انتخاب دیکشنری مترجم لغت نامه
جستجو در دیکشنری
دیکشنری مترجم تغییر دیکشنری یا مترجم
برای انتخاب دیکشنری یا لغتنامه، اینجا را کلیک کنید.
انگلیسی به فارسی انگلیسی به انگلیسی کلمات اختصاری فارسی به انگلیسی فارسی به عربی عربی به فارسی جدول کلمات لغت نامه دهخدا فرهنگ فارسی فرهنگ فارسی معین فرهنگ فارسی عمید اسم پسرانه و دخترانه دانشنامه عمومی دانشنامه اسلامی کامپیوتر برق و الکترونیک عمران و معماری حقوق سینما صنعت علوم دامی حسابداری ریاضیات آمار خودرو صنایع غذایی نساجی پلیمر معدن شیمی نفت مهندسی گاز خاک شناسی زمین شناسی آب و خاک بهداشت دندانپزشکی روانپزشکی فوتبال کاراته یوگا کوه نوردی

99 1039 100 1

ارمنستان

/'armanestAn/

معنی ارمنستان در لغت نامه دهخدا

ارمنستان. [ اَ م َ ن ِ ] (اِخ ) ارمن. ارمنیه. ارمینیه. (دمشقی ). ناحیه ای در آسیای غربی که از جانب شمال به گرجستان و از مشرق به بحر خزر و از جنوب به درّه ٔ علیای دجله و از مغرب به درّه ٔ فرات غربی یا قره سو محدود است. این ناحیت اکنون در تصرف سه دولت روس و ترکیه و ایران است.
جغرافیای طبیعی : ارمنستان بین فلاتهای مرتفع آسیای صغیر و ایران بمنزله ٔ رابط طبیعی است. ارتفاع متوسط آن از 1500 گز کمتر نیست. اراضی این ناحیه را سلسله های جبالی که یکدیگر را قطع کنند و رصیف های سنگی و نجدها تشکیل می دهد،ارتفاع آرارات به 5172 گز و ارتفاع الاگوئز به 4095 گز بالغ است. در قسمتهای فرورفته دریاچه های بزرگ قرار دارند مانند دریاچه ٔ وان ، ژک چای یا سونگ و غیره. وضع اقلیمی ارمنستان با آنکه در عرض ایتالیای جنوبی است ، بعلت ارتفاع و وقوع آن بین سرزمینهای مختلف ، سخت و شدید است. بمناسبت ارتفاع و جهت وزش بادهائی که از مشرق و جنوب آیند، خاک ارمنستان حاصلخیز است.
جغرافیای اقتصادی : درّه های وسیع اریوان و سواحل دریاچه ها حاصلخیزند و غلات ، درختان میوه دار و مو بسیار است ، در بعضی اراضی مانند اریوان پنبه بعمل آرند. در فلات ها تربیت اغنام بخصوص و صنایع فلاحتی رایج است. معادن آن کمتر مکشوف و شناخته شده و صنعت چندان پیشرفت نکرده است و معهذا بعلت اهمیت باید از جوهر نمک و پیله ٔ ابریشم نام برد. در ارمنستان اسلحه ٔ نیک سازند و پارچه ها بافند. بعضی شهرها مانند اریوان اهمیت تجاری دارند. متأسفانه طرق ارتباطیه ٔ این ناحیت معدود است.
جغرافیای سیاسی : سرحدات ارمنستان بین روسیه و ترکیه بنابر معاهده ٔ برلین (ژوئیه ٔ 1878 م.) و بین روسیه و ایران بر طبق معاهده ٔ ترکمن چای (1828 م. / 1243 هَ. ق.) و بین ترکیه و ایران بموجب معاهده ٔ 1856 تثبیت شد. ترکان با وجود درازدستی های متوالی روس بخش بزرگی از این ناحیت را در تسلط خود نگاه داشته اند و آن شامل حوزه ٔ دریاچه ٔ وان و دره های علیای چروک و ارس است. و سکنه ٔ ارمنی آن 480700 تن و تابع کلیسای کاتولیک باشند و مقر اسقف اعظم در ارمنستان روس ، در اچمیادزه بوده ارمنستان روس بین چروک و کروارس واقع شده و شامل ایالات اریوان و الیزابت پل است.
تاریخ : ارمنیان هندواروپائی و بعقیده ٔ بعضی آریائی ایرانی هستند.ابتدا از راه بوسفور تراکیه (بوغاز استانبول ) از اروپا به آسیای صغیر گذشته اند. این قوم در فریگیه (فریژی ) متمرکز شد و با فریگیان (که با هم بدان سرزمین آمده بودند) مدتی در آسیای صغیر زیستند، بعد با هیت هاآمیزش و اختلاط یافتند و بعض آثار هیتی در میان آنان باقی است ، از جمله تصور میکنند که ((هایگ )) یعنی اسمی که ارامنه خود را بدان مینامند از آثار هیتی است.در اوایل مائه ٔ ششم ق. م. ارامنه از کاپادوکیه بطرف مملکت آرارات ، یا چنانکه در کتیبه های آسوری ذکر شده ، به اوراردو رفتند و دولت وان یا آرارات را منقرض ساخته بر مردمان بومی ، یعنی آلارودیان استیلا یافته در این مملکت برقرارشدند. ارمنیان خود را هایگ (مفرد آن : هایی ) و مملکت خویش را هایسدان یعنی مکان و ناحیت هایگ ها نامند. کلمه ٔ ((ارمن )) از کلمه ٔ عبری ((اَرَم )) آمده است.
عهد مادی : ارمنستان اولیه در کتیبه های میخی موسوم به اورارتو (ارارات ) است. این ناحیت اغلب در معرض تسلط سلاطین نینوا قرار می گرفت و آنگاه که مادها و بابلیان نینوا را خراب کردند (606 ق. م.)، هووخشتر (کیاکزارسس ) بسهولت ارمنستان را که موقتاً مستقل شده بود، تسخیر کرد. بدین معنی که در لشکرکشی شهریار مزبور بجنگ لیدیه (لودیا) یا پس از صلح او با آلیات پادشاه لیدیه ، ارمنستان جزء دولت ماد گردید. رجوع به ایران باستان صص 197 - 199 شود.
عهد هخامنشی : پس از سلسله ٔ ماد نوبت به پادشاهان هخامنشی (پارس ) رسید. در زمان کوروش بزرگ ارمنستان جزء دولت هخامنشی شد. داریوش اول در کتیبه های بیستون و تخت جمشید و نقش رستم ارمنستان را ارمینا نامیده و آنرایکی از ممالک جزء دولت خود شمرده است. در بدو سلطنت داریوش اول ، ارمنستان یکی از ممالکی بود که شورید وبعد از جنگهای بسیار تابع شد. (ایران باستان صص 533- 542). پس از این شورش ، دیگر دیده نمیشود که ارامنه بر دولت هخامنشی قیام کرده باشند. آنان باجشان را می پردازند و در موقع حاجت لشکر میفرستند. بنابراین باید گفت که ارامنه از دولت هخامنشی راضی بودند زیرا حتی در مواردی که بواسطه ٔ ضعف مرکز (مثلاً در زمان اردشیر دوم ) ایالات غربی ایران در آسیای صغیر و قبرس و مصر استقلال طلبی نشان میدادند، ارمنستان ساکت بود. جهت آن معلوم است ، ارامنه از حیث نژاد و اخلاق و عادات ،تفاوت های اساسی با ایرانیان نداشتند و بنابراین جهتی برای انفکاک وجود نداشت. عهد اسکندر و جانشینان او: احوال ارمنستان چنین بود تا اسکندر به آسیا آمد، ولی به ارمنستان نرفت. بعد از اسکندر جانشینان او ارمنستان را جزء امپراطوری اسکندر میدانستند. پس از آن وقتی که دولت اسکندر رسماً تقسیم شد، ارمنستان بسهم سلکوس اول نیکاتور افتاد و در اینجا وُلاتی از جانب سلوکیان حکومت کردند، این احوال باقی بود تا آن که آن تیوخوس سوم با رومیان درافتاد و در ماگنزیا شکست یافت. در این وقت ارمنیان از موقع استفاده کرده مستقل شدند، دو تن از ولاة ارمنستان بنام آرتاکسیاس (آرتاشس ) و زاریادرس ، ارمنستان را بین خود تقسیم کردند و ارمنستان بزرگ سهم آرتاکسیاس شد (223 - 190 ق. م.). حدود ارمنستان بزرگ در آن زمان چنین بود: از طرف شمال پنت و کُلخید (لازستان قرون بعد) و ایبری (گرجستان ) و آلبانی (ارّان ) و از سمت مشرق ماد و کوههای آذربایجان و از سمت جنوب آسور قدیم (موصل کنونی ) و از سمت مغرب فرات ، که ارمنستان بزرگ را از ارمنستان کوچک جدا میکرد. بعد، از نوشته های آپ پیان (کتاب سوریه ص 117) چنین استنباط میشود که در سلطنت آن تیوخوس چهارم اپی فان ، سلوکیان برای برگردانیدن ارمنستان با ارامنه جنگیده اند و این مملکت دوباره به تابعیت آنان درآمده (165 ق. م.).
عهد اشکانی : ارمنستان در این حال باقی بود تا مهرداد اول اشکانی ایالات غربی ایران ، یعنی ماد و خوزستان و بابل را از دولت سلوکی منتزع کرد. در این وقت ارمنستان هم بر دولت سلوکی شوریده جدا گردید. در این زمان موافق منابع ارمنی شاهزاده ای واگارشک یا وال ارشک نام با حمایت مهرداد بر تخت ارمنستان نشست و هرچند در زیر نفوذ شاه پارت بود، با وجود این اجازه داشت مستقلاً ارمنستان را اداره کند. (ایران باستان صص 94 - 96). گویند که او 22 سال سلطنت کرد و در این زمان حدود ارمنستان از کوههای قفقاز تا نصیبین امتداد می یافت. (موسی خورنی ، تاریخ ارمنستان کتاب 2، بند 3). بعد از او پسرش آرداشس بتخت نشست و ظن قوی میرود او همان کسی است که ژوستن او را ارتوآدیس توس می نامد و معاصر مهرداد دوم (بزرگ ) بود. آنگاه که مهرداد دوم به ارمنستان سپاه کشید، معلوم است که پادشاه آنجا اشکانی و از اقربای مهرداد بوده زیرا موافق روایتی که موسی خورنی از مارآپاس کاتی نا نقل میکند، وال ارشک برادر شاه اشکانی ایران بود. از کیفیات جنگ مزبور اطلاعی نداریم ، زیرا ژوستن در این باب ساکت است و فقط گوید که مهرداد به اُرتوآدیست پادشاه ارمنستان حمله کرد (کتاب 42، بند 2)ولی سترابون گوید (کتاب 11، فصل 14، بند 15) که تیگران پادشاه ارمنستان ، قبل از اینکه بتخت نشیند، گروگان ارامنه در نزد پارتیان بود و از این عبارت باید چنین استنباط کرد که اُرتوآدیست نخواسته مانند اسلافش از دولت پارت تمکین کند و کار بجنگ کشیده و بعد از شکست او و صلحی که بین پارت و ارمنستان برقرار گشته ، برای اطمینان از تمکین ارمنستان در آتیه ، تیگران مانند گروی در دربار اقامت گزیده است. جنگ مهرداد دوم با ارمنستان در حدود 120 ق. م. وقوع یافته. (ایران باستان صص 2269 - 2272). زمانی که کراسوس سردار روم باسپاهیان بسیار بسوی ممالک ارد اول (اشک سیزدهم ) حمله آغاز کرد، ارته باذ پادشاه ارمنستان با شش هزار سوار وارد اردوی وی شد (سوریه ) این سواران مستحفظین شخصی ارته باذ بودند و او وعده میداده هزار اسب جوشن دار و سی هزار پیاده که با مخارج او تجهیز شده اند، بدهد.وی به کراسوس نصیحت کرد که از طرف ارمنستان داخل مملکت پارت گردد و میگفت در این صفحات آذوقه وافر است و در اینجا بواسطه ٔ کوهستانها با امنیت خاطر میتوانید حرکت کنید زیرا قوای پارتیان که سواره نظام است ، دراینجاها آزادی عمل نخواهند داشت. کراسوس تشکر سردی از پادشاه ارمنستان کرده گفت من از بین النهرین خواهم گذشت ، زیرا عده ٔ زیادی از رومیان شجاع را در آنجا گذاشته ام. پس از این جواب پادشاه ارمنستان برگشت. (کراسوس بند 23 از ایران باستان صص 2301 - 2302). پس ازمرگ آرتاکسیاس ، اُکتاویوس قیصر روم ، تی بریوس را به ارمنستان فرستاد تا تیگران برادر شاه متوفی را بر تخت نشاند. (تاسیتوس ، سالنامه ها، کتاب 2 بند 3). تیگران هم در 6 ق. م. درگذشت و ارامنه بی آنکه بدانند اراده ٔ قیصر چیست ، پسر او را که در زمان پدر در اداره کردن مملکت شریک او بود، بر تخت نشانیدند. این اقدام به قیصر برخورد و او سپاهی به ارمنستان فرستاد و در نتیجه آرتاواسد نامی بر تخت نشست. (تاسیتوس ، همانجا).چون نسب این شخص معلوم نبود و ارامنه به خانواده ٔ اشکانی علاقمند بودند، بر آنان این انتخاب خارجیان گران آمد و نخواستند برگزیده ٔ قیصر را پادشاه بدانند. در نتیجه شورش برپا شد و ارامنه آرتاواسد و طرفداران روم را از ارمنستان خارج کرده تیگران نام دیگری را بر تخت نشاندند. (دیوکاسیوس کتاب 55، بند 9). پس از آن معلوم بود که رومیان این توهین را تحمل نخواهند کرد و به ارمنستان لشکر خواهند کشید و دولت پارت هم ساکت نخواهد نشست. ارمنستان چون مملکتی کوچک و ضعیف بود، نمیتوانست در مقابل روم بایستد، این بود که ارامنه در این موقع از پارتیان استمداد کردند. کلیةً بایددر نظر داشت که ارمنستان سیاست روشنی نداشت و نظر به پیش آمدها، بین دو دولت قوی ، یعنی پارت و روم می گردید، ولی در این موقع صلاح خود را در استمداد از پارت دید و فرهاد هم نتوانست خود را بیطرف نگاه دارد، زیرا از زمان مهرداد دوم دولت پارت سیاست خود را بر این قرار داده بود که ارمنستان در منطقه ٔ نفوذ ایران باشد. بنابراین فرهاد تصمیم گرفت که در مسئله ٔ ارمنستان دخالت کند، ولو اینکه روابطش با روم قطع گردد.
