگذشته به سال ۱۵۷ هجری قمری)، مورخ شیعهٔ اهل کوفه که به دلیل نگارش کتابی به نام «مقتل الحسین» مشهور است. وی در این کتاب عمدهٔ روایات موافق و مخالف دربارهٔ نبرد کربلا را گرد آورده است. ابن ندیم و نجاشی فهرست بلندی از کتاب های او را ارائه می کنند اما هیچ کدام از آن کتاب ها به روزگار ما نرسیده است و تنها، محمد بن جریر طبری در کتاب تاریخ طبری، بخش عمده ای از کتاب مقتل الحسین او را نقل کرده است. همچنین علاوه بر طبری، بلاذری نیز روایت هایی از او را نقل کرده است. روایت های ابومخنف از حوادث صدر اسلام آن چنان دقیق، مفصل و با ذکر جزئیات واقعه است که خواننده را به زوایای مختلف حادثه راهنمایی می کند. علاوه بر این، نقل این روایات به دور از هرگونه تعصب دینی و قومی است؛ تا آن جا که مورخان اهل سنت و شیعه از کتاب های او استفاده کرده اند.
راویان حاضر در صحنه
شامل اعضایی از خاندان حسین که در کربلا حاضر بودند. مانند سجاد، فاطمه دختر علی و محمد باقر.
یاران حسین که هرکدام به دلایلی زنده ماندند. گروه اول کسانی بودند که به او وفادار ماندند مانند عقبة بن سمعان، همسر زهیر بن قین، مرقع بن ثماثه اسدی که اسیر شد، مولی عبدالرحمن عبد ریه، طوماح بن عدی، عبدالله بن حازم و عباس جدلی. از میان گروه دوم، می توان از ضحاک بن عبدالله مشرقی نام برد که تا ظهر عاشورا در کنار حسین ماند اما با مشاهدهٔ غلبهٔ دشمن، از صحنهٔ پیکار خارج شد.
شاهدان بی طرف و ناظر بر وقایع. اینان نه به سپاه حسین پیوستند نه علیهٔ آن جنگیدند.
شاهدانی از سپاه ابن سعد:
افرادی از سپاه ابن سعد، یعنی کثیر بن عبدالله شعبی و هانی بن ثبیت الحضرمی که در کشتن حسین نقش داشتند.
افرادی که با دلایل مختلف، بر کشتن حسین حریص نبودند و حتی از آن امتناع داشتند.
دربارهٔ ابومخنف، اطلاعات تاریخی اندکی برجای مانده است چنانکه حتی ترسیم طرحی ساده از احوال وی نیز دشوار است. همین موضوع موجب شده تا همگان توجه خود را به اخبار منقول از او معطوف دارند و در این اخبار نیز نکاتی که به روشن شدن زندگی او کمک کند، بسیار اندک است. تاریخ تولد ابومخنف بر ما مشخص نیست اما اغلب تاریخ درگذشت وی را سال ۱۵۷ هجری قمری نوشته اند. شاید معلوم نبودن تاریخ تولد وی موجب اشتباه بعضی از علمای رجال دربارهٔ او شده است چنان که برخی او را از اصحاب علی، حسن و حسین برشمرده اند و برخی دیگر او را از یاران جعفر صادق می دانند. شیخ طوسی نقل می کند که ابومخنف از اصحاب علی بن ابی طالب و حسن و حسین بوده و خود ابومخنف، علی را ملاقات نکرده است. اما نجاشی او را از راویان جعفر صادق می داند و می گوید: «گفته شده است که او از ابوجعفر هم روایت نقل کرده است ... ولی این مطلب صحیح نیست». پس بنابه گفتهٔ نجاشی، او فقط از جعفر صادق روایت می کرده است و از اصحاب او به شمار می رود. حتی از محمد باقر هم روایت نکرده است، تا چه رسد به نقل روایت از علی. به گفتهٔ سزگین، ابومخنف در حدود سال ۷۰ قمری (۶۸۹ میلادی) زاده شده، زیرا از عبدالله بن علقمه خَثْعمی چندین خبر تاریخی روایت کرده است، اما بی گمان، میان این عبدالله بن علقمة خثعمی و عبدالله بن ابی اوفی اسلمی خلطی پیش آمده است. همچنین ولهاوزن گفته است که وی در سال ۸۲ قمری در میان سالی بوده و دوست محمد بن سائب کلبی به شمار می رفته است. از استادان و چگونگی زندگانی علمی و تعلیم و تعلم ابومخنف اطلاع دقیقی در دست نیست. ابومخنف در کوفه از خاندانی بزرگ و مشهور از تیرهٔ غامد و از قبیلهٔ بزرگ أزد برخاسته بود. نیای او مخنف بن سلیم براساس گزارش خود ابومخنف در سال ۶ قمری، زمانی که محمد به دعوت ابوظبیان ازدی پرداخت، اسلام آورد. او را در شمار اصحاب آورده اند زیرا از محمد احادیثی روایت کرده است.
یولیوس ولهاوزن عقیده دارد که همدلی ابومخنف معطوف به عراق و علی است در برابر شام و امویان؛ ولی دراین باره نمی توان به گرایش چندانی در او پی برد. اما به عقیدهٔ غلامحسین زرگری نژاد، دربارهٔ تعلق اعتقادی و سیاسی ابومخنف به علی بن ابی طالب و فرزندان او تردیدی نمی توان داشت. رسول جعفریان او را شیعهٔ عراقی می داند به این معنی که ابومخنف خلافت ابوبکر و عمر را قبول داشت، علی را بر عثمان ترجیح می داد ولی او نه امامی و نه زیدی بود.
ولی از روزگاری دور اهل سنت و شیعه، ابومخنف را یک شیعی دو آتشه می شناخته اند. ابن ندیم دربارهٔ جد دوم ابومخنف که مخنف نام داشته می نویسد: إنّ مخنفاً هذا کان من أصحاب علی بن أبی طالب، وقد ورث أبو مخنف من جده. یعنی مخنف از یاران علی بن ابی طالب بود و ابوخنف نیز شیعی گری را از جدش به ارث برده است. همچنین بزرگان اهل سنت بر مذهب شیعی ابومخنف تأکید کرده اند. صاحب «القاموس» می نویسد: إن أبا مخنف إخباریّ شیعی تالف متروک. یعنی ابومخنف یک محدث شیعی است که تألیفاتش-بر اثر طعن بر صحابه- متروک است. ابوحاتم رازی نیز به همین دلیل می نویسد که ابومخنف متروک الکلام است. إنه متروک الحدیث. دارقطنی نیز می نویسد وی این گونه است: إخباری متروک الحدیث، و ابن عدی هم می نویسد ابومخنف یک شیعه دوآتشه و داغ است و اخبار شیعیان را نقل می کند: شیعی محترق، صاحب أخبارهم.


