انتخاب دیکشنری مترجم لغت نامه جستجو در دیکشنری
دیکشنری مترجم تغییر دیکشنری یا مترجم
برای انتخاب دیکشنری یا لغتنامه، اینجا را کلیک کنید.
انگلیسی به فارسی فارسی به انگلیسی انگلیسی به انگلیسی فارسی به عربی عربی به فارسی جدول کلمات کلمات اختصاری لغت نامه دهخدا فرهنگ فارسی فرهنگ فارسی معین فرهنگ فارسی عمید اسم پسرانه و دخترانه دانشنامه عمومی دانشنامه اسلامی کامپیوتر برق و الکترونیک عمران و معماری حقوق سینما صنعت علوم دامی حسابداری ریاضیات آمار خودرو صنایع غذایی نساجی پلیمر معدن شیمی نفت مهندسی گاز خاک شناسی زمین شناسی آب و خاک بهداشت دندانپزشکی روانپزشکی فوتبال کاراته یوگا کوه نوردی

99 864 100 1

حساب

/hesAb/

مترادف حساب: آمار، شمارش، شماره، شمار، اندازه، تعداد، حد، عده، سیاهه، بیلان، محاسبه، شمردن، ریاضی، بدهی، قرض ، صورت حساب، تخمین، برآورد، قیامت، رستاخیز، دلیل، منطق، درست، صحیح، انگیزه، سبب، جهت

