انتخاب دیکشنری مترجم لغت نامه جستجو در دیکشنری
دیکشنری مترجم تغییر دیکشنری یا مترجم
برای انتخاب دیکشنری یا لغتنامه، اینجا را کلیک کنید.
انگلیسی به فارسی فارسی به انگلیسی انگلیسی به انگلیسی فارسی به عربی عربی به فارسی جدول کلمات کلمات اختصاری لغت نامه دهخدا فرهنگ فارسی فرهنگ فارسی معین فرهنگ فارسی عمید اسم پسرانه و دخترانه دانشنامه عمومی دانشنامه اسلامی کامپیوتر برق و الکترونیک عمران و معماری حقوق سینما صنعت علوم دامی حسابداری ریاضیات آمار خودرو صنایع غذایی نساجی پلیمر معدن شیمی نفت مهندسی گاز خاک شناسی زمین شناسی آب و خاک بهداشت دندانپزشکی روانپزشکی فوتبال کاراته یوگا کوه نوردی

94 918 100 1

معنی احادیث در لغت نامه دهخدا

احادیث. [ اَ ] (ع اِ) ج ِ اُحدوثة. افسانه ها. سخنها. || ج ِ حَدیث. روایات. آثار. اخبار. || چیزهای نو.
- احادیث مرفوعه . رجوع به مرفوعه شود.
- احادیث موضوعه . رجوع به موضوعه شود.

معنی احادیث به فارسی

احادیث
جمع حدیث و جمع احدوثه
( اسم ) ۱ - جمع احدوثه افسانه ها سخنها. ۲ - جمع حدیث . الف - روایتها اثرها خبرها . ب - چیزهای نو .
رجال الاحادیث

معنی احادیث در فرهنگ معین

احادیث
( اَ ) [ ع . ] (اِ.) ۱ - جِ احدوثه ، افسانه ها، سخن ها. ۲ - جِ حدیث ، روایات ، اخبار.

