انتخاب دیکشنری مترجم لغت نامه
جستجو در دیکشنری
دیکشنری مترجم تغییر دیکشنری یا مترجم
برای انتخاب دیکشنری یا لغتنامه، اینجا را کلیک کنید.
انگلیسی به فارسی انگلیسی به انگلیسی کلمات اختصاری فارسی به انگلیسی فارسی به عربی عربی به فارسی جدول کلمات لغت نامه دهخدا فرهنگ فارسی فرهنگ فارسی معین فرهنگ فارسی عمید اسم پسرانه و دخترانه دانشنامه عمومی دانشنامه اسلامی کامپیوتر برق و الکترونیک عمران و معماری حقوق سینما صنعت علوم دامی حسابداری ریاضیات آمار خودرو صنایع غذایی نساجی پلیمر معدن شیمی نفت مهندسی گاز خاک شناسی زمین شناسی آب و خاک بهداشت دندانپزشکی روانپزشکی فوتبال کاراته یوگا کوه نوردی

94 1069 100 1

تاریخ ادبیات ایران

تاریخ ادبیات ایران در دانشنامه اسلامی

این کتاب که نخستین جلد آن در ۱۳۳۲ خورشیدی در تهران به چاپ رسید، به قلمرو تاریخ ادبیات فارسی در قلمرو زبان فارسی نو (دری)؛ یعنی ادبیات ایران در روزگار اسلامی می پردازد و از دو دوره پیشین زبان فارسی (باستان و میانه)؛ یعنی ادبیات ایران پیش از اسلام سخن نمی گوید، اما در عنوان کتاب حتی پس از بازبینی چاپ های تازه اش، چنین چارچوبی در نظر نیامده است. این اثر افزون بر نقد، موضوع های سبک شناختی و جامعه شناختی (اجتماعیات) فراوانی را نیز در بر دارد؛ چنان که نیاز پژوهش گران را در هر یک از این زمینه ها بر می آورد.
مورخ ادبی، ناگزیر باید «ادبیات» را به روشنی تعریف کند تا قلمرو کارش را بشناسد و آشکار سازد که کدام متن ادبیات است و کدام یک ادبیات نیست. هر یک از کتاب های تاریخ ادبیات، دیدگاه نویسنده را در باره چیستی ادبیات می نماید. مورخان ادبی ایران، کمابیش همه آثار مکتوب تمدن فارسی زبانان را در جرگه ادب گنجانده و کتیبه ها، نوشته های علمی، تاریخی، جغرافیایی، رسائل دینی، مذهبی و... را ادبیات شمرده اند. ذبیح الله صفا، هرمان اته و استاد همایی بر این شیوه به نوشتن تاریخ ادبیات دست زدند. زبان کتاب صفا، کمابیش یک دست و در همه جا علمی و پخته است و از سنت های ادبی فارسی زبانان پیشین وام می کند. این ویژگی اخیر در نظر برخی از خوانندگان، دور از ذهن و غریب نموده و عیب آن شمرده شده است. جلد اول کتاب با عنوان «تاریخ ادبیات در ایران، از آغاز عهد اسلامی تا دوره سلجوقی» در ۷۱۶ صفحه، جلد دومش (از میانه قرن پنجم تا آغاز قرن هفتم)، در سال ۱۳۳۴ و جلد سوم آن در دو بخش (از اوایل قرن هفتم تا پایان قرن هشتم)، در سال های ۱۳۵۱ و ۱۳۵۲، جلد چهارم (از پایان قرن هشتم تا اوایل قرن دهم) در سال ۱۳۵۶ و جلد پنجم (از آغاز سده دهم تا میانه سده دوازدهم)، در سه بخش در سال های ۱۳۶۲، ۱۳۶۴ و ۱۳۷۰ منتشر شد. امید بود که جلدهای بعدی کتاب، دست کم تا سده کنونی، یکی پس از دیگری به چاپ برسد، اما عمر نویسنده دانشمند آن در اردیبهشت ۱۳۷۸ به سر آمد و کارش به سرانجام نرسید، اما دوره پنج جلدی (هشت مجلد/ ۵۹۰۷ صفحه) اثرش بارها در ایران چاپ شد. محتوای کتاب او در قالب چندین باب عرضه می شود که هر باب چند فصل و هر فصل چندین بهره دارد. ذوق تذکره نویسان ایرانی، در حوزه نقد و داوری ادبی، در دیدگاه های خاور شناسان و مورخان ادبی ایرانی نیز بسیار تاثیر گذارده است و حتی نویسنده این کتاب که خود از متاخران فن تاریخ ادبیات به شمار می رود، از این تاثیر پذیری سهمی دارد؛ زیرا وی در بسیاری از جاها، داوری های صاحبان تذکره ها را باز می گوید و بدانها استناد می کند. وی پیش از طرح بحث در باره وضع ادبی هر عهد، به انگیزه آشنایی خواننده با چارچوب فکری و سیر اندیشه ها و باورها و علوم آن روزگار، مقدمات دراز دامنی می چیند و بر این است که ادب (ادبیات)، فن بیان عقاید و افکار و عواطف است و علوم ادبی دانش هایی به شمار می روند که زمینه را برای تحقق این مقصود فراهم تر می آورند.
گزارش محتوا