چنانچه، معنی واژه بالا (برگرفته از دانشنامه ویکی پدیا)، نادرست یا مخالف قوانین جمهوری اسلامی ایران است، خواهشمند است گزارش دهید تا بررسی و حذف گردد => [گزارش]

ابومخنف در دانشنامه آزاد پارسی

ابومِخْنَف (کوفه ح ۷۰ـ ۱۵۷ق)
(یا: لوط بن یحیی بن سعید بن مِخْنَف بن سُلَیم) مورخ اخباری عرب. در خانواده ای از قبیلۀ یمنی اَزد در کوفه به دنیا آمد. جَدَش مِخْنَف بن سُلَیْم به سبب این که احادیث پیامبر (ص) را روایت می کرد، در زمره اصحاب رسول اکرم (ص) به شمار می آید. ابومِخْنَف مذهب شیعه داشت و در بیشتر آثارش به شرح جزئیات وقایع دوران خلافت حضرت علی (ع) و جنگ های جَمَل، صفین، و نهروان و نیز وقایع کربلا پرداخته است. مورخان بزرگی همچون بلاذُری، طبری و سیف بن عمر از او روایت می کنند و همین امر سبب شده تا او در رأس مکتب اخباریان عراق قرار گیرد. آثار ابومِخْنَف غالباً تک نگاری است که در دوره های بعد اساس و پایه تاریخ نگاری قرار گرفت. نام آثار ابومِخْنَف در الفهرست ابن ندیم آمده است.

ارتباط محتوایی با ابومخنف

ابومخنف را به اشتراک بگذارید

Telegram Facebook Twitter LinkedIn

معنی یا پیشنهاد شما



نام نویسی   |   ورود

عبارات و کلمات کلیدی مرتبط

• معنی ابومخنف   • مفهوم ابومخنف   • تعریف ابومخنف   • معرفی ابومخنف   • ابومخنف چیست   • ابومخنف یعنی چی   • ابومخنف یعنی چه  

توضیحات دیگر

معنی ابومخنف
کلمه : ابومخنف
اشتباه تایپی : hf,lokt
عکس ابومخنف : در گوگل


آیا معنی ابومخنف مناسب بود ؟     امتیاز مثبت به دیکشنری   امتیاز منفی به دیکشنری     ( امتیاز : 94% )