معنی احادیث در فرهنگ فارسی عمید

احادیث
= حدیث

احادیث در دانشنامه اسلامی

احادیث
معنی أَحَادِيثَ: سرگذشتها
ریشه کلمه:
حدث‌ (۳۶ بار)
احادیث احکام، از اصطلاحات بکار رفته در علم حدیث بود ه و به بخشی از احادیث اطلاق می شود که هم چون آیات احکام، حکم و یا احکامی از مسائل فقهی مانند نماز، روزه، بیع، ارث، وصیت و... را در بر داشته و بیان می دارند.
اهل سنت احادیث احکام کمی دارند روی این جهت برای حلّ مسائل فقهی به قیاس و استحسان رو آورده اند. رشید رضا صاحب تفسیر المنار در این باره گفته است:احادیث احکام از پانصد حدیث تجاوز نمی کند اگر به خواهیم گسترش بدهیم احادیث موقوف ومرسل راهم اضافه کنیم چهار هزار خواهد شد. تقریبا همه "احادیث احکام" را مالک در"موطا"جمع آوری کرده است در این باره شافعی گفته است: همه احادیث احکام به جز سی حدیث را در "موطا" یافتم و همه آن هارا جز شش حدیث نزد ابن عیینه یافتم.
احادیث احکام شیعه
ولی شیعه به دلیل این که علاوه بر "احادیث احکام" که شخص پیامبر (صلی الله علیه و آله وسلّم) بیان فرموده اند احادیث احکام ائمه معصومین (علیهم السّلام) را نیز به عنوان جانشینان برحق آن حضرت دارد که پیامبر (صلی الله علیه و آله وسلّم) بیان این قسمت را به عهده آن ها گذاشته است چنان چه در حدیثی آمده که: "مردی از امام صادق (علیه السّلام) مساله ای پرسید آن حضرت جوابش را بیان کردند آن گاه گفت: به نظر شما اگر چنین و چنان باشد جوابش چیست؟ فرمود: خاموش باش هر جوابی که من به تو می دهم از فرموده رسول خدا است ما از خود رأیی نداریم لذا دستش در این زمینه باز است مجموعه های حدیثی شیعه هم چون "وسائل الشیعه" و "جامع الاحادیث" بیان گر این حقیقت است.
مستندات مقاله
در تنظیم این مقاله از منابع زیر استفاده شده است: • سبحانی، جعفر،بحوث فی الملل و النحل.• سبحانی، جعفر، الاضواء علی عقاید الشیعة الامامیه.• کنتوری ، میر حامد حسین، عبقات الانوار.• دایرة المعارف تشیع.• طباطبایی حکیم ، سیدمحمدتقی، الاصول العامة للفقه المقارن.• ابوریه، محمود، الاضواء علی السنة المحمدیه.• موسوی زنجانی، محمد، الکفایه فی علم الدرایه.• طریحی، فخرالدین، جامع المقال.• سخاوی، محمد بن عبدالرحمن، فتح المغیث.
احادیث اسباب نزول، احادیث مربوط به رخدادهای زمینه ساز نزول آیه را می گویند.
احادیث اسباب نزول، احادیثی هستند که سبب نزول آیات را یادآور شده اند. اسباب نزول در حقیقت همان رخدادهای خارجی زمینه ساز نزول آیات قرآن است، و تنها راه آگاهی از چنین اسباب و زمینه هایی، گزارش های شاهدان عینی آن عصر است؛ لذا تنها منبع معتبر برای آگاهی از اسباب نزول، همان «احادیث اسباب نزول» است.
منابع احادیث اسباب نزول
با این که در کتاب های روایی و تفسیری شیعه، روایات و احادیث اسباب نزول ذکر شده اند؛ اما عمده احادیث موجود در این باب، از منابع اهل سنت نقل شده است. علی رغم تلاش فراوان محققان و اهمیت فوق العاده این احادیث در کشف معانی قرآن ، متاسفانه امروزه از سبب نزول بسیاری از آیات آگاه نیستیم. و نیز بسیاری از روایات موجود، نه از نظر سند قابل اعتمادند و نه از نظر محتوا؛ تا جایی که این سخن نزد اهل تحقیق به مثابه یک «اصل» پذیرفته شده است که: «احادیث مربوط به جنگ ها ( مغازی ) و فتنه ها ( ملاحم ) ریشه و پایه ای ندارند».
عوامل کم بودن احادیث اسباب نزول
در این میان، نباید از نقش ویرانگر دو عامل یعنی « منع تدوین احادیث تا نود سال پس از رحلت پیامبر صلی الله علیه و آله وسلّم» و «انگیزه های نیرومند سیاسی و غیرسیاسی جعل و تحریف در احادیث اسباب نزول» غافل شد. از این رو، محققان برای بازشناسی احادیث معتبر از غیرمعتبر، ملاک هایی ذکر کرده اند، که مهم ترین و کارآمدترین ملاک در اینجا آن است که روایت ماثور، صرف نظر از اسناد آن بتواند به خوبی نقاط ابهام و سؤال برانگیز آیه را توضیح دهد و در عین حال محتوای آن با بدیهیات عقل و دین مخالف نباشد.
أحادیث المهدى(ع) من مسند أحمد بن حنبل و یلیه کتاب البیان فی أخبار صاحب الزمان(ع) اثر عربى سید محمدجواد حسینى، به بررسى دو کتاب مسند احمد بن حنبل و البیان که در آن ها احادیث مهدویت ذکر شده پرداخته است.
کتاب با دو مقدمه از مؤسسه نشر اسلامى جامعه مدرسین قم و نویسنده آغاز شده و مطالب دربردارنده مجموعه یک صد و سى و شش روایت مربوط به امام مهدى(عج) و مى باشد که احمد بن حنبل به طریق خود از رسول اکرم(ص) روایت کرده است.
مضامین این احادیث، درباره اوصاف ظاهرى و سیره و سلوک حضرت مهدى و علامات ظهور است.
قسمت دوم کتاب، مشتمل بر متن کتاب البیان فی اخبار صاحب الزمان است که تألیف گنجى شافعى یکى از علماى بزرگ عامه (متوفاى 658ق) است.
این کتاب، در بیست و پنج باب، تمام احادیث مربوط به حضرت مهدى(عج) را به نقل از منابع معتبر سنى گرده آورده و در پاره اى موارد، به صورتى کوتاه، توضیح داده است.
ضمیمه کتاب داراى مقدمه اى از محمد خرسان، درباره سرگذشت گنجى است.
«احادیث المهدی علیه السّلام من مسند احمد بن حنبل و یلیه کتاب البیان فی اخبار صاحب الزمان علیه السّلام» اثر عربی سید محمدجواد حسینی، به بررسی دو کتاب مسند احمد بن حنبل و البیان که در آن ها احادیث مهدویت ذکر شده پرداخته است.
«احادیث المهدی علیه السّلام من مسند احمد بن حنبل و یلیه کتاب البیان فی اخبار صاحب الزمان علیه السّلام» با دو مقدمه از مؤسسه نشر اسلامی جامعه مدرسین قم و نویسنده آغاز شده و مطالب دربردارنده مجموعه یک صد و سی و شش روایت مربوط به امام مهدی عجّل الله فرجه الشریف و می باشد که احمد بن حنبل به طریق خود از رسول اکرم صلی الله علیه و آله وسلّم روایت کرده است. مضامین این احادیث، درباره اوصاف ظاهری و سیره و سلوک حضرت مهدی و علامات ظهور است. قسمت دوم کتاب، مشتمل بر متن کتاب «البیان فی اخبار صاحب الزمان» است که تالیف گنجی شافعی یکی از علمای بزرگ عامه (متوفای ۶۵۸ ق) است. این کتاب، در بیست و پنج باب، تمام احادیث مربوط به حضرت مهدی عجّل الله فرجه الشریف را به نقل از منابع معتبر سنی گرده آورده و در پاره ای موارد، به صورتی کوتاه، توضیح داده است. ضمیمه کتاب دارای مقدمه ای از محمد خرسان، درباره سرگذشت گنجی است.
گزارش محتوا
مقدمه مؤسسه نشر اسلامی، به این نکته اشاره کرده است که عقیده به مهدویت، اختصاص به مکتب شیعه نداشته و سایر فرق اسلامی، گر چه در تعیین مصداق و شخص ایشان اختلاف دارند؛ اما اصل آن را قبول داشته و احادیث مربوط به او را در کتب خویش ذکر کرده اند. محقق در مقدمه مفصل خویش، خلاصه ای از زندگانی امام زمان عجّل الله فرجه الشریف؛ شامل نحوه ولادت و امامت ایشان، پدر و مادر، چگونگی غیبت و فوائد وجودی آن حضرت را ذکر کرده و بعد از اشاره به علائم ظهور و تقسیم آن ها به علائم حتمی و غیر حتمی، به پاره ای از شبهات مخالفان درباره وجود آن حضرت پاسخ داده است. وی پیرامون حکمت غیبت امام زمان عجّل الله فرجه الشریف، به مؤلفه های زیر اشاره کرده است: ۱- مجازات شیعه و تادیب آن ها به خاطر عدم قیام به وظایف شان. ۲- عدم وجود پیمان بین ایشان و بین حکام ۳- امتحان بندگان ۴- حفظ امام از دشمنان و... در قسمت اول، فصل اول، روایاتی ذکر شده است که رسول اکرم علیه السّلام به وجود دوازده جانشین قریشی بعد از خود اشاره کرده اند. در حدیثی که ایشان در حجة الوداع ایراد فرموده اند؛ چنین آمده است که آن حضرت از وجود دوازده جانشین پس از خود سخن می گویند؛ ولی هنگامی که به بیان نسب آن ها می رسند، ابتدا مکثی کرده و بعد از مدتی به قریشی بودن آن ها تصریح می فرمایند. در حدیث دیگری ایشان چنین فرموده اند که دین اسلام تا قیامت پابرجا خواهد بود و دوازده نفر از قریش که جانشیان پیامبر صلی الله علیه و آله وسلّم هستند، امامت امت را برعهده خواهند گرفت. دوم، مربوط است به احادیثی که به علائم ظهور؛ از جمله: طلوع خورشید از مغرب، وقوع آتشی در ناحیه حضرموت، خروج سفیانی و فرورفتن سپاه او در زمین اشاره دارند. در روایتی از حذیفه چنین آمده است که روزی درباره قیامت از رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلّم پرسیدیم، ایشان فرمودند: قیامت برپا نخواهد شد، مگر این که مردم ده نشانه را ببینند: دود فراگیر، دجال، دابة الارض، طلوع خورشید از مغرب، نزول عیسی بن مریم علیه السّلام، خروج یاجوج و ماجوج، سه خسوف یکی در مشرق، دیگری در مغرب و خسوفی در جزیرة العرب و آخرین نشانه آتشی است که مردم را به سوی محشر می راند. سوم، اختصاص دارد به روایاتی که به نحوه ظهور و خروج پرچم هایی از سمت خراسان، اشاره دارند. در چهارم، روایاتی ذکر شده اند که در آن ها به این نکته تصریح شده است که حضرت مهدی عجّل الله فرجه الشریف از عترت رسول الله صلی الله علیه و آله وسلّم می باشد. از جمله این روایات، حدیثی است که ابی سعید خدری آن را نقل کرده که رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلّم پیرامون برپایی قیامت سخن گفته اند. در این حدیث تصریح شده است که قیامت واقع نخواهد شد، مگر بعد از این که مردی از عترت رسول الله صلی الله علیه و آله وسلّم قیام کرده و زمین را همان گونه که از ظلم و جور پر شده است، مملو از عدل و داد خواهد کرد. پنجم و ششم، اختصاص دارد، به روایاتی که پیرامون هم نام بودن حضرت مهدی عجّل الله فرجه الشریف با رسول الله صلی الله علیه و آله وسلّم و نزول حضرت عیسی علیه السّلام می باشند. در برخی از این احادیث به این امر تصریح شده است که حضرت عیسی علیه السّلام پس از نزول، ماموم حضرت مهدی عجّل الله فرجه الشریف خواهند بود. قسمت دوم، دربردارنده متن کامل احادیثی است که پیرامون حضرت مهدی عجّل الله فرجه الشریف ، از طریق اهل سنت نقل شده اند. مضامین این احادیث عبارتند از: خروج مهدی در آخرالزمان، نسب، خاندان، نام و کنیه امام مهدی، فرمان پیامبر صلی الله علیه و آله وسلّم مبنی بر وجوب اطاعت از مهدی عجّل الله فرجه الشریف ، یاری رساند اهل مشرق به آن حضرت، تصریح پیامبر صلی الله علیه و آله وسلّم به این که آن حضرت از اولاد امام حسین علیه السّلام است، در رد کسانی که گمان کرده اند مهدی عجّل الله فرجه الشریف همان عیسی بن مریم است، علائم ظهور، وفور نعمت و فراوانی در آن عصر، ادله عقلی و نقلی بقای حضرت مهدی از زمان غیبت تاکنون.
وضعیت کتاب
فهرست مطالب هر قسمت، در انتهای همان قسمت آمده است. پاورقی ها به ذکر منابع و توضیح برخی کلمات و عبارات متن پرداخته است.
یکی از محورهای اصلی آثار شهید مطهری و نوشته های وی به احادیث ائمه معصومین علیهم السلام مربوط می شود. در این مختصر تلاش شده است که احادیث امام سجاد علیه السلام در آثار شهید مطهری بیان شود.
امام رضا علیه السّلام فرمود: علی بن الحسین زین العابدین علیه السّلام می گفت: «نیکوکار ما اهل بیت پیغمبر، دو برابر اجر دارد و بدکار ما، دو برابر عذاب ؛ زیرا آن کس که از خاندان ما نیکوکاری کند، در حقیقت دو کار کرده: یکی اینکه مانند دیگران کار نیکی انجام داده، دیگر اینکه حیثیت و احترام پیغمبر را حفظ کرده است. آن کس هم که گناه کند، دو گناه مرتکب شده: یکی اینکه مانند دیگران کار بدی کرده، دیگر اینکه آبرو و حیثیت پیغمبر را از بین برده است.»
ارزش انسان
از امام سجاد علیه السّلام سؤال شد: چه کسی از همه مردم مهم تر است؟ فرمود: «آن کسی که همه دنیا را با خویش برابر نداند.» از تعمق در قرآن و نهج البلاغه و سایر سخنان پیشوایان دین روشن می شود که اسلام ارزش جهان را پایین نیاورده است،بلکه ارزش انسان را بالا برده است.
طلب طول عمر
علی بن الحسین علیه السّلام می فرماید: «خدایا! مرا عمر عطا کن مادام که عمرم صرف طاعت شود. اگر بناست زندگی ام چراگاه شیطان گردد، مرا هرچه زودتر به سوی خود ببر.»
اختیار معاشرت
...
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: فاطمه جان! روز قیامت هر چشمی گریان است، مگر چشمی که در مصیبت و عزای حسین گریسته باشد، که آن چشم در قیامت خندان است و به نعمتهای بهشتی مژده داده می شود.
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: برای شهادت حسین علیه السلام، حرارت و گرمایی در دلهای مؤمنان است که هرگز سرد و خاموش نمی شود.
کسی که با او (حسین) عناد ورزد، خداوند رایحه بهشت را بر او حرام گرداند.
بی گمان حسین دری از درهای بهشت است.
حسن و حسین در همه احوال امام و پیشوایند؛ چه بایستند و چه بنشینند.
پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله در ضمن حدیث بلندی می فرماید: کربلا پاک ترین بقعه روی زمین و از نظر احترام بزرگ ترین بقعه ها است والحق که کربلا از بساط های بهشت است.
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمود: پسرم حسین در سرزمینی به خاک سپرده می شود که به آن کربلا گویند، زمین ممتازی که همواره گنبد اسلام بوده است، چنانکه خدا یاران مؤمن حضرت نوح را در همانجا از طوفان نجات داد.
احادیث رسول خدا درباره فضایل اهل بیت بسیار است.
پیامبر اکرم فرمود: احبوا الله لما یغذوکم من نعمه و احبونی بحب الله واحبوا اهل بیتی لحبی و فرمود: انما مثل اهل بیتی فیکم مثل سفینه نوح فی قومه من رکبها نجی و من تخلف عنها غرق. مثل اهل بیت من در میان شماهمانند کشتی نوح در میان قوم او است.هر کس در آن سوار شد، نجات پیدا کرد و هر که تخلف ورزید، در دریا غرق شد.
درب حطه
و انما مثل اهل بیتی فیکم مثل باب حطه فی بنی اسرائیل من دخله غفرله؛ مثل اهل بیت من در میان شما همانند درب حطه در بنی اسرائیل است. هر کس داخل در آن شود، مورد آمرزش قرار می گیرد. در بحار از رسول خدا روایت شده است که فرمود «انا اهل بیت اختار الله عزّوجلّ لنا الاخره علی الدنیا»؛ ما اهل بیتی هستیم که خداوند برای ما آخرت را بر دنیا برگزیده است.
ولایت علی
در همین کتاب می خوانیم که رسول خدا فرمود: «انا اهل بیت قد اذهب الله عناالفواحش ما ظهر منها و ما بطن»؛ ما اهل بیتی هستیم که خداوند فواحش وچیزهای ناپسند ظاهری و باطنی را از ما دور کرده است.و فرمود: من سره ان یحیا حیاتی و یموت مماتی و یسکن جنه عدن غرسها ربی فلیوال علیا من بعدی ولیوال و لیه و لیقتد باهل بیتی من بعدی، فانهم عترتی خلقوا من طینتی، و رزقوا فهمی و علمی، فویل للمکذبین بفضلهم من امتی القاطعین فیهم صلتی لا انا لهم الله شفاعتی. کسی که دوست دارد زندگی او بسان حیات من و مرگ او بگونه مرگ من باشد و سکونت گزیند در بهشت عدن، که پروردگارم درختان آن را غرس کرده است، از علی طرفداری کند ( ولایت علی رابپذیرد) و طرفدار طرفداران علی باشد و پس از من از اهل بیتم پیروی کند؛ زیراآنان عترت من هستند، از سرشت من خلق شده اند و از فهم و علم من برخودارند.وای بر آن گروه از امتم که برتری آنها را تکذیب می کنند و رشته ارتباط با من را قطع می کنند. خدا شفاعت مرا نصیب آنها نگرداند.
حدیث ثقلین
...
احادیث ترتیب قرآن، روایات مربوط به ترتیب چینش آیات و سوره های قرآن را می گویند.
این اصطلاح به روایاتی اشاره دارد که در بحث از ترتیب قرآن موجود به لحاظ کلمات هر آیه ، آیات هر سوره و توالی سوره ها، به آن ها استناد شده است و یا قابل استناد هستند. ذیل مدخل های « ترتیب سور »، « ترتیب آیات » و « احادیث جمع قرآن » به بعضی از این احادیث اشاره شده است.
منبع
فرهنگ نامه علوم قرآنی، برگرفته از مقاله «احادیث ترتیب قرآن».    
...
احادیث ترتیب قرآن، روایات مربوط به ترتیب چینش آیات و سوره های قرآن را می گویند.
این اصطلاح به روایاتی اشاره دارد که در بحث از ترتیب قرآن موجود به لحاظ کلمات هر آیه ، آیات هر سوره و توالی سوره ها، به آن ها استناد شده است و یا قابل استناد هستند. ذیل مدخل های « ترتیب سور »، « ترتیب آیات » و « احادیث جمع قرآن » به بعضی از این احادیث اشاره شده است.
احادیث ترغیب، از اصطلاحات بکار رفته در علم حدیث بوده و به احادیثی گفته می شود که انسان را برای رسید به ثواب به انجام عمل نیک تشویق می کند.
"ترغیب"در مقابل "ترهیب"به معنای راغب گردانیدن، به رغبت و خواهش انداختن و بر انگیختن. "ترهیب" به معنای ترسانیدن و خوف در دل کسی انداختن است.
تعریف
مراد از "احادیث ترغیب" احادیثی است که به امید رسیدن به ثواب انسان را برای انجام اعمال نیک و خیر راغب می سازند و نقش بر انگیختگی دارند. و مراد از "احادیث ترهیب" احادیثی است که برای نجات از عقاب انسان را نسبت به انجام اعمال زشت و ناپسند خائف ساخته و نقش باز دارندگی دارند. از آن دو به "احادیث مواعظ" تعبیر می شود.با توجه به این که وظیفه علم رجال و درایه بررسی سند حدیث است برخی از اهل حدیث به این وظیفه در مورد "احادیث ترغیب و ترهیب" عمل نکرده اند در این خصوص گفته اند: افرادی هم چون احمد بن حنبل در احادیث ترغیب و ترهیب قائل به تساهل است.
وضع احادیث ترغیب
در خلاصة الخلاصة آمده است برخلاف اجماع مسلمین کرامیه و مبتدئه قائل به جواز وضع حدیث برای ترغیب و ترهیب شده اند. و از شرح نخبه و مقدمه شرح مشکوة به دست می آید که حدیث موضوع در اصطلاح اهل حدیث حدیثی است که راوی آن مطعون به کذب باشد ولی ثبوت وضع و کذب در آن حدیث شرط نیست زیرا حکم به موضوع بودن قطعی نیست بلکه ظنّی است چه بسا دروغگو راست بگوید.
تساهل در نقل حدیث ترغیب
...
برنج، یکی از مهمترین غلات و اقلام غذایی جهان است، که در روایات و احادیث نیز اشاراتی به آن شده است.
در روایات و احادیث اشاراتی به ارزش غذایی و دوایی برنج یافت می شود.
← برترین خوراک هر دوجهان
درباره فایده درمانی نانِ برنج (= نان با آرد برنج ) نیز کُلَینی دو روایت نقل کرده است، یکی از امام رضا علیه السلام حاکی از این که سودمندترین خوراک برای مَسلولان، نان برنج است،
و دیگری از امام صادق علیه السلام، بدین عبارت : «أطعِموا الَمْبطونَ خُبْزَ الارز فَما دَخلَ جَوفه شی أنفعُ منه؛ أما، إنّه یدبغ المعدةَ و یَسُلُّالداءَ سَلاًّ» «به بیمار مبتلا به شکمروش و اسهال نان برنج بخورانید زیرا چیزی سودمندتر از آن به اندرون وی وارد نمی شود؛ آری، برنج معده را دبّاغی و ( شکم ) درد را بِه نرمی دفع می کند».