متضاد حساب: طلب، بستان کاری

برابر پارسی: شمارش، رایشگری، شمار، شمارشگری

معنی حساب در لغت نامه دهخدا

حساب. [ ح ِ ] (ع مص ، اِ) شمار. (مهذب الاسماء). شماره. شمردن. (تاج المصادر بیهقی ). بشمردن. شمر. شماره کردن. (دهار) (ترجمان عادل ). با کسی شمار کردن. تتوی گوید: بکسر و ضم حاء مهمله و تخفیف سین در لغت شمار و شمردن بنا بگفته ٔمنتخب ، و در اصطلاح اطلاق میشود بر علمی از علوم مدونه ، و علم حساب بر دو نوع است : نظری و عملی ، و عملی نیز بر دو گونه است : هوائی و غیرهوائی که معروف به تخت و تراب است... و محاسب ، متصدی امر حساب را گویند. و محاسبات به فتح سین نزد علما فن حساب آنچه جز مساحت و جبر مقابله که از ابواب علم حساب و آن را مفتوحات نیز گویند، باشد. چنانکه در شرح خلاصةالحساب تألیف مولوی سیدعصمةاﷲ بیان شده. (کشاف اصطلاحات الفنون ).
تاریخ حساب : با تشکیل اولین اجتماعات انسانی علم حساب نیز بوجود آمد ولی مدارک تاریخی که مبین روش محاسبات انسانهای باستانی باشد فعلاً در دست نیست. اولین مدرکی که امروز موجود است الواح پخته گلی است که پاره ای از حسابهای ساکنین بین النهرین را درحدود سه هزار سال قبل از میلاد نشان می دهد، چه در حدود چهارهزار و اند سال پیش در این ناحیه تمدنی به وسیله ٔ آشوری ها و کلدانی ها پی ریزی شد که از این دو بالاخص کلدانیها به حساب توجه خاص داشتند طبق مدارک موجود کلدانیها در مورد لازم از مبنای شصت (60) در عددنویسی استفادت می کردند و نیزاز این مبنا یک نوع سیستم متری اقتباس کرده بودند که بهترین روش اندازه گیری قدما بود. کلدانیها با وجودآنکه در جبر تسلطی نداشتند اعمالی از خود باقی گذارده اند که میرساند آنان تا حدی به حل معادلات درجه دوم رسیده بودند. مقارن با تمدن درخشان بابلی در دره ٔ نیل تمدنی به وجود آمد، و این که تمدن نیز بواسطه ٔ احتیاجات مادی خود به پیشرفت حساب و هندسه کمک شایانی کرد. سیلابهای سالیانه ٔ نیل اولین اعمال مساحی را به وجود آورد و نیز معاملات تجارتی و گرفتن مالیاتها و خرجها، ایشان را وادار به تدوین اعمال ساده ٔ حسابداری کرد. حسابداران مصر عمل حساب را پیشرفت می دادند و کُهَنه جنبه های نظری آن رارسیدگی می کردند. امروزه مدارکی متعلق به 1800 سال قبل از میلاد مسیح است که در آن از حساب و تمرینات محاسباتی مصری صحبت می کند. مشهورترین این مدارک که به خط هیروگلیفی نوشته شده رساله پاپیروسی آهمس است که در سال 1867م. بوسیله ٔ مصرشناس معروف آیزن لهر خوانده شد و این رساله حاوی مسائل بسیار ساده ٔ حساب است.البته دو تمدن دیگر در خاور میدرخشید، نخست تمدن چینی که در دره ٔ رود یانگ تسه بود و متأسفانه در این تمدن علم حساب آن طوری که مثل دو تمدن قبلی بایستی پیشرفت کند پیشرفتی نکرده ، و مدارک موجود میرساند که در تمدن چین علم بوسیله خارجی ها به آنها تلقین میشد، و خود چینیها مستقیماً در پی کشف معضلات محاسباتی خودنبودند، تمدن دیگری در دره ٔ رود کنگ نیز بنام هندی بوجود آمد. این تمدن با عمق غیرقابل انکارش در زمینه های مغزی پیشرفت شایانی کرد و از آن جمله در علم حساب ، ولیکن علم حساب در این تمدن آنقدر که به بازی اعداد و طرح ریزی آنها سروکار داشت به محاسبات عملی توجه نمیکرد. البته غیر از این چند تمدن کهن در شرق ، فنیقیها و کشورهای همجوارشان نیز بوده اند، که بواسطه ٔ پیشرفت در دریانوردی باید گفت آنان نیز در حساب دست داشته اند ولی متأسفانه تاکنون مدرک باستانشناسی که این نظر را روشن کند به دست نیامده است. در یونان ، ازقرن دوازدهم قبل از میلاد ملت آریائی نژاد یونان در جزیره های اژه و سواحل آن سکنی گزیدند و با علاقمندی وافری به دریانوردی دست زدند و بر اثر آن کم کم تمدنی درخشان را پی ریختند که تا دنیا باقی است تاریخ و علم فلسفه به مردان قرن پنجم و چهارم قبل از میلاد آن کشور سر تعظیم فرود می آورد. در قرن هفتم قبل از میلاد، شهرهای ایونی یونان مدارس فلسفی را بوجود آوردند. و در آنجا به بحث در زمینه های مختلف علم و فلسفه آغاز کردند. علم ریاضی مثل سایر معارف بشری به این دانشگاهها راه یافت و چنانکه خواهیم دید در اثر مساعی آنان و سایر اقوام یونانی ترقیات شایان کرد. تمدن یونانی برخلاف تمدنهای پیشین خودبود. آنان حساب را تنها در موارد نیاز و کارهای عملی مورد استفادت قرار می دادند. و حل مسائل آنقدر برای آنها مهم بود که با زندگی روزمره تماس داشت ، اما یونانیان بحث در موارد جزئی را تحقیر کرده و به بررسی های کلی و نظری می پرداختند. ارسطو می گفت علمی که بحث در جهان مجردات کند بر علوم دیگر که بند ماده هستند برتری دارد. بر اثر این گونه ارزیابی علمی ریاضیات نظری (یعنی آنچه ما به ازائی در خارج نداشت ) در تمدن آنها پیشرفت شایانی کرد.
قدیمترین ریاضی دان یونان تالس ملطی است که قضیه ٔمعروف هندسه اش یکی از پایه های محاسبات نسبتهاست. فیثاغورس در اوائل قرن ششم قبل از میلاد در ساموس یکی از نواحی ایتالیا که از متصرفات یونان آن روزگار بود پا به عرصه ٔ وجود گذاشت وبر اثر مساعی او و شاگردانش علم حساب و ریاضی پیشرفت شایان کرد. قضیه ٔ معروف هندسه ٔ او پایه ٔ شناسائی عدد اصم شد. فیثاغورسیان نه تنها از نقطه نظر ریاضی به عدد توجه کردند بلکه در فلسفه نیز به عدد توجه داشته اند و طبق اصل معروف آنها، عدد اصل عالم است. زنون در دلائل معروف خود بر ردحرکت در جهان مسائل چندی را طرح می کند که طبق اصول دیالکتیک او بحث بی نهایت کوچک ها و بی نهایت بزرگها در علم ریاضی مطرح میشود. بقراط اهل شهر از کیوس سطوح منحنی و خواص محاسباتی آنها را طرح کرده که خود از مباحث دقیق این علم است.در بین قرن پنج و چهار قبل از میلاد معروفترین مردی که در دانشگاههای آتن تربیت شد و شاگردانی تربیت کردو به علم ریاضی علاقه داشت افلاطون است. او عقیده داشت که علوم منظم و منطقی در افراد تأثیر عمیق تربیتی دارد. او علم حساب را از منطق جدا نمود و بنظر او حساب فن کوچکی است که منطق بنحو دقیقتر از آن بحث می کند. از معاصران افلاطون ، ایدکس است که در ریاضی و نجوم کارهای ذیقیمتی کرد. تمدن یونانی که ابتداء از ایون شروع شده در جزائر دریای اژه و جنوب ایتالیا دانشمندانی بوجود آورد و پس ازمرگ اسکندر در 323 ق. م. مصر که در قلمرو حکومت او بود به دست یکی از سردارانش بنام بطلیموس افتاد و او در دره ٔ نیل حکومت بطالسه را تأسیس کرد. و بطالسه با پایتخت قرار دادن اسکندریه دانشگاه معروف اسکندریه را به وجود آوردند. این دانشگاه محل بحث مشهورترین دانشمندان و تربیت بزرگان چندی گردید و مشهورترین علمای ریاضی و حسابش اقلیدس ، اپلونیوس و اراتستن هستند که محاسبات و پایه گذاریهای ایشان در علوم ریاضی و مساحیهای جغرافیائی ایشان از زیباترین کارهای فکر بشری است.
قبل از ختم تاریخ ریاضی یونان قدیم باید از ارشمیدس (277-212 ق.م.)ریاضیدان معروف نام ببریم. این ریاضیدان که در سیراکوز بوجود آمد، در همه ٔ شعب ریاضی کار کرد و پایه ٔ چند رشته ٔ ریاضی را گذارد. او علم استاتیک را پایه گذاری کرد. اعداد یونانی را تکمیل کرد، و تحقیقاتش در هندسه بی نهایت کوچکها اساس محاسبات در این زمینه شد. پس از ارشمیدس ریاضیات درزمینه ٔ کشفیات پیشرفتی نکرد و فقط نجوم و مثلثات و حساب عملی پیشرفت تدریجی داشت. در روم : مردم پس از زوال یونانیان اساس تمدن رومی را ریختند. سیسرون اقرار کرد که برای یونانی هیچ چیز مشهورتر از ریاضی نیست. رومیها با اعدادی که داشتند نمیتوانستند به طریق کتبی کار کنند، فقط روی چرتکه های مخصوص خود به محاسبه میپرداختند. در زمان رومیها ریاضی روی به پس روی گذاشت ، و نوشته های بوئس رومی انعکاسی از این انحطاط است. این پس روی تا زمان فتح مصر به دست قیصر (47 ق. م.) و آتش سوزی قسمت بزرگی از کتابخانه های مصری تشدید میشد. حوزه ٔ علمی اسکندریه در این دوره با روایات یونانی و مدارس فیثاغورسیان و افلاطونیان نو اداره میشد. بزرگان ریاضی این دوره ابرخس در نجوم و مثلثات و منلائوس و بطلیموس و نیکوماخس در هندسه و دیوفانت در جبر است. باری این انحطاط علم حساب تا پایان امپراطوری روم شرقی و فتح قسطنطنیه در 1453 م. ادامه داشت.
در هند: هندیها که تمدنشان بر پایه های استوار درون بینی عرفان و تصوف تکیه داشت ، پس از فتح اسکندر و آمیزش با یونان بجهان بیرون نیز متمایل شدند، و بر اثر استفادت از پیشرفتهای کلدانی و یونانی در زمینه های ریاضی و نجوم ترقیات شایان کردند. نوشته های سانسکریتی باقی مانده از ایشان دال بر این مدعی است. نکته ای که در پیشرفتهای ریاضی هندی به چشم میخورد اهمیتی است که ایشان به ادراک حضوری و شهودی میدادند در برابر ادراک استدلالی. و این روش از عرفان محکم و ژرف هندی سرچشمه می گرفت. باری سهم پرارزش هندیها در علم حساب تأسیس سیستم اعداد کنونی و تنظیم روش حساب و کمک در پیشرفت جبر و مثلثات بوده است ، و ازمؤلفان هندی چون آپاستامبا و آریاب هاتا و براهماگوپتا و بهاسکارا بسیار معروفند.
در تمدن اسلامی : پس از مرگ پیغمبر اسلام در 632 م. و تشکیل امپراطوری عرب و فتوحات آنان ، مسلمانان از اواخر عهد امویان با علوم کشورهای مفتوحه و همجوار آشنا شدند، و پس از ترجمه های متعدد از فلسفه های کهن ، پایه ٔ فرهنگ اسلامی را ریختند،لیکن دانشمندان اسلامی در کارهای ریاضی و حساب آن طوری که مدارس اسکندریه پیشرفت کرده بود، پیشرفت نکردند. یکی از مفاخر تمدن اسلامی آن است که اعداد هندی رااز هند به دیگر نقاط جهان رسانیدند و از این روی مسلمانان آن را ارقام هندی خوانند و اروپائیان آنها راارقام عربی نامند و نخستین کسی که آن را از هندیها گرفت ابوجعفر محمدبن موسی خوارزمی است. و فرنگیان کلمه ٔ «الگریسم » را از نام وی مشتق ساخته اند. اما در جبر؛ مسلمانان یک کتاب از ذیوفانتوس و دیگری از ابرخس را ترجمه کردند و مسائل بسیاری از ریاضیات هندی و ایرانی بر آنها افزودند، ومشهورترین کتب مسلمانان در این موضوع جبر و مقابله ٔخوارزمی یاد شده میباشد که در سال 820 م. تدوین گشته است. وی در زیج خود نیز میان آراء ریاضی هند و ایران و یونان جمع کرده است. مسلمانان این کتاب خوارزمی را چندین بار شرح کرده اند. دیگر از ریاضی دانان اسلام ابوکامل شجاع بن اسلم و ابوالوفاء جوزجانی و ابوحنیفه دینوری (م 281 هَ. ق.) و ابوالعباس سرخسی (286 هَ. ق.) و خواجه ٔ طوسی (627 هَ. ق.) و غیاث الدین جمشید کاشانی میباشند. ابوالهیثم در آغاز سده ٔ پنجم هجری (11 میلادی ) کتابی نگاشت و در آن اصول هندسه ٔ عددی را از اقلیدس و اپولونیوس گرفته و بخش بندی کرده و برای آنها از امور حسی و منطقی برهان ساخته است. و در جبر و حساب اسلوبی جدید به کار برده است . حسن بن موسی بن شاکر مسائلی در هندسه ابتکار نموده است ؛ مانند تقسیم زاویه به سه قسمت متساوی و جز آن . مسلمانان حساب را به شعبه هائی چند تقسیم کرده اند مانند حساب تخت و تراب و جبر و مقابله و حساب خطئین و حساب الدور و الوصایا که به جبر و مقابله بازمیگردد. و حساب درم ودینار که استخراج مجهولات مافوق معادلات جبری با آن میسر شود و حساب فرائض برای تقسیم ترکه ٔ مردگان و حساب هوائی که نیاز به قلم ندارد. و حساب عقودالانامل و علم اعداد وفق و خواص اعداد متحابة و متباغضة و حساب نجوم و جز آنها. رجوع به هر یک از این کلمات در همین لغت نامه شود.