در این ایام فرهاد چهارم در سال 2 ق. م. درگذشت واشک پانزدهم فرهادک (فرهاد پنجم ) بجای او نشست و روابط دولتین ایران و روم کدر گشت و حال بدین منوال بود تا اگوست خواست به تهدیدات اکتفا نکرده بعملیات بپردازد. با این مقصود در سال یک ق. م. قیصر نوه ٔ خود کایوس را بمشرق فرستاد، تا نفوذ روم را در ارمنستان برقرار کند، ولو اینکه اجرای این مستلزم جنگی با پارت باشد. در این موقع فرهادک در جزیره ای در فرات با کایوس ملاقات کرده قراری با او داد که به امضاء طرفین رسید. بر اثر آن هر یک از طرفین سپاه خود را از طرف دیگر رود احضار کرد و فقط فرهادک و کایوس با یک عده ٔمساوی از ملتزمین خود شرایط عهد دوستی را مورد مشورت و مذاکره قرار دادند و فرهادک تعهد کرد که در امورارمنستان دخالت نکند. پس از این عهد مودت ، در ارمنستان اغتشاش روی داد و رومیان در ارمنستان دخالت کردند و کایوس نوه ٔ اگوست در جنگ زخمی برداشته درگذشت ، ولی فرهادک در این موقع حرکتی نکرد و بعهدی که با رومیان بسته بود، باوفا ماند. (ایران باستان صص 2384 - 2389). در زمان سلطنت اشک هیجدهم (اردوان سوم ) تی بریوس قیصر روم ، تیرداد برادرزاده ٔ فرهاد را بسوریه روانه کرد و فَرس ْمَن ، پادشاه ایبری (گرجستان ) را تحریک کرد که به متصرفات ایران حمله کند. در این وقت اردوان در مخاطره ای بزرگ واقع شد. در داخله توطئه ٔ بر ضداو دوام داشت و از خارج از دو سمت از طرف سوریه و قفقاز مورد حمله بود. فرس من اعلام کرد که قصد او نشانیدن برادرش مهرداد بر تخت ارمنستان است. تاسیتوس گویدکه تی بریوس این نقشه را به او پیشنهاد کرده بود. (سالنامه ها، کتاب 6، بند 32). بعد او، کسان و همراهان ارشک های ارمنستان را خریده از طریق خیانت آنان را بدست آورده نابود ساخت و با قشونی بسوی ارمنستان حرکت کرد و آنرا بی مقاومتی اشغال کرد. اردوان پسر خود اُرُد را مأمور کرد به ارمنستان رفته حقوق اشکانیان را بر این مملکت محفوظ دارد، ولی چون قوای فرس من بیش تر بود و او آشنائی کامل به احوال این مملکت داشت ، اُرُد از جنگ در دشت نبرد احتراز کرد. چون قبایل محلی نیز به فرس من پیوسته بودند، ارد صلاح دید که جنگ را به تأخیر اندازد ولی در مقابل اصرار فرس من بجدال ، مجبور گردید داخل جنگ شود و حال آنکه ضعیف بود، زیرا فقط سواره نظام داشت و فرس من علاوه بر سواره نظام پیاده نظامی از مردمان مختلف آراسته بود، با وجود این ممکن بود ارد فاتح گردد، ولی در جنگ تن بتن که او با دشمن خود کرد بزمین افتاد و همراهان او پنداشتند که کشته گردیده ، قشون او فرار کرد بالنتیجه ارمنستان بکلی ازدست اردوان خارج شد (35 م.). (ایران باستان صص 2401- 2402). تاسی توس گوید (سالنامه ها، کتاب 12، بند 44) در سال اول سلطنت اشک بیست ودوم (بلاش اول ) جنگی بین ارامنه و یهودیان روی داد که باعث حرکت رومیان و پارتیان هم گردید. در پارت بلاش سلطنت میکرد. در این زمان پادشاه ایبریان (گرجیان ) فرس من بود و پادشاه ارامنه نظر بحمایت رومیان ، مهرداد برادر فرس من بود. رادامیست پسر فرس من ، که دارای نامی شده بود، میخواست پدرش را از سلطنت گرجستان دور کند. فرس من که خود را در مخاطره میدید، خواست او را از این خیال منصرف کند بدو گفت که توجه خود را به ارمنستان معطوف کن و با حیله جای مهرداد را بگیر. رادامیست نزد مهرداد رفته چنان وانمود کرد که از پدر خود ناراضی است و نسبت به زن پدر کینه میورزد و از بدرفتاری آنان به مهرداد پناه برده. پادشاه ارمنستان اورا با مهربانی پذیرفت و حتی وی را پسرخوانده ٔ خود خواند. رادامیست در نهان توطئه ای بر ضد مهرداد ترتیب داد و ببهانه ٔ آنکه با پدر آشتی کرده نزد فرس من برگشت و بدو گفت آنچه با حیله میتوان کرد من کرده ام ، اکنون باقی کارها را با اسلحه باید انجام داد. فرس من بهانه ای تراشید و قوه ای بپسر داد و او ناگهان بر مهرداد تاخته او را از جلگه ها راند و تا قلعه ٔ گرنه آس تعقیب کرد. رادامیست چند باربه قلعه یورش برد و چون موفق نشد به محاصره ٔ آن پرداخت و بالاخره مهرداد مجبور گردید که داخل مذاکره برای عقد عهدی بشود و از قلعه بیرون آید و رادامیست با حیله مهرداد را گرفته مغلول و سپس بخبه او را بکشت وزن و اطفال او را نابود ساخت. (تاسیتوس ، سالنامه ها،کتاب 12، بند 44). رادامیست بتقویت پدر پادشاه ارمنستان گردید ولی عده ٔ بسیار از ارامنه برضد او بودند.در این احوال بلاش اول صاحب تاج و تخت دولت پارت گردید و متوجه ارمنستان شد و در همان سال جلوس خود بتخت (51 م.) لشکر به ارمنستان کشید. (سالنامه ها، کتاب 12، بند 50). در ابتدا سپاهیان او قشون مخاصم را تار و مار کرد و در نتیجه آرتاکساتا پایتخت ارمنستان و تیگران و ثرتا دروازه ها را بروی بلاش گشودند و تمامی مملکت سر اطاعت پیش آورد و تیرداد پادشاه آن گردید ولی این احوال چند ماهی بیش دوام نیافت و بر اثر مرضی ساری در نتیجه ٔ سرمای زمستان و فقدان آذوقه از عده ٔ سپاهیان پارتی ساخلو ارمنستان بسیار کاسته شد. در نتیجه بلاش فتوحات خود را رها کرده ، از ارمنستان خارج شد و رادامیست بدانجا بازگشت ولی ارامنه که از او نفرت داشتند به قصر حمله برده آنرا محاصره کردند (سالنامه ها، کتاب 12، بند 50) و رادامیست و زنوبی زن او که آبستن بود بر اسب های تندرو نشسته فرار کردند. وقایع بعد روشن نیست. راولین سن گوید (ششمین دولت مشرق ص 264) که رادامیست بر دشمنان فایق آمد و سه سال با فراغت در ارمنستان سلطنت کرد، ولی از بیان تاسیتوس صراحةً برمی آید که رادامیست نتوانست در مقابل پارتیان در ارمنستان پای فشارد و چند بار فرار کرد. بنابراین طبیعی است که تصور کنیم که تیرداد در این زمان در ارمنستان فائق آمده و مانند دست نشانده ٔ بلاش در آنجا سلطنت کرده است. نرون قیصر روم اعتنائی به پیش آمدهای ارمنستان نداشت ولی در میان مستشاران او اشخاصی بودند که کارهای بلاش را در آن مملکت توهینی بزرگ برای روم میدانستند چه بلاش برادر خود را بر تخت ارمنستان نشاند، بی آنکه گفتگوئی با روم کند یا سفیری بدانجا فرستد. از این پس معلوم است که ارمنستان منحصراً در منطقه ٔ نفوذ دولت اشکانی بود و رومیان در این زمان به اقداماتی دست زدند و به ارمنستان حمله بردند و بقول تاسیتوس (بند 40) آرتاکساتارا تسخیر کردند و رومیان شهر را آتش زدند و بعد آنرا از بیخ و بن برافکندند. (ایران باستان صص 2425 - 2440). شاخه ٔ دوم سلسله ٔ اشکانیان را، که در جنوب ارمنستان و نیز در بعض قسمتهای بین النهرین و آسور حکمرانی داشتند (نه در ارمنستان بزرگ ) سن ْمارتَن ْ چنین میدانست (قطعه ای از تاریخ اشکانیان ج 2) :
1 - اَرشام یا اَردشام پسر آرتاشس دوم و برادر تیگران اول (او را ماآنوسافلول نیز نامیده اند). 38 ق. م. 2 - مانو پسر ارشام یا پسر سافِلول 9 یا 8 ق. م. 3 - آبگارسیاه (اوشاما) پسر دیگر ماآنوسافلول (این شخص در 35 یا 36 م. فوت کرد) 3 یا 2 ق. م. 4 - سندروگ پسر یکی از خواهرهای آبگارسیاه 50 یا 51 م. 5 - اِرُوان (اِروآن ) 68 م. بعد از مرگ تیرداد اول ، برادر بلاش شاه ایران ، او را پادشاه ارمنستان دانسته اند. 6 -آرتاشِس سوم پسر سَندروگ 88 م. مورخین یونانی او رااِگردارس یا آکسی دارس نامیده اند. مدت سلطنت تا 129 م. سَن مارتَن در کتابش موسوم به تاریخ اشکانیان در اینجا توقف کرده ، ولی در یادداشتهایش راجع بسلسله ٔ اشکانیان ارمنستان چنین مینویسد: 1 - آرتاوازد چهارم پسر آرتاشِس سوم 120 م. 2 - دیران اول برادر آرتاوازدچهارم 121 م. 3 - تیگران چهارم برادر دیران اول 142م. لوثیوس وِروس قیصر روم او را از تخت محروم ساخت ، و تاج را به سوهِم ، که از شاخه ٔ دیگر سلسله ٔ اشکانی بود داد. 4 - واگارش (بلاش ) پسر تیگران چهارم 178 م. 5 - کُسرواِس (خسرو) اول کبیر پسر بلاش 198 م. 6 -اردشیر ساسانی شاه پارس 232 م. در این زمان از 232 تا 259 م. سلطنت ارمنستان با اردشیر ساسانی و پسرش شاپور اول بود. 7 - تیرداد دوم پسر خسرو کبیر، فوت در313 یا 314 م. 8 - ابتدای فترت 314م. سندروگ اشکانی و پاکُر (پاگر) از خانواده ٔ آردزوریان تاج و تخت راغصب میکنند، اولی در شمال ارمنستان و دومی در جنوب آن. 9 - خسرو دوم پسر تیرداد دوم ملقب به کوچک 316 م. 10 - دیران دوم پسر خسرو دوم 325 م. 11 - ارشک سوم دیران 341 م. 12 - باب پسر ارشک (آمّیَن مارْسِلَّن ْاو را پارا نامیده ) 370 م. 13 - ورَزَدات پسر آنوب برادر ارشک سوم 377 م. 14- ارشک چهارم و وال ارشک (واگارشک ) دوم هر دو پسران باب 382 م. 15 - ارشک چهارم تنها 383 م. تقسیم ارمنستان بین پارسیها و رومیها 387 م. 16 - ارشک چهارم ازطرف قیصر قسطنطنیه سلطنت میکند و شاهپور سوم شاه پارس سلطنت قسمت خود را به خسرو سوم ، که از شاخه ٔ دیگراشکانیان است میدهد. فوت ارشک چهارم 389 م. 17 - پس از فوت او قیصر بیزانس ارمنستان بیزانس را به کازاوون پسر سپانتازاد از خانواده ٔ کامساراکان که از اشکانیان ایران بود، میدهد.بعد چیزی نمیگذرد که این سردار تابع خسرو سوم میگردد و او باجگذار دولت بیزانس. این رفتار باعث خشم بهرام چهارم ساسانی گردیده خسرو را از سلطنت معزول و درقلعه ٔ فراموشی محبوس داشت. 18 - بعد بهرام شاهپور (ورهام شابوه ) برادر خسرو سوم از طرف ایران بسلطنت ارمنستان ایران منصوب گردید 392 م. 19 - خسرو سوم بعد از مرگ برادرش بهرام شاپوه از نو به امر یزدگرد اول بسلطنت رسید 414 م. 20 - شاهپور پسر یزدگرد اول بر تخت نشست 415 م. سال فترت 419 م. بود. 21 - آرتاک ِسِس پسر بهرام شاهپور را (که بعدها اردشیر نام داشت ) شاه ایران بهرام پنجم ساسانی بر تخت نشاند 422 م. در سال 428 م. او از سلطنت افتاد و ارمنستان مانند ایالتی به ایران ضمیمه شد. (ایران باستان صص 2635 - 2638).
در زمان ساسانیان : اردشیر بابکان ، پس از تسخیر کشور ماد و شهر همدان به آذربایجان وارمنستان حمله برد و اگرچه در آغاز موفق بفتح نشد ولی گویا بعد این دو کشور را بتصرف آورده است. در آغاز تسلط ساسانیان پادشاهان اشکانی ارمنستان خراجگزار شاهنشاه شدند و مرزبانان ارمنستان و گرجستان در آن زمان لقب بیذخش (بدیشخ ) راکمافی السابق نگاه داشتند و در سنه ٔ 430 م. ارمنستان یکی از ایالات دولت شاهنشاهی ایران شد و حکومت آنرا به یک مرزبان محول کردند. در جنگی که بین نرسی پادشاه ساسانی و رومیان روی داد، نرسی را بخت یاری نکرد. تیردت (تیرداد) پادشاه ارمنستان که سلطنت خود را از قیصر روم میدانست ، خلع شد لکن گالریوس فرماندهی لشکرروم را بعهده گرفت و نرسی را مغلوب کرد و نرسی مجبور شد پنج ولایت از ارمنستان صغیر را به روم واگذار کند و تیردت مجدداً بر ارمنستان تسلط یافت. در زمان شاهپور دوم ، منازعات داخلی ارمنستان ، بهانه بدست شاهپور داد تا جنگ را تجدید کند به این امید که شاید آنچه نرسی از دست داده مجدداً بکف آورد. شاهپور به آسانی ارمنستان را گرفت. در زمان خسرو دوم (پرویز)، هرقل (هراکلیوس ) امپراطور روم موفق شد از پیشرفت سپاهیان فاتح ایران بفرماندهی شهروراز که بلاد عظیمه ٔ شامات وبیت المقدس را تسخیر کرده بمحاصره ٔ قسطنطنیه پرداخته بود، جلوگیری کند و افواج شاهنشاه را بازپس راند و آسیای صغیر و ارمنستان را فتح کند. (ایران در زمان ساسانیان تألیف کریستنسن ترجمه ٔ رشید یاسمی. فهرست ).
نویسندگان ملی ارمنی که به تاریخ توجهی نداشته اند، پنداشته اند که نخستین سلسله ای که در آنجا سلطنت کرده توسط هایگ پسر نوح تأسیس شده است ولی باید دانست که فهرست نامهای پادشاهان هایگی ارزش تاریخی ندارد. سلسله ٔ پادشاهان ارشاگونیک (یا اشکانی ارمنستان ) را وغارشگ یا وال ارشک ، برادر پادشاه اشکانی ، ارشک بزرگ (مائه ٔ دوم ق. م.) تأسیس کرد. از این سلسله است : تیگران ، که با لژیونهای رومی با افتخار جنگید، آبگار که الرّها را پایتخت خود قرار داد و در زمان او مسیحیت در ارمنستان تبلیغ و ترویج شد، تیرداد متوفی به سال 314 م. معاصر و صدیق گرگوار منور. در زمان این سلسله ، ارمنستان تا حدی مقتدر شد و مملکتی با تشکیلات لازم به وجودآمد. سرزمین ارمنستان از لحاظ اداری به پانزده ایالت تقسیم می شد و هر ایالت به نواحی جزء منقسم میگردید: 1 - ارمنستان علیا، که شهر عمده ٔ آن گارین (ارزروم ) است. 2 - دائیک . 3 - کوکارک . 4 - اودی . 5 - ارمنستان چهارم. 6 - دوروپران . 7 - اراراد که شامل آنی پایتخت ، توین ، ارماویر بود. 8 - وسپورگان که شامل نخجوان ، وان یا شمیرامگرد ، و اغ ثامار بود. 9 -سیونیگ . 10 - ارتسخ . 11 - پائی داگران . 12 - اغتسنیگ شامل الرّها (ادس )، مدزپین (نصیبین ) و تیگرانکرد . 13 - مُگک . 14 - گرتائیک . 15 - ارمنستان ایران. سلسله ٔ ارشاگونیک 428 م. منقرض شد. ارمنستان اغلب مورد منازعه ٔ شاهان ایران وامپراطوران روم بود و مدتی دراز در تحت تسلط ایرانیان بوده است و شاهنشاهان از جانب خود مرزبانانی به ارمنستان می فرستادند و چون ارمنیان به آیین مسیحی گرویدند اختلافی بین زرتشتیان و مسیحیان ایجاد شد و جنگهای مذهبی درپیوست.