در روایات و احادیث، اشاراتی به ارزش غذایی و دوایی برنج یافت می شود.
مثلاً، امام رضا (علیه السلام) از پیامبر اسلام (صلی اللّه علیه وآله وسلّم) روایت کرده است که «سیّدُ طعام (أهل) الدنیا والا´خره اللّحُم ثمّ الاُرُزّ» («برترین خوراکِ (اهل) این جهان و آخرت گوشت و سپس برنج است») و حدیثی که امام صادق (علیه السلام) در تجلیل برنج از پیامبر روایت کرده است : «أوّلُ حَبّه اَقَرَّت للّه بِالواحدانیّه، ولی بالنبوّه، و لاِخی علیٍّ بِالوصیّه، و لاُِمّتی الموحّدینَ بِالجنّه، الارز... کلُّ شیٍ أخرَجت الارضُ فَفیه داءٌ و شفاءٌ اِلاّالارز، فإنّه شفاءٌ لاداءَ فیه... لَو کان الارزُّ رَجلاً لَکان حلیماً... إنّ الارز یُشبِعُ الجائعَ و یُمری الشَّبْعانَ» («نخستین دانه ای که به یگانگی خدا، پیامبریِ من، وصایت برادرم علی و به بهشت برای امّت یکتاپرست من، اقرار کرد، برنج بود... هر چیزی که از زمین به در می آید، در آن دردی و درمانی هست مگر برنج، زیرا برنج (وسیله) درمان است و دردی از آن برنمی خیزد... اگر برنج مَرد بود همانا مردی بردبار می بود... برنج گرسنگان را سیر می کند و سیران را سود می دارد.»)
اهمیت برنج در درمان
روایات دیگری اشاره صریح تری به ارزش درمانی برنج دارند. محدّث نامدار، ابوجعفر احمد بَرْقی چند حدیث در این خصوص از امام صادق (علیه السلام) آورده است، مثلاً : «نِعْمَالطعامُ الارزُّ، و إنّا لَنَدَّ خِرهُ لِمرضانا» («برنج چه خوراک نیکویی است! ما آن را برای بیماران خود ذخیره می کنیم») «نعم الطعام الارز؛ یوسّع الامعاءَ و یَقطع البواسیر؛ و إنّا لَنَغْبِطُ أهلَالعراق بِأکلهم الارزَّ و البُرَّ، فَإنّهما یوسّعان الامعاء و یقطعان البواسیر» («... برنج روده ها را گشاد و بواسیر را درمان می کند؛ ما به عراقی ها رشک می بَریم که برنج وبُسر (= خرمای رنگ گرفته اما هنوز نارس) می خورند، زیرا این دو، روده ها را گشاد و بواسیر را درمان می کنند». روایات متّحدالمضمون دیگری از امام صادق(علیه السلام) حکایت از سودمندی خوراک برنج در درمان «بَطَن ذَریع» (شکمروش شدید) مزمن همراه با دل پیچه و لاغری و سستیِ ناشی از آن حکایت می کند. دستور تهیه خوراک درمانی مجرّبی از برنج بدین منظور چنین است : برنج را بشویند، (در سایه) بخشکانند، اندکی بریان کنند و نرم بکوبند و آنگاه با آن، حَساء/حَسْو (= نوعی سوپ غلیظ) بسازند؛ اگر خوردن چربی برای بیمار نزار شده مانعی نداشته باشد، آرد برنج مذکور را با پیه قُلوه (قلوه های بُز) بپزند.
فایده درمانی نان برنج
درباره فایده درمانی نانِ برنج (= نان با آرد برنج) نیز کُلَینی دو روایت نقل کرده است، یکی از امام رضا (علیه السلام) حاکی از این که سودمندترین خوراک برای مَسلولان، نان برنج است، و دیگری از امام صادق (علیه السلام)، بدین عبارت : «أطعِموا الَمْبطونَ خُبْزَ الارز فَما دَخلَ جَوفه شی ٌ أنفعُ منه؛ أما، إنّه یدبغ المعده و یَسُلُّالداءَ سَلاًّ» («به بیمار مبتلا به شکمروش و اسهال نان برنج بخورانید زیرا چیزی سودمندتر از آن به اندرون وی وارد نمی شود؛ آری، برنج معده را دبّاغی و (شکمْ) درد را بِنرمی دفع می کند»).

