انتخاب دیکشنری مترجم لغت نامه جستجو در دیکشنری
دیکشنری مترجم تغییر دیکشنری یا مترجم
برای انتخاب دیکشنری یا لغتنامه، اینجا را کلیک کنید.
انگلیسی به فارسی فارسی به انگلیسی انگلیسی به انگلیسی فارسی به عربی عربی به فارسی جدول کلمات کلمات اختصاری لغت نامه دهخدا فرهنگ فارسی فرهنگ فارسی معین فرهنگ فارسی عمید اسم پسرانه و دخترانه دانشنامه عمومی دانشنامه اسلامی کامپیوتر برق و الکترونیک عمران و معماری حقوق سینما صنعت علوم دامی حسابداری ریاضیات آمار خودرو صنایع غذایی نساجی پلیمر معدن شیمی نفت مهندسی گاز خاک شناسی زمین شناسی آب و خاک بهداشت دندانپزشکی روانپزشکی فوتبال کاراته یوگا کوه نوردی

95 953 100 1

حجیت

معنی حجیت در لغت نامه دهخدا

حجیت. [ ح ُج ْ جی ی َ ] (ع مص جعلی ،اِ مص ) حجت بودن. حجیت خبر واحد بحثی است از اصول فقه. رجوع به خبر واحد شود. حجیت اجماع بحثی است از اصول فقه و رجوع به اجماع شود. حجیت ظن و حجیت قطع بحثهائی است از همان علم. رجوع بکلمه ٔ قطع و ظن شود.

حجیة. [ح ُ ج َی ْ ی َ ] (اِخ ) ابن مضرب. شاعر عرب. او راست :
اخوک الذی ان تدعه لملمة
یجبک و ان تغضب الی السیف یغضب.
(عیون الاخبار ابن قتیبة ج 3 ص 5).

حجیة. [ ح ُ ج َ ی ی َ ] (اِخ ) ابن عدی تابعی است. (منتهی الارب ).

معنی حجیت به فارسی

حجیت
حجت بودن حجیت خبر واحد بحثی است از اصول فقه

حجیت در دانشنامه اسلامی

حجیت
حجیت داشتن یعنی صحّت استناد و احتجاج به یک دلیل.
حجیت، به معنای صحت استناد به ادله معتبر شرعی ( قطع ، اماره و اصل عملی ) و درستی عمل بر طبق آنها است. در عرف هر چیزی که قابلیت داشته باشد به وسیله آن بر دیگران احتجاج شود، دارای حجیّت است، چه مولا با آن، بر بنده خود احتجاج کند و چه به عکس.لازمه حجیت یک دلیل ، منجزیت و معذریت آن است؛ یعنی در جایی که دلیل، به واقع اصابت کند، تکلیف بر مکلف منجز شده و مخالفت با آن، مستوجب عقوبت است؛ اما در جایی که حجت، به واقع اصابت نکند، تمسک به حجیت برای مکلف ، عذر محسوب شده و او را از عقاب می رهاند.
← نکته
 ۱. ↑ شرح اصول فقه، محمدی، علی، ج۳، ص (۱۸-۱۷). ۲. ↑ شرح رسائل، محمدی، علی، ج۱، ص۱۳. ۳. ↑ المحصول فی علم الاصول، سبحانی تبریزی، جعفر، ج۳، ص۲۱.    
...

