برای انتخاب دیکشنری یا لغتنامه، اینجا را کلیک کنید.
94 1313 100 1

برهان خلف

برهان خلف در دانشنامه اسلامی

برهان خلف
برهان خلف، یکی از اصطلاحات علم منطق و به معنای برهانی است که در آن مطلوب را با ابطال نقیض آن ثابت می کنند.
برهانی که در آن مطلوب را با ابطال نقیض آن ثابت می کنند، در اصطلاح برهان خلف گویند. این قیاس ابتداء متوجه اثبات مطلوب نیست، بلکه توجهش به ابطال نقیض آن است و چون اجتماع نقیضین محال است، از ابطال نقیض هر قضیه، صدق آن قضیه معلوم می شود. پس این نوع برهان از نقیض مطلوب با مقدمه ای غیر متنازع تالیف می شود تا انتاج حکمی ظاهر الفساد کند، و از اینجا معلوم شود که علت این انتاج، نقیض مطلوب بوده است. بدین ترتیب برهان خلف از جمله قیاس های مرکّب است و آن مرکّب از دو قیاس است: یکی اقترانی و دیگر استثنائی.
قیاس خَلف
این نوع قیاس را معمولا قیاس خُلف (بضمّ خاء) می نامند. اما ابن سینا در شفا خَلف (بفتح خاء) را ترجیح می دهد و می گوید: «قیاس خلف یعنی قیاسی که کلام را به محال سوق می دهد. زیرا که خلف بمعنی محال است. آنگاه می گوید بعضی گفته اند که وجه تسمیه آن به خلف این است که لا یاتی الشی ء من بابه، بل یاتیه من ورائه و خلفه، اذ یاتیه من طریق نقیضه. سپس می افزاید که بنظر من خلف که در این مورد بکار می رود تنها بمعنی محال است».
ابن سینا، حسین بن عبدالله، الشفا (منطق)، ج۴، ص۱۱۴.
 ۱. ↑ ابن سینا، حسین بن عبدالله، الشفا (منطق)، ج۴، ص۱۱۴.
منبع
...

برهان خلف در دانشنامه ویکی پدیا

برهان خلف
برهان خلف یکی از روش های اثبات در برهان و منطق می باشد. این روش اثبات غیر مستقیم نیز نامیده می شود. در روش برهان خلف، برای آنکه ثابت کنیم قضیه ای درست است، ثابت می کنیم که خلاف آن قضیه، یعنی نقیض آن، نادرست و چنین فرضی منجر به تناقض است.
برهان خلف معمولاً در اثبات عکس یک قضیه بکار می رود و مورد استفاده در قضیه های دوشرطی است.
در زندگی روزمره نیز برهان خلف بسیار استفاده می شود. گاهی برای طنز، گاهی برای رد حرف یک نفر و گاهی در سیاست.
به این ترتیب که از صورت سؤال قسمت اول را به عنوان فرض و قسمت دوم که باید اثبات شود را به عنوان حکم در نظر می گیریم. در مرحله بعدی، که باید حکم را اثبات نمائیم، در جهت عکس آن یعنی در جهت اثبات خلاف حکم حرکت می کنیم. از این طریق اگر ما به تناقض با فرض صورت مسئله برسیم به این نتیجه خواهیم رسید که غلط بودن حکم مسئله اشتباه است. پس حکم درست می باشد. به این نوع روش اثبات، برهان خلف گفته می شود.


چنانچه، معنی واژه بالا (برگرفته از دانشنامه ویکی پدیا)، نادرست یا مخالف قوانین جمهوری اسلامی ایران است، خواهشمند است گزارش دهید تا بررسی و حذف گردد => [گزارش]

برهان خلف در دانشنامه آزاد پارسی

بُرهان خُلْف
(دربرابر برهان مستقیم) در منطق، اثبات مطلوب با ابطال نقیض آن. در این برهان معمولاً قیاسی مرکّب از دو قیاس اقترانی و قیاس استثنایی استفاده می شود. بنیاد این برهان بر اصل «محال بودن اجتماع نقیضین» نهاده است. بر طبق این اصل، اگر نقیض قضیه ای نادرست به شمار آید، ناگزیر اصل آن درست خواهد بود. از آن جا که وجود و ماهیت نقیض یکدیگرند، مثلاً اگر اصالت ماهیت باطل شود، اصالت وجود به طریق برهان خلف به اثبات می رسد. این قیاس را اکثر علمای منطق، خُلف دانسته اند، چون نتیجۀ قیاس، خلاف فرض است و برخی آن را خَلف خوانده اند.

ارتباط محتوایی با برهان خلف

برهان خلف را به اشتراک بگذارید

پیشنهاد کاربران

بهرام س
فرنود ناساز

معنی یا پیشنهاد شما



نام نویسی   |   ورود

عبارات و کلمات کلیدی مرتبط

• معنی برهان خلف   • مفهوم برهان خلف   • تعریف برهان خلف   • معرفی برهان خلف   • برهان خلف چیست   • برهان خلف یعنی چی   • برهان خلف یعنی چه  

توضیحات دیگر

معنی برهان خلف
کلمه : برهان خلف
اشتباه تایپی : fvihk ogt
عکس برهان خلف : در گوگل

آیا معنی برهان خلف مناسب بود ؟           ( امتیاز : 94% )