انتخاب دیکشنری مترجم لغت نامه
جستجو در دیکشنری
دیکشنری مترجم تغییر دیکشنری یا مترجم
برای انتخاب دیکشنری یا لغتنامه، اینجا را کلیک کنید.
انگلیسی به فارسی انگلیسی به انگلیسی کلمات اختصاری فارسی به انگلیسی فارسی به عربی عربی به فارسی جدول کلمات لغت نامه دهخدا فرهنگ فارسی فرهنگ فارسی معین فرهنگ فارسی عمید اسم پسرانه و دخترانه دانشنامه عمومی دانشنامه اسلامی کامپیوتر برق و الکترونیک عمران و معماری حقوق سینما صنعت علوم دامی حسابداری ریاضیات آمار خودرو صنایع غذایی نساجی پلیمر معدن شیمی نفت مهندسی گاز خاک شناسی زمین شناسی آب و خاک بهداشت دندانپزشکی روانپزشکی فوتبال کاراته یوگا کوه نوردی

95 1058 100 1

حوزه علمیه


برابر پارسی: هیربدستان، هیربَدستان

حوزه علمیه در دانشنامه اسلامی

حوزه علمیه
حوزه علمیه، عنوانی متأخر برای سازمان ها، نهادها و مراکز آموزش نظام مند علوم دینی در میان شیعه امامیه می باشد.
حوزه های علمیه در جامعه دینی ما از جای گاهی بس والا و مهم بر خوردار هستند. حوزه ها به مصداق آیه شریفه «الم تر کیف ضرب الله مثلا کلمه طیبه لشجره طیبه اصلها ثابت و فرعها فی السماء تؤتی الکها کل حین باذن و ربها...» چونان درختی ثابت و ریشه دار، در همیشه تاریخ گذشته، ملجأ جویندگان معارف الهی بوده و ثمراتی شیرین و گوارا عرضه داشته و در ساحت علم و تقوی آثاری پربها ارائه نموده اند.
معنای حوزه
حوزه در لغت عرب به معنای ناحیه، مجتمع و مکان ثقل آمده است و حوزة الاسلام به معنای حدود و ثغور و نواحی اسلامی است.کلمه حوزه یا حوزه های علمیه اصطلاحی است رائج در جهان به ویژه نزد شیعیان به معنای مرکز تحصیل علوم دینی و به اصطلاح دانشگاهی است برای آموزش و فراگیری علوم دینی و قدیمه، که با در اختیار داشتن گنجینه به یادگار مانده از خاندان نبوت و عترت، فرهنگ بی نظیری را در تمام زمینه های علمی، اجتماعی و بعضا سیاسی از خود به یادگار گذارده است.
تاریخچه
این نهاد مقدس نیز مانند همه نهادهای اجتماعی به تدریج و در طول سال های متمادی شکل گرفته است، که ریشه شکل گیری آن به صدر اسلام و آغاز پیامبر اکرم">بعثت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله باز می گردد.مطالعه سیر تحول و شکل گیری حوزه علمیه مستلزم نگاهی اجمالی به چهارده قرن تاریخ آموزش در اسلام است که باید در ضمن دو دوره جداگانه بررسی شود.
عصر حضور
...
حوزه علمیه
حوزه علمیه، نهاد مذهبی-آموزشی شیعیان برای آموزش و تربیت طلاب علوم دینی است. این مراکز از دوره بعد از امامان شیعه و در طول زمان ایجاد و گسترش یافته است. قم، بغداد، نجف، حله، اصفهان از مهم ترین حوزه های علمیه شیعیان بوده است. حوزه های علمیه زیر نظر مراجع تقلید اداره می شود. علوم حوزوی در راستای فهم و استنباط آموزه های دینی از قرآن و حدیث طراحی شده است. فقه و اصول اصلی ترین دروس حوزوی است. هزینه های حوزه های از طریق خمس و موقوفات تامین می شود. برخی از کسانی که در حوزه درس می خوانند لباس روحانیت به تن می کنند. کلاس های دروسی حوزه علمیه در مدارس، مساجد، مراقد مقدسه و در خانه های روحانیون تشکیل می شود. در سالهای بعد از انقلاب اسلامی ایران مدیریت حوزه های ایران متمرکز شد، حوزه های خواهران در سراسر کشور تاسیس شد، مراکز تخصصی حوزوی شکل گرفت.