...
به صحت استناد و احتجاج به اجماع حجیت اجماع گفته می شود.
حجیت اجماع، به معنای صحت تمسک و احتجاج به اجماع از سوی شارع نسبت به مکلف و به عکس می باشد که لازمه آن، منجزیت - در صورت اصابت به واقع - و معذریت - در صورت عدم اصابت به واقع - است.
اجماع و اصولیون
اصولیون امامی، همانند اهل سنت اجماع را در شمار ادله حکم شرعی آورده اند، ولی این اشتراک تنها در شکل و اسم است؛ به این معنا که اصولیون امامی به هیچ عنوان، اجماع را دلیلی مستقل در مقابل کتاب و سنت نمی دانند، بلکه اجماع نزد آنان بدان جهت اعتبار دارد که از سنت قول، فعل و تقریر معصوم ـ علیه السلام ـ کشف می کند. بنابراین آن چه حجت است رأی و نظر معصوم ـ علیه السلام ـ است و حجیت اجماع نیز دائر مدار کشف از نظر معصوم ـ علیه السلام ـ می باشد. به همین دلیل اصولیون امامی گفته اند اگر از اتفاق تعداد کمی نیز رأی و نظر معصوم ـ علیه السلام ـ به دست آید، حجت است، به خلاف اهل سنت که ملاک حجیت را اجتماع امت می دانند.
به صحت استناد و احتجاج به اجماع محصل حجیت اجماع محصل گفته می شود.
حجیت اجماع محصل، به معنای صحت تمسک و احتجاج به آن، از سوی شارع نسبت به مکلف و به عکس است که لازمه آن، منجّزیت - در صورت اصابت به واقع - و معذّریت - در صورت عدم اصابت به واقع - است.
اهمیت اجماع محصل
شکی نیست که اجماع محصل کامل ترین نوع اجماع است.فقهای شیعه اعم از قدما و متأخران، اجماع محصل را به دلیل این که شناساننده دیدگاه معصوم ـ علیه السلام ـ می باشد، معتبر می دانند.
طرق کشف اجماع
در این که چه گونه این اجماع می تواند کشف کننده رأی معصوم ـ علیه السلام ـ باشد، اختلاف نظر وجود دارد و از راه های متعددی با عنوان طرق کشف اجماع نام برده شده که معروف ترین آن ها عبارت است از:۱ - طریقه حس؛۲ - طریقه لطف؛۳ - طریقه حدس؛۴ - طریقه تقریر.
به صحّت استناد و احتجاج به اجماع مرکب، حجیت اجماع مرکب گفته می شود.
حجیت اجماع مرکب، به معنای صحت تمسک و احتجاج شارع به آن نسبت به مکلف و عکس آن است که لازمه آن منجزیت در صورت اصابت به واقع و معذریت در صورت عدم اصابت به واقع است. حجیت اجماع مرکب که در مباحث فقهی کاربرد فراوان داشته و در عمل نیز مورد استفاده و استناد قرار می گیرد، محل بحث و تردید است.
انواع اجماع مرکب
اجماع مرکب دو گونه است:۱ هر یک از هواداران دو دیدگاه، ( مانند کسانی که در زمان غیبت امام زمان( ع ) به وجوب نماز جمعه و یا استحباب آن، معتقدند ) فارغ از نظر خود مبنی بر وجوب یا استحباب نماز جمعه، دیدگاه سوم را نفی می کنند، مثلا" هر دو گروه بر عدم حرمت نماز جمعه اتفاق دارند، که این نوع از اجماع مرکب به اجماع بسیط برمی گردد و حجت است.۲ صاحبان هر یک از دو دیدگاه، به اعتبار رأی و نظر خود، دیدگاه سوم را باطل می دانند؛ برای مثال، هواداران وجوب می گویند:بر فرض وجوب نماز جمعه در زمان غیبت، عدم حرمت آن قطعی است ( که لازمه این نظر بطلان نظریه حرمت نماز جمعه در زمان غیبت است ) و هواداران استحباب نیز همین را می گویند؛ این قسم در حقیقت مصداق اجماع مرکب است.
دیدگاه های متفاوت علما
در موارد فوق نیز دیدگاه ها طبق مبانی علما مختلف است:بنا بر طریق اجماع لطفی که مرحوم " شیخ طوسی " آن را پذیرفته است، اجماع مرکب حجت نیست، زیرا از این اجماع نمی توان رأی معصوم(ع) را کشف کرد، چون اتفاق فقها در مورد اجماع مرکب امر باطلی نیست تا بر امام معصوم (ع) واجب باشد برای رهایی امت از باطل، القای خلاف نماید. البته برخی اعتقاد دارند بر همین مبنا نیز اجماع مرکب حجت است. بنا بر مسلک اجماع حدسی که شیوه مرحوم " شیخ انصاری " است، اجماع مرکب حجیت ندارد، زیرا از این اجماع، حدسی قطعی و قریب به حس به رأی امام (ع) به دست نمی آید. " شهید صدر " بر طبق مسلک تراکم ظنون ( یقین حاصل از حساب احتمالات )، اجماع مرکب را حجت نمی داند. در مسئله، مبانی دیگری نیز وجود دارد.
به صحت استناد و احتجاج به اجماع منقول به خبر واحد یا خبر متواتر، حجیت اجماع منقول گفته می شود.