قرون وسطی : پس از حمله ٔ بربرها بر روم غربی و از بین رفتن تمدن رومی اروپا به یک خواب غفلت فرو رفت و کلیسا و امور مذهبی حاکم بر مقدرات علمی گردید. در اواخر قرن دهم ژربر فرانسوی کوششهای وافر درعلم حساب کرد و چند تألیف بوئس رومی را تفسیر کرد ولی این جنبشها اولاً چندان عمیق نبود و ثانیاً با جنگهای داخلی و هجوم نرماندیها در سال 1000 میلادی متوقف گردید. از اواخر قرن دوازدهم زمینه ٔ یک انقلاب واقعی در اروپا به وجود آمد. اهالی مغرب زمین بر اثر تماس با اعراب اسپانیایی و شرق ، ریاضیات را که تا آن زمان بر ایشان روشن نبود، فرا گرفتند و افق علمی آنها تا حدی توسعه یافت ، و ضمناً با جبر هندی و هندسه ٔ یونانی نیز آشنائی پیدا کردند. در این نهضت علمی سپاهیان و مجاهدین جنگهای صلیبی و یهودیان اسپانیایی و بازرگانان ، رل اساسی ترقی علم جدید را به عهده گرفتند. شهر اشبیلیه مرکز ترجمه و تفسیرها بود و دانشمندانی چون ژیراردوص به ترجمه ٔکتب ریاضی و حساب اسلامی پرداختند. لئوناردپیز پس از گردش در افریقای مسلمان در سال 1202م. کتابی به نام لیبر عباسی نگاشت که ولوله ٔ عجیبی به راه انداخت و سهم بزرگی در انتشار جبر و ریاضی جدید داشت. به وجود آمدن دانشگاههای پاریس و اکسفورد (در انگلستان ) خود رل بزرگی در پیشرفت علم داشت. از دانشمندان این دوره که میتوان او را در هندسه ٔ تحلیلی پیشقدم دانست نیکلا اراسم است که در قوای کسری اعداد نیز کارکرد.
دوره ٔ رنسانس : پس از کشف چاپ و فرار دانشمندان از روم شرقی و تماس اروپائیان با کشورهای دیگر در اثر دریانوردی و بالاخره پیشرفت تجارت و بوجود آمدن شهرهای تجارتی و تمدن بورژوازی ، حساب و ریاضیات نیز مورد توجه واقع شد. البته حساب در این دوره محاسباتی بود که به کارهای بازرگانی میخورد. از قرن پانزدهم تا هفدهم دانشمندان ایتالیا و شاگردان آلمانی آنها در حساب عددی و جبر و مکانیک ترقیات شایانی کردند. لوکادیبرگو معروف به پاسیلی و لئونارددونسی و تارتاگلیا و کاردان و فراری از ایتالیا و پورباخ و رژیومن تانوس و ورنر و ستیفل از آلمانها هستند. در بین این دانشمندان ایتالیایی بزرگانی به مکانیک و فضلائی به جبر توجه داشتند. ولی آلمانها بیشتر نظرشان به محاسبات نجومی بود. در قرن شانزدهم در فرانسه ، ویت (1540-1603 م.) مخبر شورای دولتی پارلمان و مشاور هانری چهارم به وجود آمد که جبر جدید را ترقی داد و متد سمبولیسم را بوجود آورد و مثلثات را نیز تکمیل کرد و در هندسه نیز علاقمندی خاصی نشان داد. بلژستون معاصر ویت در محاسبات مکانیکی زحمت کشید و کسر اعشار را معمول کرد، و نخستین بار توزین را با سیستم اعشاری معمول نمود، ژیرارد که پرتستان بود و به بلژیک پناهنده شده بود کارهای ویت و ستون را تعقیب کرد. در قرن هفدهم دوره ٔ کلاسیک تاریخ ریاضیات ترقی شایانی کرد. دانشمندان چون گالیله و کپلر و دکارت و فرما و پاسکال لایب نیز و نیوتون و هویگنس است. دکارت فیلسوف معروف فرانسوی روش جبری را در هندسه به کار برد و هندسه ٔ تحلیلی را بوجود آورد و در جبر نظریات جدیدی آورد و نظریه ٔ معادلات را نیز اصلاح کرد. فرما (1601-1665 م.) عضو پارلمان تولوز از نوابغ است. او تمام بیکاریهای خود را وقف ریاضی نمود و همه ٔ آثارش در مراسلات و یادداشتهای پراکنده ای است که از او باقی مانده و یا در حواشی کتب است. او اساس هندسه ٔ بی نهایت کوچک را ریخت و در حساب احتمالات با پاسکال همکاری کرد و در تئوری اعداد کارهای ذی قیمتی انجام داد و طبق ادعای خود بر حاشیه ٔ یکی از کتابهایش ، راه حل کلی معادله ٔ زیر را یافته است ولی متأسفانه آن را ننوشته است :
Zn = Yn+ Xn
پاسکال (1623-1662 م.) نابغه ٔ فرانسوی در شانزده سالگی کشفیات معروف خود را در مخروطات کرد و در 1642م. اولین ماشین حساب را اختراع کرد. و بعد با کمک فرما حساب احتمالات را بوجود آورد، ولی کار عمده اش در حساب بی نهایت کوچک است کاوالیری ایتالیائی ایده ٔ ارشمیدس را به نام هندسه ٔ غیرقابل تقسیم ها مورد مطالعه قرار داد و در حساب بی نهایت کوچک ها تحقیقات رسائی کرد. لایب نیز فیلسوف و ریاضیدان معروف آلمانی با کشف حساب جامع و فاضل اساس محاسبات آنالیز را ریخت و با حساب دیفرانسیل خود که تا حدی مربوط به فلسفه ٔ مونادهای اوست ، علم ریاضی را تکانی شدید داد معاصر لایب نیز فیلسوف انگلیسی به نام نیوتون ضمن تفکر در مکانیک آسمانی و حرکات سیارات به همان محاسبات بی نهایت کوچک لایب نیز رسید ورساله ٔ خود را در تحت عنوان حساب فلاکسیون انتشار داد و جاذبه ٔ عمومی را یافت و مکانیک سماوی را به حد زیادی جلو برد. منازعات اوبا لایب نیز و اتهاماتی که درباره ٔ حساب جامع و فاضل به یکدیگر زده اند بسیار شنیدنی است. هویگنس هلندی درتکمیل مکانیک استدلالی کارهای نیوتون را تعقیب کرد وحساب انتگرال را بسط داد. جان والیس انگلیسی در سال 1655م. حساب سریهای ریاضی را مورد بحث قرار داد و کارهای خود را منتشر نمود.در قرن هجدهم در انگلستان تایلور و ماکلرن پیدا شدند که در حسابهای سری و بسط آنها کارهای فراوان نمودند. و همچنین موار پرتستان فرانسوی در محاسبات جدید ریاضی زحمات فراوان کشید. اوپیتال و ژاک اول و ژان اول از خاندان برنولی و اولر (1707-1783 م.) هم در بسط محاسبات لایب نیز کار کردند و از هریک فرمولهای معروفی در ریاضیات عالی باقی مانده است. دالامبر در رساله ٔ مکانیک خود مکانیک را با دخول حساب انتگرال بسط داد و در جبر اصل معروف زیر را یافت : هر معادله ٔ درجه ٔ nام دارای n ریشه است. کلرو رقیب دالامبر در رساله ٔ معروف خود، مکانیک سماوی و حساب بی نهایت کوچکهارا بسط داد. در قرن نوزدهم ریاضی دانهای معروف فرانسوی چون لاگرانژ و لاپلاس و لژاندر و مونژ و فوریه پیشرفتهای درخشانی به علم ریاضی دادند. لاگرانژ در تورن متولد شد و با شاگردی در آکادمی تورن به مطالعات ریاضی پرداخت بعدها استاد دانشگاه برلن شد و سپس به پاریس رفت ، براساس کارهای دلامبر مکانیک تحلیلی را بوجود آورد و در تئوری توابع تحلیلی عمل تجزیه ٔ حساب بی نهایت کوچک ها را به نتیجه رسانید. لاپلاس ابتدا در دانشسرای عالی فرانسه معاون لاگرانژ بود و سپس خود در نجوم و حساب احتمالات کار کرد و محاسبات ناتمام نیوتون را به انتها رسانید. مونژ نابغه ٔ ریاضی و استاد هندسه ٔ ترسیمی فرانسوی هندسه ٔ بینهایت کوچکها را در فضای سه بعدی معمول کرد و به نظریه ٔ معادلات با مشتقات جزئی پیشرفتهای قابل تحسین داد، و بالاخره اصل معروفش در قضایای موهومی راجع به کمّیّات موهوم یکی از اصول معروف حساب اعداد موهومی است. لژاندر در آنالیز و نظریه ٔ راجع به اعداد زحمات فراوان کشید.
در دوره ٔ بین سالهای 1815 و 1870 م. بزرگان ریاضی ظهور کردند که با کشفیات خود در علم حساب جامع و فاضل و سپس همکاریهای مستقیم با علم فیزیک ، علم ریاضی و فیزیک را پیشرفت زیاد دادند. معروفترین آنها در این دوره آمپر و لامه و بالاخره فوریه است. این شخص محاسبات بسیاری در زمینه ٔ حرارت انجام داده است که از نظر ریاضی و فیزیک بسیار قابل توجه است. ظهور گوس در آلمان و مطالعات دقیق او باعث پیشرفت هندسه و حساب اعداد موهومی شد. او سرانجام به تئوری اعداد مختلط رسید. کوشی (1789-1857م.) فرانسوی در علوم ریاضی زحمات فراوان کشید و در توسعه ٔ محاسبات سری ها و حساب انتگرال و توابع متغیر مختلط رساله های باارزش منتشر کرد. در آن ایام ریمن و ویرشتراس و هرمیت و دو نابغه ٔناکام ؛ آبل و گالوا زحمات شایان توجهی در محاسبات جامع و فاضل و مبادلات دیفرانسیلی کشیدند.
در ختم مقال راجع به این دوره باید بگوئیم آبل و گالوا اگرچه در زمان حیات خود مورد توجه نبودند ولی پس از مرگ و انتشار رساله های علمیشان ، هندسه ٔ تحلیلی در آلمان و هندسه ٔ بی نهایت کوچکها در فرانسه ترقیات شایان کرد. البته در اینجا باید محاسبات دقیق نابغه ٔ انگلیسی هامیلتون (1805-1865 م.) که سرانجام کاترنیون را به وجودآورد، مورد توجه قرار داد. نظریه ٔ معادلات کامل درباره ٔ اعداد مختلط نیز در بین این سالها بوسیله کوشی وستورم و لیویل بسط وافی یافت. دیریکله درباره ٔ سریهای مثلثاتی و معادلات بامشتقات جزئی ، و ریمن نیز نظریه ٔ توابع را بسط داد. و کارهای این دو در ریاضیات عالی بسیار باارزش میباشد. محاسبات ریاضی از 1870م. تا اواخر قرن نوزدهم و اوائل قرن بیستم پیشرفت داشت. دو نابغه ٔ علمی ؛ یکی ژرژ کانتر و دیگر هانری پوانکاره با زحمات فراوانی که در ریاضیات کشیدند تحولات علمی این دوره را هدایت کردند، در این دوره ددکند آلمانی با تئوری «برش » خود وضع عدد اصم را روشن کرد. نظریه ٔ مجموعه ای که بوسیله ٔ کانتر بوجود آمد با سرعت زیاد پیشرفت کرد. این تئوری که مطالب بطور کلی مختلف اعم از محسوس یا غیرمحسوس را دسته بندی میکند، مبنای جدیدی در پژوهشهای ریاضی بوجود آورد. کانتر به کمک این ادراک ، اصول نظریه ٔتوابع را عمومیت داد و راه جدید تحقیقات ریاضی را معین کرد، مطالبی را که تا آن زمان جزو استثناآت ریاضی بود داخل ریاضی کرد. مطالعه ٔ مجموعه های بی نهایت در1883م. اعداد صحیح را در بین رشته ٔ بی نهایت اعداد قابل شمارش و نقاط واقع در روی یک پاره خط از دسته ٔ بی نهایت اعداد غیرقابل شمارش مشخص نمود. قسمت عمده ٔ محاسبات ریاضی در آلمان ، محاسبات ویرشتراس ، ددکند، کانتر، و در فرانسه ، تانری ،ژردان و بر ، با نظریه ٔ بی نهایت کوچکها تحت اختیارآنالیز گذاشته شد. آنچه که مبهم بود و تردیدآمیز به نظر می رسید حذف شد و تصورات مختلف با ایده ٔ اساسی (اعداد صحیح ) ربط پیدا کرد. داوید هیلبرت آلمانی در همین دوره در تئوری راجع به بی نهایت کار کرد و اصول منطق ریاضی را پی ریزی کرد، بعدها پآنو ایتالیائی و برتراند راسل انگلیسی در این منطق کار کردند و برای ریاضی یک قسم منطق عالی ایجاد نمودند. کارهای هانری پوانکاره درباره ٔ نظریه ٔ توابع و معادلات با مشتقات جزئی و توسعه ٔ مکانیک و فیزیک ریاضی یک تصور کلاسیک و منظمی در ریاضی بوجود آورد. از کشفیات بنام «پوانکاره » توابع فوشین است که در سال 1882م. منتشر کرد، و نیز توابع بیضوی را عمومیت داد و راه حل بسیاری از مسائل جبری را یافت. پیشرفتهای نظریه ٔ «مجموعه » و نتایج دقیق آن و کوشش ها درباره ٔ معادلات دیفرانسیل و معادلات با مشتقات جزئی و بوجود آمدن حساب جدید و بسیار عمومی آنالیز فنکسیونل و پیشرفت جبر در فیزیک نظریه ٔ نسبی و مکانیک کوانتا ومکانیک موجی را به وجود آورد و اشکالات و استثناآت قدیمی را حل کرد. در اواخرقرن نوزدهم تا اواسط قرن بیستم دانشمندان بزرگ در فیزیک و کاربرد ریاضی در فیزیک کار کردند و باعث ترقی فیزیک ریاضی شدند. در انگلستان ستوک ، گرین ، کلوین ، ماکسول ، پارسون و ادینگتون و در آلمان کارهای دیریکله و ددکند و کانتر و شوارز و نومان و هیلبرت و ویل و لرانتز باعث پیشرفت توابع تحلیلی و مجموعه ها و فیزیک نظری شد. ایتالیائی ها بخصوص در حساب فنکسنویل و حساب تانسریل و «توابع چندمتغیری » مطالعه نمودند و دانشمندان آنها چون ولترا ، ریسی و لوی سیویتا ، پآنو، انریگس و دینی و کاستلنوو بسیار معروفند در کشورهای شمالی اروپا متیاگ لوفله و فردهلم و لی و نوانلینوا و پلانک و بوهر زحمات زیادی در پیشرفت علوم مثبته و ریاضی کشیده اند. آپل ، گورسا ، داربو ، کنیگ و پیکار در زمینه ٔ تئوریهای توابع و قسمتهای مختلف انالیز عالی زحمات فراوانی کشیده اند. در زمینه ٔ نظریه ٔ مجموعه و پیش بردن متد نوین ؛ پنلوه ، بورل ، هادامار و بوترو زحمات فراوان کشیده اند.