حوزه علمیه نامی است که به مراکز آموزشی دینی در میان شیعیان اطلاق می شود این مراکز دارای کارکردهای آموزشی و تربیتی است که از قرون اول اسلامی ایجاد شده است. در مکان هایی مانند مدرسه و مسجد دروس مربوط به اسلام تدریس می شود، به کسانی که در این مراکز درس می خوانند طلبه می گویند و برخی از آنها بعد از طی مراحل تحصیلی لباس روحانیت بر تن می کنند. در این مراکز تربیت و اخلاق در کنار آموزش دنبال می شود و بخش مهمی از هویت طلبگی را تشکیل می دهد. فقه و اصول مهم ترین محور دروس حوزوی است. حوزه های علمیه زیر نظر مراجع تقلید اداره می شود. وجوهات شرعی و موقوفات از پشتوانه های مالی این مراکز است. برخی با استناد به آیه ۳۹ سوره احزاب، این آیه را مبنای تشکیل حوزه های علمیه می دانند: «الَّذِینَ یبَلِّغُونَ رِ سَالَاتِ اللَّهِ وَیخْشَوْنَهُ وَلَا یخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّهَ. ترجمه: کسانی که پیام های خدا را ابلاغ می کنند و از او می ترسند و از هیچ کس جز خدا بیم ندارند». برخی از علما تفقه در دین به معنای فهم عمیق دین را برگرفته از آیه نفر می دانند.
به کسانی که در حوزه تحصیل و تدریس می کنند القابی گفته می شود. شیخ، آخوند، ثقه الاسلام، حجت الاسلام، حجت الاسلام والمسلمین، آیت الله، آیت الله العظمی از جمله آنهاست.
حوزه علمیه
حوزه علمیه، عنوانی متأخر برای سازمان ها، نهادها و مراکز آموزش نظام مند علوم دینی در میان شیعه امامیه می باشد.
حوزه های علمیه در جامعه دینی ما از جایگاهی بس والا و مهم برخوردار هستند. حوزه ها به مصداق آیه شریفه «أَلَمْ تَرَ کَیْفَ ضَرَبَ اللّهُ مَثَلاً کَلِمَةً طَیِّبَةً کَشَجَرةٍ طَیِّبَةٍ أَصْلُهَا ثَابِتٌ وَفَرْعُهَا فِی السَّمَاء × تُؤْتِی أُکُلَهَا کُلَّ حِینٍ بِإِذْنِ رَبِّهَا...» چونان درختی ثابت و ریشه دار، در همیشه تاریخ گذشته، ملجأ جویندگان معارف الهی بوده و ثمراتی شیرین و گوارا عرضه داشته و در ساحت علم و تقوی آثاری پربها ارائه نموده اند.
حوزه در لغت عرب به معنای ناحیه، مجتمع و مکان ثقل آمده است و حوزه الاسلام به معنای حدود و ثغور و نواحی اسلامی است. کلمه حوزه یا حوزه های علمیه اصطلاحی است رائج در جهان به ویژه نزد شیعیان به معنای مرکز تحصیل علوم دینی و به اصطلاح دانشگاهی است برای آموزش و فراگیری علوم دینی و قدیمه که با در اختیار داشتن گنجینه به یادگار مانده از خاندان نبوت و عترت، فرهنگ بی نظیری را در تمام زمینه های علمی، اجتماعی و بعضا سیاسی از خود به یادگار گذارده است.