حجیت اجماع منقول، به معنای صحت تمسک و احتجاج به آن، از سوی شارع نسبت به مکلف و به عکس است که لازمه آن منجزیت - در صورت اصابت به واقع - و معذریت - در صورت عدم اصابت به واقع - می باشد.
حجت بودن اجماع منقول
اجماع منقول ، اگر نقل آن به حد تواتر برسد، در حکم اجماع محصل بوده و حجت است، اما اگر نقل آن به اندازه خبر واحد باشد، درباره حجیت آن میان اصولی ها اختلاف است و هر یک از آنان، به حسب مبانی خود نظر متفاوتی ارائه نموده اند؛ کسانی که خبر واحد را حجت نمی دانند، اجماع منقول به خبر واحد را نیز حجت نمی دانند و کسانی که خبر واحد را حجت می دانند، در مورد اجماع منقول اختلاف دارند.
بیان اختلاف نظرات در حجت بودن اجماع منقول به خبر واحد
برخی میان خبر واحد حدیثی و اجماع منقول به خبر واحد، فرق نگذاشته و گفته اند:چون هر دو، خبر واحدی است که از رأی امام( ع ) حکایت می نماید، بنابراین هر دو معتبر و حجت هستند. برخی دیگر همانند "مرحوم نایینی" به تفصیل معتقد شده و گفته اند:اجماع منقول به خبر واحد باید به صورت اخبار از طریق حس باشد و طبق این مبنا، نقل، گاهی به صورت نقل سبب است؛ یعنی دیدگاه ها و فتواهای علما که سبب کشف از رأی معصوم ـ علیه السلام ـ است نقل می شود. و گاهی به صورت نقل مسبب می باشد؛ یعنی خود رأی معصوم ـ علیه السلام ـ به طور مستقیم نقل می شود. در صورتی که اجماع منقول به خبر واحد به صورت نقل سبب باشد، چون اخبار از حس است، تحت عموم ادله حجیت خبر واحد می گنجد و حجت می شود؛ اما اگر به صورت نقل مسبب باشد، چون اخبار از حدس است، از طریق حجیت خبر واحد، حجت نمی گردد، مگر طبق نظر کسانی که به حجیت اجماع حدسی معتقد هستند، در صورتی که حدس قریب به حس باشد.
نظر شیخ انصاری در اجماع منقول
...
به صحت استناد و احتجاج به احتیاط شرعی، حجیت احتیاط شرعی گفته می شود.
حجیت احتیاط شرعی، به معنای درستی استناد به احتیاط شرعی میان خداوند و بندگان است، زیرا بعد از اقامه ادله شرعی بر لزوم احتیاط برای دستیابی به حکم واقعی و کفایت امتثال اجمالی -، شارع می تواند به این اصل عملی استناد کند و به صورت جدّی، عمل کردن به آن را از عبد بخواهد، عبد نیز می تواند در صورت امتثال اجمالی ( احتیاط ) در مقابل مولا به برائت ذمه خود از وظیفه ای که بر عهده اش بوده است استدلال کند؛ به بیان دیگر، نتیجه حجیت احتیاط شرعی توجه قطعی تکلیف به عبد است، هم چنان که اگر عبد به آن عمل نماید در مقابل مولا عذر خواهد داشت.
به صحّت استناد و احتجاج به احتیاط عقلی، حجیت احتیاط عقلی گفته می شود.
حجیت احتیاط عقلی، به معنای منجزیت و معذریت ناشی از اقامه ادله عقلی بر لزوم احتیاط در موارد شک در مکلف به است، به گونه ای که بعد از اقامه ادله عقلی بر اثبات حکم عقل به لزوم احتیاط در موارد شک در مکلف به، احتیاط بر مکلف منجّز شده و در مقابل مولا نیز معذِّر است؛ یعنی اگر کسی با اجرای اصل احتیاط پی برد که عقل در موردی به احتیاط، حکم می نماید، باید احتیاط کند و تکلیف بر او منجز می گردد.
دلیل اصل احتیاط عقلی
دلیل بر اصل احتیاط عقلی، قاعده " دفع ضرر " یا قاعده " اشتغال ذمه " است؛ به این معنا که عقل به لزوم دفع ضرر محتمل حکم می کند؛ بنابراین، هرگاه در انجام کاری، ضرر اخروی احتمال داده شود، عقل به احتیاط حکم می کند.
حجیت استحسان یعنی صحیح دانستن استناد و احتجاج به استحسان.
حجیت استحسان، به معنای صحت تمسک به آن به عنوان منبعی برای استنباط احکام شرعی است.در مورد حجیت یا عدم حجیت استحسان، اختلاف وجود دارد؛ فرقه های حنفی ، مالکی و حنبلی آن را حجت می دانند، ولی شیعه ، شافعی و ظاهری، سخت با آن مخالف بوده و آن را حجت نمی دانند.