بَرَکَت، در اصل به معنای ثبات و دوام یا رشد و فزونی و در قرآن به معنای فراوانیِ همراه با میمنت و بالندگی و افزونی خیروخوبی (در برابر شؤم به معنای رشد و فزونی شر).
راغب اصفهانی، ابن فارسِ و طبرسی فقط ثبوت را معنای اصلی آن می دانند و کاربرد قرآنی یا عرفی آن را در معانی دیگر به همین معنی باز می گردانند.
بدین ترتیب، مناسبت معنایی آن با مفاد بَرَکَ الابل (شتر به زانو نشست و در جای خود ماند)، روشن می شود. در اصطلاح موحّدون، «برکت» به معنای پاداشی به کار رفته است که به حقوق نظامیان افزوده می شود.
در گویشهای مغربی، از این واژه، با مفهوم قیدی، معنای «به قدر کفایت» اراده می شود.

واژه های هم خانواده برکت در قرآن
واژه های هم خانواده برکت در قرآن به صورتهای تبارَکَ، بارَکَ، بارَکْنا، بُورِکَ، بَرَکات (جمع برکت)، مبارَک و مبارکه (جمعاً ۳۲ مورد) آمده است که کلمه تَبارَک (تَبارک الله، تَبارکَ اسمُ ربَّک، تبارک الذّی) به طور اخص برای خدا به کار رفته است.
سایر مشتقات برکت در قرآن به اشخاص و امکنه ای نسبت داده شده است که از لحاظ مادی یا معنوی به این معنی ناظرند: زمین به لحاظ دربرداشتن نعمتهای گوناگون سرزمین شام به لحاظ مواهب مادی و موقعیت خاصّ معنوی حضرت ابراهیم و اسحاق به لحاظ دوام و فزایندگی بخششهای الهی به ایشان حضرت موسی و فرشتگان وحی و وادی مقدس قرآن به لحاظ رستگار کردن انسانها سرزمین مکه یا مسجدالحرام به لحاظ خیرات فراوان یا دوام بندگی خدا در آن حضرت عیسی به لحاظ وجود پُر فایده یا ارشاد به سوی خیرات و یا پایداری در ایمان آب باران به لحاظ رویاندن گیاهان و روزی رساندن به بندگان درخت زیتون به لحاظ فواید بسیار و شب قدر به لحاظ ویژگیهای آن، از جمله نزول یک باره قرآن در آن.

برکت الهی به انبیا
برکت الهی همراه با رحمت و سلام شامل حال همراهان نوح در کشتی و اهل بیت ابراهیم نیز بوده است که فراء و ابومنصور ازهری آن را به سعادت دایمی تفسیر کرده اند.
در روایات، دعا برای برکت یافتن پیامبر و آل او، مانند حضرت ابراهیم و دودمانش، بویژه در طرز صلوات فرستادن بر رسول اکرم صلی الله وعلیه وآله وسلّم، که از خود آن حضرت نقل شده، فراوان به چشم می خورد که خواستار دوام مواهب معنوی و کرامتهای الهی به آل رسول است.

امور بابرکت در احادیث
...
در احادیث هم چون قرآن، بنی اسرائیل بر اسرائیلیان کهن و نیز بر یهود و نصاری دلالت دارد و هر گاه به معاصران اطلاق شده، غرض عمدتاً یهود بوده است.
به عنوان نمونه، در حدیث افتراق ، بنی اسرائیل مترادف با یهود به کار رفته است و به هفتاد و دو فرقه بنی اسرائیل اشاره شده است.

← نظر اشنایدر در هفتاد و دو فرقه
بنی اسرائیل مورد اشاره در حدیث «حدّثوا عن بنی اسرائیل و لاحرج» را مترادف با اهل کتاب دانسته اند.

تأکید بر عبادت بنی اسرائیل
در احادیث ، عمدتاً بر صفت پرهیزگاری و اهل عبادت بودن بنی اسرائیل تأکید شده است.