عهد اسلامی : دیری نکشید که مسلمین آنجا را تسخیر کردند (مائه ٔ هفتم میلادی ). ودر این زمان خلفاء جانشین ساسانیان شدند و حکام آنان در ارمنستان حکومت کردند. قسطنطین حکومت ارمنستان را به شاهزاده هامازاسپ داد اما تسلط دولت بیزانس دیری نکشید و معاویه چون بخلافت رسید، در مکتوبی ملت ارمنستان را دعوت کرد تا مجدداً به تبعیت عرب درآیند وباج بپردازند و شاهزادگان ارمنی جرأت مخالفت نکردند اعضای خاندانهای مشهور (مانند مامی کونان و بغراتیان )، بر طبق منابع ارمنی ، در زمان خلافت نخستین خلفای اموی حکومت ارمنستان را در عهده داشتند و این حال تازمان عبدالملک باقی بود. برخلاف مورخین اسلامی که مینویسند از زمان فتح ارمنستان بدست مسلمین حکام مسلمان آنجا ولایت داشتند. اولین قرن تسلط عرب بر ارمنستان ،علاوه بر جنگهای موحش ، تاریخ محو شدن ملیت و ادبیات ارمن است. اما قدرت مسلمانان در زمان خلفای اموی و حتی عباسی نیز نتوانست بنحوی استوار در آن مملکت ریشه بدواند و از این رو اغتشاشات و عصیانها روی داد و بزرگترین آنها در عهد المتوکل خلیفه ٔ عباسی وقوع یافت. خلیفه بزرگترین سردار ترک خود موسوم به بغا را با سپاهی گران بدانجا فرستاد و او پس از جنگهای خونین در سال 237 - 238 هَ. ق. عاصیان را سرکوب کرد و نجبای ارمن را به اسارت آورد. آنگاه که متوکل با دولت بیزانس در نزاع بود اسرای ارمن را آزاد کرد و آشت (بعربی : آشوت ) بغراتی را که خدماتی کرده بود بعنوان نخستین امیر ارمنستانی شناخت (247 هَ. ق.). آشت در مدت 25 سال حکومت خود علاقه ٔ رعایای خود و امرای محلی را جلب کرد تا بدانجا که بر اثر تقاضای امرای مزبور المعتمد خلیفه بدو عنوان ((شاه )) داد و همچنین امپراطور بیزانس او را بدین سمت شناخت و معاهده ای با او منعقد کرد. روابط آشوت با خلیفه هیچگاه مقطوع نشد و وی همواره حتی پس از اختیار عنوان سلطنت مرتباً باج را میپرداخت. پس از مرگ آشوت (277) پسر ارشد وی سمبات اول (سمباط در منابع عربی ) که مردی شجاع بود به سلطنت رسید ولی او نتوانست دشمنان خارجی خود (شیبانیان و ساجدان ) را بجای خود نشاندو در جنگ با شیبانیان شکست خورد و کمی بعد بر اثر دخالت المعتمد (285) حکومت شیبانیان به پایان رسید و مجدداً ارمنستان را از تسلط مهاجمین رهائی بخشید. سمباد میدید که حاکم آذربایجان ، از نژاد ساجدیه ٔ ترک موسوم به افشین دائماً بطرف مغرب و شمال نفوذ خود را بسط میدهد و ارمنستان را تهدید میکند و پس از مرگ افشین (288) برادر محتال او، یوسف جانشین وی شد و بالنتیجه وضع سمباد سخت تر گردید. یوسف صلاح دید که خاندان ارزرونان را، که از زمان آشوت اول ، قویترین خاندان ارمنستان در مقابل بغراتیان بود تقویت کند و حتی در 909 م. برئیس آن خاندان گاژیک ، رئیس وسپورگان ، تاج شاهی داد و سپس المقتدر خلیفه این عنوان او را تجدید کرد (306 هَ. ق. / 919 م.). پس از سال 910 م. یوسف ارمنستان را مسخر و سمبات را که از امرای ارمنستان جدا مانده بود در قلعه ٔ کاپوات محاصره کرد و سمباد تسلیم شد. سپس هرج و مرج در ارمنستان حکمفرما گردید. پسر وی آشوت دوم ملقب به ((آهنین )) (915 - 928 م.) بیاری دولت بیزانس پیروزمند شد و با کمک پادشاه ایبری (گرجستان ) و ابخاز مملکت خود را از سپاهیان عرب تصفیه کرد. وی با یونانیان متحد گردید و خاندان بغراتیه را به اوج قدرت رسانید. عنوان افتخاری شاهنشاه از طرف المقتدر خلیفه در سال 922 م. بدو اعطاء شد و او راحاکم بر وسپورگان ، ایبری و ابخاز شناختند. آشوت دوم و جانشینان وی از این پس بکلی از منطقه ٔ نفوذ مسلمانان خارج شدند و بر قسمت اعظم ارمنستان مرکزی و شمالی حکومت کردند. در ارمنستان جنوبی ، خاندان ارزرونیه ،تقریباً مستقل بودند و عنوان شاه داشتند ولی قلمرو حکومت آنان بسیار کمتر از بغراتیه و شامل وسپورگان بود و وان پایتخت ایشان محسوب میشد. در جنب این دو حکومت ، عده ای از حکومت نشین های جزء نیز وجود داشت. آشوت سوم (952 - 977م.) قلعه ٔ کوچک آنی را پایتخت قرار داد. او و جانشین وی سمبات دوم ابنیه ٔ بسیار در آنجا ساختند چنانکه آنی را مروارید شرق نامیدند. سمبات دوم (917 - 989م.) و برادر او گاژیک اول (900 - 1020م.) با قدرت و سعادت سلطنت کردند، ولی بر اثر اغتشاشاتی که ایجاد شد بازیل دوم امپراطور بیزانس (976 - 1026م.) موقع را غنیمت شمرد و خواست قدرت ازدست رفته ٔ روم را در مشرق تجدید کند وبر ارمنستان مسلط گردید. سِنخرین ، آخرین فرد خاندان ارزرونیه مملکت خود (وسپورگان ) را از ترس حمله ٔ ترکان بدولت بیزانس تسلیم کرد (1020) و همچنین امرای مسلمان شهرهای حوالی دریاچه ٔ وان (دیاربکر، منازگرد، اخلاط، ارجیش ) تبعیت امپراتور بیزانس را پذیرفتند بقسمی که مستملکات بغراتیه از هر طرف به قلمرو دولت روم شرقی محاط گردید. در این زمان بین یوحنا (یوحانس ) و آشوت چهارم بر سر حکومت ارمنستان رقابت بود و آشوت بکمک بیزانس بر رقیب فائق آمد. پس از مرگ آشوت (1040م.) امپراطور میشل چهارم خواست ارمنستان را کاملاً ضمیمه ٔ امپراطوری سازد و سپاهی به محاصره ٔ آنی فرستاد ولی واقعه ٔ پافلاگونیان (1041) او را مجبور به عقب نشینی کرد. گاژیک دوم (1042 - 1045) که هفده ساله بود بسلطنت رسید ولی قسطنطین نهم بمحض جلوس بر اریکه ٔ امپراطوری آنی را محاصره کرد و بسلطنت بغراتیه خاتمه داد و در عوض اراضی وسیعی در کاپادوکیه به گاژیک دوم دادند. سلجوقیان چندین بار بسرحدات بیزانس حمله کردند ولی بر اثر استحکامات عالیه که به امر بازیل برپا شده بود و نیز شجاعت سپاهیان ماهر او، پیشرفتی نکردند. الپ ارسلان به دولت سلجوقی نیروئی بخشید و در سال 456 هَ. ق./ 1064 م. از ری حرکت کرد آلبانی و ایبری را تسخیر و همه ٔ نواحی ارمنستان شرقی مانند نخجوان ، قارص (که در آنجا هنوز شعبه ای از بغراتیه حکومت داشت ) وآنی پایتخت آن را تسخیر کرد. امپراطوران روم شرقی در طی قرن یازدهم میلادی بر قسمت بزرگی از ارمنستان تسلط یافتند اما سلاجقه آنانرا طرد کردند. پس از سقوط آنی و بالنتیجه از دست رفتن استقلال ملی ، ملل ارمنی ازمقابل مهاجمین فرار کرده به گردنه ٔ توروس پناه بردند و سپس به کیلیکیه رفتند. در مقابل ارمنستان خاص (مشهور به ارمنستان کبیر)، کیلیکیه بنام ارمنستان صغیرنامیده شد و بشکل قلمرو تابع امپراطور آلمان درآمد (1198م.) و سه سلسله متوالیاً در این کشور حکومت کردند: روپنیان ، هثومیان ، لوزیگنان . ارمنستان صغیر دارای تشکیلاتی مشابه تشکیلات سوریه در عهد صلیبیون گردید. در زمان ممالیک مصر این مملکت خراب شد و پس بعلت وضع جغرافیائی خود از لحاظ تجارت پیشرفت بسیار کرد. آخرین پادشاه ارمنستان صغیر لئون ششم در فرانسه (که بدانجا میهمان و پناهنده ٔشارل ششم بود) درگذشت (1393م.) و در سَن دُنی مدفون گردید و حقوق او به لوزیگنان قبرس منتقل شد. اما ارمنستان کبیر، نخست از طرف سلجوقیان و سپس مغول آنگاه عثمانیان مورد تاخت و تاز و تخریب قرار گرفت. بخش شرقی آن در مائه ٔ هفدهم میلادی به ایران ضمیمه گردید. بزودی دولت روسیه که گرجستان را به سال 1802 م. تصرف کرده بود، بسوی ارمنستان آغاز پیشرفت کرد. معاهده ٔ اندرینوپل (1828) و محاربات 1853 - 1855 و 1877 م. بنفع روسیه خاتمه یافت و مملکت ارمنستان امروزه بین ترکیه و روسیه و ایران منقسم گردیده است.
دین ارمنیان.
دین قدیم : دین قدیم ارمنی مانند شئون دیگر تمدن آن از قبیل : زبان ، عادات و رسوم ، طرز حکومت ودیگر چیزها از تمدن ایران متأثر است و نفوذ ایران در آن کاملاً آشکار است. دین قدیم ارمنی را میتوان به دو دوره ٔ متمایز تقسیم کرد: 1 - دوره ٔ قبل از نفوذ ایران و تمدن ایرانی. 2 - دوره ای که تمدن ایران در آن نفوذ کرد.
1 - دوره ٔ اول را میتوان دوره ٔ طبیعی نامید یعنی دوره ای که قوا و موجودات طبیعی مورد پرستش مردم بوده اند. از آثاری که از این دوره در ایالت گارنی برجای مانده ، مجسمه هائی است بشکل ماهی ، از اژدهاهائی که در آن روزگاران مورد پرستش ارامنه بوده اند. همچنین بموجب روایات و سنن مذهبی جنگل ((سوسیاتس )) (واقع در ایالت ایروان ) را می پرستیدند و از جنبش و حرکت برگهای آن پیشگوئی میکردند و آنوشاوان ((انوشروان )) نامی پسر کاردس نگاهبان و متولی این جنگل بود. 2 - دوره ٔ نفوذ ایران را میتوان دوره ٔ اساطیری مذهب قدیم ارمنی نامید. مذهب قدیم ارمنی در این دوره شبیه مزدیسناست. ولی چنانکه ینسن میگوید اگرچه در این دوره ٔ اساطیری ، خدایان دین ارمنی آرامازد ، آناهیت ، واهاگن ، تیر ، میهر ، و سپاندرمت همگی ایرانی اند و تعریف و توصیفی که برای هر یک از آنها میشود درست همان است که برای خدایان ایرانی آمده ، معهذا دین ارمنی در این دوره شکل مستقلی دارد:در دین قدیم ارمنی آرامازد خالق کل است و بهیچوجه خدائی مخالف او بنام اهریمن وجود ندارد و میتوان گفت در این قسمت هیچ تأثیری از دین مزدیسنا در بین نیست فقط در زبان ارمنی مارخارامانی یادآور معنی اهریمن میباشد. در دین قدیم ارمنی پیغمبری مانند زردشت و کتابی مانند اوستا وجود ندارد. ولی انتظار موعودی سوشیانس که مردم و گیتی را از بدیها نجات دهد در قصه ٔ آرتاوازد (داستانی غیرمذهبی ) باقی مانده است. از رستاخیز و تن پسین هم تأثیردر دین ارمنی در این دوره دیده نمیشود. برای آشنائی به عقاید ارمنی ها راجع به آخرت در کتاب جمهوریت تألیف افلاطون اطلاعات خوبی مندرج است. در آنجا حکایت یک ارمنی وجود دارد که در جنگی کشته میشود و پس از ده روز او را میبرند که بر خرمنی از آتش افکنده بسوزانند، در این حال او دوباره زنده میشود و آنچه را که در آخرت دیده بود برای مردم حکایت میکند و این کاملاًشبیه است به قصه ٔ ارتویراف مقدس که در پهلوی وجود دارد و نیز شبیه کمدی دیوین میباشد.
خدایان و پرستش آنان :
1- در بین خدایان ارمنی اَرامازد خدای بزرگ و خالق کل است و شبیه است به اهورامزدا یا هرمزد ایران. صفاتی که برای او آورده میشود بدین قرار است : شجاع ، بزرگ ، پدر همه ٔ خدایان ، آفریننده ٔ آسمان و زمین و بخشنده ٔ فراوانی و حاصلخیزی. اگرچه خدای میهر پسر اوست و الهه های آناهیت و نانه دخترهای او هستند ولی همگی این فرزندان بدون مادر از آرامازد متولد شده اند. بنابراین آرامازد کاملاًخدای بزرگ ایران ، اهورامزدا را به یاد می آورد. گلتزر عقیده دارد که خدای بزرگ واناتور بوده و آرامازدخدای اجنبی است لکن کم کم واناتور فراموش شده و آرامازد جای آنرا گرفته است. واناتور لغتی ارمنی و از دوکلمه مرکب است : وان = جا، و تور = دهنده به معنی جای دهنده و پذیرائی کننده و مهمان دوست و مطابق است باکزنی اُس یونانی. آرامازدرا خدای نوروز نیز می نامیدند زیرا وقت پرستش او به نوروز می افتاد و نوروز را بزبان ارمنی ناواسارد میگویند.
2- آناهیت نزد ارمنی های قدیم فوق العاده اهمیت داشت و مورد پرستش آنان بود و مسلم است که پرستش آناهیت در دین قدیم ارمنی از دین زردشتی آمده ، اگرچه ایرانیها بت نداشتند و بت پرست نبودند، ولی بقول هرودت : اردشیر باحافظه [ یادگیر ] (316 - 404 ق. م.) امر کرد که ایرانیها برای آناهیت مجسمه ای برپا کرده آنرا پرستش کنند. آناهیت در برابر ارتمیس اساطیر یونانی است که الهه ٔ عفاف و پاکدامنی میباشد و این ادعا از کلمات تیردات پادشاه ارمنستان بخوبی ثابت میشود: ((بانوی بزرگ آناهیت که فر ملت ماست و رزاقی که مادر همه گونه خرد و هوش است و دختر آرامازد بزرگ و دلیر است )).
معابد مهم آناهیت در شهرهای یریتسا و آرماویر و آرتاشات و آشتی شات بوده است. یکی دیگر از معابد آناهیت معبد سنگ داربنوتس در ایالت آنزواتسیاتس بوده است. بعضی ها آناهیت را با آفرُدیت الهه ٔ شهوت مطابق میدانند. این تطبیق هم درست است زیرا بقول سترابُن نابکاری و بی عفتی و فحشاء هم در معابد آناهیت وجود داشت. مهمترین و بزرگترین معبد آناهیت که بنابه گفته ٔ سی سِرُ محبوبترین و ثروتمندترین آنها بود، معبد یریتسا بود. وقتی که لوکولوس به ارمنستان حمله کرد، مردم بیم داشتند که این معبدو اموال بیشمار آن به تاراج رومیها رود لکن در زمان آنتونیوس معبد به تاراج سپاهیان رومی رفت و سربازان مجسمه ٔ زرین آناهیت را درهم شکستند و قطعات آنرا میان خود تقسیم کردند. بعدها در ارمنستان بجای مجسمه ٔ ازبین رفته ٔ آناهیت مجسمه ٔدیگری از زر درست کردند که تا زمان گریگور مقدس اولین خلیفه ٔ بزرگ ارمنی وجود داشت. مجسمه ٔ آناهیت در آشتی شات نیز از زر بود و بهمین جهت آن را وسک میر یعنی ((مادر زرین )) می نامیدند. آناهیت متمولترین خدایان بود و تمام ایالت یکغیاتس بنام این الهه ، آناتا نامیده میشد. گله های بزرگ گاو که مخصوص قربانی آناهیت بودند، همه جا با نشان آناهیت می گشتند و از دیگر گله ها ممتاز و مشخص بودند. در اولین ماه سال نو یعنی ماه ناواسارد (فروردین ) جشنهای بزرگ برپا میکردند. زوار از هر نقطه به معابد روی می آوردند و حاجت میخواستند. در 1884 م. در آسیای صغیر سر یکی از مجسمه های خدایان پیدا شد که سامویل رایناک آنرا شاهکار بی نظیر می داند و اکنون در بریتیش موزیوم است. بعضی آنرا مجسمه ٔ آناهیت و پاره ای دیگرمجسمه ٔ آستغیک می دانند.