این نهاد مقدس نیز مانند همه نهادهای اجتماعی به تدریج و در طول سال های متمادی شکل گرفته است که ریشه شکل گیری آن به صدر اسلام و آغاز بعثت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله باز می گردد.
مطالعه سیر تحول و شکل گیری حوزه علمیه مستلزم نگاهی اجمالی به چهارده قرن تاریخ آموزش در اسلام است که باید در ضمن دو دوره جداگانه بررسی شود.
عصر حضور حدود سه قرن طول کشید که هم زمان با طلوع اسلام شروع و تا زمان غیبت حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف ادامه یافت. عنصر مشترک در طول این مدت وجود معصوم به عنوان عامل محوری در آموزش معارف دین می باشد.
با آغاز رسالت حضرت محمد صلی الله علیه و آله در مکه، اولین حلقه های رسمی آموزش اسلام تشکیل گردید. یکی از اولین مکان های تجمع و آموزش در آغاز بعثت خانه «ارقم بن ابی ارقم» در دامنه کوه صفا بود که در این محل چهل نفر از جمله حضرت حمزه و ابوذر غفاری به اسلام گرویدند. بعد از هجرت مسلمین به مدینه و نزول آیه نفر تلاش بیشتری برای آموزش و فراگیری احکام و معارف اسلامی صورت پذیرفت و مسجد به عنوان کانون برگزاری جلسات آموزش دین معرفی شد که تا قرن ها بعد نیز این محوریت حفظ گردید.
با رحلت رسول مکرم اسلام این رسالت عظیم توسط حضرت علی و امامان بعد از ایشان به بهترین وجه ممکن عملی شد و تشنگان معارف اصیل اسلام با حضور یافتن در محضر این بزرگان و شاگردان آن ها، کام تشنه خود را سیراب می کردند.
نوشتن درس اساتید (تقریر) از امتیازهای حوزه های علمیه است که از زمان پیشوایان معصوم (علیهم السّلام) مرسوم بود. و این کار با کوشش مرحوم آیت الله بروجردی در قم، به صورت عادت عمومی طلاب درآمد. از موارد تقریر می توان به نوشتن در جلسه ی درس به صورت کامل، نوشتن رؤوس و کلیات مطالب استاد و نوشتن مشروح درس استاد بعد از اتمام کلاس اشاره کرد.
نوشتن درس اساتید (تقریر) از امتیازهای حوزه های علمیه است که از زمان های دور شروع شده و هنوز هم ادامه دارد. نوشتن درس استاد از زمان پیشوایان معصوم (علیهم السّلام) رواج داشته و افزون بر نوشتن احادیث و سخنان ائمه بعدها شاگردان اصحاب نیز گفته های اصحاب را می نوشتند. در دوران برقراری و فعالیت حوزه بغداد هم امالی و نوشتن رواج بیشتری پیدا کرد.از جمله کسانی که اقدام به این کار نمود، مؤلف مفتاح الکرامه بود که درس استادش مرحوم بحرالعلوم را تقریر نمود.
مجله ی حوزه، ش۵۱، ص۹۱.
این کار به چند صورت انجام می گیرد:۱: نوشتن در جلسه ی درس به صورت کامل؛ این شیوه معمولی ترین روش است که معمولاً به همان صورت، بایگانی می شود و گاهی حواشی مختصری بر آن اضافه می شود.در این نوشته ها معمولاً ساختار جملات گفتاری ـ نه نوشتاری ـ است و به خاطر تندنویسی، متن مرتب نیست و در نتیجه ارزش علمی چندانی ندارد و در حکم نوار ضبط صوت است. به همین دلیل برخی مراجع این روش را مفید نمی دانند.
مجله ی نور علم، شماره ی۸، دوره ی۳، ص۲۳، سخنان آیت الله فاضل لنکرانی.
مباحثه یکی از امتیازهای بزرگ حوزه های علمیه است که بسیاری از مراکز علمی دنیا از آن بی بهره اند و موجب تثبیت مطالب در ذهن و رفع ابهام های درس و جوشش فکری افراد می گردد. در این مورد طلاب از روش های مختلفی استفاده می کنند:
← روش روخوانی
...