خطاب مؤدبانه اسرائیلی
...
«پژوهشی در ارزش های اخلاقی از دیدگاه قرآن و احادیث» اثر حسین حقانی زنجانی،بررسی نظرات اسلام و پیشوایان مذهبی پیرامون مسائل اخلاقی، از روی منابع معتبر اسلامی است. کتاب به فارسی نگارش شده و نویسنده مقدمه آن را در سال 1383ش نوشته است.
کتاب با مقدمه نویسنده آغاز و مطالب در دو فصل و در ضمن بخش ها و عناوینی تنظیم شده است.
شیوه تحقیق و بررسی در کتاب، این است که پیرامون هر یک از موضوعات مسائل اخلاقی مورد بحث، ابتدا به منابع معتبر اسلامی از قرآن مجید و نهج البلاغه و کتب معتبر احادیث از بحارالأنوار و وسائل الشیعة و اصول کافی و مستدرک و سایر منابع اصیل حدیثی و روایی و قرآنی مراجعه شده و روایات و احادیث و آیات مربوط را استقصاء نموده است. سپس روی این روایات و آیات، بررسی های علمی از لحاظ سند و متن، انجام داده و به موضوعات گوناگونی تقسیم بندی شده و در مورد هر یک از موضوعات جمع آوری شده، بررسی های لازم صورت گرفته است. نظرهای پیشوایان اسلام و قرآن مجید نقل گردیده و تفسیر و توضیح و تحقیق مطالب مندرج درباره آن ها، ذکر شده است .
نویسنده در پیشگفتار ضمن اشاره به مباحث مطرح شده در کتاب افزوده است: «سعی شده مسائلی مورد بحث قرار گیرد که بیشتر در جامعه انسانی کنونی، مورد نیاز بوده، از اهمیت ویژه ای در تأمین سعادت زندگی مادی و معنوی انسان ها برخوردار باشند. ضمناً موضوعات بحث شده در این کتاب، در کتاب های مؤلف پیرامون مسائل اخلاقی: «بررسی نظام اخلاق اسلام» و «نظام اخلاقی اسلام» که قبلاً منتشر گردیده، بحث و تحقیق نشده و برای اولین بار مطرح شده است» .
در فصل اول کتاب در دو بخش زیر، به برخی از فضائل یا ارزش های انسانی، پرداخته شده است:
این صفحه مدخلی از دانشنامه جهان اسلام است
تدلیس به عمل محدِّث و راوی گفته می شود که با آن عیب و ضعف سندِ روایت پوشانیده شود. بنابراین هرگاه راوی با ذکر یا حذف کلمات یا نام افرادی در سلسلة سند بکوشد که ضعف سند روایت را بپوشاند یا آن را برتر از میزان وثاقت واقعی اش نشان دهد، اصطلاحاً «مدلِّس» خوانده می شود و عمل او را تدلیس می نامند.
نخستین گزاش های عالمان علوم حدیث حاوی تقسیمات چندگانه ای برای تدلیس است، فی المثل حاکم نیشابوری (ص103ـ112) مدلِّسان را به شش دسته و خطیب بغدادی (ص395، 403) و ابن صلاح (ص42ـ43) آنان را به دو دسته تقسیم کرده اند که این تقسیم بندی با اندکی تفاوت، در کتابهای بعدی مقبول افتاده و متداول گردیده است. برخی از محدّثان و مؤلفان متأخر همچون سیوطی (ج1، ص189ـ190) و محمدرضا مامقانی (ج1، ص388ـ390) تقسیم بندی حاکم نیشابوری را نیز به همین تقسیم دوگانه بازگردانده اند.
تدلیس اساساً دو گونه است: تدلیس اِسناد و تدلیس شیوخ. برخی چون ابن حَجَر عَسقَلانی (1409، ص62ـ63) و حبیب احمد کیرانوی (ص76ـ78) تنها به تدلیس اسناد اشاره کرده اند و بعضی همچون هدایت حسین تدلیس در متن حدیث را نیز از موارد تدلیس شمرده اند که صحیح به نظر نمی آید زیرا تدلیس در متن، همان حدیث مُدْرَج را ایجاد می کند. به همین دلیل هیچکس پوشاندن عیوب متن حدیث را در ضمن تدلیسِ حدیث نیاورده است.
در مقابل برخی دیگر تدلیسهایی موسوم به قطع، عطف، سکوت، بلاد، تسویه، تجوید و مانند آن را به عنوان قسیم این دو نوع تدلیس ذکر کرده اند که می توان همچون ابن حجر عسقلانی (1405، ص25) پاره ای از آنها را از اقسام تدلیس اسناد یا تدلیس شیوخ دانست.
تدلیس اسناد آن است که راوی از فرد معاصر خود کلامی را به گونه ای نقل کند که شنونده یا خواننده گمان کند وی آن کلام را بدون واسطه از خود مرویٌّ عنه شنیده، در حالی که سماعی در میان نبوده است. برخی برای تدلیس اسناد شروطی ذکر کرده اند، از جمله آنکه راوی مرویٌّ عنه را ملاقات کرده یا دست کم معاصر او باشد، اما از او روایتی نشنیده باشد. دیگر این که الفاظی به کار ببرد که نشانه سماع مستقیم نباشد، الفاظی مانند «قال فلانٌ» یا «عَنْ فلانٍ». اما اگر راوی با الفاظی چون «سَمِعْتُ»، «حَدَّثَنا» و «اَخْبَرَنا» ــ که صراحت در سماع دارند ــ حدیث نقل کند، آن را حدیث کذب می خوانند.
عالمان حدیث بدان سبب بر شرط ملاقات راوی و مرویٌّ عنه تأکید کرده اند که خواسته اند میان تدلیس و ارسال خفی تفاوت بنهند. به نظر ایشان چنانچه راوی از فرد معاصر خود که او را ندیده است، بدون ذکر واسطه روایتی نقل کند،آن روایت مُرسَل خفی است اما اگر ملاقاتی میان آن دو صورت گرفته باشد، روایتْ مدَلَّس است. ابن حجر این شرط را از شافعی و ابوبکر بزّاز نقل و بر ضرورت آن بسیار تأکید کرده است. با این همه برخی چون نووی (ص39) و ابن صلاح (ص42) شرط لقا یا ملاقات را ضروری ندانسته اند و حتی ابن صلاح (همانجا) در بخشی از تعریف خود، قید عدم ملاقات را ذکر کرده است.
در احادیث ، تسبیح با اهمیت شمرده شده و، مانند تحمید و تکبیر و تهلیل، از جمله اذکاری است که گفتن آن به مسلمانان توصیه شده است. مصدر مَنحوتِ (تراشیده شده) سبحان اللّه، «سَبْحَلَه» است، نظیر بَسمَله و حَمدَلَه.
بنا بر حدیثی از پیامبر اکرم ، تسبیح یکی از اذکاری است که خداوند آن را بر گزیده است و در احادیث برای آن اجر و ثواب بسیاری ذکر شده است.

تسبیح عملی
از برخی احادیث چنین برداشت می شود که تسبیح منحصر به ذکر زبانی نیست، بلکه انجام دادن برخی کارها و نفس برخی احوال نیز تسبیح به شمار می آید، از جمله: تعلیم و تعلم ، تنفس و سکوت و خواب روزه دار، تضرع و نَفَس کسی که در غم ائمه اطهار باشد.

شرائط
گفته شده است که تسبیح باید باتوجه به عظمت خدا و حضور آن در قلب باشد تا قلبِ تسبیح کننده خاشع شود و خداوند نیز تسبیح کنندگان را یاری می کند.

ذکر موجودات
...
آنچه در منابع روایی شیعه و سنّی در خصوص تقوا آمده، توصیه مؤکد و موعظه به تقواست. پیامبراکرم تقوا را در رأس تمام امور می دانست و از ایشان و حضرت علی و امام صادق علیهم السلام نقل شده که تقوا جمع تمام نیکی هاست. توصیه به تقوا در صدر وصایای ائمه شیعه بوده است.
در حدیثی از امام صادق علیه السلام آمده که تقوا «وصیت اهل بیت» است. در روایات تأکید شده است که خود و کسان خویش را به تقوا توصیه کنید. امام صادق در حدیث دیگری، با اشاره به آیاتی از قرآن کریم، فرموده که خداوند هر چه را که قابل توصیه است در امری واحد جمع آورده و آن تقواست. همین مضمون در بیانات حضرت علی علیه السلام نیز آمده است.

معنای تقوا
بخش عمده ای از احادیث و روایات مربوط به تقوا، تکرار و بیان مؤکد و گاه بسط و تفسیر مضامین قرآنی در خصوص آن است؛ مثلاً، تقوا به معنای اطاعت از اوامر و نواهی الاهی به صورتی دیگر در حدیثی از امام صادق نقل شده است: تقوا یعنی در کاری که خداوند بدان امر کرده، غایب نباشی و در کاری که خداوند از آن نهی کرده است، حاضر نباشی. مضمون آیه ۱۳ سوره حجرات، که مفهوم «کَرَم» (عزت و ارجمندی) را به مفهوم تقوا پیوند زده، بارها در سخنان پیامبر اکرم و ائمه علیهم السلام آمده است. تقابل قرآنی فجور با تقوا و تقی با شقی در احادیث نیز ذکر شده است. در سخنان حضرت علی علیه السلام و نیز در حدیثی از امام صادق علیه السلام آمده است که نسبت به خداوند تقوا پیشه کنید، اگرچه اندک باشد. به نظر می رسد این حدیث، مضمون آیه «فَـاتَّقُوا اللّهَ مَااسْتَطَعْتُم...» یا دست کم تفسیری از آن را در خود دارد. در قرآن کریم، در ذکر داستان پذیرفته شدن قربانی هابیل، آمده است که «خدا (عمل و قربانی را) فقط از تقواپیشگان می پذیرد». در احادیثی که می توان آن ها را تفسیر این آیه تلقی کرد، بر رابطه تقوا و قبول عمل تأکید شده است. در این احادیث سفارش شده که اهتمام مؤمنان به قبول عمل باید بیش از نفس عمل باشد، زیرا عمل اندک و مقبول بهتر از عمل بسیار اما نامقبول است و شرط قبولی عمل، تقواست.

رابطه تقوا با ایمان
در احادیث، همچون قرآن کریم، تقوا با ایمان هم سنخ و حتی از حیث مرتبت بالاتر است. تقوا از جهتی مقدّم بر ایمان و از جهت دیگر مؤخر بر آن است؛ حصول و تقویت ایمان به سبب تقواست، زیرا هر آنچه تقوا را افزون کند، سبب فزونی ایمان است، اما اصل ایمان مقدّم بر تقواست و قوّت و ضعف ایمان در فزونی و کاستی تقوا مؤثر است. بدین ترتیب میان تقوا و ایمان رابطه ای دوسویه برقرار است.