3- مهر : درباره ٔ خداوند مهر اطلاعات ما اندک است و اگرچه آگاسانگلس میگوید که در باگایاریچ معبدی بنام او بوده است ولی درباره ٔ اینکه چگونه و به چه کیفیت او را می پرستیده اند هیچ نوع اطلاعی در دست نیست. لغات بسیاری از کلمه ٔ مهر مشتق شده است مانند مهیان = بتکده ، معبد. مه کان که نخست معنی ماه و سپس نام مخصوص ماه هفتم سال شده است. اسامی خاص : مهران ، مهروژان ، مهرداد ، مهنداک ، مهر که همگی از مهر مشتق شده اند دلیل بر اینند که مهر در میان مردم خیلی محبوب بوده است. مهر از لغات ایرانی و معنی آن آفتاب است (میثرا، میترا ، مهر ). گزنفون مینویسد:ارامنه اسبها را به مهر می بخشیدند و قربانی میکردندبقول ستراب ُ در موقع جشن مهرگان از ارمنستان 000،20 اسب برای دربار ایران بعنوان خراج و پیشکش فرستاده میشد. مورخین ارمنی ، یغیشه و موسی خورنی حکایت میکنند که ایرانی ها (چنانکه ارمنی ها را نیز این عادت بود) بنام مهر سوگند یاد میکردند، زیرا او حامی و مدافع عهد و پیمان بود. در پهلوی لغتی هست میثرادروج که پیمان شکن معنی آن است. مهر در مذهب زرتشتی سوشیانس یعنی نجات دهنده شمرده شده است و مأمور است که رستاخیز کند اگرچه ، چنانکه پیش گذشت فرزندان آرامازد همگی بدون مادر از او متولد شده اند، ولی بروایت پاره ای از مورخین ارمنی ، مهر را مادری از افراد نوع بشر بوده است. مهر یزته (ایزد) وهمکار امشاسپندان بود و در ردیف آنان شمرده میشد.
امشاسپندان بقرار زیر بوده اند: 1- اهورامزدا (هرمزد). 2- بهمن. 3- اردیبهشت. 4- شهریور. 5- اسفند. 6- خرداد. 7- امرداد. دو تن از امشاسپندان که هرمزد و سپاندارمذ باشند، خدایان ارمنی شده اند. ایزدان که فرشتگان بودند، سه تن از آنان نیزخدایان ارمنی شمرده شده اند: مهر، آناهیت ، تیر. مهرپرستی تنها عقیده ٔ ایرانی است که مدتها در مغرب رواج داشت و رقیب بزرگ دین عیسی بود، لکن در قرن چهارم میلادی از اهمیت و پرستش آن کاسته شد.
4- تیر : این خدا، خوابگزار، حامی ادبیات و صنایع بود و قلم آرمازد نامیده میشد. تیر لغتی ایرانی و بدین معنی برابر است با آپُل ُ یونانی که همواره با تیر و کمان پدیدار میشد. نیز او را با هِرمس یونانی که خوابگزار بود تطبیق کرده اند. معبد تیر در یرازاموین بود و آرتاشس دوم مجسمه ٔ اورا از ((آرماویر)) بدانجا برده بود. قشون تیردات که دین عیسوی پذیرفته بود، بفرمان وی از پایتخت واغارشاپات بدان معبد روی آورده ، آنرا ویران کرده بسوختند و دیوها ((مغها)) از آنجا فرار کرده به معبد آناهیت آمدند. (آگاثانگلس ). یکی از نامهای ارمنی بنام تیر نامیده شده است چنانکه مِه کان بنام مهر بود. و نیز از نام تیر اسامی خاصی مشتق شده اند مانند ترینکاتار ، تیروتس ، تیران ، تیرداد و غیره.
5- آستغیک : دومین الهه است. معبد او در شهر آشتیشات واقعدر ایالت تارُن بوده که آنجا را ((حجله ٔ آستغیک )) می نامیدند زیرا آستغیک زن یا معشوقه ٔ واهاگن بود. آستغیک با آفرُدیت تطبیق میشود، زیرا بفسق معروف بود.معابد آستغیک در جاهای دیگر نیز بوده است ، از جمله بر فراز کوه پاغات در ایالت آنج واتسیاتس و نیز در کنار دریاچه ٔ وان. احتمال میرود که آستغیک از لغات سامی اقتباس شده باشد، چنانکه هوفمان نام او را ((ستاره ٔ کوچک )) ترجمه ٔ کوکب سریانی می داند. گل محبوب آستغیک ((ورد)) (گل سرخ ) و پرنده ٔ محبوب او ((کبوتر)) بود. از نام آستغیک اسامی خاص نیز مشتق شده اند.
6- واهاگن : واهاگن به خدای اژدهاکش معروف بود، زیرا او مارهائی را که سبب یا نماینده ٔ تاریکی بودند میکشت. در سنن قدیم ارمنی ، سرود باشکوهی درباره ٔ چگونگی متولد شدن واهاگن ضبط شده است : ((آسمان از درد وضع حمل رنج میکشید، زمین و دریای ارغوان نیز همچنین بودند. نی سرخ را نیز در دریا زادن گرفته بود. از ساقه های نی دود بر آسمان میرفت. در میان شعله ها جوانی می دوید. او ریشی آتشین داشت و چشمهایش یک جفت خورشید بودند. این جوان واهاگن بود.)) هنگامی که گریگور خلیفه ٔ بزرگ ارمنی از قیصریه مراجعت میکرد، شنید که معبد واهه واهیان (که خود از سه معبد تشکیل میشد) هنوز برجای است و ویران نشده است.پس فرمان داد تا با کلند بناهای معابد را ویران سازند. این بار دیوها (مغها) پایداری کرده و همگی تلف شدند. از معابد دیگر واهاگن یکی در مشرق کوه واراگ و دیگری در آغ باک صغیر بود (ایالت جنوب وان ). از پهلوانیها و شجاعت های واهاگن ، یکی دزدیدن کاههای بارشام بوده (این کاهها بعداً در آسمان پراکنده شده کهکشان را تشکیل دادند). و دیگرغلبه بر مارهای گمراه کننده. واهاگن شکارچی و خود نیز خداوند شکار بود. این خدا در ایران برابر وِرِتراغنا است که صفات او را برای بهرام گور آورده اند. همین صفات در گرجستان برای واکستانگ گُرگاسلان پهلوان افسانه ای آورده شده است. واهاگن ، چنانکه نزد زردشتیها، در میان ارامنه نیز نام بیست وهفتم هر ماه بود، همانطوری که آستغیک نام هفتم ، مهر نام هشتم ، آرامازد نام پانزدهم و آناهیت نام نوزدهم هر ماه بود.
7- نانه : نانه نیز الهه و دختر آرمازد بود و با آتنا یونانی تطبیق شده است. بنابر روایات ارمنی ، مجسمه ٔ او را آرتاکسیاس از یونان آورده وتیگران برای او در قصبه ٔتیل معبدی برپا کرده بود. گریگور مقدس معبد او را ویران ساخت و اموال و ذخایر او را به کلیسا بخشید.
8- بارشامین : مجسمه ٔ این خداوند را تیگران از بین النهرین آورده بود و برای او در قصبه ٔ ثُردان در ایالت دارناغیاتس معبدی برپا کرده ، وی را پرستش میکردند. مجسمه ٔ او از عاج و بلور و نقره ساخته شده بود و بهمین مناسبت او را ((سفیدفر)) می نامیدند. در داستانهای ارمنی است که واهاگن کاههای بارشام را می دزدد و آرام پادشاه افسانه ای ارمنی او را مغلوب میکند.
9- گیسانه و دِمِتر : اینان دوتن شاهزاده ٔ مشکوک هندی بودند که به ارمنستان پناه آورده و در تارون دو مجسمه و معبد برای خود برپا کرده بودند. عیسویان معبد گیسانه را ((در دوزخ )) و یا ساندارامت می نامیدند که از ((دیوها)) پر بود. مجسمه ٔ گیسانه 12 ذراع و ازآن دمتر 5 ذراع بود.
10- ساندرامت (آرامای تی سپنتا ، سپاندارمات ) ساندرامت یکی از هفت امشاسپندان دین ایران و دختر اهورامزدا و نمونه ٔ زنی با عفت و عصمت و خدای زمین بود. این خدا با دیونیس یونانی مطابقت دارد و در اساطیر ارمنی خدای مذکر است. غیر از این خدایان ، از پهلوانان داستانها حکایتی است که معروفترین آنها داستان آرتاوازد میباشد. آرتاوازد پسر آرتاشس دوم بود و مطابقت میکند با آشاوارد جاویدانی اوستا که باید بهمراهی سوشیانس برخیزد و در دنیا آئین خوب برپا کند. آرتاوازد در اساطیر ارامنه کار سوشیانس را بخود گرفته است. دیگر از قهرمانان افسانه ای هایک میباشد که مؤسس افسانه ٔ ملت ارمنی بوده است. (دین قدیم ارمنیان بقلم آبراهامیان در یادنامه ٔ پورداود ج 1 صص 100 - 109).
مذهب مسیحی : از لحاظ مذهب ، ارمنیان بدو بخش تقسیم میشوند: ارمنیان گرگواری (که عده ٔ آنها بیشتر است ) وارمنیان متحد یا کاتولیک تابع پاپ که ضمناً آداب مخصوصه ٔ خود را محفوظ داشته اند. عده ٔ بسیار محدود نیز پرتستانند. پس از تصرف قسطنطنیه 1453 م.، سلطان محمد دوم یونانیان را در اجرای آداب و اعمال مذهبی خود آزاد گذاشت و بطریق گِنّادیوس را بعنوان رئیس عالی ملت یونان در همه ٔ امپراطوری عثمانیه شناخت. پس از مجمعکالسیدوئن (451) ارمنیان با کلیسای اعظم قسطنطنیه قطع رابطه کردند و فرقه ای تشکیل دادند که دارای بطریق خاصی بود که بر نسطوریان ، یعقوبیان و فِرَق دیگر شرقی نیز حکومت روحانی داشت. در 1841، ارمنیان گرگواری از طرف باب عالی مجاز گردیدند برای نظارت در امور اسقفی شورایی از اکابر و وجهاء تشکیل دهند و در 1847 دو مجمع تشکیل شد، نخستین برای امور اداری و شهری ، دومین برای امور مذهبی. در 1856، مجمع امور شهری قوانینی تدوین کرد که سپس مجمع عمومی ملت (1860) آنرا پذیرفت و سلطان عثمانی نیز آنرا صحه نهاد (1863). یک مجمع ملی که برای مدت ده سال انتخاب میشد و مرکب بود از 140 عضو (20 عضو کلیسا، 40 نماینده از شهرستانها،80 نماینده از قسطنطنیه ) امور مهمه را تحت انضباط درمی آورد و امور جاریه را بر طبق تناسب به شورای مذهبی (مرکب از 14 عضو)، یا شورای شهری (مرکب از 20 عضو)، واگذار میکرد و امور مختلفه به نظر هر دو شوری میرسید. بطریق قسطنطنیه ، که اختیارات وی تابع مجمع عمومی بود، در سلسله ٔ مراتب روحانیت پس از جاثلیق (کاتولیکس ) که رئیس عالی کلیسای گرگواری بود، قرار داشت. جاثلیق ، که ساکن اچمیادزین (سرزمین روسیه ) بود، از طرف مجمع ملی انتخاب میشد و این انتخاب میبایست مورد تصویب سلطان عثمانی و قبول تزار روسیه گردد. مسیحیت در مائه ٔ چهارم میلادی توسط گرگوارمنور، در زمان سلطنت تیرداد سوم تبلیغ شد. در اواخر مائه ٔ پنجم کلیسای ارمنی به طبیعت واحده ٔ مسیح قائل و بالنتیجه از کلیسای یونانی جدا شد.
زبان و ادبیات : زبان ارمنی متعلق به خانواده ٔ زبانهای هندواروپائی است ، ولی درباره ٔ تعلق آن به دسته ٔ ایرانی یا مستقل بودن و اشتمال وی بر زبان گرجی و بعضی لهجات مانند اغوان یا آلبانی قفقاز، اختلاف است.
الفبای ارمنی : توسط مسرُب در اواخر مائه ٔ چهارم میلادی اختراع شد و جانشین خطّ اصلی ارمنی قدیم گردید و در قرن دوازدهم میلادی دو حرف دیگر اضافه کردند: اُ و اِف. الفبای ارمنی بقرار ذیل است. حروف درشت را ((حروف آهن )) و حروف خردرا ((حروف مدوّره )) نامند:
ارمنیان زبانی ادبی و زبانی عامیانه دارند. نخستین آثاری که از ادبیات ارمنی شناخته شده افسانه و تصانیف مربوط به پیروزیهای افسانه ای قرون قهرمانی است. بنظر میرسد که ارمنستان دارای ادبیاتی نسبتاً وسیع و مربوط با بت پرستی بوده است ولی ادبیات مزبور آنگاه که ملت ارمن به مسیحیت گرائید، توسط خود ارمنیان محو گردید،چه آنان ، پس از این عهد بترجمه ٔ کتب یونانی مشغول گردیدند. در آخر قرن چهارم میلادی ، مسرُب الفبائی را اختراع کرد و ادبیات رو بترقی نهاد چنانکه مائه ٔ پنجم میلادی را ((عصر طلائی )) ادبیات ارمنی نامیده اند. مشهورترین نویسندگان این عصر موسی خورنی مورخ است که به لقب هردوت ارمنستان معروف است و پس از او لازارفاربی (مائه ٔ پنجم )، اِزنیگ (مائه ٔ ششم )، توماس اَردزرونی و ژان ششم کاتولیکُس (مائه ٔ نهم )، اِتین ّ اَچُسیغ (مائه ٔ دهم )، گرگوار ماژیسترس و اَریسداژِس لاسدیوِرتری (مائه ٔ یازدهم ) شایان ذکرند.
ارمنستان صغیر نیز دارای نویسندگانی بوده و شاعر حقیقی این ناحیت نرسس گلایِتسی یا ظریف (مائه ٔ دوازدهم ) بوده است. در مائه ٔ سیزدهم ، سِمپاد امیر را باید نام برد. پس از این عهد آثار ادبی ارجمندی مشهود نیست ولی زبان ارمنی هنوز هم دارای قدرت و حدت است و در مطابع مخیتاریست های ونیز، مطابع ارمنی وین ، تفلیس ، سن پترزبورگ ، مَدرس و غیره ازمائه ٔ هیجدهم میلادی ببعد تألیفات سودمندی به چاپ رسیده که منظور آنها هم شناساندن ادبیات خارجه به ارمنیان و هم انتشار آثار محققان ارمنی بوده است.
مآخذ: تایلر: نامه ٔ انجمن جغرافیائی لندن (XXXVIII، 1869 م.)، کارل ریتر: اردکونده (جغرافی ) (ج X)، میشل چامی چیان : تاریخ ارمنستان (ونیز1784 - 1786 م.)، گاتیریاس : ارمنستان و ارمنیان (پاریس 1882)، ترجمه ٔ فرانسه ٔ ((مورخین قدیم ارمنستان )) توسط و. لانگلوا در پاریس 1868 - 1869 آغاز شد. مجموعه ٔ مورخین عهد صلیبیون از مورخین ارمنی ، توسط آکادمی نوشته ها و ادبیات پاریس منتشر شده است. پ. اَوِشه ((فرهنگ ارمنی به فرانسه و فرانسه به ارمنی )) را در ونیز1812 - 1817 چاپ کرده است. لوئه ، دستور زبان ارمنی را منتشر کرده و ترجمه ٔ فرانسوی آن توسط کاریر در پاریس به سال 1883 انتشار یافته. فِلیکس نِوْ، کتاب ((ارمنستان مسیحی و ادبیات آن )) را به سال 1886 طبع کرده است. و رجوع به دائرةالمعارف اسلام وفهرست مجمل التواریخ و القصص و ایران در زمان ساسانیان ، تألیف کریستنسن ترجمه ٔ رشید یاسمی و یشتها تألیف پورداود ج 1 و 2 و یسنا تألیف پورداود ج 1 و خرده اوستا تألیف پورداود و فرهنگ ایران باستان تألیف پورداود ج 1 و تاریخ ادبیات ایران تألیف براون ج 3 ترجمه ٔ حکمت و ج 4 ترجمه ٔ رشید یاسمی و سفرنامه ٔ مازندران و استراباد رابینو و تاریخ مغول و جغرافیای طبیعی و سیاسی تألیف کیهان و ایران باستان تألیف مشیرالدوله پیرنیا و فهرست آن و رجوع به ارمنی شود.