البته در این روزها محاسبات فضائی و محاسبات فیزیک اتمی ترقیات شایانی کرده است ، در زمینه ٔ قسمت اول کارهای دانشمندان روسی و امریکائی و در قسمت دوم علاوه بر زحمات دانشمندان دو کشور مذکور از کارهای انگلیسیها و فرانسویها و هندیها باید نام برد. البته مخفی نخواهد ماند که در غالب مباحث دو رشته ٔ فوق دانشمندان آلمانی که بر اثر جنگ مرکزیت خود را از دست داده اندزحمات شایان تقدیری کشیده اند. (اقتباس از تاریخ حساب ونه تاتون گاموف گردو، انریکس ) : شغل امور وزارت و حساب ، بوالخیر بلخی میراند. (تاریخ بیهقی ). پیش آفتاب ذره کجا در حساب آید. (تاریخ بیهقی ). ابوالقاسم کثیر از عهده ٔ شغل بیرون نیامده است. حساب او پیش باید گرفت. (تاریخ بیهقی ص 395). خواجه وی را [احمد ینالتکین را ] بنشاند و گفت دانسته ای که حساب ترا چندین بود و مرا در این که سوگند گرانست... (تاریخ بیهقی ص 268). در حالتی که خواهانست چیزی را که نزد اوست از ثواب و ترسان است از بدی حساب. (تاریخ بیهقی ص 312). به عجب ماندم از حرص و مناقشت با یکدیگر وچندین وزر وبال و حساب و تبعت... (تاریخ بیهقی ص 372). بنده بگوید که حساب صاحبدیوان مملکت نباید گرفت. (تاریخ بیهقی ص 368). چون حساب وی فصل شود آنچه رای واجب کند در باب وی فرموده آید. (تاریخ بیهقی ص 395).
چونکه نخواهی ز پس شصت سال
ای متغافل زتن خود حساب.
ناصرخسرو.
اینجا بنگر حساب خویش بنقدی
کانجا حاضر شوند مرسل و مرسل.
ناصرخسرو.
با تن خود حساب خویش بکن
گر مقری بروز حشر و حساب.
ناصرخسرو.
همیشه تا ز یکی اول حساب بود
مباد آخر عمر ترا به سال حساب.
مسعودسعد.
از چه برداشتم حساب بر او
کان نشد از حساب ضرب کسور.
انوری.
حسابی که فرمود رای بلند
کس از پیش بینی نبیند گزند.
نظامی.
بی حسابی مکن بهانه مجوی
که حسابت کنند موی بموی.
اوحدی.
دانی حساب گندم خود جو بجو ولی
الحمد را درست نکردی ز کودکی.
اوحدی.
تو نه مرد عشق بودی خود ازین حساب سعدی
که نه قوت گریز است و نه طاقت گزندت.
سعدی.
صاحب دیوان ما گوئی نمیداند حساب
کاندرین طغرا نشان حسبةﷲ نیست.
حافظ.
|| جماعت کثیر از مردم. || رفتار. روش. چگونگی رفتار و کردار :
مردم بتعجب از حسابش
و از رفتن وحش در رکابش.
نظامی (لیلی مجنون چ 2 وحید ص 159).
|| دین. (منتهی الارب ). || کافی. بسنده. بس شونده : عطاءً حساباً؛ عطایی کافی. (قرآن 36/78). || معامله : خوش حساب. بدحساب. || محاسبت. حساب پس گرفتن. رسیدگی به حساب کسی کردن :
آنگهت ای پسر ندارد سود
با تن خویش کرد جنگ و حساب.
ناصرخسرو.
تو پنداری که حاسد رفت و جان برد
حسابش با کرام الکاتبین است.
حافظ.
|| حد. حد وحصر. اندازه :
تاج و تخت و خاتم و ملک ترا نبود قرین
جیش و جود و بنده و گنج تو را نبود حساب.
فتح اﷲ اصفهانی (از ارمغان آصفی ).
ترکیب ها:
- حساب برگرفتن. حساب گرفتن. حساب برداشتن. حساب بردن. حساب کردن.حساب نیست. حساب جاری. رجوع به همین کلمات شود.
- امثال :
هرکه خیانت ورزد دستش از حساب بلرزد. (گلستان سعدی ).
حساب به مثقال بخشش به خروار.
یاری یاریست و حساب حساب . (جامعالتمثیل ).
حساب حساب است و کاکا برادر.
حساب دوستان در دل است .
حسابش با کرام الکاتبین است ؛ ازرسوائی نمی هراسد. لیکن حافظ این مثل را به معنی دیگر به کار برده است :
تو پنداری که حاسد رفت و جان برد
حسابش با کرام الکاتبین است.
حافظ.
حساب میخواهی یا جان آدم.
آن را که حساب پاکست از محاسبه چه باکست. (گلستان ).
داشتم داشتم حساب نیست دارم دارم حساب است .
- از حساب برداشتن ؛تحویل گرفتن صاحب حساب جاری مبلغی را از سپرده ٔ خویش.
- بدست چپ حساب کردن ؛ در حساب عقود انامل آحاد و عشرات را با انگشتان دست راست و مآت و الوف را با دست چپ حسابی کنند، و خاقانی در شعر زیر از «بدست چپ حساب کردن » اعداد بزرگ را بشمار آوردن خواسته است :
دهر چندان مناقبش داند
که به دست چپش حساب کند.
خاقانی.
- به حساب گذاردن ؛ پول را به حساب جاری در بانگ گذاردن. به حساب ریختن. بحساب خوابانیدن.
- حرف حساب . رجوع به حساب و حرف حسابی شود.
- حساب اعشاری . رجوع به اعشاری شود.
- حساب البرجان . رجوع به همین ماده شود.
- حساب برداشتن از کسی ؛ حساب بردن از کسی. حساب گرفتن از کسی. از او ترسیدن : و این بشارت به اطراف فرستادند و ملوک و اشراف باز از او حسابها برداشتند. (جهانگشای جوینی ).
- حساب به انگشت بودن ؛ حساب بدست بودن. حساب سرانگشتی دادن. برای سهولت حساب به انگشت کردن :
سیاهی چو دریا پس پشت او
حساب بیابان در انگشت او.
در شرح این بیت گفته اند: که مراد از حساب بیابان حساب منازل و فراسخ است ، و در انگشت بودن آن عبارت از دو چیز میتواند شد یکی آنکه مقدمه ٔ بزرگ و اهم در لشکرکشیها بطرف حدود آن است که به طرق و سبل مخوفه آگاه باشد. دوم آنکه چون در حسابهای عمده محتاج به قلم و دوات و کاغذ میشود و حسابهای خرد را عقد اصابع کفایت میکند، پس بیابان در انگشت بودن عبارت از کمال قدرت و فطنت و حزم و هوشیاری بود. از اینجا مستفاد می شود که حساب وقتی که به انگشت نسبت می یابد کنایه باشد از سهولت حساب از عالم ِ به انگشت شماره کردن ، چنانکه گذشت. و همین معنی مراد است در این بیت میرمعزی :
حساب دانش او را کرانه نیست پدید
اگرچه ملک زمین را بدست اوست حساب.
و همچنین در این بیت محسن تأثیر:
هر نقد دل که می برد آن دست خوش نگار
آخر به ما حساب به انگشت می دهد.
(آنندراج ).
و این غیر از حساب عقود انامل است.
- حساب تفاضلی . رجوع به تفاضلی شود .
- حساب جمل . رجوع به جمل و حساب جمل شود.
- حساب رمل . رجوع به رمل شود.
- حساب کشیدن ؛ محاسبت.
- شماره حساب ؛ عددی که نشان دهنده ٔ ردیف حساب جاری در بانک باشد.
|| معامله.
- در حساب بودن از کسی ؛ ترسیدن از او. اندیشه داشتن و احتیاط کردن. مثلاً شخصی که برای همه کس میدود و همه را زیرچاق یعنی محکوم خود میکند و چون بشخص دیگر که لفظ مقابل اوست میرسد اندک احتیاطی بکار میبرد، گویند از او در حساب است و نیز گویند ازو حساب میبرد :
با صبح روگشاده تر از آفتاب باش
از هر که دم شمرده زند در حساب باش.
صائب.
برون ده از آن تار پرپیچ و تاب
که زنار باشد ازو در حساب.
باقر کاشی (خطاب به مغنی از آنندراج ).
- حساب پاک بودن ؛ روشن بودن حساب. کنایه از بی آلایشی و روشن بودن معامله است : کسی را که حساب پاک است از محاسبت چه باک.
- حساب پاک شدن ؛ پاک گردیدن حساب و معامله.
- حساب پاک کردن ؛ تسویه حساب و کنایه از تسویه ٔ معامله است. (آنندراج ):
بآسان در قیامت پاک نتوان کرد خون من
همین جا پاک کن ای سنگ دل از خود حسابم را.
صائب (از آنندراج ).
عشق آمد و شدم ز ثواب و عقاب پاک
دل از دو کون شستم و کردم حساب پاک.
ملاقاسم مشهدی (از آنندراج ).
- حساب پاک گردیدن ؛ کنایه از روشن شدن معامله است :
مرا پیمانه پر میگردد از یک قطره چون گوهر
اگر ساقی دهد جامی حسابم پاک میگردد.
سالک یزدی (از آنندراج ).
- سر بسر شدن حساب ؛پاک گردیدن حساب. (بهار عجم ). پایاپای شدن معامله. تهاتر.
سری که میطلبیدی به خنجرت دادیم
حساب ما و تو گردید سربسر امروز.
اشرف مازندرانی (از ارمغان آصفی ).
- سر توی حساب بودن ؛ کنایه از اطلاع داشتن و شریک بودن در یک ماجرا و واردبودن در آن.
- سر حساب رسیدن ؛ به موقع رسیدن ذی حق برای احقاق حق خویش.
- علم حساب ؛ ارثماطیقی. دانش شمار :
ور ترا از من برین دعوی گوا باید گواست
مر مرا هم شعر و هم علم حساب و هم ادب.
ناصرخسرو.
|| محاسبه. رسیدگی و بررسی.
- دیوان حساب ؛ دفتر حساب :
آنروز که روز حشر باشد
دیوان حساب و عرض منشور.
سعدی (طیبات ).
رجوع به دیوان شود.
- حق و حساب ؛ نَصَفَت. انصاف : اگر احدی از قانون حق و حساب و امور مستمره... تخلف و تجاوز نماید.... (تذکرةالملوک ص 6).
- || این ترکیب در تداول عوام امروزه به معنی رشوت بکار رود.
- حق و حساب دانی ؛ نَصَفَت داشتن. متصف بودن به صفت انصاف.
|| حق. درست. صحیح.
- حرف حساب ؛ حرف حسابی.
- حرف حسابی ؛ حرف حساب. حرف حق. سخن بحساب. سخن درست. ادعای صحیح.
- روز حساب ؛ روز شمار. یوم الحساب. روز قیامت :
اگر بگروی تو به روز حساب
مفرمای درویش را شایگان.
شهید.
به چنین بارخدایان و به چونین خلفان
نام او زنده بود دایم تا روز حساب.
فرخی.
دانم که نیست جز که بسوی تو ای خدا
روز حساب و حشر مفر و وزرمرا.
ناصرخسرو.
با تن خود حساب خویش بکن
گر مقری به روز حشر و حساب.
ناصرخسرو.
به بهترین خلف و اربعین صباح پدر
به صبح محشر و خمسین الف روز حساب.
خاقانی.
- یوم الحساب ؛ روز حساب. روز شمار. روزجزاء. روز قیامت. قیامت. روز داوری. یوم الدین.
|| جا. مقابل. عوض.
- از حساب ؛ بحساب.بعوض. از عوض. در عوض.
- || بدرستی. حسابی :
مردمان چون کودکان بیهشند
وین دبیرستان علمست از حساب.
ناصرخسرو.
- بحساب ؛ بجای. در عوض : و قد یحرق آجر و یباع بحساب الدیفروغس. (ابن البیطار).
|| گمان. تصور.
- بحساب ؛ بگمان. بتصور: بحساب شما؛ بگمان شما.
- بحساب آمدن ؛ بچیزی شمرده شدن. مقابل بحساب نیامدن :
دریغ نیست مرا هرچه هست در نظرت
دلی چه باشد و جانی چه در حساب آید.
سعدی.
به روز حشر ترا دادخواه چندان است
که خون من ز کجا در حساب می آمد.
(از آنندراج ).
- بحساب نیامدن ؛ بچیزی شمرده نشدن :
شایدکه در حساب نیاید گناه ما
آنجا که فضل و رحمت بی منتهای تست.
سعدی (غزلیات ).
فردا که حساب جمله عالم طلبند
آن ذره که در حساب ناید مائیم.
افضل کاشی (از ارمغان آصفی ).
- بحساب آوردن ؛ چیزی شمردن. فرض کردن. انگاشتن. پنداشتن :
کجا در حساب آورد چون تو دوست
که روی ملوک و سلاطین در اوست.
سعدی (بوستان ).
به آن زهره دستت زدم در رکاب
که خود را نیاوردم اندر حساب.
سعدی (بوستان ).
|| شمار. حد و نهایت.
- از حساب گذشتن ؛ بسیار شدن. بی نهایت شدن :
یکی توئی که به فضل از حساب بگذشتی
یکی بود که رساند حساب را به هزار.
ادیب صابر.
- بی حساب ؛ بی حد. بی نهایت. عددی زیاد. عظیم. بسیار :
خاطر خاقانی است مدحگر مصطفی
زان ز حقش بی حساب هست عطا در حساب.
خاقانی.
سوار هنرمند چابک رکاب
که بر آتش انگشت زد بی حساب.
نظامی.
روا بود که چنین بی حساب دل ببری
مکن که مظلمه ٔ خلق را جزائی هست.
سعدی.
نالیدن بی حساب سعدی
گویند خلاف رای داناست.
سعدی.
- بی حسابی ؛ ظلم. ضد نصفت. بی عدالتی. ناعدالتی.
- بدحساب ؛ بدمعامله.
- تصفیه حساب کردن ؛ حساب را روشن کردن. تهاتر و پایاپای کردن معامله.
- خودحساب ؛ کسی که قدر خویش بداند و پای از گلیم خویش بیرون ننهد. خوش حساب.
- خوش حساب ؛ خودحساب ، خوش معامله. مقابل بدحساب.
- ذیحساب ؛ در تداول امروز بر حسابدار وزارت دارائی که در وزارت خانه های دیگر انجام وظیفه میکند، اطلاق شود. رجوع به ذی حساب شود.