نوشتار حاضر در یک بررسی مختصر، به تحولات و نواندیشی دینی در حوزه های علمی ایران در نیمه دوم قرن بیستم، یعنی پس از جنگ جهانی دوم می پردازد و مسائلی چون تعلیم و تربیت (مواد درسی و کتابهای درسی و شخصیتهای برجسته این برهه)، تحقیقات و شیوه های آن و استفاده از امکانات جدید، ورود در مباحث سیاسی و ایجاد سازمان و تشکیلات اداری از جمله تحولات ایجاد شده در این دوره است که مورد بحث قرار می گیرد.
پس از پایان جنگ جهانی دوم، تحولات فراوانی در جامعه جهانی، از جمله جامعه ایران به وجود آمد که دامنه آن اوضاع سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و دینی را فرا گرفت. از جمله تحولات عمده ای که در جامعه ایران در این برهه تاریخی بوجود آمد، تحولات مربوط به اوضاع دینی بود.در میان تحولات مربوط به اوضاع دینی جامعه ایران، آنچه در این بررسی کوتاه مورد توجه است، جنبش نواندیشی دینی در حوزه های علمی است که در این دوره، عمق و گسترش ویژه ای یافت و سرانجام از درون همین جنبش نواندیشی دینی، انقلابی بی نظیر در تاریخ ایران، بلکه در تاریخ جهان سر برآورد، که از آغاز تا به امروز خبرسازترین حادثه سیاسی و فرهنگی جامعه بشر بوده است. پیش از اینکه به اصل مطلب بپردازیم تبیین دو واژه به عنوان مقدمه بحث ضروری است:۱: نواندیشیمقصود ما از نواندیشی، برنامه، اثر علمی، روش یا سازمان جدیدی است که در گذشته اوضاع دینی ایران سابقه نداشته یا آنکه به ندرت وجود داشته و در دوره مورد بحث شیوع و گسترش یافته است.۲: حوزه های علمیمقصود از حوزه های علمی مراکزی است که علوم اسلامی در آن تدریس می شود، در عین حال، مرکز اصلی رهبری و ساز و کار تشکیلات ارشاد و هدایت دینی است. در برهه تاریخی مورد بحث، مهمترین حوزه علمی ایران، حوزه علمیه قم بوده که در حال حاضر نیز از بزرگترین حوزه های علمی ایران بلکه جهان تشیع به شمار می رود.
رشته های اصلی نواندیشی دینی
جنبش گسترده نواندیشی دینی در حوزه های علمی ایران شامل پنج رشته اصلی است که به ترتیب مورد بحث قرار می دهیم:
← تعلیم و تربیت
سایت اندیشه قم، برگرفته از مقاله «حوزه علمیه (جنبش نواندیشی دینی)»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۷/۱۲/۶.    
...
مقصود از دروس اخلاق نشست هایی است که در آن، استادی فرزانه و وارسته، بر کسی وعظ و نصیحت قرار گرفته و طلاب، همچون پروانگان، به دور شمع وجودش گرد آمده و از انفاس قدسیه اش سود می جویند، که بیشترین بهره های معنوی در حوزه های علوم اسلامی از همین جلسات و حلقه های موعظه ای نشات می گرفته است. این شیوه آموزشی-تربیتی در حوزه علمیه، نشات گرفته از تعلیمات قرآن کریم و سیره خاتم المرسلین و ائمه دین (صلوات الله علیهم اجمعین) است.
از دیرباز عالمان راستین همواره توجه و عنایت خاصی به مباحث اخلاقی داشته اند و تعلیم و تعلم اخلاق را رکنی از حوزه درسی خویش به شمار می آوردند نه اینکه آن را در ردیف درس های حاشیه ای قرار دهند. حتی برخی از حکمای قدیم تنها «اخلاق» را علم حقیقی می دانستند و از آن به (اکسیر اعظم) یاد می نمودند و اولین چیزی که تعلیم می دادند این علم بود.