این کتاب پنج جلدی به رغم اینکه در دوره ای بیش از چهل سال فراهم آمده، از الگویی کمابیش یک سان پیروی کرده است. بنا بر این، نویسنده در هر جلد پیش از آوردن سرگذشت شاعران و نویسندگان هر دوره و نمونه آثار آنان، برای آشنا شدن خواننده با اوضاع و احوال آن روزگار، گزارش هایی در باره اوضاع سیاسی و اجتماعی، وضع علوم و دانش ها و مهم ترین مباحث دینی و کلامی در آن هنگام عرضه می کند و تصویری از چهره ادبیات و علوم ادبی می نماید. آن گاه در دو بخش جدا از هم، به شناساندن شاعران و نویسندگان پر آوازه هر دوره می پردازد و از زندگانی و آثار و اندیشه ها و نمونه شعرها و نوشته های آنان یاد می کند. این فصل های بنیادین به آماده شدن خواننده برای فهمیدن اشعار و اندیشه و سبک شاعری و نویسندگی آنان بسیار کمک می کند. کوشش نویسنده در بارور کردن فصل های آغازین کتاب، دست رنج او را به مرز «دوره تاریخ تمدن و فرهنگ و ادب ایرانی» نزدیک کرده، اما همین ویژگی که خود بر صفحات کتاب صفا نیز افزوده، بعدها در دید برخی از محققان، حشو و کاستی کار وی و موجب ملالت خواننده شمرده شده است. توضیح در باره دین (باورها و مناسک و مذاهب) مردمان و علوم شرعیه ، دانش های عقلی و علوم ادبی، فنون رایج نزد آنان و شمار کتاب ها و کتاب خانه های هر عصر، بخشی از تمهیدات پیش گفته اند. جلد پنجم کتاب که سه بخش دارد، پس از انقلاب اسلامی (۱۳۵۷ ش) و بخش فراوانی از آن در آلمان تنظیم و نوشته شد و به رغم اینکه دست رس نداشتن نویسنده به منابع اصلی و دست یکم، در پاره ای از بخش های آن نمایان است، کوشش فراوان او را برای بررسی همه گزارش های درخور، بسیار باید ستود. مؤلف در این بخش از کتاب (ادبیات دوره صفویه و سبک هندی) از پژوهش های احمد گل چین معانی بسیار سود برده است.
وضعیت کتاب
کتاب های تاریخ ادبیات به معنای امروزی آن، در ایران پیشینه درازی ندارد. چنین آثاری بیشتر در تذکره های شاعران می آمد که گویی نخستین آنها در قلمرو زبان فارسی ، لباب الالباب (۶۱۸ ه) سدید الدین عوفی است. گل چین معانی، ۵۲۹ اثر تذکره ای و تاریخ ادبیاتی را تا ۱۳۵۰ خورشیدی یاد می کند که بیشتر آنها پس از قرن دهم در شبه قاره هند نوشته شده اند. نخستین آثار پژوهشی و تحلیلی در باره «تاریخ ادبیات فارسی» را خاور شناسان سده نوزدهم نوشتند که تاریخ ادبیات فارسی هرمان اته آلمانی (۱۸۴۲- ۱۹۱۷)، ترجمه صادق رضازاده شفق (تهران ۱۳۳۷ ش) و تاریخ شعر فارسی به ایتالیایی، نوشته ایتالوپیتزی (۱۸۹۴ م) از آنهایند، اما مهم ترین اثر در این باره، تاریخ ادبی ایران ادوارد براون است و کتاب کوچک پاول هرن (۱۹۰۹) در این باره، پس از آن جای می گیرد. نوشته های یان ریپکا از چکسلواکی، برتلس و براگنیسکی روسی و باوزانی ایتالیایی و شبلی نعمانی از شبه قاره هند، از دیگر کتاب های غیر ایرانیان در این زمینه به شمار می روند. باری، ایرانیان نوشتن تاریخ ادبیات را به معنای تازه اش در سده اخیر و به پیروی از اروپاییان به ویژه ادوارد براون آغاز کردند. نخستین کتاب تاریخ ادبیات فارسی، از آن محمدحسین خان فروغی (ذکاء الملک) بود که برای تدریس در مدرسه سیاسی پیشین نوشته و پس از درگذشت نویسنده به کوشش فرزندانش در ۱۳۳۵ در تهران چاپ شد. کسانی، نوشتن تاریخ ادبیات فارسی را برای تدریس در مدرسه ها و دانش سراها پس از آن نیز دنبال کردند که صادق رضازاده شفق، بدیع الزمان فروزانفر و جلال الدین همایی از آن جرگه اند. نوشتن تاریخ ادبیات در قلمرو زبان فارسی تاجیکی را نیز خاور شناسان روس و تاجیک، هم زمان با یک دیگر پی گرفتند. باری، نوشتن تاریخ ادبیات فارسی به شیوه اروپایی و در قالبی پژوهشی و مبسوط، با قلم ورزی های ذبیح الله صفا، استاد دانش گاه تهران بنیاد یافت.
← خرده گیری بر عنوان کتاب صفا
...