رابطه تقوا با قلب آدمی
...
بحث در مورد جامعیّت قرآن، از دیرباز تاکنون مورد توجه مفسّران و قرآن پژوهان بوده است و با توجه به تصریح قرآن در خصوص اصل جامعیّت، همگان آن را پذیرفته اند، گرچه درباره محدوده آن اختلاف کرده اند. عدّه ای قائل به جامعیت مطلق قرآن شده اند و نتیجه گرفته اند که در قرآن، تمام آنچه که می توان نوعی ادراک و فهم به آن پیدا نمود، وجود دارد، هر چند عقل و درک ما از شناختن آن قاصر است.
اندیشمندان دینی در مورد جامعیت قرآن نظریات متفاوتی ارائه داده اند که به اهم آن ها اشاره می نماییم.
← دیدگاه سیوطی و زرکشی
در بررسی دیدگاههای دو طرف، استناد به مجموعه روایات، کمتر به چشم می خورد و مهمترین دلیل آنها آیه معروف«تبیانا لکل شیء» است که هر کس در تفسیر آن، یار ظنّ خویش گردیده است. در این نوشتار، تا آنجا که امکان داشته است، روایات مربوط به این بحث، جمع آوری و به پنج دسته تقسیم شده و معنای جامعیّت و شرط آن، روشن گردیده است و در نهایت، دسته ششم روایات آورده شده که در سبک و سیاق پنج دسته اول نیست؛ بلکه نشان می دهد که سنّت هم باید در کنار قرآن باشد، تا بیان کننده و روشنگر جامعیّت قرآن باشد؛ گرچه همان طور که بعدا نشان خواهیم داد، از گروه پنجم روایات هم می توان این مطلب را فهمید؛ ولی در گروه ششم، به لزوم همراهی کتاب و سنّت برای انتقال مفاهیم، تصریح گردیده است.
چند نکته کلیدی
قبل از ورود به بحث، تذکّر چند نکته ضروری است:اولا، یکی از معدود ابواب حدیثی که در بین روایات موجود در آنها تعارضی وجود ندارد، همین بحث جامعیت قرآن است و اگر در ظاهر هم اختلافی باشد، به راحتی جمع عرفی بین آنها صورت می گیرد.ثانیا، از کنار هم قرار دادن روایات، به تدریج معنای «جامعیت» روشن خواهد شد.ثالثا، همه روایات مرتبط با موضوع جامعیت قرآن، در این نوشتار نیامده اند؛ ولی سعی شده است که سند روایات نیز ملاحظه شوند و روایات قوی تر مورد استشهاد قرار گیرند.
روایات دسته اول
...
احادیث زیادی در کتب شیعه و سنی نقل شده است که لازم است محقق علوم اسلامی قبل از تحقیق، منابع مورد نظر را استخراج کرده، تا اثری که می نویسد متقن بوده باشد؛ به این منظور در ذیل بر اساس مشخصات صاحب اثر کتب حدیثی ذکر می شود.
ابن ابی الثلج بغدادی، محمد بن احمد، تاریخ أهل البیت نقلا عن الأئمة علیهم السلام - ایران؛ قم، چاپ:اول، ۱۴۱۰ ق.ابن أبی الحدید، عبد الحمید بن هبة الله، شرح نهج البلاغة لابن أبی الحدید - قم، چاپ:اول، ۱۴۰۴ق.ابن أبی جمهور، محمد بن زین الدین، عوالی اللئالی العزیزیة فی الأحادیث الدینیة - قم، چاپ:اول، ۱۴۰۵ ق.ابن أبی زینب، محمد بن ابراهیم، الغیبة للنعمانی - تهران، چاپ:اول، ۱۳۹۷ق.ابن أبی زینب، محمد بن ابراهیم، الغیبة للنعمانی / ترجمه غفاری - تهران، چاپ:دوم، ۱۴۱۸ق / ۱۳۷۶ش.ابن أبی زینب، محمد بن ابراهیم، الغیبة للنعمانی / ترجمه فهری - تهران، چاپ:چهارم، ۱۳۶۲ ش.ابن اثیر جزری، مبارک بن محمد، النهایة فی غریب الحدیث و الأثر - قم، چاپ:چهارم، ۱۳۶۷ش.ابن ادریس، محمد بن احمد، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی (و المستطرفات) - قم، چاپ:دوم، ۱۴۱۰ ق.ابن اشعث، محمد بن محمد، الجعفریات (الأشعثیات) - تهران، چاپ:اول، بی تا.ابن بابویه، علی بن حسین، الإمامة و التبصرة من الحیرة - قم، چاپ:اول، ۱۴۰۴ ق.ابن بابویه، محمد بن علی، اسرار توحید / ترجمه التوحید للصدوق - تهران، چاپ:اول، بی تا.ابن بابویه، محمد بن علی، إعتقادات الإمامیة (للصدوق) - ایران؛ قم، چاپ:دوم، ۱۴۱۴ق.ابن بابویه، محمد بن علی، إعتقادات الإمامیة (للصدوق) / ترجمه حسنی - تهران، چاپ:اول، ۱۳۷۱ش.ابن بابویه، محمد بن علی، الأمالی (للصدوق) / ترجمه کمره ای - تهران، چاپ:ششم، ۱۳۷۶ش.ابن بابویه، محمد بن علی، الأمالی(للصدوق) - تهران، چاپ:ششم، ۱۳۷۶ش.ابن بابویه، محمد بن علی، التوحید (للصدوق) - ایران؛ قم، چاپ:اول، ۱۳۹۸ق.ابن بابویه، محمد بن علی، الخصال - قم، چاپ:اول، ۱۳۶۲ش.ابن بابویه، محمد بن علی، الخصال / ترجمه جعفری - قم، چاپ:اول، ۱۳۸۲ش.ابن بابویه، محمد بن علی، الخصال / ترجمه فهری - تهران، چاپ:اول، بی تا.ابن بابویه، محمد بن علی، الخصال / ترجمه کمره ای - تهران، چاپ:اول، ۱۳۷۷ش.ابن بابویه، محمد بن علی، الخصال / ترجمه مدرس گیلانی - تهران، چاپ:اول، ۱۳۶۲ش.ابن بابویه، محمد بن علی، المقنع (للصدوق) - قم، چاپ:اول، ۱۴۱۵ق.ابن بابویه، محمد بن علی، پاداش نیکیها و کیفر گناهان / ترجمه ثواب الأعمال - قم، چاپ:اول، ۱۳۸۱ش.ابن بابویه، محمد بن علی، ترجمه عیون أخبار الرضا علیه السلام - تهران، چاپ:اول، ۱۳۷۲ ش.ابن بابویه، محمد بن علی، ترجمه من لا یحضره الفقیه - تهران، چاپ:اول، ۱۳۶۷ش.ابن بابویه، محمد بن علی، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال - قم، چاپ:دوم، ۱۴۰۶ ق.ابن بابویه، محمد بن علی، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال / ترجمه انصاری - قم، چاپ:اول، ۱۳۸۲ ش.ابن بابویه، محمد بن علی، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال / ترجمه بندرریگی - قم، چاپ:سوم، ۱۳۷۹ش.ابن بابویه، محمد بن علی، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال / ترجمه حسن زاده - تهران، چاپ:اول، ۱۳۸۲ش.ابن بابویه، محمد بن علی، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال / ترجمه غفاری - تهران، چاپ:اول، بی تا.ابن بابویه، محمد بن علی، صفات الشیعة - تهران، چاپ:اول، ۱۳۶۲ش.ابن بابویه، محمد بن علی، صفات الشیعة / ترجمه (اعلمی) - تهران، چاپ:اول، ۱۳۶۲ش.ابن بابویه، محمد بن علی، صفات الشیعة / ترجمه توحیدی - تهران، چاپ:سوم، ۱۳۸۰ش.ابن بابویه، محمد بن علی، علل الشرائع - قم، چاپ:اول، ۱۳۸۵ش / ۱۹۶۶م.ابن بابویه، محمد بن علی، علل الشرائع / ترجمه ذهنی تهرانی - ایران؛ قم، چاپ:اول، ۱۳۸۰ش.ابن بابویه، محمد بن علی، علل الشرائع / ترجمه مسترحمی - تهران، چاپ:ششم، ۱۳۶۶ش.ابن بابویه، محمد بن علی، عیون أخبار الرضا علیه السلام - تهران، چاپ:اول، ۱۳۷۸ق.ابن بابویه، محمد بن علی، عیون أخبار الرضا علیه السلام / ترجمه آقا نجفی - تهران، چاپ:اول، بی تا.ابن بابویه، محمد بن علی، فضائل الأشهر الثلاثة - قم، چاپ:اول، ۱۳۹۶ ق.ابن بابویه، محمد بن علی، فضائل الشیعة - تهران، چاپ:اول، بی تا.ابن بابویه، محمد بن علی، فضائل الشیعة / ترجمه توحیدی - تهران، چاپ:سوم، ۱۳۸۰ ش.ابن بابویه، محمد بن علی، فضائل الشیعة / معروف به ترجمه اعلمی - تهران، چاپ:اول، بی تا.ابن بابویه، محمد بن علی، کتاب المواعظ / ترجمه عطاردی - تهران، چاپ:اول، بی تا.ابن بابویه، محمد بن علی، کمال الدین / ترجمه پهلوان - ایران؛ قم، چاپ:اول، ۱۳۸۰ ش.ابن بابویه، محمد بن علی، کمال الدین / ترجمه کمره ای - تهران، چاپ:اول، ۱۳۷۷ش.ابن بابویه، محمد بن علی، کمال الدین و تمام النعمة - تهران، چاپ:دوم، ۱۳۹۵ق.ابن بابویه، محمد بن علی، گلچین صدوق (گزیده من لا یحضره الفقیه) - تهران، چاپ:اول، ۱۳۷۶ش.ابن بابویه، محمد بن علی، مصادقة الإخوان - الکاظمیه، چاپ:اول، ۱۴۰۲ق.ابن بابویه، محمد بن علی، مصادقة الإخوان / ترجمه خراسانی کاظمی - ایران؛ قم، چاپ:اول، ۱۴۰۲ق.ابن بابویه، محمد بن علی، معانی الأخبار - قم، چاپ:اول، ۱۴۰۳ ق.ابن بابویه، محمد بن علی، معانی الأخبار / ترجمه محمدی - تهران، چاپ:دوم، ۱۳۷۷ش.ابن بابویه، محمد بن علی، من لا یحضره الفقیه - قم، چاپ:دوم، ۱۴۱۳ ق.ابن بطریق، یحیی بن حسن، عمدة عیون صحاح الأخبار فی مناقب إمام الأبرار - قم، چاپ:اول، ۱۴۰۷ ق.ابن حمزه طوسی، محمد بن علی، الثاقب فی المناقب - ایران؛ قم، چاپ:سوم، ۱۴۱۹ ق.ابن حیون، نعمان بن محمد مغربی، دعائم الإسلام - قم، چاپ:دوم، ۱۳۸۵ق.ابن حیون، نعمان بن محمد مغربی، شرح الأخبار فی فضائل الأئمة الأطهار علیهم السلام - قم، چاپ:اول، ۱۴۰۹ ق.ابن سعید، یحیی بن احمد، نزهة الناظر فی الجمع بین الأشباه و النظائر - نجف، چاپ:اول، ۱۳۸۶ ق.ابن شاذان قمی، أبو الفضل شاذان بن جبرئیل، الروضة فی فضائل أمیر المؤمنین علیّ بن أبی طالب علیهماالسلام (لابن شاذان القمی) - ایران؛ قم، چاپ:اول، ۱۴۲۳ ق.ابن شاذان قمی، أبو الفضل شاذان بن جبرئیل، الفضائل (لابن شاذان القمی) - قم، چاپ:دوم، ۱۳۶۳ش.ابن شاذان، محمد بن احمد، مائة منقبة من مناقب أمیر المؤمنین و الأئمة - ایران؛ قم، چاپ:اول، ۱۴۰۷ق.ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، تحف العقول - قم، چاپ:دوم، ۱۴۰۴ / ۱۳۶۳ق.ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، تحف العقول / ترجمه جعفری - تهران، چاپ:اول، ۱۳۸۱ش.ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، تحف العقول / ترجمه جنتی - تهران، چاپ:اول، ۱۳۸۲ش.ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، تحف العقول / ترجمه حسن زاده - قم، چاپ:اول، ۱۳۸۲ش.ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، تحف العقول / ترجمه کمره ای - تهران، چاپ:ششم، ۱۳۷۶ ش.ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، رهاورد خرد / ترجمه تحف العقول - تهران، چاپ:اول، ۱۳۷۶ش.