معنی ارمنستان به فارسی

ارمنستان
ناحیه ای در آسیای غربی از شمال به گرجستان از مشرق به بحر خزر از جنوب به دره علیای دجله و از مغرب بدره فرات غربی یا قره سو محدود است . ارمنستان نجدی است کوهستانی و گود - ترین نقطه آن دریاچه [ وان ] می باشد . ارمنستان در دوره قبل از اسلام مدتها جزو ایران گاه جزو امپراتوری روم محسوب میشد . بعدها مستقل گردید و سپس به بخش بین عثمانی روسیه و ایران تقسیم شد . از ۱۹۱۸ تا ۱۹۲۱ م . مجددا استقلال یافت و سپس قسمتی از آن تسلط ترکان و قسمتی تحت تسلط روسها در آمد . جمعیت آن قریب ۳/٠٠٠/٠٠٠ تن است . قسمت شمالی جمهوری است شوروی جزو اتحاد جماهیر شوروی روسیه ( ۱۹۳۶ م . ) دارای ۱/۷۶۸/٠٠٠ سکنه . پایتخت آن اریوان است .
حکومتی که در عصر جنگهای صلیبی توسط ارمنیان مهاجر در کیلیکیا ( سیلیسی ) دایر شد ارمنیه صغری ارمنستان کوچک .
حکومتی که در عصر جنگهای صلیبی توسط ارمنیان مهاجر در کیلیکیا ( سیلیسی ) دایر شد ارمنیه صغری ارمنستان کوچک .
بر حسب نوشته های مورخان ارمنستان سلسله اشکانی به چهار شعبه منشعب میشده است : شعبه اول در ایران سلطنت داشتند . دوم در ارمنستان سوم در باختر تا هند . چهارم در ممالک شمالی از آسیای وسطی تا دریای آزوف و کوههای قفقاز .