تاریخ ادبیات ایران از دوران باستان تا قاجاریه اثر یان ریپکا که به ترجمه عیسی شهابی به زبان فارسی در آمده است. یکی از ارزنده ترین آثاری است که در مغرب زمین، در زمینه تاریخ ادبیات ایران، نگارش یافته است.
پس از مقدمه مترجم و پیش گفتار کتاب، در دو بخش ادامه پیدا می کند، بخش اول تحت عنوان «اوستا سنگ نبشته های ایران باستان ادبیات فارسی میانه» که شامل چهار فصل می باشد و بخش دوم کتاب تحت عنوان «تاریخ ادبیات فارسی دری تا آغاز سده بیستم» شامل 12 فصل می باشد.
کتاب، میان نظایر خود، از جهاتی چند که ذیلا به اختصار بدان اشاره می شود، ممتاز است:
نخست آن که، با وجود کوششی که در محدود نگه داشتن صفحات کتاب رفته کم تر نکته مهمی را می توان یافت که لااقل اشاره ای بدان نشده باشد؛ هر چند که این اشارات، در بسیاری موارد، فقط برای خوانندگانی مفهوم است که خود قبلا از کم و کیف موضوع اطلاع داشته باشند.
خصیصه دیگر این کتاب احاطه حیرت انگیز مؤلف آن، نه تنها بر ادبیات ایران - که تخصص اصلی اوست - بلکه به طور کلی بر ادبیات جهان متمدن و بالاخص کشورهای غربی است: در تمام مواردی که میسر بوده همراه با ذکر یک اثر فارسی یا یک شاعر ایرانی که ویژگی شایان توجهی داشته نظیره آن اثر یا قرینه آن شاعر را در یکی از کشورهای اروپایی نام برده و گاهی، به مقایسه آن دو پرداخته است - مقایسه ای که بسیار جالب و از لحاظ توسعه معلومات عمومی، مخصوصا در زمینه ادبیات تطبیقی، شایان توجه است (و از این نیز فراتر رفته در یکی دو مورد که یک اثر مهم فارسی- شاهنامه- نظیره ای در غرب ندارد و یا، برعکس، ادبیات ایران فاقد قرینه یک اثر مهم غربی - فی المثل گئورگیکا یا ژورژیک - است به آن اشاره کرده است). و به حکم همین روش، غالبا، بر آثار فارسی نام های نظیره های غربی آن را اطلاق کرده است. از طرفی، چون مؤلف این کتاب را در درجه اول برای اهل دیار و قاره خود نگاشته، به حق، بر این فرض بوده است که خوانندگان آن با این اسامی آشنایی دارند؛ ولی، طبیعی است که غالب خوانندگان ایرانی تنها از نام این آثار یا شاعران - که بعضا چندان نام آور هم نیستند - بهره ای برنمی گیرند. از آن گذشته، به طور کلی، این کتاب مبتنی بر مقداری اطلاعات ادبی و اصطلاحات خاص نقد الشعر غربی است که، مخصوصا برای آن دسته از ایرانیان که با ادبیات غرب آشنایی زیادی ندارند، چندان مفهوم نیست. ترجمه پاره ای از این اصطلاحات خاص ادبیات غرب، خود، یکی از اشکالات مترجم بود. در تمام مواردی که ضروری به نظر رسیده، تا آن جا که امکانات مترجم و صفحات کتاب اجازه می داده، به مختصر توضیحاتی مبادرت شده است.
تاریخ ادبیات ایران از دوران باستان تا قاجاریه اثر یان ریپکا که به ترجمه عیسی شهابی به زبان فارسی در آمده است. یکی از ارزنده ترین آثاری است که در مغرب زمین، در زمینه تاریخ ادبیات ایران، نگارش یافته است.
پس از مقدمه مترجم و پیش گفتار کتاب، در دو بخش ادامه پیدا می کند، بخش اول تحت عنوان «اوستا سنگ نبشته های ایران باستان ادبیات فارسی میانه» که شامل چهار فصل می باشد و بخش دوم کتاب تحت عنوان «تاریخ ادبیات فارسی دری تا آغاز سده بیستم» شامل ۱۲ فصل می باشد.
ویژگی های کتاب
کتاب، میان نظایر خود، از جهاتی چند که ذیلا به اختصار بدان اشاره می شود، ممتاز است:
← ویژگی اول
مؤلف به اسلام نظر خوبی ندارد و به هر مناسبتی که دست دهد، به تعریض یا تصریح، بدان می تازد و نیز، اصرار دارد که شاعران را به بی دینی منسوب کند. در مورد حافظ می گوید: «شکی نیست که قدما حافظ را، به رغم همه استعارات عرفانی، به حق، به کفر منسوب داشته اند». از آن گذشته، او را تلویحا دغل معرفی می کند و می گوید: فقط «چنانچه ممدوح رغبتی نشان بدهد، وی می کوشد که از همین راه بدو تقرب جوید». «حسن ظن» مؤلف نسبت به مسلمانان تا بدان پایه است که «زاهد» را، به طور کلی، ریاکار و منافق می داند؛ چنانکه در ترجمه رند و زاهد، عنوان کتاب محمد بن سلیمان فضولی، به جای زاهد در متن آلمانی و در متن انگلیسی گذارده شده است. لکن، گاهی، خود انصاف می دهد و به یک طرفه بودن بعضی قضاوت ها اعتراف می کند، چنانکه، فی المثل، در بخش «عارفان بزرگ»، در یک مورد، می گوید «این داوری غیر منصفانه و اروپایی است».