ابن شهر آشوب مازندرانی، محمد بن علی، متشابه القرآن و مختلفه (لابن شهر آشوب) - قم، چاپ:اول، ق ۱۳۶۹.ابن شهر آشوب مازندرانی، محمد بن علی، مناقب آل أبی طالب علیهم السلام (لابن شهرآشوب) - قم، چاپ:اول، ۱۳۷۹ ق.ابن طاووس، احمد بن موسی، بناء المقالة الفاطمیة فی نقض الرسالة العثمانیة - قم، چاپ:اول، ۱۴۱۱ ق.ابن طاووس، احمد بن موسی، عین العبرة فی غبن العترة - قم، چاپ:اول، بی تا.ابن طاووس، عبد الکریم بن احمد، فرحة الغری / ترجمه علامه مجلسی - تهران، چاپ:اول، ۱۳۷۹ ش.ابن طاووس، عبد الکریم بن احمد، فرحة الغری فی تعیین قبر أمیر المؤمنین علیّ بن أبی طالب علیه السلام فی النجف - ایران؛ قم، چاپ:اول، بی تا.ابن طاووس، علی بن موسی، ادب حضور (ترجمه فلاح السائل) - ایران؛ قم، چاپ:اول، ۱۳۸۰ش.ابن طاووس، علی بن موسی، إقبال الأعمال (ط - القدیمة) - تهران، چاپ:دوم، ۱۴۰۹ ق.ابن طاووس، علی بن موسی، الإقبال بالأعمال الحسنة (ط - الحدیثة) - قم، چاپ:اول، ۱۳۷۶ش.ابن طاووس، علی بن موسی، الأمان من أخطار الأسفار و الأزمان - قم، چاپ:اول، ۱۴۰۹ق.ابن طاووس، علی بن موسی، التحصین لأسرار ما زاد من کتاب الیقین - ایران؛ قم، چاپ:اول، ۱۴۱۳ ق.ابن طاووس، علی بن موسی، التشریف بالمنن فی التعریف بالفتن - قم، چاپ:اول، ۱۴۱۶ق.ابن طاووس، علی بن موسی، الدروع الواقیة - بیروت، چاپ:اول، ۱۴۱۵ ق / ۱۹۹۵ م.ابن طاووس، علی بن موسی، الطرائف / ترجمه داود إلهامی - ایران؛ قم، چاپ:دوم، ۱۳۷۴ ش.ابن طاووس، علی بن موسی، الطرائف فی معرفة مذاهب الطوائف - ایران؛ قم، چاپ:اول، ۱۴۰۰ق.ابن طاووس، علی بن موسی، اللهوف علی قتلی الطفوف / ترجمه فهری - تهران، چاپ:اول، ۱۳۴۸ش.ابن طاووس، علی بن موسی، المجتنی من الدعاء المجتبی - قم، چاپ:اول، ۱۴۱۱ ق.ابن طاووس، علی بن موسی، الملاحم و الفتن، یا فتنه و آشوبهای آخر الزمان - تهران، چاپ:اول، بی تا.ابن طاووس، علی بن موسی، الیقین باختصاص مولانا علیّ علیه السلام بإمرة المؤمنین - ایران؛ قم، چاپ:اول، ۱۴۱۳ ق.ابن طاووس، علی بن موسی، آداب سفر در فرهنگ نیایش (ترجمه الأمان) - تهران، چاپ:اول، ۱۳۸۱ ش.ابن طاووس، علی بن موسی، آهی سوزان بر مزار شهیدان (ترجمه اللهوف) - تهران، چاپ:اول، ۱۳۴۸ش.ابن طاووس، علی بن موسی، برنامه سعادت (ترجمه کشف المحجة لثمرة المهجة) - تهران، چاپ:اول، بی تا.ابن طاووس، علی بن موسی، جمال الأسبوع بکمال العمل المشروع - قم، چاپ:اول، ۱۳۳۰ ق.ابن طاووس، علی بن موسی، سعد السعود للنفوس منضود - ایران؛ قم، چاپ:اول، بی تا.ابن طاووس، علی بن موسی، طرف من الأنباء و المناقب - مشهد، چاپ:اول، ۱۴۲۰ ق.ابن طاووس، علی بن موسی، غم نامه کربلا / ترجمه اللهوف علی قتلی الطفوف - تهران، چاپ:اول، ۱۳۷۷ش.ابن طاووس، علی بن موسی، فتح الأبواب بین ذوی الألباب و بین ربّ الأرباب - قم، چاپ:اول، ۱۴۰۹ ق.ابن طاووس، علی بن موسی، فرج المهموم فی تاریخ علماء النجوم - قم، چاپ:اول، ۱۳۶۸ ق.ابن طاووس، علی بن موسی، فلاح السائل و نجاح المسائل - قم، چاپ:اول، ۱۴۰۶ ق.ابن طاووس، علی بن موسی، کشف المحجة لثمرة المهجة - قم، چاپ:دوم، ۱۳۷۵ش.ابن طاووس، علی بن موسی، کشف المحجة یا فانوس (ترجمه کشف المحجة لثمره المهجه) - تهران، چاپ:دوم، ۱۳۷۴ش.ابن طاووس، علی بن موسی، لهوف / ترجمه میر ابو طالبی - ایران؛ قم، چاپ:اول، ۱۳۸۰ ش.ابن طاووس، علی بن موسی، لهوف منظوم یا معارج المحبة (منظوم فارسی لهوف) - ایران؛ قم، چاپ:اول، ۱۳۷۷ش.ابن طاووس، علی بن موسی، محاسبة النفس - تهران، چاپ:چهارم، ۱۳۷۶ش.ابن طاووس، علی بن موسی، محاسبه نفس یا روش پیشگیری از وقوع جرم (ترجمه محاسبة النفس) - تهران، چاپ:اول، ۱۳۸۱ش.ابن طاووس، علی بن موسی، مهج الدعوات / ترجمه طبسی - تهران، چاپ:اول، ۱۳۷۹ ش.ابن طاووس، علی بن موسی، مهج الدعوات و منهج العبادات - قم، چاپ:اول، ۱۴۱۱ ق.ابن طیفور، احمد بن أبی طاهر، بلاغات النساء - قم، چاپ:اول، بی تا.ابن عبد الوهاب، حسین بن عبد الوهاب، عیون المعجزات - ایران؛ قم، چاپ:اول، بی تا.ابن عقده کوفی، احمد بن محمد، فضائل أمیر المؤمنین علیه السلام - ایران؛ قم، چاپ:اول، ۱۴۲۴ ق.ابن فارس، أحمد بن فارس، معجم مقاییس اللغة - قم، چاپ:اول، ۱۴۰۴ق.ابن فهد حلی، احمد بن محمد، التحصین فی صفات العارفین - ایران؛ قم، چاپ:دوم، ۱۴۰۶ق.ابن فهد حلی، احمد بن محمد، آداب راز ونیاز به درگاه بی نیاز (ترجمه عدة الداعی) - تهران، چاپ:اول، ۱۳۸۱ ش.ابن فهد حلی، احمد بن محمد، آیین بندگی و نیایش (ترجمه عدة الداعی) - ایران؛ قم، چاپ:اول، ۱۳۷۵ش.ابن فهد حلی، احمد بن محمد، عدة الداعی و نجاح الساعی، چاپ:اول، ۱۴۰۷ ق.ابن قاریاغدی، محمد حسین، البضاعة المزجاة (شرح کتاب الروضة من الکافی لابن قاریاغدی) - ایران؛ قم، چاپ:اول، ۱۴۲۹ ق- ۱۳۸۷ ش.ابن قولویه، جعفر بن محمد، کامل الزیارات - نجف اشرف، چاپ:اول، ۱۳۵۶ش.ابن قولویه، جعفر بن محمد، کامل الزیارات / ترجمه ذهنی تهرانی - تهران، چاپ:اول، ۱۳۷۷ ش.ابن مشهدی، محمد بن جعفر، المزار الکبیر (لابن المشهدی) - قم، چاپ:اول، ۱۴۱۹ ق.ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب - بیروت، چاپ:سوم، ۱۴۱۴ق.ابن نما حلی، جعفر بن محمد، در سوگ امیر آزادی (ترجمه مثیر الأحزان) - ایران؛ قم، چاپ:اول، ۱۳۸۰ ش.ابن نما حلی، جعفر بن محمد، مثیر الأحزان - ایران؛ قم، چاپ:سوم، ۱۴۰۶ ق.ابن همام اسکافی، محمد بن همام بن سهیل، التمحیص - ایران؛ قم، چاپ:اول، ۱۴۰۴ق.ابن همام اسکافی، محمد بن همام بن سهیل، تکامل و طهارت روح / ترجمه التمحیص - قم، چاپ:اول، ۱۳۸۸ ش.ابنا بسطام، عبد الله و حسین، طبّ الأئمة علیهم السلام - قم، چاپ:دوم، ۱۴۱۱ ق.ابو الصلاح الحلبی، تقی بن نجم، تقریب المعارف - قم، چاپ:اول، ۱۴۰۴ق.ابو مخنف کوفی، لوط بن یحیی، نخستین گزارش مستند از نهضت عاشورا / ترجمه وقعة الطفّ - قم، چاپ:دوم، ۱۳۸۰ ش.ابو مخنف کوفی، لوط بن یحیی، وقعة الطفّ - ایران؛ قم، چاپ:سوم، ۱۴۱۷ ق.أبوغالب زراری، احمد بن محمد، رسالة أبی غالب الزراری إلی ابن ابنه فی ذکر آل أعین - قم، چاپ:اول، ۱۳۶۹ ش.احمدی میانجی، علی، مکاتیب الأئمة علیهم السلام - قم، چاپ:اول، ۱۴۲۶ق.احمدی میانجی، علی، مکاتیب الرسول صلّی الله علیه و آله و سلّم - ایران؛ قم، چاپ:اول، ۱۴۱۹ق.اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة / ترجمه و شرح زواره ای - تهران، چاپ:سوم، ۱۳۸۲ ش.اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة فی معرفة الأئمة (ط - القدیمة) - تبریز، چاپ:اول، ۱۳۸۱ق.أزدی، عبدالله بن محمد، کتاب الماء - تهران، چاپ:اول، ۱۳۸۷ش.الاستر آبادی، ملا محمد امین، الحاشیة علی أصول الکافی (استر آبادی) - قم، چاپ:اول، ۱۴۳۰.استرآبادی، علی، تأویل الآیات الظاهرة فی فضائل العترة الطاهرة - ایران؛ قم، چاپ:اول، ۱۴۰۹ق.اشعری قمی، احمد بن محمد بن عیسی، النوادر(للأشعری) - قم، چاپ:اول، ۱۴۰۸ ق.آقا جمال خوانساری، محمد بن حسین، شرح آقا جمال خوانساری بر غرر الحکم و درر الکلم - تهران، چاپ:چهارم، ۱۳۶۶ش.
ب
بحرانی اصفهانی، عبد الله بن نور الله، عوالم العلوم و المعارف والأحوال-الإمام علی بن أبی طالب علیه السلام - ایران؛ قم، چاپ:دوم، ۱۳۸۲ ش.بحرانی اصفهانی، عبد الله بن نور الله، عوالم العلوم و المعارف والأحوال من الآیات و الأخبار و الأقوال (مستدرک سیدة النساء إلی الإمام الجواد - ایران؛ قم، چاپ:اول، ۱۴۱۳ ق.بحرانی، سید هاشم بن سلیمان، الإنصاف فی النصّ علی الأئمة الإثنی عشرعلیهم السلام / ترجمه رسولی محلاتی - تهران، چاپ:دوم، ۱۳۷۸ق.بحرانی، سید هاشم بن سلیمان، البرهان فی تفسیر القرآن - قم، چاپ:اول، ۱۳۷۴ ش.بحرانی، سید هاشم بن سلیمان، بهجة النظر فی إثبات الوصایة و الإمامة للأئمة الإثنی عشر - مشهد، چاپ:دوم، ۱۴۲۷ ق.بحرانی، سید هاشم بن سلیمان، حلیة الأبرار فی أحوال محمّد و آله الأطهار علیهم السلام - قم، چاپ:اول، ۱۴۱۱ ق.بحرانی، سید هاشم بن سلیمان، مدینة معاجز الأئمة الإثنی عشر - ایران؛ قم، چاپ:اول، ۱۴۱۳ ق.برقی، احمد بن محمد بن خالد، المحاسن - قم، چاپ:دوم، ۱۳۷۱ ق.برقی، احمد بن محمد بن خالد، رجال البرقی - الطبقات - تهران، چاپ:اول، ۱۳۴۲ ش.بروجردی، آقا حسین، جامع أحادیث الشیعة (للبروجردی) - تهران، چاپ:اول، ۱۳۸۶ ش.بروجردی، آقا حسین، منابع فقه شیعه (ترجمه جامع أحادیث الشیعة) - تهران، چاپ:اول، ۱۳۸۶ ق.بستانی، فؤاد افرام، فرهنگ ابجدی - تهران، چاپ:دوم، ۱۳۷۵ش.بکری، احمد بن عبد الله، الأنوار فی مولد النبیّ صلی الله علیه و آله - قم، چاپ:اول، ۱۴۱۱ ق.بهاء الدین نیلی نجفی، علی بن عبد الکریم، السلطان المفرج - ایران؛ قم، چاپ:اول، ۱۴۲۶ ق.بهاء الدین نیلی نجفی، علی بن عبد الکریم، سرور أهل الإیمان فی علامات ظهور صاحب الزمان عج - ایران؛ قم، چاپ:اول، ۱۴۲۶ ق.بهاء الدین نیلی نجفی، علی بن عبد الکریم، منتخب الأنوار المضیئة فی ذکر القائم الحجّة علیه السلام - قم، چاپ:اول، ۱۳۶۰ ش.
پ
پاینده، ابو القاسم، نهج الفصاحة (مجموعه کلمات قصار حضرت رسول صلی الله علیه و آله) - تهران، چاپ:چهارم، ۱۳۸۲ش.
ت
...