ارمنستان در دانشنامه اسلامی

ارمنستان
ارمنستان یکی از کشورهای منطقه قفقاز می باشد که بعد از استقلال از شوروی همانند سایر جمهوری های منشعب شده از شوروی، در صدد بازگشت به هویت خود و به دست آوردن هویتی مستقل از دوران قبل بود.
جمهوری ارمنستان با ۲۹۸۰۰ کیلومتر مربع مساحت، در قسمت جنوب غربی منطقه قفقاز و با کمی فاصله از سواحل جنوب شرقی دریای سیاه واقع شده و همچون کمربندی بین مرزهای جمهوری اسلامی ایران از یک سو و جمهوری آذربایجان و گرجستان از سوی دیگر گسترده شده است.این کشور از نظر وسعت کوچک ترین جمهوری اتحاد جماهیر شوروی محسوب می شد که از جنوب با جمهوری اسلامی ایران و از جنوب غربی با جمهوری خود مختار نخجوان، غرب با ترکیه و از شمال با گرجستان و شرق با جمهوری آذربایجان مرز مشترک دارد. ارمنستان کشوری کوهستانی است که در شمال فلات ایران، در غرب فلات ارمنستان و جنوب سلسله جبال قفقاز واقع شده است. این کشور در کمربند زلزله قرار دارد. از زلزله های بزرگ آن که در سال ۱۹۸۸ رخ داد شهر اسپیتاک با جمعیتی حدود ۲۵۰۰۰ نفر به کلی ویران شد. ارتفاع میانگین ارمنستان از سطح دریا ۵۹۰۰ پا (۱۸۰۰) متر است و تنها کمتر از ۱۰% سرزمین ارمنستان ارتفاع کمتر ۳۳۰۰ پا ارتفاع دارند.ارمنستان از دوره پیش از امپراتوری رومی با مشخصه منطقه فلات کوهستانی اش شناخته می شده، ارمنستان کنونی یعنی جمهوری ارمنستان جمهوری کوهستانی کوچکی است که استقلال خود را پس از هفت دهه حاکمیت شوروی بر آن در سال ۱۹۹۱ به دست آورد. این جمهوری تنها ده درصد از محدوده تاریخی فلات ارمنستان را تشکیل می دهد. مساحت این کشور که دریاچه سِوان را نیز در خود جای داده است در حدود ۳۰۰۰۰ کیلومتر است. کشورهایی که ارمنستان با آنها هم مرز است شامل آذربایجان، نخجوان آذربایجان، جمهوری گرجستان، ایران و ترکیه می شود. آب و هوای آن، قاره ای کوهستانی است که در تابستان ها بسیار گرم و در زمستان ها سرد است. ارمنستان با وجود مساحت کوچکی که دارد یکی از پرتراکم ترین کشورهای شوروی پیشین از نظر جمعیتی بوده است. نیمی از ساکنان این کشور در جلگه آرارات که ده درصد از مساحت آن را تشکیل داده است و پایتخت ارمنستان به نام ایروان نیز در این ناحیه واقع شده است، زندگی می کنند. ایروان یک سوم از جمعیت ارمنستان را در خود جای داده است.جمهوری ارمنستان کوهستانی ترین کشور ماوراء قفقاز بوده و بوسیله رشته کوه های زنگازور، واردنیس و آژدان که بین ۲۴۰۰ تا ۳۴۰۰ متر ارتفاع دارد از جنوب شرقی تا شمال غربی این کشور امتداد یافته است. هر قدر به سمت جنوب غربی کشور پیش برویم از ارتفاع کوه ها کاسته شده و نهایتآ به دشت آرارات ختم می شود که منتها الیه آن کوههای آرارات (سیس و ماسیس) به ارتفاع ۴۰۳۰ و ۵۱۶۳ متر می باشد. با توجه به کوهستانی بودن کشور نیمی از مناطق توسط سرزمین های با ارتفاع ۱۱۰۰ تا ۲۲۰۰ متر پوشیده شده اند که در شمال غرب ایروان قرار دارد کوه اراگاتسون مرتفع ترین نقطه ارمنستان دارای ۴۰۹۰ متر ارتفاع می باشد. از دیگر کوه های معروف آن می توان به کوههای بازوم، شاخداگ، هادیز، آرگونی و پامباک اشاره نمود.
مسلمانان ارمنستان
در جمهوری ارمنستان، آشفتگی های قومی که از شاخصه های جمهوری های استقلال یافته از شوروی می باشد، وجود ندارد. قانون تضمین کننده حقوق اقلیت ها است. کاوش های باستان شناسی در ارمنستان حاکی از آن است که از ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح، اقوام مختلفی در مناطق مرکزی و غربی ارمنستان سکونت داشتند. این اقوام شاخه ای جداگانه از نژاد سفید یا اصطلاحاً نژاد قفقازی به شمار می رفتند که از دوران بسیار قدیم در قفقاز، آسیای صغیر و شمال مدیترانه می زیستند.
پاسدارماجیان، هراند، تاریخ ارمنستان، ترجمه محمد قاضی، تهران، انتشارات زرین، چاپ دوم سال ۱۳۷۷، ص۱۸-۲۳.
مسیحیت از سال ۳۰۱ به این سو دین رسمی ارمنستان بوده، در دوره حاکمیت شوروی چیزی به نام آزادی مذهب وجود نداشت. در این دوره بر نبود موجودیتی به نام خدا تاکید ورزیده می شد. با این حال ارمنی ها در مواقع دشوار زندگی و برگزاری مراسم ترحیم همچنان به کلیسا می رفتند. اکثریت ارمنی ها از نظر دینی به کلیسای آپوستلیک ارمنی وابسته هستند. آنها همچنین از مذهب های در اقلیتی همچون کاتولیک، انجیلی و پروتستان نیز پیروی می نمایند.مسیحی گریگوری۷۲/۹%.کاتولیک ۴%بررسی وضعیت مسلمانان ارمنستان.مسلمان ۲/۴%.بقیه ۲۰/۷%.کلیسا نیز یکی از نمادهای فرهنگ ملی ارمنی بوده است. این مکان به عنوان خانه و ماوای ارمنی ها و همچنین کانون فرهنگ این ملت در نظر گرفته می شود.
عاملان مذهبی
...