حساب. [ ح ُس ْ سا ] (ع ص ، اِ) ج ِ حاسب : بر دست او حملی روان کرد که اقلام کتاب و افهام حساب از حد و حصر آن قاصر آید. (ترجمه ٔ تاریخ یمینی ). در اعداد کتاب و حساب منتظم بودند. (ترجمه ٔ تاریخ یمینی ). پشته ها را چون قلم حساب بند از بند فرو پاشید. (ترجمه ٔ تاریخ یمینی چ 1272 هَ. ق. ص 452).

حساب. [ ح ِ ] (اِخ ) چشمه ٔ... رجوع به چشمه ٔ حساب شود.

حساب. [ ح َس ْ سا ] (ع ص ، اِ)شمارگر. (مهذب الاسماء). محاسب. شمارگر. (سمعانی ).

حساب.[ ح َس ْ سا ] (اِخ ) سمعانی گوید: این نسبت خاص است به محمدبن ابراهیم بن الحساب البخاری الفرائضی. و او را از آن روی حساب مینامیدند که عارف به حساب و مقدرات بود. او از موسی بن افلح و صالح بن محمد و حامدبن سهل و جز آنان روایت کند و وفات او به ذی القعده ٔ سال 339 هَ. ق. بود. و سپس گوید: قال ابن ماکولا کذالک اخمرت به عن محمدبن احمدبن سلیمان البخاری الحافظ فی تاریخ بخارا و کذالک وجدته مضبوطاً بخطه. (سمعانی ).

معنی حساب به فارسی

حساب
شمردن، شماره کردن، شماره، اندوه
( اسم ) ۱-( مصدر ) شمردن شماره کردن ۲ - ( اسم ) شمارش شمارگیری۳ ٠ - ( اسم ) شماره اندازه شمار ۴ ٠ - هر مکلفی در روز قیامت حاصل اعمال و افعال خود را خواهد دید و خدای متعال را قدرت و توانایی است که در یک لحظه هم. اعمال بندگان را برای آنها آشکار نماید تا هرکس نتیج. اعمال خود را برای العین مشاهده کند ٠ یا علم حساب٠ علمی است که از اصول خواص اعداد بحث میکند ارثماطیقی ٠ یا اعمال حساب ٠ اعمالی که بتوان بحسب مقصود و مقام در اعداد مجری داشت از قبیل آنکه از روی مقادیر معلوم مقادیر مجهول را بدست آورد فن محاسبه ٠ یا حساب کسی پاک بودن ٠ درست عمل بودن وی ٠ یا حسابش پاک است ٠ کارش بسیار خراب است ٠
سمعانی گوید این نسبت خاص است که بمحمد بن ابراهیم ابن الحساب البخاری الفرائضی و او را از آن روی حساب مینامند که عارف بحساب و مقدرات بود
[account] [رایانه و فنّاوری اطلاعات، مهندسی مخابرات] امکانی در شبکه های داخلی یا سامانه های عامل چندکاربری که به دلایل حفاظتی و مدیریتی، برحسب توافق، به هر کاربر تخصیص می دهند
حساب ابجد حساب مخصوصی است و آن عبارتست از اینکه از حروف ابجد
بخود مغرور بودن
[tourism satellite account] [گردشگری و جهانگردی] نظامی محاسباتی در سطح ملی یا محلی که تمام پیامدهای مستقیم گردشگری بر اقتصاد را نشان می دهد
[integral calculus] [ریاضی] قسمتی از حسابان که به موضوع انتگرال و مباحث وابسته به آن می پردازد
حساب جاری مخصوص شخصی در بانک قرار دادن
مجموع عدد مضروب و مضروب فیه است
رای زدن و صواب اندیشیدن
حساب گرفتن عبرت گرفتن
هراس داشتن از
پریشان کردن
دور کردن حساب
قطع کردن حساب جاری بستن حساب جاری یا حساب پس انداز در بانک
[ گویش مازنی ] /hesaab baverden/ حساب از کسی بردن – ترسیدن
پاک گردیدن حساب
روشن شدن حساب
حسابی مخصوص که در بانکها برای تشویق مردم بصرفه جویی و پس انداز کردن
روشن کردن حسابدار وضع معاملات را برای مسئول خود
وادار کردن مسئول یک بنگاه حسابدار را به روشن کردن حساب
کسی که برای دیگران حساب سازی کند جعل کننده صورت حساب

معنی حساب در فرهنگ معین

حساب
(حِ) [ ع . ] ۱ - (مص م .) شماره کردن . ۲ - (اِمص .) شماره ، اندازه . ۳ - (اِ.) دانش ریاضی . ۴ - تخمین ، برآورد. ۵ - بدهی ، قرض . ،~ ِ کار خود را کردن متوجه خطر یا دشواری کار شدن . ،~ ِ کار دست کسی بودن هوشیار بودن .
( ~. بُ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) (عا.) ترسیدن ، ترس داشتن .
( ~. بَ. گِ رِ تَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) قیاس کردن .
( ~. رَ) [ ع - فا. ] (ص فا.) کسی که کارش رسیدگی به حساب های یک مؤسسه یا دفترهای حسابداری آن است .
( ~.) [ ع - فا. ] (اِمص .) تنظیم کردن صورت حساب های غیرواقعی .
( ~. حِ) (اِمر.) ۱ - بدهکاری یا بستانکاری اندک . ۲ - (کن .) کینه یا دشمنی شخصی .
(حِ) [ فا - ع . ] (ص مر.) بی اندازه .
( قُِ حِ) [ ع . ] (اِمر.) باج ، رشوه .
( ~. حِ) [ فا - ع . ] (ص مر.) کسی که وام و بدهی خود را در سر وعده پرداخت کند.
(حِ) [ ع . ] (اِمر.)۱ - صاحب حساب . ۲ - نمایندة وزارت دارایی در یک مؤسسة دولتی .
(حَ فِ حِ)(ص مر.)سخن معقول و منطقی ، سخن صریح و بدو ن مجامله .
( ~ . حِ) [ ازع . ] (اِمر.) نوشته ای که در آن بهای کالا یا خدمات خریداری شده ثبت شده است .