طباطبایی، سیدمحمدرضا، بدایه الاخلاق، ص۹.
با بررسی اجمالی زندگی علمای گرانقدر در می یابیم که این بزرگان به جهت ارزش و اهمیتی که در اخلاق و ارزش های اخلاقی نمایان می دیدند توجه خاصی نسبت به آن مبذول می داشتند و این امر ارزشمندی مسائل اخلاقی آنان را وا می داشت تا حقیقتی را که نه تنها در اندیشه بلکه در عمل بدان رسیده اند برای دیگران نیز بازگو کنند. همچنین سیره علما این درس را به ما می آموزد که تکرار مسائل اخلاقی در سازندگی انسان موثر است، چرا که انسان همیشه در معرض توطئه های شیطان و غفلت قرار دارد. از این رو علما در مناسبت های مختلف در کتاب ها و رساله های اخلاقی در پایان و لابلای درس ها یا در جلسات و رفت و آمدهای خصوصی و خلاصه به هر شکل ممکن دیگران را و به خصوص مشتاقان این راه را به حقیقت اهمیت اخلاق راهنمائی می کردند و آنچه را که بدان در عمل رسیده بودند با زبان گویای خویش بیان می داشتند. در اینجا از باب نمونه گفتاری چند از سخنان دلپذیر آن عالمان عامل واصل را می آوریم. عالم گران قدر شهید ثانی شخصیتی که درباره اش در کتاب روضات الجنات چنین آمده است: این استاد بزرگوار در تخلق به اخلاق الهی و قرب منزلت چنان می نماید که تالی تلو معصوم (علیه السّلام) است و بلافاصله در رده پس از معصومان پاک قرار دارد.
حجتی، سیدمحمدباقر، آداب تعلیم و تعلم در اسلام، ص۱۳.
اهمیت و ارزش اخلاق، عالمان اسلامی را به تلاش وا می داشت تا در هر رشته ای از علوم که مشغول تعلیم و تعلم بودند برای نشر تعالیم روحی و اخلاقی اسلام نیز به تالیف کتب و رساله های اخلاقی بپردازند به گونه ای که علمای معاصر ائمه، به تنهایی بیش از شش هزار و سیصد کتاب در حدیث، تفسیر، فقه، اخلاق و غیره تالیف نمودند که چهارصد تای از آنها به خاطر امتیازاتی که داشتند به اصول اربع مائه شهرت یافتند.
مقدمه لمعه دمشقیه، ج۳۵، ص۱.
...
حوزه های علمیه در طول تاریخ همواره موثر و در احیاء احکام اسلامی و ارزش های دینی، پیش قدم بوده و همیشه به عنوان سنگربانان فقه و فقاهت در خط مقدم عمل نموده اند. در این نوشتار نگاهی اجمالی به نظرات و سخنان امام خمینی (رحمه الله علیه) درباره حوزه های علمیه در پی می آید.
حوزه های روحانیت محل تدریس و تعلیم و تربیت و رهبری مسلمانان است. جای فقهای عادلانه و فضلا و مدرسین و طلاب است. جای آن هاست که امانت دار و جانشین پیغمبران هستند، محل امانت داری است و بدیهی است که امانت الهی را نمی توان به دست هر کس داد.این ها مظهر اسلامند، این ها مبین قرآنند، این ها مظهر نبی اکرمند، مردم این ها را این جور شناخته اند؛ مردم علاقه دارند به دین خودشان، علاقه دارند به اسلام خودشان و آن علاقه ای که به اسلام دارند علاقه ای به علمای اسلامی دارند.
امام خمینی، روح الله، روحانیت و حوزه های علمیه از دیدگاه امام خمینی (تبیان دفتر دهم) تهران موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ سوم، ۱۳۸۴، ص۶۵.