برای اثبات حجیت استحسان به ادله نقلی و عقلی زیر استناد شده است:۱. آیه ﴿وَاتَّبِعُوا اَحْسَنَ ما اُنْزِلَ اِلَیْکُمْ مِنْ رَبِّکُمْ﴾؛ «از نیکوترین چیزی که از طرف پروردگارتان بر شما فرود می آید، پیروی کنید». ۲. آیه ﴿فَبَشِّرْ عِبادِ الَّذِینَ یَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَیَتَّبِعُونَ اَحْسَنَهُ﴾؛ « بشارت ده بندگان مرا، آنان که تمام گفتارها را می شنوند و از بهترین آنها پیروی می کنند»؛ ۳. حدیث « ابن مسعود » که گفته است: «ما رءاه المسلمون حسنا فهو عند الله حسن»؛ «آن چه را که مسلمانان نیک شمارند، نزد خداوند نیز پسندیده است»؛۴. آیه ﴿ما جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَج﴾؛ «خداوند برای شما در دین حرجی قرار نداده است»؛ ۵. آیه ﴿یُرِیدُ اللهُ بِکُمُ الْیُسْرَ وَلا یُرِیدُ بِکُمُ الْعُسْرَ﴾؛ «خداوند برای شما راحتی و آسانی را می خواهد و سختی را نمی خواهد»؛ ۶. اجماع ؛ به این بیان که در اجاره باید عوض و معوض معلوم باشد، و مسلمانان اتفاق دارند که علم به مدت توقف در حمام و مقدار آب مصرفی، در صحت اجاره شرط نیست.۷. دلیل عقلی ؛ « شاطبی » در کتاب خود برای حجیت استحسان، به دلیل عقلی تمسک جسته و گفته استدلال به قیاس به این انگیزه صورت گرفته که از طریق آن به مصلحت ، دست رسی و از مفسده اجتناب گردد، حال اگر عمل به قیاس در یک مورد مستوجب مفسده باشد، تردیدی نیست که باید به مقتضای مصلحت عمل نمود، نه به مقتضای قیاس.مخالفان استحسان، این ادله را بسیار ضعیف دانسته و به همه آنها پاسخ داده اند.
صحّت استناد و احتجاج به استصحاب است.
حجیت استصحاب، به معنای صحت تمسک و استناد به استصحاب در مقام عمل و استنباط احکام شرعی است که نتیجه آن، منجّزیت در صورت مطابقت و معذوریت در صورت مخالفت با واقع خواهد بود.
دیدگاه اصولیون درباره حجیت استصحاب
در مورد حجیت استصحاب، میان اصولیون اختلاف وجود دارد؛ مرحوم «شیخ انصاری» در این باره یازده دیدگاه از اصولیون نقل کرده است که به برخی از آنها اشاره می شود: ۱. گروهی از اصولی ها هم چون مرحوم « آخوند خراسانی » و «مظفر» استصحاب را مطلقا در مقابل تفصیل های بعدی حجت می دانند؛۲. برخی از اصولیون همانند مرحوم « سید مرتضی » و « صاحب معالم » استصحاب را مطلقا حجت نمی دانند؛۳. عده ای همانند پیروان « ابوحنیفه » بین وجودیات (امور وجودی) و عدمیات (امور عدمی)؛ تفصیل داده و گفته اند: استصحاب در امور عدمی جاری می شود، ولی در امور وجودی جاری نمی شود؛۴. برخی دیگر از اصولیون همانند مرحوم « محقق خوانساری » میان موضوعات و احکام شرعی (کلی و جزئی) تفصیل داده و استصحاب را در موضوعات جاری نمی دانند، ولی در احکام مطلقا جاری می دانند؛۵. جمعی از اخباری ها بین احکام شرعی کلی و بین احکام شرعی جزئی و موضوعات خارجی فرق گذاشته و استصحاب را در بخش اول انکار و در دو بخش بعدی اثبات کرده اند؛۶. برخی دیگر مانند مرحوم «محقق خوانساری» (بنا به نظری که سید صدر به وی نسبت داده) بین احکام جزئی و بین احکام کلی و موضوعات خارجی فرق گذاشته و استصحاب را در بخش اول جایز دانسته و در دو بخش بعدی انکار کرده اند؛۷. برخی هم چون مرحوم « عبدالله تونی » میان احکام وضعی به معنای خود اسباب، شروط و موانع، نه نسبت، شرطیت و مانعیت و احکام تکلیفیِ تابع احکام وضعی و بین احکام تکلیفی مستقل و احکام وضعی به معنای خود شرطیت و سببیت و... تفصیل داده و استصحاب را در دو بخش اول جاری دانسته و در دو بخش اخیر انکار کرده اند؛۸. گروهی دیگر هم چون « غزالی » میان مستصحبی که با دلیل اجماع و مستصحبی که دلیل شرعی دیگر مثل کتاب و سنت ثابت شده است تفصیل داده و استصحاب را در بخش اول انکار و در بخش دوم اثبات نموده اند؛۹. عده ای هم چون مرحوم « محقق اول » بین شک در مقتضی و شک در رافع تفصیل داده و گفته اند: استصحاب در شک در مقتضی جاری نمی شود، اما در شک در رافع، در همه پنج قسم آن جاری می شود.مرحوم شیخ انصاری ، این قول را برگزیده است.
عناوین مرتبط
اصل استصحاب؛ادله استصحاب.
صحّت استناد به حکم مستفاد از استقرا است.
حجیت استقرا، به معنای صحت تمسک به حکم شرعی است که از راه تحقیق و بررسی جزئیات و افراد به دست آمده و عمل به آن، موجب منجّزیت در صورت مطابقت با واقع و معذّریت در صورت مخالفت با واقع می شود.اصولیون امامیه معتقدند استقرا ، همانند قیاس ، برای استنباط احکام شرعی، اعتبار ندارد.
نکته
مطالب ذکر شده، درباره استقرای ناقص می باشد و استقرای تام در صورت حصول، حجت است.