معنی حساب در فرهنگ فارسی عمید

حساب
۱. شمردن، شماره کردن.
۲. (اسم) شماره، اندازه.
۳. (اسم) (ریاضی) علمی که دربارۀ اعداد، ارقام، و قواعد حسابداری بحث می کند.
* حساب جُمَّل (ابجد): حساب حروف هجا که مجموع آن ها در هشت کلمۀ مصنوعی ابجد گنجانده شده و برای ساختن ماده تاریخ در شعر به کار می رود. ابجد
کسی که حساب میداند، کسی که قواعد علم حساب را می داند.
۱. قرض یا طلب جزئی.
۲. [عامیانه، مجاز] کینه.
۱. بی شمار، بی اندازه.
۲. نادرست.
حساب قرض و طلب خود را با دیگری روشن ساختن و پاک کردن، پرداختن یا گرفتن بدهی، تصفیه حساب.
ویژگی کسی که بدهی خود را سر موقع و بی تٲخیر می پردازد.
برگه ای حاوی مشخصات و قیمت کالای خریداری شده یا خدمات انجام شده، فاکتور.

حساب در دانشنامه اسلامی

حساب
معنی حِسَابِ: حساب - حساب رسي
معنی أَحَسِبَ: آيا حساب کرده
معنی حِسَابُهُ: حساب او
معنی حِسَابِهِم: حساب آنها
معنی أَحْصَاهُ: آن(مذکر) را به حساب آورد
معنی أَحْصَاهَا: آن(مونث) را به حساب آورد
معنی أَحْصَاهُمْ: آنها(مذکر) را به حساب آورد
معنی أَيَحْسَبُ: آيا حساب کرده(گمان کرده)
معنی أَيَحْسَبُونَ: آيا حساب کردند(گمان کردند)
معنی حِسَابِکَ: حساب تو
معنی يُحَاسَبُ: از او حساب کشيده مي شود
معنی ﭐمْنُنْ: بي حساب ببخش - بسيار ببخش
ریشه کلمه:
حسب‌ (۱۰۹ بار)
اصحاب یمین در حالی که نامه عمل را با دست راست دریافت کرده اند، به آسانی حساب رسی می شوند. سپس خوشحال و مسرور به سوی اهل خود باز می گردند. آنها به حساب رسی در قیامت یقین دارند.
← حساب رسی آسان به اعمال یمینیان
 ۱. ↑ انشقاق/سوره۸۴، آیه۷.    
مرکز فرهنگ و معارف قرآن، فرهنگ قرآن، ج۳، ص۴۶۷، برگرفته از مقاله «حساب رسی اصحاب یمین».    
...