حوزه های علمیه در هر جا هست (در هر جا) حوزه های علمیه بیدار شوند، هر جا هستند امروز روزی نیست که حوزه های علمیه مثل سابق عمل کنند، سابق وضع دیگر داشت، حالا وضع دیگر. حوزه های علمیه بیدار باشند، تقوا را، تقوا را نصب عین خود قرار بدهید. طلاب علوم دینیه، تقوا، تقوا، تنزیه نفس، مجاهده با نفس، یک مجاهد با نفس می تواند بر یک امت حکومت کند، مجاهده کنید تهذیب کنید.حوزه های علمیه باید خودشان را تهذیب کنند، در خلال تهذیب، هر کاری که هست تعقیب کنند از علمیات. ما فقاهت لازم داریم. اگر فقیهی از بین برود، اسلام از بین می رود، ما فقیه لازم داریم، باید دنبال فقه باشیم.
امام خمینی، روح الله، روحانیت و حوزه های علمیه از دیدگاه امام خمینی (تبیان دفتر دهم) تهران موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ سوم، ۱۳۸۴، ص۱۴۵.
در بعد خدمات علمی حوزه های علمیه سخن بسیار است که ذکر آن در این مختصر نمی گنجد، بحمدالله حوزه ها از نظر منابع و شیوه های بحث و اجتهاد، غنی و دارای ابتکار است. تصور نمی کنم برای بررسی عمیق همه جانبه علوم اسلامی طریقه مناسب تر از شیوه علمای سلف یافت شود. تاریخ بیش از هزار سال تحقیق و تتبع علمای راستین اسلام گواه بر ادعای ما در راه بارور ساختن نهال مقدس اسلام است.
امام خمینی، روح الله، روحانیت و حوزه های علمیه از دیدگاه امام خمینی (تبیان دفتر دهم) تهران موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ سوم، ۱۳۸۴، ص۶۳۰.
...
از مراحل تحصیل در حوزه های علمیه می توان به مرحله مقدمات، مرحله سطح و مرحله خارج اشاره کرد.
در حوزه های علمیه شیعه هر طلبه به طور معمول سه مرحله ی درسی را طی می کند:
← مرحله مقدمات
غالب اساتید در این دوره از یک الگوی تدریس پیروی می کنند که شش مرحله را در بر دارد:۱: مطالعه قبل از تدریس که شامل مطالعه ی کتاب درسی و حواشی و شروح آن می شود.۲: روخوانی درس با رعایت کامل قواعد ادبیات که گاهی قسمتی از آن به عهده ی شاگردان گذاشته می شود.۳: بیان مطالب درس به صورت دسته بندی شده و به اصطلاح «خارج درس».۴: تطبیق مطالب گفته شده با متن کتاب مورد تدریس، به صورت جمله به جمله.۵: بیان مطالبی خارج از کتاب (از حواشی و شروح یا نظریات خاص استاد) که در ضمن درس بیان می شود؛ برخی اساتید برای جلوگیری از مشوش شدن ذهن طلاب، آن مطالب را در پایان درس ذکر می کنند.۶: پاسخ گویی به سؤالات شاگردان در سه مرحله:الف) قبل از شروع درس؛ب) در حین درس؛ج) بعد از درس.
بررسی نقاط قوت و ضعف
بررسی: نقاط قوت و ضعف فراوانی برای این دو دوره گفته شده که به برخی از آن ها اشاره می کنیم:
← نقاط قوت
...
حوزه های علمیه به مراکز تعلیم و تربیت دانشمندان و مراکز تولید علم و دانش در جهان اسلام اطلاق می شود. در گذشته حوزه های علمیه جهان اسلام، دانشگاه های بزرگ جهان اسلام را تشکیل می دادند، و تمام دانش ها دراین مراکز تدریس می شد، چون مراکز علمی منحصر در این مراکز بود.