احادیث را به اشتراک بگذارید

Telegram Facebook Google Plus Twitter LinkedIn

پیشنهاد شما درباره معنی احادیث



نام نویسی   |   ورود

تازه ترین پیشنهادها

کُرَند > کرند
Kiana > Sign
👑❣👑 > possible
صفی پور73 > fire
الهه > anteater
Hanieh > cooking
امیرشهریار امینیان > galley letter
لادن فخر سعادت > even as

فهرست پیشنهادها | نگارش واژه نو

عبارات و کلمات کلیدی مرتبط

• بانک احادیث   • دانلود احادیث   • احادیث کوتاه   • احادیث امامان   • احاديث امام رضا   • احادیث معصومین   • احادیث تصویری   • احادیث موضوعی   • معنی احادیث   • مفهوم احادیث   • تعریف احادیث   • معرفی احادیث   • احادیث چیست   • احادیث یعنی چی   • احادیث یعنی چه  

توضیحات دیگر

معنی احادیث
کلمه : احادیث
اشتباه تایپی : hphnde
آوا : 'ahAdis
نقش : اسم
عکس احادیث : در گوگل


آیا معنی احادیث مناسب بود ؟     امتیاز مثبت به دیکشنری   امتیاز منفی به دیکشنری     ( امتیاز : 94% )