ارمنستان در دانشنامه ویکی پدیا

ارمنستان
۹۷٫۹٪ ارمنی
۱٫۳٪ ایزدی
۰٫۵٪ روس
۰٫۳٪ سایرین
ارمنستان (به ارمنی: Հայաստան، تلفظ: هایاستان) با نام رسمی جمهوری ارمنستان (Հայաստանի Հանրապետություն، هایاستانی هانراپِتوتیون) کشوری در قفقاز جنوبی به پایتختی ایروان که از شمال با گرجستان، از شرق با جمهوری آذربایجان، از غرب با ترکیه و از جنوب با ایران و نخجوان هم مرز است.
کوچکترین کشور مستقل مشترک المنافع با ۲۹٬۸۰۰ کیلومترمربع مساحت و ۳٬۰۱۸٬۸۵۴ میلیون نفر جمعیت که از مراکز مهم صنعتی شوروی سابق محسوب می شد.
ارمنستان اولین کشوری بود که در اوایل قرن چهارم میلادی، مسیحیت را به عنوان دین رسمی خود پذیرفت و کلیسای آن کاملاً خودمختار و متفاوت با کلیساهای دیگر در دنیاست.
عکس ارمنستان
ارمنستان (به انگلیسی: Armenia) ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
جمهوری ارمنستان
جمهوری سوسیالیستی ارمنستان شوروی
اولین جمهوری ارمنستان
ارمنستان بزرگ
پادشاهی ارمنی کیلیکیه
آرمنیا (کیندیو)
آرمنیا، ویسکانسین
ناحیه آرمنیا، شهرستان برادفورد، پنسیلوانیا
آرمنیا، ویسکانسین
آرمنیا، بلیز
آرمنیا (کشتی ۱۷۹۶)
آرمنیا (کشتی بیمارستانی شوروی)
آرمنیا (منطقه متروی سائو پائولو)
آرمنیا، سونسوناته
آرمنیا، آنتیوکیا
آرمنیا، اکوادور
ارمنستان ۷۸۰
تلویزیون عمومی ارمنستان (ارمنی: Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն; Hayastani Hanrayin herrustaynkerut’yun) ایستگاه تلویزیونی عمومی کشور ارمنستان است که در سال ۱۹۵۶ شروع به کار کرد.
سیارک ۷۸۰ (به انگلیسی: 780 Armenia، نامگذاری:1914UC) هفتصد و هشتادمین سیارک کشف شده است که در ۲۵ ژانویه ۱۹۱۴ و در رصدخانه سایمیز کشف شد.
سیارک در دادگان اجرام کوچک ناسا
قدر مطلق سیارک برابر ۹٫۰۰ است.
ارمنستان بزرگ یا هایک بزرگ، شامل پانزده ایالت بود.
آیرارات ،(از شرق تا کناره دریاچه سوان از غرب تا کوه آرارات)
واسپوراکان، پادشاهی واسپوراکان (در محدوده استان وان، دریاچه وان، ترکیه)
سیونیک (ایالت تاریخی)، (استان سیونیک، ارمنستان)
آرتساخ، (آرتساخ)
گوگارک، (در محدوده تاشیر، ارمنستان)
ارمنستان علیا، (در محدوده یرزنکا و شهر کارین (ارزروم) ترکیه)
توروبران، (در محدوده مانازکرت، ترکیه)
آغزنیک، (در محدوده استان باتمان، ترکیه)
سوفن، (در محدوده استان تونج ایلی، ترکیه)
تایک، (در محدوده استان آرتوین، ترکیه)
نور شیراکان، (ساحل غربی دریاچه ارومیه، ایران)
کورچایک، (در محدوده تیگراناکرت، ترکیه)
موکس، (در محدوده استان وان و استان بتلیس، ترکیه)
پایتاکاران، (در محدوده بیله قان (شهر)، جمهوری آذربایجان)
اوتیک، (غرب رود کر (قفقاز) در محدوده جنوب گنجه)
ارمنستان از لحاظ تاریخی به سه ناحیه تقسیم شده بود:
ارمنستان بزرگ، ارمنستان کوچک و ارمنستان جدید. تاریخ ارمنستان بزرگ و کوچک به ازمنه قدیم مربوط می شود و این دو سرزمین مجزا از همدیگر بودند. ارمنستان بزرگ وسیع تر از دو منطقه دیگر محسوب می شد و شامل پانزده ایالت بود. ارمنستان کوچک یا هایک کوچک در ناحیه غربی ارمنستان بزرگ، در محدوده شمال کاپادوکیه قرار داشت که در شمال شرق آناتولی در محدوده (استان سیواس و استان گوموش خانه) امروزی می باشد.
ارمنستان جدید به سومین ناحیه تاریخی متعلق است که به سده یازدهم مربوط می شود و در جنوب غربی ارمنستان کوچک واقع شده بود که به پادشاهی ارمنی کیلیکیه معروف است.
ارمنستان بیزانس یا ارمنستان غربی، که بدنبال تقسیم ارمنستان بزرگ بین امپراتوری بیزانس و ساسانیان در سال ۳۸۷ میلادی تشکیل شد.
رومانوس یکم، (۹۲۰ تا ۹۴۴ میلادی)
واردان معروف به فیلیپیکوس، (۷۱۱ تا ۷۱۳ میلادی)، او و پدرش نیکِفُروس، نجیب زاده ای ارمنی تبار از اهالی پرگامون بودند.
آرتاوازد داماد لئون سوم (امپراتور بیزانس) معروف به آرتاباسدوس
در زمان پادشاهی شاپور سوم باردیگر لشکرکشی های ساسانیان به ارمنستان آغاز شد. شاپور تحت تأثیر برخی از خاندان های قدرتمند ارمنستان، که از او حمایت می کردند، جوانی از خاندان اشکانی به نام خسرو را به پادشاهی بخش شرقی ارمنستان، که اکنون به طور کامل تحت سلطهٔ ساسانیان قرار داشت، گمارد و آرشاک سوم نیز از سوی رومیان پادشاه بخش غربی ارمنستان شد که تحت نفوذ روم شرقی قرار داشت. به این ترتیب ارمنستان در این دوره میان ایران ساسانی و امپراتوری روم شرقی تقسیم شد. بعدها رومیان بارها سعی کردند با حمله به ارمنستان شرقی این بخش را نیز از آن خود سازند اما همواره از سپاهیان ساسانی شکست خوردند. در نهایت نیز شاپور سوم با عقد پیمانی با رومیان سلطهٔ خود را در ارمنستان شرقی رسمیت بخشید.
امپراتوری بیزانس دائماً از طرف امپراتوری های دیگر از شرق و غرب و با اقوام اسلاونژاد مورد تهدید قرار می گرفت و در جنگ ستیز بود به این علت احتیاج به یک ارتش پایدار و قوی داشت سربازان ارمنی سهم بسزائی برای تشکیل ارتش بیزانس داشتند. ۱۵۰۰۰۰ نظامی ارمنی در ارتش امپراتوری بیزانس خدمت می کردند که به گروهای کوچک ۲۰۰۰۰ و ۳۰۰۰۰ نفری تشکیل می دادند و به نقاط مختلف امپراتوری بیزانس فرستاده می شدند.
باسیل دوم ملقب به باسیل بلغارکش در حین نخستین جنگش با ساموئل تزار بلغارستان در فردای آن روزی که نیروهایش در «تیتوک» شکست خوردند می نویسد:
ارمنستان داخلی (ایچری ارمنستان) یکی از محله های تاریخی و کهن شهر تبریز است که در مرکز این شهر واقع شده و پیش تر در داخل باروی تاریخی شهر قرار گرفته بود. این محله از سمت جنوب به محلهٔ بارون آواک و از سمت شمال به میدان نماز و بازار تبریز محدود می شود. ارمنستان داخلی در گذشته به دلیل جای دادن کنسولگری و نمایندگی چندین کشور اروپایی، از محله های دیپلمات نشین تبریز محسوب می شد و از اهمیت خاصی برخوردار بود. در کنار اتباع کشورهای اروپایی، ارامنه و آشوریان نیز دیگر ساکنان عمدهٔ این محله بودند و به دلیل ساختمان ها و فروشگاه های مدرنی در آن ساخته شده بود، به پاریس کوچک شهرت یافته بود. پس از وقایع جنگ جهانی دوم و مهاجرت اتباع خارجی از تبریز، ارمنستان داخلی اهمیت پیشین خود را از دست داد. این محله در منطقهٔ ۸ شهرداری قرار گرفته و کوچه های آرامیان و پاساژ از مهم ترین بخش های آن هستند.
کلیسای ارتدکس: مربوط به ارامنه و آشوریان.
کلیسای پروتستان (انجیلی): مربوط به پروتستان های آمریکایی.
کلیسای کاتولیک: مربوط به میسیون لازاریست های فرانسوی؛ در سال ۱۹۱۰ توسط اوژن بورهٔ فرانسوی ساخته شد.
کلیسای مریم مقدس: مربوط به ارامنه گریگوری؛ قدیمی ترین کلیسای تبریز که در سال ۱۷۸۲ ساخته شد؛ واقع در شمالی ترین نقطهٔ ارمنستان داخلی (میدان نماز).
لیست زیر رویدادهایی است که در طی سال ۱۹۱۸ (میلادی) در ارمنستان اتفاق افتاده است.
۱۹۱۷
۱۹۱۶
۱۹۱۵
لیست زیر رویدادهایی است که در طی سال ۱۹۸۷ (میلادی) در ارمنستان اتفاق افتاده است.
۱۹۸۶
۱۹۸۵
۱۹۸۴
لیست زیر رویدادهایی است که در طی سال ۱۹۸۷ (میلادی) در ارمنستان اتفاق افتاده است.
دهه ۱۹۶۰ (میلادی)
دهه ۱۹۷۰ (میلادی)
دهه ۱۹۸۰ (میلادی)
دهه ۱۹۹۰ (میلادی)
دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
لیست زیر رویدادهایی است که در طی سال ۱۹۸۸ (میلادی) در ارمنستان اتفاق افتاده است.
۱۹۸۷
۱۹۸۶
۱۹۸۵
با توجه به قرار گرفتن کشور ارمنستان در شمال منطقهٔ معتدل و با توجه به ویژگی های خاص اقلیمی ارمنستان و پایین بودن میزان بارندگی در این کشور، ارمنستان دارای آب و هوای خشک و قاره ای است.
تغییرات آب و هوا در ارمنستان، بسیار زیاد و قابل ملاحظه است. زمستان چندان هم سرد نیست. متوسط درجه حرارت در زمستان در مناطق دشت منهای ۵ درجه سانتیگراد می باشد. در مناطق کوهستانی متوسط درجه حرارت به منهای ۱۲ درجه سانتیگراد نیز کاهش می یابد.
غیر از مناطقی که دارای ارتفاع بسیار زیاد هستند، در سایر مناطق تابستان بسیار آفتابی، گرم و طولانی است. میانگین درجه حرارت در تابستان در اکثر نقاط ارمنستان ۲۵ درجه سانتیگراد (۷۷ درجه فارنهایت) است. بعضی اوقات درجه حرارت در تابستان تا ۴۲ درجه سانتیگراد (۱۰۸ درجه فارنهایت) نیز افزایش می یابد.
میزان بارندگی در ارمنستان چندان قابل توجه نیست. میزان بارندگی در مناطق ۴۶۰۰ تا ۶۶۰۰ پا در طول سال به طور متوسط در حدود ۸۰۰ میلیمتر (حدود ۳۲ اینچ) است، در مناطق دشت و کم ارتفاع این میزان بین ۶ تا ۱۸ اینچ در سال کاهش می یابد.
با توجه به قرار گرفتن کشور ارمنستان در شمال منطقهٔ معتدل و با توجه به ویژگی های خاص اقلیمی ارمنستان و پایین بودن میزان بارندگی در این کشور، ارمنستان دارای آب و هوای خشک و قاره ای است.
رودها و دریاچه های ارمنستان
کوه های ارمنستان
فهرست آتشفشان های ارمنستان
جغرافیای ارمنستان
تغییرات آب و هوا در ارمنستان، بسیار زیاد و قابل ملاحظه است. زمستان چندان هم سرد نیست. متوسط درجه حرارت در زمستان در مناطق دشت منهای ۵ درجه سانتیگراد می باشد. در مناطق کوهستانی متوسط درجه حرارت به منهای ۱۲ درجه سانتیگراد نیز کاهش می یابد.
غیر از مناطقی که دارای ارتفاع بسیار زیاد هستند، در سایر مناطق تابستان بسیار آفتابی، گرم و طولانی است. میانگین درجه حرارت در تابستان در اکثر نقاط ارمنستان ۲۵ درجه سانتیگراد (۷۷ درجه فارنهایت) است. بعضی اوقات درجه حرارت در تابستان تا ۴۲ درجه سانتیگراد (۱۰۸ درجه فارنهایت) نیز افزایش می یابد.
میزان بارندگی در ارمنستان چندان قابل توجه نیست. میزان بارندگی در مناطق ۴۶۰۰ تا ۶۶۰۰ پا در طول سال به طور متوسط در حدود ۸۰۰ میلی متر (حدود ۳۲ اینچ) است، در مناطق دشت و کم ارتفاع این میزان بین ۶ تا ۱۸ اینچ در سال کاهش می یابد.
آتان (به ارمنی: Աթան) یک روستا در ارمنستان است که در استان لوری واقع شده است. آتان در ۶۳ کیلومتری شمالشرق وانادزور، مرکز استان لوری واقع شده است.
فهرست شهرداری های ارمنستان
آتان ۳۹۶ نفر جمعیت دارد و در ارتفاع ۱۶۵۰ متر بالاتر از سطح دریا قرار گرفته است.
آدام خان، ارمنستان (به لاتین: Adamkhan, Armenia) یک شهرک در ارمنستان است که در استان گغارکونیک واقع شده است. در کیلومتری شمال گاوار، مرکز استان گغارکونیک واقع شده است. در کیلومتری شمال گاوار، مرکز استان گغارکونیک واقع شده است.
فهرست شهرداری های ارمنستان
آذربایجانی ستیزی در ارمنستان یا احساسات ضدآذربایجانی در ارمنستان به احساساتی گفته می شود عمدتاً در مناطق مورد مناقشه ارضی حل نشده بر سر قره باغ کوهستانی است.
اخراج آذربایجانی ها از ارمنستان
جنگ قره باغ
کشتار خوجالی
ارمنی ستیزی در جمهوری آذربایجان
فهرست کشتارهای ارمنی ها
این احساسات که ناسیونالیست های ارمنی از ارائه یک راه حل رضایت بخش در منطقه قره باغ سرباز می زنند احساسات افراطی و ضدآذربایجانی را بیشتر ریشه دار و تثبیت می سازند. به دلیل تمایز قومی و زبانی ناسیونالیسم های ارمنی در اواخر قرن ۱۹اُم در گسترش احساس بی اعتمادی، سوء ظن و دشمنی نسبت به آذربایجانی ها را در قفقاز گسترش دادند. برخوردهای مشابه در ایروان، که در آن آذربایجانی ها توسط ارامنه مسلح به قتل رسیدند. در ماه اوت، ۱۹۰۵ مانیفست ملی ارمنی، که برای اخراج مردم ترک از مکانی که "مکان مقدس ارمنستان" نامیده می شود، به خشونت، چند صد نفر از آذربایجانی ها را در شوشی به قتل رساندند. پس از مداخله بریتانیا در آذربایجان برای جلوگیری از تصاحب کامل ارامنه در قره باغ به سال ۱۹۱۹، بریتانیا فرماندار کل آذربایجان، خسرو بیگ سلطانوف را به عنوان فرماندار قره باغ کوهستانی جهت آتش بس برگزید. که به پیشنهاد آتش بس سلطانوف توجهی نشد و بسیاری از مناطق ارضی آذربایجان توسط ارامنه پس داده نشد.
پس از سقوط شهر خوجالی در طی جنگ قره باغ، کشتارغیرنظامیان آذربایجانی در این شهر توسط ارتش ارمنستان به همراهی نیروهای ۳۶۶ ارتش روسیه در ۲۵ و ۲۶ فوریه سال ۱۹۹۲ اتفاق افتاد. بر اساس آمارهای موجود از جمله آمار سازمان دفاع حقوق بشر در این کشتار ۶۱۳ نفر از غیر نظامیان از جمله ۶۳ کودک جان خود را از دست دادند. در ۱۹۸۷ میلادی، اخراج ۳۰۰،۰۰۰ نفر از آذربایجانی ها از ارمنستان شروع شد. در آغاز سال ۱۹۸۸ امواج پناهندگان برای اولین بار از ارمنستان به باکو شروع شد و در سال ۱۹۸۸، آذربایجانی ها (حدود ۱۶۷،۰۰۰ نفر) از جمهوری سوسیالیستی ارمنستان شوروی اخراج شدند. سال ۱۹۹۳ بالاترین موج مهاجرت آوارگان داخلی آذربایجان، هنگامی که نیروهای ارمنی قره باغ فراتر از مرزهای قره باغ کوهستانی را اشغال کرده بوند. ارامنه قره باغ در نهایت موفق به از بین بردن آذربایجانی های قره باغ کوهستانی شدند.
دانشنامه افرون و بروک هاوس در قرن بیستم، جمعیت ایروان را بیش از ۲۹،۰۰۰ اعلام کرده بود از این تعداد ۴۹% تاتارها و آذربایجانی ها، ۴۸% ارامنه و ۲% روس ها بودند. ایوان چوپین و اداره مسلمانان قفقاز تعداد مساجد در این کشور را در قرن نوزدهم ۸ مورد اعلام کرده بود با این حال با توجه به آمار ۱۸۶۹ که توسط استانداری ایروان اعلام شده بود تعداد مجموع مساجد ۶۰ مورد وجود داشته است.
آذری های ارمنستان (به ترکی آذربایجانی: Ermənistan azərbaycanlıları) شاخه ای از مردم ترک، که بزرگ ترین اقلیت حوزه جغرافیای کنونی ارمنستان تا قبل از فروپاشی شوروی بودند. که در طول سال های ۱۹۸۸-۱۹۹۱ که مصادف با جنگ قره باغ بود، تمامی آذری های ارمنستان از این کشور اخراج شدند. و امروزه جمعیت آذری ها در ارمنستان توسط کمیساریای عالی سازمان ملل برای پناهندگان تنها ۳۰ - ۱۰۰ نفر تخمین زده می شود.که همان افراد نیز به صورت اکثریت در مناطق روستایی زندگی می کنند و عمدتاً از ازدواج های مختلط در ارمنستان و افراد پیر و بیمار تشکیل شده اند. طبق گزارش ها، بسیاری از آن ها نام خود را برای جلوگیری از تبعیض عوض کرده اند.پراکنش جمعیتی آذری های ارمنستان به سال ۱۸۹۶-۱۸۹۰.   پراکنش جمعیتی آذری های ارمنستان در دوران شوروی به سال ۱۹۲۶.   پراکنش جمعیتی آذری های ارمنستان در دوران شوروی به سال ۱۹۶۲.
پس از پیوستن خانات ایروان به امپراتوری روسیه در سال ۱۸۲۸، بسیاری از مسلمانان (آذری ها، کردها، لزگی ها و قبایل عشایری مختلف) منطقه را ترک کرد و با ده ها هزار نفر از پناهندگان ارمنی از ایران جایگزین شدند.دانشنامه افرون و بروک هاوس در آغاز قرن بیستم، جمعیت آذری ها را به نقل از استانداری ایروان در دوران شوروی سابق، ۳۰۰،۰۰۰ نفر شمارش کرده بود که ۳۷٫۵٪ از جمعیت آن زمان ارمنستان را شامل می شد. آن دوران جغرافیای ارمنستان علاوه بر کشور کنونی ارمنستان، ایغدیر در ترکیه و جمهوری خودمختار نخجوان نیز در حوزه جغرافیایی منطقه ارمنستان در دوران شوروی سابق بودند.بیشترشان در مناطق روستایی و شهری پراکنده بودند از جمله شهر ایروان پایتخت کنونی ارمنستان در مقابل ۴۸٪ جمعیت از ارامنه. که ۴۹٪ را آذربایجانی ها تشکیل می دادند.
پراکنش جمعیتی آذری های ارمنستان به سال ۱۸۹۶-۱۸۹۰.
پراکنش جمعیتی آذری های ارمنستان در دوران شوروی به سال ۱۹۲۶.
آرارات (به ارمنی: Արարատ) یک شهر در ارمنستان است که در استان آرارات واقع شده است. در کیلومتری شمال آرتاشات، مرکز استان آرارات واقع شده است.
بوسی سن ژرژ، فرانسه (آگوست ۲۰۰۹)
در سال ۱۹۲۷، کارخانهٔ سیمان آرارات در این منطقه تأسیس شد و در همان زمان ساختمان هایی برای اسکان کارگران ساخته شد. در سال ۱۹۳۵ این سکونتگاه با روستای داوالو ادغام گردید و در سال ۱۹۳۹ با نام داوالو رسماً به عنوان شهر شناخته شد. در سال ۱۹۴۷ نیز نام شهر به آرارات تغییر یافت.
آرارات ۶ کیلومترمربع مساحت و ۲۰٬۲۳۵ نفر جمعیت دارد و ۸۲۵ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده است. در کیلومتری شمال آرتاشات، مرکز استان آرارات واقع شده است. شهر آرارات در ۴۲ کیلومتری شهر ایروان واقع شده است. در کیلومتری شمال آرتاشات، مرکز استان آرارات واقع شده است.
آراموس (به ارمنی: Արամուս) یک شهرک در ارمنستان است که در استان کوتایک واقع شده است. در کیلومتری شمال گیومری، مرکز استان شیراک واقع شده است. در کیلومتری شمال ]، مرکز استان کوتایک واقع شده است.
فهرست شهرداری های ارمنستان
آراموس ۳٬۲۳۷ نفر جمعیت دارد و در ارتفاع متر ( پا) بالاتر از سطح دریا قرار گرفته است.
آربات (به ارمنی: Արբաթ) یک شهر در ارمنستان است که در استان آرارات واقع شده است. در کیلومتری شمال آرتاشات، مرکز استان آرارات واقع شده است.
فهرست شهرداری های ارمنستان
آربات ۲٬۰۴۷ نفر جمعیت دارد و در ارتفاع متر ( پا) بالاتر از سطح دریا قرار گرفته است.
آرپی (به ارمنی: Արփի) یک سکونتگاه مسکونی در ارمنستان است که در استان وایوتس جور واقع شده است. در کیلومتری شمال یغگنادزور، مرکز استان وایوتس جور واقع شده است.
فهرست شهرداری های ارمنستان
آرپی ۱٬۱۴۴ نفر جمعیت دارد و در ارتفاع متر ( پا) بالاتر از سطح دریا قرار گرفته است.