حساب در دانشنامه ویکی پدیا

حساب
حساب قدیمی ترین شاخه ریاضیات است. احتمالاً پیدایش این فن ناشی از نیاز انسان به شمارش اشیا و دارائی ها بوده است.
پایه ای ترین عملیات حساب جمع و تفریق و ضرب و تقسیم است.
آموزش حساب از گذشته های دور جزو برنامه آموزشی کودکان دبستانی بوده است.
ریاضی دانان معمولاً حساب را با نظریه اعداد مترادف می دانند.
حساب می تواند به چیزهای زیر اشاره کند:
حساب اطلاعات واحد یک ردیف بودجه برای آژانس های اطلاعاتی و امنیتی بریتانیا است که شامل ستاد ارتباطات دولت بریتانیا (GCHQ)، سازمان اطلاعات مخفی بریتانیا (ام آی۶) و سازمان اطلاعات داخلی بریتانیا (ام آی۵) می شود.
در سال ۲۰۱۶ رئیس حسابرسی ردیف بودجه حساب اطلاعات واحد «مارک لیال گرانت» بوده است.
مقدار این ردیف بودجه در سال مالی ۲۰۱۴-۲۰۱۵ برابر ۲/۶ میلیارد پوند استرلینگ بوده است.
حساب بانکی نشان دهنده ثبت وقایع حساب مالی بین مشتری بانک و موسسهٔ مالی (بانکی) است.
حساب بانکی از نظر بانکداری ممکن است یکی از انواع زیر باشد:
حساب قرض الحسنه (current account):
در بانکداری بین المللی حسابهایی وجود دارند که به منظور عملیات روزمره دریافت و پرداخت استفاده می شوند. به اینگونه حسابها هیچگونه سودی از طرف بانک پرداخت نمی شود ولی خدمات گسترده ای از قبیل کارت و چک روی آن تعریف می گردد. به این حسابها حسابهای جاری گفته می شود. حتی در برخی بانکهای خارجی از اینگونه حسابها کارمزد هم دریافت می گردد.
در ایران با توجه به شرایط و بومی سازی بانکداری بین الملل و تطبیق صنعت با فقه اسلامی و شیعی حساب قرض الحسنه تعریف شده که بعنوان قرض صاحب حساب به بانک است که هر زمان صاحب حساب اراده کند می تواند دریافت نماید.
حساب پس انداز (deposit account):
حسابهایی که طی قرارداد آن صاحب حساب پول خود را در یک محدوده زمانی در اختیار بانک قرار می دهد که بانک با آن کار کند.
در بانکداری بین الملل بانک مبالغ را جمع آوری کرده و با پول کار می کند و بعنوان سبدگردان مسئولیت تولید سود را بر عهده می گیرد و به صاحب حساب هم سود می دهد.
در بانکداری ایران بانک از طرف صاحب حساب وکیل در سرمایه گذاری می شود و از سود حاصل حق الوکاله خود را برداشت می کند و بقیه را به صاحب حساب می پردازد.
گواهی سپرده (saving account):
حسابهایی که با زمان بلندتری نسبت به پس انداز و با تعهد زمانی مشخص و ثابت سپرده گذار پول خود را به بانک می سپرد و بانک سرمایه گذاری و سود خود را برداشته و سود صاحب حساب را نیز پرداخت می نماید.
حساب برداری (به انگلیسی: Vector Calculus)، شاخه ای از ریاضیات است که با مشتق و انتگرال میدان های برداری به ویژه در فضای اقلیدسی سه بعدی ( R 3 {\displaystyle \mathbf {R} ^{3}} ) سر و کار دارد.
حساب برداری، گاهی به عنوان مترادف موضوع وسیع تر حساب چندمتغیره به کار می رود که علاوه بر حساب برداری، شامل مشتق پاره ای و انتگرال چندگانه هم می شود. حساب برداری، نقش مهمی در هندسه دیفرانسیل و معادلات دیفرانسیل با مشتقات پاره ای ایفا می کند و به طور گسترده ای در فیزیک و مهندسی، به ویژه در توصیف میدان های الکترومغناطیسی، میدان های گرانشی و دینامیک شاره ها به کار می رود.
حساب برداری، در اواخر قرن ۱۹ میلادی، توسط ویلارد گیبز و الیور هویساید و با تحلیل چهارگان ها شکل گرفت. بیشتر نمادها و واژگان فنی حساب برداری، توسط گیبز و ادوین ویلسون ابداع شده و در کتاب آنها با نام Vector Analysis که در سال ۱۹۰۱ منتشر شد، مورد استفاده قرار گرفتند.
حساب پس انداز (انگلیسی: Savings account) حساب هایی که با زمان بلندتری نسبت به پس انداز و با تعهد زمانی مشخص و ثابت، سپرده گذار پول خود را به بانک یا مؤسسه مالی می سپرد، سپس بانک، سرمایه گذاری و سود خود را برداشته و بهره صاحب حساب را نیز پرداخت می نماید.
به گونه ای از حساب قرض الحسنه یا حتی سپرده بانکی گفته می شود که صاحب آن می تواند با استفاده از چک و بوسیله خودش یا اشخاص ثالث از آن برداشت نماید.
حروف جُمَل یا حساب جمل یا حساب ابجد به معنی ارزش عددی حروف الفبا و واژگان است.
گویند میرزا مهدی خان منشی، سَجعی مُطَنطَن برای مُهر نادرشاه ساخته و از نظر گذرانید. شاه برآشفت و نوشته را به دور افکند و با اینکه عامی بود و نوشتن و خواندن نمی دانست، گفت:
حساب ابجد یا حساب جمّل به چندین نوع تقسیم شده است که هر یک موارد خاصی برای استفاده و اعمال دارند. ابجد کبیر، ابجد اکبر، ابجد کبائر، ابجد اکبر کبائر و همچنین ابجد وسیط، ابجد صغیر، ابجد اصغر، ابجد صغایر و ابجد اصغر صغایر از انواع ابجد بشمار می روند.
یونانی ها به این نوع محاسبه ایزوپسفی گفته اند و یهودیان آن را به نام «گماتریا» می شناسند. یهودیان با این روش واژگان را با معیار و بینش مذهبی تفسیر نموده و آینده را با همین فرضیه پیش بینی کرده اند. این روش غالباً در احادیث و روایات توراتی (تلمود)، به کار برده شده.
حروف جُمَل دارای هشت صورت (ترکیب) است که ابجد، نام نخستین صورت از صور هشت گانه آن می باشد: ابجد- هَّوَز- حُطّی- کَلمَن- سَعفَص- قرشـَت- ثخَذ- ضَظَغ؛ و در حساب جُمَل، الف تا ط به ترتیب، نماینده یک تا نُه و ی تا ص به ترتیب، نماینده دَه تا نود و ق تا غ به ترتیب، نماینده صد تا هزار است. باشد.
حساب چندمتغیره تعمیمی از حساب دیفرانسیل و انتگرال یک متغیره به حساب بیش از یک متغیر (مشتق گیری و انتگرال گیری از توابع شامل چند متغیر) است.
حساب دریافتنی نماینده مطالبات واحد تجاری از بدهکاران است که در نتیجه فروش مواد یا ارایه خدمات به طور نسیه ایجاد شده است و رسمیتش از سند دریافتنی کمتر است.
در ریاضیات، حساب دیفرانسیل یکی از زیرمجموعه های حسابان است که به مطالعهٔ نرخ تغییرات کمیت ها می پردازد. این حساب یکی از دو بخش سنتی حسابان است که بخش دیگر آن، حساب انتگرال است.
هدف اصلی مطالعهٔ حساب دیفرانسیل، محاسبهٔ مشتق یک تابع و کاربردهای آن است. مشتق تابع در یک نقطهٔ دلخواه، نرخ تغییرات تابع در نزدیکی آن نقطه را توصیف می کند. فرایند یافتن مشتق، مشتق گیری نامیده می شود. از نظر هندسی، مشتق در یک نقطه شیب خط مماس روی نمودار تابع در همان نقطه است؛ به شرطی که مشتق در آن نقطه موجود باشد. مشتق تابع حقیقی یک متغیره در هر نقطه، بهترین تقریب خطی برای تابع در آن نقطه است.
حساب دیفرانسیل و حساب انتگرال با قضیهٔ اساسی حسابان به یکدیگر مرتبط می شوند. این قضیه بیان می کند که مشتق گیری معکوس انتگرال گیری است.
مشتق گیری تقریباً در همهٔ علوم کمّی کاربرد دارد. برای نمونه، در فیزیک، مشتق جابجایی یک جسم متحرک برحسب زمان نشان دهندهٔ سرعت آن جسم و مشتق سرعت برحسب زمان بیانگر شتاب است. مشتق تکانهٔ یک جسم معادل با نیروی وارد بر آن جسم است و بازنویسی این مشتق گیری معادلهٔ معروف F = ma را که متناظر با قانون دوم حرکت نیوتن است، به دست می دهد. نرخ واکنش یک واکنش شیمیایی، یک مشتق است. مشتقات در تحقیق در عملیات، پربازده ترین روش های حمل مواد و طراح کارخانه ها را تعیین می کنند.
مشتقات برای یافتن بیشینه و کمینهٔ یک تابع نیز به کار می روند. معادلات دربرگیرندهٔ مشتقات، معادلات دیفرانسیل نامیده می شوند و در توصیف پدیده های طبیعی دارای اهمیت هستند. از مشتقات و تعمیم آن ها در بسیاری از شاخه های ریاضیات، مانند آنالیز مختلط، آنالیز تابعی، هندسهٔ دیفرانسیل، نظریهٔ اندازه و جبر مجرد بهره برده می شود.
حسابان یا حساب دیفرانسیل و انتگرال یکی از شاخه های اصلی ریاضیات است. این رشته از تحول جبر و هندسه ناشی شده است. حسابان خود دو شاخه اصلی دارد: حساب فاضله (یا حساب دیفرانسیل) و حساب جامعه (یا حساب انتگرال) گوتفرید لایبنیتس و ایزاک نیوتون به طور همزمان و مستقل این حساب را کشف و طراحی کردند اما علائمی که امروزه در این حساب استفاده می شود از ابداعات لایبنیتس است.
حساب سازی، (به انگلیسی: False Accounting) گونه ای کلاهبرداری و عمل ناشی از نادرستی و فریب که به منظور سوء استفاده خود و یا دیگری و یا به منظور ضرر رساندن به شخصی انجام گیرد و در نتیجه: حسابی، ثبتی و یا سندی که به منظور حسابداری تهیه شده نابود، مخدوش، نهفته یا دستکاری شود و یا در تهیه اطلاعات مورد نیاز، کسی از حسابی، ثبتی یا سندی استفاده کند، که بداند در موردی گمراه کننده، تقلبی و فریبنده است.
حساب سپرده (انگلیسی: Deposit account) نوعی حساب جاری، پس انداز یا هر نوع دیگر از حساب بانکی است، که با گشایش آن، مشتری مبلغی پول را نزد بانک سپرده می گذارد و بابت آن بهره دریافت می کند. در برخی از کشورها حساب سپرده فقط با یادداشت ۷ یا ۱۴ روزه قابل بازپرداخت به مشتری است. یعنی مشتری در صورت نیاز به پول خود باید ۷ یا ۱۴ روز قبل کتباً به بانک اطلاع دهد. در ایران حساب های سپرده بدون ارائهٔ یادداشت قابل بازپرداخت به مشتری است؛ ولی چنانچه این عمل قبل از سررسید مدت سپرده درخواست شود، نرخ بهره یا سود آن کمتر خواهد بود.
در اقتصاد کلان و امور مالی بین المللی حساب دارائی و یا حساب سرمایه و یا حساب مالی یکی از اجزای اصلی تراز پرداخت ها است.در حالی که حساب جاری بیانگر درآمد خالص یک ملت است، حساب دارایی بیانگر میزان مالکیت آن ملت به سرمایه موجود است.
هر مازاد در حساب دارایی به معنای جریان داشتن سرمایه به درون کشور است اما برخلاف مازاد در حساب جاری، این مازاد می تواند به معنای قرض گرفتن دولت از موسسات و کشورهای دیگر و یا فروختن دارایی ها بجای درآمد باشد.
هرگونه کسری در حساب دارایی می تواند به علت در جریان بودن سرمایه بسوی خارج از کشور باشد اما همچنین می تواند به معنای افزایش ادعای یک ملت روی دارایی های خارجی باشد.
حساب دارایی می تواند بصورت زیر محاسبه شود: حساب دارایی = تغییرات در مالکیت خارجیان بر دارایی های داخلی - تغییرات در مالکیت مردم کشور بر دارایی های خارجی
این فرمول می تواند بصورت زیر نیز نوشته شود: حساب دارایی = سرمایه گذاری مستقیم خارجی + سرمایه گذاری سبد سرمایه گذاری (Portfolio Investment) + دیگر سرمایه گذاری ها + اندوخته سرمایه گذاری
«حساب شیطان» (انگلیسی: The Devil's Arithmetic) یک فیلم تلویزیونی آمریکایی است که در سال ۱۹۹۹ منتشر شد. از بازیگران آن می توان به کیرستن دانست، بریتانی مورفی، پل فریمن، میمی راجرز، و لوئیز فلچر اشاره کرد.
حساب گزاره ها یا حساب گزاره ای (Propositional calculus) سامانه ای است صوری (formal) که به نمایش مواد و اصول منطق گزاره ای می پردازد. گزاره ها و ترکیب آن با ادوات منطقی شکل می گیرد. گزاره های مورد توجه منطق گزاره ها فقط گزاره های خبری ست. در منطق کلاسیک یا منطق دو ارزشی، گزاره ها دارای ارزش درست یا غلط هستند.
تذکر: بعضی منطق دان ها منطق گزاره ها را منطق جمله ها خواندند، ولی، به نظر می رسد با توجه به تفاوت زبانی گزاره و جمله و اینکه گزاره، فقط به جمله خبری گفته می شود، عبارت منطق گزاره ها صحیح تر است.
حساب لامبدا (که با نشان داده می شود) یک سیستم رسمی در منطق ریاضی برای بیانمحاسبات است؛ که این محاسبات بر اساس توابع انتزاعی و برنامه هایی است که از متغیرهای جایگزینی و الزام آور استفاده می کند
این یک مدل جهانی محاسبات است که می تواند ماشین تورینگ را شبیه سازی کند و هم چنین اواین مرتیه توسط ریاضی دان Anoloz Church معرفی شد طوری که قسمتی از تحقیقات خود را صرف شالوده و پایه ریاضی کرد.
حساب لامبدا شامل تولید عناصر لامبدا و انجام کاهش عملگر روی آن است. به بیان ساده تربرای حساب لامبدا عناصر به مانند جدول زیر ساخته می شوند
A متغیر کاراکتر و یا نماینده چندین رشته و پارلمتر و ریاضیات/ارزش منطقی
مفهومی تعریف تابع(m یک عنصر لامبدا است) متغیر x برای بیان محد. دینت لامبدا است(λx.m)
(m.n) برنامه حرکت تابع به سمت آرگومان.m و nعناصر لامبدا هستند
تولید کردن به مانند (λx. λy(λz(λz.zx)(λy.zy))(xy). پرانتز می تواند برداشته شو. د اکگر بیان یکپارچه باشد. برای بعضی از برنامه ها عناصر شامل عبارات منطقی زیاضی و عملگرها می باشد.
حساب لامبدا یک تورینگ کامل است. یک مدل جهانی از محاسبات که می تواند ماشین تورینگ را شبیه سازی کند. تلفظ یونانی لامبدا. در عبارات لامبدا و عناصر لامبدا استفاده می شود برای مشخص کردن متغیرهای الزام آور درون تابع.
حساب لامبدا می تواند نوشته شود و یا نوشته نشود. در حساب لامبدا نوشته شده توابع می توانند درخواست دهند اما اگر توانایی پذیرفتن ورودی نوع داده را داشته باشند.
حساب لامبدا برنامه ای در ناحیه های مختلف دارد اعم از ریاضی فلسفه وزبان شناسی علوم کامپیوتر. حساب لامبدا نقش مهمی را در تیوری برنامه زبان ها بازی می کند. توابع برنامه زبان شامل حساب لامبدا است. حساب لامبدا اخیراً در راس تحقیقات نظریه دسته بندی قرار دارد.
حساب ماتریس ها (Matrix calculus) به هنگام کار با حساب چندمتغیره کاربرد می یابد.
منطق محمولات، که منطق متغیر ها نیز نامیده شده، بخشی از منطق صوری با منطق نمادین است که به صورت نظام مندی رابطه های منطقی بین جملات را نشان می دهد که به سبب صرف شیوه ای رعایت می شود که در آن محمولات یا عبارت های اسمی بر طیفی از موضوعات به وسیله ی متغیرهایی همچون هر،بعضی، بدون توجه به معنا یا محتوای مفهومی آن ها یا هر محمولی به صورت خاص توزیع شده است. حساب محمولات متمایز از حساب جمله هاست که با جملات یا گزاره های کامل تحلیل ناشده ای با حروف عطف "اگر،آن گاه" و "یا" سروکار دارد. منطق محمولات بر خلاف منطق جمله ها یا منطق گزاره ها، با گزاره های اتمی سروکار ندارد بلکه با اجزای داخلی گزاره های اتمی سروکار دارد.
حساب های ملی (انگلیسی: National accounts) یا سیستم حسابداری ملی، به پیاده سازی تکنیک های جامع و سازگار حسابداری اطلاق می شود، که در راستای اندازه گیری و محاسبه فعالیت های اقتصادی ملی کشورها مورد استفاده قرار می گیرد. در این روش بر حسابداری دوطرفه تأکید می شود.
بی حساب فیلمی سینمایی است به کارگردانی مصطفی احمدی و تهیه کنندگی سعید ملکان که در سال ۱۳۹۵ ساخته شده و پس از فیلم نزدیکتر دومین اثر این فیلمساز جوان و همکاری مجدد وی با صابر ابر می باشد که بر خلاف فیلم اول وی حال و هوایی کمدی دارد.
تسویه حساب نام فیلمی از تهمینه میلانی است که در سال ۱۳۸۶ ساخته شده است. این فیلم در ژانر درام فمینیسمی و به طرافداری از حقوق زنان ساخته شد.این فیلم به دلیل افراط در فمنیسم از فیلم های ضعیف ایرانی در این مورد به شمار می آید.
خانه اّقای عبد الله بی حساب در شهرستان فومن، شهرک ماسوله واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۸۰ با شمارهٔ ثبت ۵۳۶۲ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانهٔ اّقای عبدالله بی حساب در شهرستان فومن، شهرک ماسوله واقع شده است. این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۸۰ با شمارهٔ ثبت ۵۳۶۲ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه آقای رمضان بی حساب مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان فومن، شهرک ماسوله واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۸۰ با شمارهٔ ثبت ۵۳۴۴ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه عبدالله بی حساب مربوط به دوره معاصر است و در شهرستان فومن، شهرک تاریخی ماسوله واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۸۰ با شمارهٔ ثبت ۵۲۱۵ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه نازعلی بی حساب مربوط به دوره معاصر است و در شهرستان فومن، شهرستان تاریخی ماسوله واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۸۰ با شمارهٔ ثبت ۵۳۹۲ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
دو کلمه حرف حساب ستون طنزی در صفحه ۳ روزنامهٔ اطلاعات از کیومرث صابری فومنی بود. او اولین بار این ستون را در ۲۳ دی ماه ۱۳۶۳ نوشت و نام مستعار گل آقا را برای خود برگزید. این ستون که انتشارش تا ۱۳۶۹ ادامه داشت در زمان خود مهمترین مطالب طنز سیاسی در ایران بود.
تا سال ۱۳۶۷ که صادق خلخالی در نطقی در مجلس هویت او را افشا کرد، کسی از آن خبر نداشت.
صابری در مصاحبه ای خامنه ای، سیدمحمود دعایی و جلال رفیع را مشوق گل آقا شدنش اعلام کرد.
او بعداً چهار جلد از دو کلمه حرف حساب را به صورت کتاب منتشر کرد.
به نوشته روزنامه همشهری، «دو کلمه حرف حساب و طنز گل آقا آمیزه ای از انتقاد، تجاهل، انصاف، ادب، ایجاز، رندی، امیدبخشی، سازندگی و شادی آفرینی بود که با خلق شخصیت هایی همچون شاغلام، مش رجب، غضنفر، ممصادق و کمینه عیال ممصادق مشکلات و انتقادات مردم کشورش را به گوش مسؤولان می رساند.»
ذی حساب مأموری است که بموجب حکم وزارت امور اقتصادی و دارائی از بین مستخدمین رسمی واجد صلاحیت به منظور اعمال نظارت و تأمین هماهنگی لازم در اجرای مقررات مالی و محاسباتی در وزارتخانه ها و موسسات و شرکتهای دولتی و دستگاههای اجرایی محلی و موسسات و نهادهای عمومی غیر دولتی به این سمت منصوب می شود
روز حساب یا داوری نهایی (به انگلیسی: Last Judgment) که در عربی یوم الدین و یوم القیامه هم نامیده می شود باوری اساسی از ادیان ابراهیمی است که براساس آن خداوند در روز معینی به حساب تمامی مخلوقات رسیدگی می کند.
سرباز جهانی: روز حساب (به انگلیسی: Universal Soldier: Day of Reckoning) فیلمی به کارگردانی جان هیامز، نویسندگی جان هیامز، داگ ماگناسون و جان گرینلاگ و تهیه کنندگی موشه دیامانت و کریگ باومگارتن محصول سال ۲۰۱۲ میلادی است.
قضیه اساسی حساب، از قضایای مهم در نظریه اعداد است که نشان می دهد اعداد اول چگونه همانند بلوک های ساختمانی در ساختن سایر اعداد نقش دارند.
این قضیه به طور ساده بیان می کند هر عدد صحیح بجز یک و منفی یک به صورت حاصل ضربی از عوامل اول قابل نمایش هستند. همچنین این نمایش اعداد به صورت حاصل ضرب عوامل اول، صرف نظر از ترتیب عوامل یکتا است. به عنوان مثال عدد ۶۰ را می توان به صورت ۶۰ =۲ × ۲× ۳ × ۵ به حاصل ضرب عوامل اول نوشت.
اگر عدد n را به صورت n = p۱p۲p۳...pr به حاصل ضرب عوامل اول بنویسم این کار را اصطلاحاً تجزیه عدد n به عوامل اول می گوییم. پس قضیه اساسی حساب بیان می کند هر عدد صحیح بجز یک و منفی یک، قابل تجزیه به عوامل اولند و این تجزیه صرف تظر از ترتیب عوامل یکتا است.
ماشین حساب یا حسابگر یا رایِشگر وسیله ای برای انجام محاسبات عددی است. ماشین حساب های مختلف کاربردهای مختلفی دارند. ساده ترین آنها تنها محاسبات جمع، تفریق، ضرب و تقسیم را انجام می دهند. ماشین حساب های پیشرفته تر می توانند انواع توابع مهم ریاضی را پیاده سازی کنند. ماشین حساب های نوین در واقع تلفیقی از ماشین حساب و رایانه هستند و امکانات گسترده تر و سریع تری همچون رسم نمودار را در اختیار کاربران قرار می دهند.