دیدگاه مؤلف درباره سلاطین
...
تاریخ ادبیات ایران از صفویه تا عصر حاضر، اثر ادوارد براون، بررسی ادبیات ایران از صفویه تا عصر حاضر می باشد که به زبان انگلیسی و قبل از سال 1926م، نوشته شده است.
این اثر، توسط دکتر بهرام مقدادی، به زبان فارسی ترجمه شده و تحشیه و تعلیق آن نیز توسط دکتر ضیاءالدین سجادی و دکتر عبدالحسین نوائی صورت گرفته است .
کتاب «تاریخ ادبیات ایران»، حاصل سی سال کوشش، تحقیق و مطالعه مداوم نویسنده است و در چهار جلد نوشته شده است که جلد چهارم آن (جلد حاضر)، سلسله های صفویه، قاجاریه و اوایل پهلوی را در بر می گیرد .
نویسنده، هدف خویش را از تدوین و تألیف کتاب، این گونه بیان می دارد: «سالیان دراز مرا آرزو این بود که حدیث کامیابی های معنوی و ادبی ایرانیان را بنویسم. یکی از مورخین در تاریخ انگلستان کتابی دارد که درخور اعلی درجه ستایش است؛ نام آن داستان نویس، «گرین» و عنوان کتاب نفیسش، «تاریخ مختصر انگلیس» است. نگارنده نیز دل در این راه بسته بود که سرگذشت ایران را اندکی به همان اسلوب بپردازد... کتاب های فراوانی در باره ایران نوشته اند، لکن تا امروز کمتر کسی را آن همت بوده است که داستان بسیار دل انگیز این کشور پهناور را به نحو جامع و درعین حال، بالنسبه موجز و مختصر به رشته تحریر درآورد» .
این کتاب که در حقیقت ترجمه کامل جلد چهارم «تاریخ ادبیات ایران» است، با دو مقدمه از محقق (دکتر ضیاءالدین سجادی) و نویسنده آغاز و مطالب، در ده فصل، ارائه گردیده است.
تاریخ ادبیات ایران از فردوسی تا سعدی، اثر ادوارد براون، بررسی ادبیات ایران از عصر فردوسی تا زمان سعدی می باشد. این اثر، نیمه دوم از مجلد دوم تاریخ ادبی ایران است که به زبان انگلیسی و برای اولین بار در سال های 1902 - 1924م منتشر گردید.
چهار فصل اول مجلد دوم کتاب به نام «تاریخ ادبیات ایران از فردوسی تا سعدی»، به وسیله آقای فتح الله مجتبایی ترجمه و اولین بار در سال 1341ش، منتشر شده است که این کتاب، دنباله آن و شامل پنج فصل بعدی مجلد دوم بوده و توسط غلامحسین صدری افشار، ترجمه شده است .
نویسنده در جلد اول «تاریخ ادبیات ایران»، هدفش از تدوین و تألیف چنین کتابی را این گونه بیان می دارد: «سالیان دراز مرا آرزو این بود که حدیث کامیابی های معنوی و ادبی ایرانیان را بنویسم. یکی از مورخین در تاریخ انگلستان کتابی دارد که درخور اعلی درجه ستایش است، نام آن داستان نویس، «گرین» و عنوان کتاب نفیسش، «تاریخ مختصر انگلیس» است. نگارنده نیز دل در این راه بسته بود که سرگذشت ایران را اندکی به همان اسلوب بپردازد... کتاب های فراوانی در باره ایران نوشته اند، لکن تا امروز کمتر کسی را آن همت بوده است که داستان بسیار دل انگیز این کشور پهناور را به نحو جامع و درعین حال، بالنسبه موجز و مختصر به رشته تحریر درآورد» .
کتاب با مقدمه مترجم آغاز شده است. این کتاب، ترجمه تاریخ ادبی ایران می باشد که در سه جلد، به زبان فارسی ترجمه شده است. جلد اول این کتاب، توسط فتح الله مجتبایی به فارسی ترجمه شده است. متن اصلی کتاب، شامل چهار فصل می باشد .
روش تدوین کتاب، بسیار علمی و متدیک است و نویسنده همه تحولات علمی، تاریخی، سیاسی و مذهبی را که در تحولات ادبی مؤثر است، بررسی کرده و مورد تحقیق و موشکافی، قرار داده است و در باره اهمیت کار او در مقدمه مجلدات دیگر و نیز در مقالات مربوط به وی، به تفصیل بحث شده است .