چنانچه، معنی واژه بالا (برگرفته از دانشنامه ویکی پدیا)، نادرست یا مخالف قوانین جمهوری اسلامی ایران است، خواهشمند است گزارش دهید تا بررسی و حذف گردد => [گزارش]

ارمنستان در دانشنامه آزاد پارسی

اَرمَنستان (Armenia)
اَرمَنستان
اَرمَنستان
موقعیت. کشور کوچک ارمنستان در آسیای غربی، میان جمهوری های گرجستان در شمال، آذربایجان در شرق و جنوب، و ایران و ترکیه در جنوب و غرب جا دارد. مساحت این کشور، ۲۹,۸۰۰ کیلومترمربع است و پایتخت آن شهر ایروان است.سیمای طبیعی. کشور کوهستانی ارمنستان یا به گویش محلی هایستان، در جنوب کوه های قفقاز و در میان کوه های قفقاز کوچک قرار دارد. آتشفشان های خاموش و فرابومهای تفتالی چندی که با دره هایی ژرف بریده شده اند، در گوشه و کنار آن دیده می شوند. زمین لرزه های مکرری که در این سرزمین روی می دهد از روند کوه زایی آن حکایت دارد. بلندترین نقطۀ این کشور با نام کوه آراگاتس، واقع در شمال غربی کشور، ۴,۰۹۰ متر ارتفاع دارد. در ۸۰کیلومتری شرق این کوه و در حدود ۱۰کیلومتری مرز جمهوری آذربایجان و در ارتفاع ۲هزار متری، دریاچۀ نسبتاً بزرگ سِوان با وسعت ۱,۳۶۰ کیلومتر مربع دیده می شود که سرریز آن رود رازدان را پدید می آورد که به رودخانۀ ارس می ریزد. دامنۀ جنوبی رشته کوه گِگام که میان این دریاچه و شهر ایروان جا دارد، به دشت آرارات منتهی می شود و رود مرزی ارس از آن می گذرد. علاوه بر رود ارس که ارمنستان را از ایران و ترکیه جدا می کند، رودخانه های دیگری مانند آرپاچای و دبت نیز از دیگر رودهای مهم ارمنستان محسوب می شوند. افزون بر شهر ایروان، که به ویژه پس از استقلال ارمنستان به شهر بزرگی مبدل شده است، دیگر شهرهای آن عبارت اند از گیومری، اِچمیادزین، وانادزور، رازدان، آبوویان، و کاپان. اقلیم ارمنستان قاره ای خشک است. زمستان های نواحی کم ارتفاع آن معمولاً سخت و کوتاه و تابستان هایش گرم و طولانی است. نواحی کوهستانی آب و هوای خنک تری دارند و در زمستان با سرمای سخت و شدید همراهند. میانگین دمای شهر ایروان در دی ماه منهای نُه درجۀ سانتی گراد و در تیرماه ۲۸ درجۀ سانتی گراد است، و میانگین بارندگی سالانۀ آن به ۳۱۸ میلی متر می رسد. گیاهان بومی نواحی کم ارتفاع ارمنستان به گیاهان استپی شباهت دارند و خود را با خشکی هوا سازگار ساخته اند و شغال، گربۀ وحشی و پلنگ حیات وحش آن را تشکیل می دهند. نواحی شرقی آن غالباً از جنگل های بلوط پوشیده شده و جانورانی مانند خرس قهوه ای و سنجاب در آن به سر می برند. علفزارهای دامنۀ ارتفاعات بالا نیز، به ویژه در تابستان، چراگاه مناسبی برای بز و گوسفند کوهی محسوب می شوند.
اقتصاد. کشاورزی به ویژه در نواحی مرطوب درۀ ارس یا قسمت هایی مانند پیرامون شهر ایروان، که از شبکه های آبیاری مناسب برخوردارند، نقش مهمی دارد و پنبه، انگور، زیتون، انواع میوه و غلات از فرآورده های کشاورزی آن هستند و نواحی مرتفع و کوهستان ها برای پرورش دام مناسب اند. ارمنستان در نیمۀ دوم قرن ۲۰ به سرعت رو به صنعتی شدن گذارد و معدن های با ارزش مس، روی، آلومینیوم، مولیبدن، سنگ مرمر، طلا، و گرانیت آن مورد بهره برداری قرار گرفت و نیروی برقابی در خدمت تولید الکتریسیته درآمد. فلزکاری، مهندسی مکانیک، تولید مواد شیمیایی، ابزارهای دقیق، منسوجات، مشروبات الکلی، و آلات موسیقی جزو فعالیت های صنعتی صادراتی این کشور است. زمین لرزۀ دسامبر ۱۹۸۸، بسیاری از شهرها و تأسیسات این کشور را ویران ساخت و اقتصاد آن را به کلی فلج کرد. بسیاری از کارخانه ها و نیروگاه ها از بین رفتند و بیشترین منابع عایدی کشور به تأمین نیازهای زلزله زدگان و جبران ویرانی ها اختصاص یافت. درگیری های سیاسی و نظامی این کشور با جمهوری آذربایجان نیز مزید بر علت شد و آذربایجان از صدور نفت خود به ارمنستان جلوگیری کرد و بر مشکلات مصیبت دیدگان افزود. تأثیر قطع نفت آن چنان بود که حتی تا آغاز دهۀ ۱۹۹۰، کارخانه ها و بیمارستان ها از گرمایش بی بهره بودند و قطع برق در بیشتر ساعت های شبانه روز، امری عادی تلقی می شد. به همین علت دولت ارمنستان ناگزیر برای تولید برق به استفاده از انرژی هسته ای روآورد و نیروگاه هسته ای متزانور را، که پس از زمین لرزۀ ۱۹۸۸ از کار افتاده بود، بازسازی کرد.
حکومت وسیاست. حکومت ارمنستان جمهوری چندحزبی با یک مجلس قانون گذاری است. رئیس جمهور، عالی ترین مقام کشور، با رأی مستقیم مردم و برای یک دورۀ پنج سالۀ تمدیدپذیر انتخاب می شود. مجلس شورای ملی ارمنستان ۱۹۰ نفر نماینده دارد که برای چهار سال برگزیده می شوند و نخست وزیر را، که دارای مسئولیت اجرایی است، رئیس جمهور منصوب می کند.
مردم وتاریخ. کشور ارمنستان حدود ۳,۲۶۴,۵۰۰ نفر جمعیت دارد(۲۰۱۱)و تراکم نسبی آن به۱۰۹.۵ نفر در کیلومتر مربع می رسد. روند افزایش جمعیت این کشور ۰.۳- درصد است و ۹۳ درصد از آنان را ارمنی ها تشکیل می دهند. اکثر مردم آن مسیحی اند و زبان رسمی آنان ارمنی است. ۶۵ درصد از مردم آن در شهرها زندگی می کنند و امید به زندگی آنان ۷۲ سال است و حدود ۹۸ درصدشان باسوادند. ارامنه از اقوام مختلف نژاد هند و اروپایی اند که از قرن ۱۲ تا ۶پ م در جلگه ها و نواحی اطراف آرارات ساکن بوده اند. در قرن های ۹ تا ۶پ م دولت پادشاهی اورارتو را بنیاد نهادند که بعدها به یکی از قدرت های بزرگ خاورمیانه مبدل شد. این سرزمین در ۵۲۰پ م به تصرف امپراتوری ایران درآمد، در ۳۳۰پ م به دست اسکندر مقدونی و جانشینان او افتاد و در ۶۷پ م به تصرف امپراتوری روم درآمد و بارها میان امپراتوری ایران و روم رد و بدل شد. ارمنستان در ۳۰۰م به پناهگاه مسیحیان آسیایی مبدل شد و در قرن های بعد، صحنۀ زدوخورد و تاخت وتاز ایرانیان و ترکان سلجوقی و مغولان بود و جمعیت آن به گوشه و کنار جهان پراکنده شدند، ولی ملیت و فرهنگ خود را حفظ کردند و تحت عنوان کلیسای ارامنه به حیات خود ادامه دادند. در آغاز قرن ۱۹، زمانی که امپراتوری روس در قفقاز شروع به پیشروی کرد، ارمنستان به روسیۀ تزاری روی آورد تا امنیت خود را حفظ کند و از آسیب و دست اندازی همسایگان در امان بماند. روسیۀ تزاری در ۱۸۲۹ سراسر ارمنستان و جمهوری آذربایجان امروزی را تصرف کرد. بعد از جنگ روس و عثمانی (۱۸۷۸)، چون ارامنۀ مهاجر در ارتش روسیه علیه عثمانی شرکت کرده بودند، ترکان عثمانی در خلال جنگ جهانی اول (۱۹۱۵) دست به تلافی زدند و به تبعید و کشتار گستردۀ ارامنه پرداختند؛ آن چنان که ۱,۷۵۰,۰۰۰ نفر از آنان را آواره و ۶۰۰هزار تن را قتل عام کردند. پس از فروپاشی دولت روسیۀ تزاری (۱۹۱۷)، دولتی موقت مرکب از آذربایجان و ارمنستان و گرجستان به نام دولت قفقاز تشکیل شد، ولی این وضع دیری نپایید و ارمنستان به یکی از جمهوری های تشکیل دهندۀ اتحاد جماهیر شوروی مبدل شد. پس از فروپاشی دولت شوروی (۱۹۹۰)، ارمنستان در ۲۰ اکتبر ۱۹۹۱ اعلام استقلال کرد و جمهوری ارمنستان رسماً تشکیل شد. و در ۱۹۹۲ به عضویت سازمان ملل متحد درآمد.

نقل قول های ارمنستان

ارمنستان با نام رسمی جمهوری ارمنستان کشوری اورسیایی در قفقاز جنوبی؛ پایتختش ایروان، از شمال با گرجستان، از شرق با جمهوری آذربایجان، از غرب با ترکیه و از جنوب با ایران هم مرز است..
• «حقیقتاً خلاصه کردن هزاران سال رابطه ترکیه با ارامنه و خاطرات خوب تاریخی به سال ۱۹۱۵ و کشاندن همه چیز به دور مفهوم «نسل کشی» اشتباه است. این خاطره مشترک ما است، اما این خاطره باید خاطره ای منصفانه باشد… ما می گوییم که رخدادهای تاریخی نباید به عنوان ابزار سیاسی مورد استفاده قرار گیرند. سیاستمداران نمی توانند در مورد رویدادهای تاریخی تصمیم بگیرند… اولاً ارمنستان باید ادعای مالکیت بر خاک ترکیه که اساسی جز خواب و خیال ندارد را کنار بگذارد. قدم دوم این است که ارمنستان به جای استفاده از اصطلاح «نسل کشی» برای رخدادهای سال ۱۹۱۵، باید ایجاد کمیسیون مورخان را همان طور که در پروتکل ها امضا کرده بپذیرد.» -> ولکان بوزکر

ارتباط محتوایی با ارمنستان

ارمنستان در جدول کلمات

ارمنستان
ایروان
کوهی در ارمنستان و ترکیه
آرارات

ارمنستان را به اشتراک بگذارید

Telegram Facebook Twitter LinkedIn

پیشنهاد کاربران

محمدجواد ١٥:١٦ - ١٣٩٦/٠٤/٠٧
(Armenia)
کهن ترین نام برای آن در زبان های ایرانی از فارسی باستان (سده ۶ پ.م.) Armina است، یونانی Armenia (سده ۵ پ.م.). ریشهٔ نام فارسی باستانی آن مشخص نیست، البته ممکن است از نام آشوری Armânum/Armanî و یا نام Minni در عهد عتیق باشد. البته ارمنیان اعتقاد دارند که ارمن نام نوه حضرت نوح بود. اینکه مردمان قفقاز مانند گرجیان، ارمنیان و چچنیان اعتقاد دارند که نام کشورشان از نام فرزندان نوح بوده است، به دلیل اعتقادات دینی ایشان است؛ زیرا بنابر عهد عتیق این ناحیه مکان فرود آمدن کشتی نوح است.
ارمنی: Հայաստան( (hayastan از ریشهٔ Hayk. نامی که ارمنیان اعتقاد دارند نام نوه نوح بوده.
عبری: آرارات که از نام "اورارتو" آمده است. ویکی پدیا
|

معنی یا پیشنهاد شما



نام نویسی   |   ورود

عبارات و کلمات کلیدی مرتبط

• ارمنستان تور   • آب و هوای ارمنستان   • ارمنستان مناطق دیدنی   • ارمنستان زمینی   • ارمنستان دختر   • نقشه ارمنستان   • ارمنستان دیسکو   • ایروان ارمنستان   • معنی ارمنستان   • مفهوم ارمنستان   • تعریف ارمنستان   • معرفی ارمنستان   • ارمنستان چیست   • ارمنستان یعنی چی   • ارمنستان یعنی چه  

توضیحات دیگر

معنی ارمنستان
کلمه : ارمنستان
اشتباه تایپی : hvlksjhk
آوا : 'armanestAn
نقش : اسم خاص مکان
عکس ارمنستان : در گوگل


آیا معنی ارمنستان مناسب بود ؟     امتیاز مثبت به دیکشنری   امتیاز منفی به دیکشنری     ( امتیاز : 99% )