چنانچه، معنی واژه بالا (برگرفته از دانشنامه ویکی پدیا)، نادرست یا مخالف قوانین جمهوری اسلامی ایران است، خواهشمند است گزارش دهید تا بررسی و حذف گردد => [گزارش]

حساب در جدول کلمات

حساب
شمردن , اندازه
حساب نجومی
زیج
حساب کردن
محاسبه, شماردن
این عنوان مربوط به کالاها یا خدماتی است که در حال حاضر جزو اقلام دارایی موسسه می باشد و در آینده ضمن جریان عملیات موسسه به حساب هزینه منظور خواهد شد
پیش پرداخت
به حساب آوردن
شمارش
به حساب اوردن
شمارش
به حساب رسنده
دیان
پایه گذار حساب آنالیز
فرما
پول موجود در حساب بانکی
سپرده
تسویه حساب بانکی
استهلاک

معنی حساب به انگلیسی

account (اسم)
پا ، حساب ، گزارش ، شرح ، صورت حساب ، خبر ، حکایت ، سبب ، بیان علت ، داستان
arithmetic (اسم)
حساب ، حسابی ، علم حساب ، حسابگر ، سیاق ، حساب دان
calculation (اسم)
حساب ، براورد ، محاسبه ، محاسبات
counting (اسم)
حساب
tally (اسم)
حساب ، نشان ، نظیر ، برچسب ، تطبیق کردن ، قرین ، شمارش ، علامت ، اتیکت ، چوب خط ، شمارشگر ، جای چوبخط
score (اسم)
حساب ، نشان ، مارک ، امتیاز ، نمره ، چوب خط ، نمره امتحان ، حساب امتیازات
tab (اسم)
حساب ، صورت حساب ، باریکه ، برگ ، هزینه ، شمارش ، جدول بندی
tale (اسم)
حساب ، شرح ، حکایت ، داستان ، جمع ، چغلی ، روایت ، افسانه ، قصه

معنی کلمه حساب به عربی

حساب
حساب , حکاية , هبة
نتيجة
قيد
حسابُ الإدّخارِ
احسب , حساب
حساب التفاضل والتکامل
حسابُ الإدّخارِ
صف
تفصيل
باحْتِراسٍ
مصفي
اِحْتَسَبَ
احسب , حساب
صفر
محسوب
ميزان
حساب
تصفية
مسوول
حاسوب

حساب را به اشتراک بگذارید

Telegram Facebook Google Plus Twitter LinkedIn

پیشنهاد کاربران درباره معنی حساب

امیرمهدی ٠٩:٥٥ - ١٣٩٦/٠٢/٢٩
این واژه عربی است و پارسی آن گَنیت می باشد که از سنسکریت: گَنیتَ گرفته شده است
|

مینا علمداری ٢١:٤٨ - ١٣٩٧/١٢/٠٨
پردازش
|

پیشنهاد شما درباره معنی حساب



نام نویسی   |   ورود

عبارات و کلمات کلیدی مرتبط

• حساب گوگل   • تغییر رمز حساب گوگل   • بازیابی حساب   • account recovery   • حساب من   • ورود به جیمیل جدید   • ورود به حساب گوگل   • account gmail   • معنی حساب   • مفهوم حساب   • تعریف حساب   • معرفی حساب   • حساب چیست   • حساب یعنی چی   • حساب یعنی چه  

توضیحات دیگر

معنی حساب
کلمه : حساب
اشتباه تایپی : pshf
آوا : hesAb
نقش : اسم
عکس حساب : در گوگل


آیا معنی حساب مناسب بود ؟     امتیاز مثبت به دیکشنری   امتیاز منفی به دیکشنری     ( امتیاز : 99% )