تاریخ ادبیات ایران در دانشنامه آزاد پارسی

کتابی به فارسی نوشتۀ ذبیح الله صفا که در ۸ جلد طی سال‏های ۱۳۳۲ تا ۱۳۶۶ش منتشر شده است. این کتاب مفصل‏ترین و معتبرترین تاریخ ادبیات فارسی است و از آغاز پیدایش آن تا پایان دورۀ زندیه را در بر می‏گیرد. مؤلف نخست اوضاع سیاسی و اجتماعی و فرهنگی و دینی و علمی هر دوره را بیان می‏کند و سپس به تفصیل به ذکر زندگینامه و آثار شاعران و نویسندگان فارسی زبان می‏پردازد.

تاریخ ادبیات ایران را به اشتراک بگذارید

Telegram Facebook Twitter LinkedIn

معنی یا پیشنهاد شما



نام نویسی   |   ورود

عبارات و کلمات کلیدی مرتبط

• معنی تاریخ ادبیات ایران   • مفهوم تاریخ ادبیات ایران   • تعریف تاریخ ادبیات ایران   • معرفی تاریخ ادبیات ایران   • تاریخ ادبیات ایران چیست   • تاریخ ادبیات ایران یعنی چی   • تاریخ ادبیات ایران یعنی چه  

توضیحات دیگر

معنی تاریخ ادبیات ایران
کلمه : تاریخ ادبیات ایران
اشتباه تایپی : jhvdo hnfdhj hdvhk
عکس تاریخ ادبیات ایران : در گوگل


آیا معنی تاریخ ادبیات ایران مناسب بود ؟     امتیاز مثبت به دیکشنری   امتیاز منفی به دیکشنری     ( امتیاز : 94% )