حجیت را به اشتراک بگذارید

Telegram Facebook Google Plus Twitter LinkedIn

پیشنهاد کاربران درباره معنی حجیت

مسعود رستمی ٠٨:٥٤ - ١٣٩٦/٠٧/٢٥
قابل استناد بودن
|

هادی طوسی ١٤:٠٥ - ١٣٩٨/٠٢/٠٦
دارای اعتبار
|

سوسن ١٤:٥٧ - ١٣٩٨/٠٣/٢٢
دارای دلایل محکم وقطعی
|

پیشنهاد شما درباره معنی حجیت



نام نویسی   |   ورود

تازه ترین پیشنهادها

عبارات و کلمات کلیدی مرتبط

• معنای لغوی حجیت   • معنی حجیت   • معنای حجیت   • حجیت خبر واحد   • معنی لغت حجیت   • معنی حجت   • مفهوم حجیت   • تعریف حجیت   • معرفی حجیت   • حجیت چیست   • حجیت یعنی چی   • حجیت یعنی چه  

توضیحات دیگر

معنی حجیت
کلمه : حجیت
اشتباه تایپی : p[dj
عکس حجیت : در گوگل


آیا معنی حجیت مناسب بود ؟     امتیاز مثبت به دیکشنری   امتیاز منفی به دیکشنری     ( امتیاز : 95% )