از گذشته در حوزه های علمیه جهان اسلام، علاوه بر تدریس علوم و تالیف کتب علمی به تزکیه و تربیت و پرورش همزمان روحی انسان و تعالی و پیشرفت معنوی او نیز توجه اساسی معطوف می شد، چنانکه دانش جویان برخاسته از این نهاد عظیم علمی علاوه بر اینکه در دانش ها و علوم مختلف تبحر پیدا می کردند از جهت اخلاق و تعالی روحی و مراحل سیر سلوک نیز به درجات برتر ارتقاء می یافتند و به مصداق درجه علمای ربانی و الهی صعود می نمودند.بوعلی سینا دانشمند بی نظیر جهان بشریت که از همین حوزه های علمی برخاسته است و آوازه علمی او برای هیچ کس پوشیده نیست و آثار علمی او همچنان در طول تاریخ تاکنون دانشمندان بزرگ جهان را متحیر نموده و چشمان تیز بین را خیره نموده است، خود می گوید وقتی در حلّ مشکل علمی وا می ماندم برای حلّ آن به راز و نیاز با پروردگار می پرداختم و دو رکعت نماز بپا می داشتم؛ این بینش توحیدی بود که طالبان علمی همچون ابوعلی سینا و سایر دانش آموختگان وارسته حوزه های علمی جهان اسلام را در فراز قله های علمی دست نیافتنی نگه داشته است که غیر از صاحبان علم واقعی (انبیای الهی و ائمه (علیهم السّلام) و اوحدی از اولیاء الهی) به سهولت نتواسته اند به این قلل مرتفع و سبز صعود کنند.
تزکیه در قرآن
در قرآن مکرر بیان شده است که وظیفه انبیای الهی تعلیم همراه با تزکیه و تربیت نفوس و ارتقاء معنوی بوده است. «یتلوا علیهم آیاته و یزکیهم و یعلمهم الکتاب و الحکمه»
جمعه/سوره۶۲، آیه۲.    
امیرمؤمنان حضرت علی (علیه السّلام) و صحابه بزرگ و عدالت خواه پیامبر (صلی الله علیه و آله وسلّم) در گرداگرد وجود علی (علیه السّلام) استمرار دهندگان و تکمیل کنندگان حوزه ها پس از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله وسلّم) بوده اند و این خط سبز تا دوران غیبت کبری بر محوریت امام معصوم ریشه های محکم و استوار خویش را در نقاط مختلف جهان اسلام گسترانیده است. چنانکه تمام رهبران و مدرسان بزرگ فرق اسلامی در محضر برخی از ائمه (علیهم السّلام) شاگردی نموده و به تاسیس سایر حوزه های جهان اسلام اقدام نموده اند. بنابراین تمام حوزه های علمی و دانشگاه های بزرگ در جهان اسلام و حتی بنابر اعتراف دانشمندان غرب در جهان غرب
ر. ک. دورانت، ویل، تاریخ تمدن، چاپ چهارم، علمی فرهنگی، ۱۳۷۳ ج۴ ص۴۳۳
...
بی شک در جهان اسلام به خصوص در تاریخ تشیع، یکی از پدیده های مهم و بزرگی که تاکنون منشأ آثار و برکات عظیم و بسیاری شده، و موجب تحولات علمی، فرهنگی و سیاسی ریشه دار و فراگیری گشته است، حوزه های علمیه قم می باشد، از این رو شایسته است که همواره مورد توجه قرار گیرد و مسلمانان جهان، با این حوزه عظیم و آثار آن آشنا باشند.
برای این منظور به سه موضوع مهم در این زمینه به طور اختصار می پردازیم.۱. دور نمایی از تاریخچه حوزه علمیه قم از عصر امام صادق علیه السّلام تاکنون.۲. نظری به آثار درخشان حوزه و فرزانگان برخاسته از آن.۳. نگاهی بر تحولات برجسته فرهنگی، اجتماعی و سیاسی حوزه.
دور نمایی از تاریخچه حوزه علمیه قم
← چگونگی گسترش تشیع در قم
هدف اصلی حوزه های علمیه، فراگیری علوم اسلامی و در رأس آن، فقه جعفری، و تبلیغ و ترویج آن علوم است. بنابراین هدف اصلی حوزه بر دو پایه نهاده شده:۱. اسلام شناسی عمیق؛ ۲. اطلاع رسانی به مسلمانان سراسر جهان.آثار درخشان حوزه علمیه قم بسیار فراوان و فرزانگان برخاسته از آن بی شمار ولی ما به عنوان نمونه به ذکر چند اثر و چند نفر اشاره می کنیم.۱. پرورش اساتید برجسته در رشته های گوناگون اسلامی همانند علوم قرآنی و تفسیر و فقه، اصول، و ادبیات، منطق، کلام، فلسفه، اخلاق و تاریخ اسلام و تشیع ایران و....۲. تربیت نویسندگان توانا و برجسته و محققین نامدار که این ها نهضت عظیم فکری به راه انداختند.۳. تربیت علما و رجال سیاسی همچون حضرت امام خمینی، آیت الله صدوقی، شهید قدوسی، شهید مطهری، دکتر بهشتی و صدها دانشمند و محقق و عالم بزرگ که هر کدام استوانه های بزرگ علم و کمال اند از این حوزه برخاستند.۴. ایجاد بیش از یکصد مرکز تحقیقاتی در سطح حوزه علمیه قم.
تحولات برجسته فرهنگی، اجتماعی و سیاسی حوزه
...
نظام آموزشی و درسی حوزه علمیه مانند هر مجموعه آموزشی دیگر دارای ویژگی های خاص خود می باشد که بسیاری از این ویژگی های آموزشی حوزه منحصر به فرد بوده و در مراکز آموزشی دیگر کمتر دیده می شود. دروس حوزه به دو صورت خصوصی و عمومی تدریس می شود.
از موارد نظام درسی حوزه علمیه می توان به انتخاب استاد اشاره کرد که مراحل آن عبارت هست:
← انتخاب استاد
اقسام یادگیری ها عبارتند از:
← پیش مطالعه
موارد امتحان و معیارهای صعود عبارتند از:
← منشا نیاز
...
حوزه های علمیه دارای ویژگی هایی هستند که آنها را از نهادهای مشابه علمی و آموزشی متمایز می کند، برخی از این ویژگی ها عبارتند از: داشتن جاذبه معنوی، استقلال از مراکز قدرت در زمینه های مدیریتی، مالی و آموزشی و نیز داشتن رابطه متقابل و صمیمی با مردم.
حوزه های علمیه در جامعه دینی ما از جایگاهی بس والا و مهم بر خوردار هستند. حوزه ها به مصداق آیه شریفه «اَلَمْ تَرَ کَیْفَ ضَرَبَ اللّهُ مَثَلًا کَلِمَهً طَیِّبَهً کَشَجَرهٍ طَیِّبَهٍ اَصْلُهَا ثَابِتٌ وَفَرْعُهَا فِی السَّمَاء تُؤْتِی اُکُلَهَا کُلَّ حِینٍ بِاِذْنِ رَبِّهَا...»
ابراهیم/سوره۱۴، آیه۲۴.    
حوزه در لغت عرب به معنای ناحیه، مجتمع و مکان ثقل آمده است و حوزة الاسلام به معنای حدود و ثغور و نواحی اسلامی است. کلمه حوزه یا حوزه های علمیه اصطلاحی است رائج در جهان به ویژه نزد شیعیان به معنای مرکز تحصیل علوم دینی و به اصطلاح دانشگاهی است برای آموزش و فراگیری علوم دینی و قدیمه، که با در اختیار داشتن گنجینه به یادگار مانده از خاندان نبوت و عترت، فرهنگ بی نظیری را در تمام زمینه های علمی، اجتماعی و بعضا سیاسی از خود به یادگار گذارده است.
سید جوادی و دیگران، دائره المعارف تشیع، ج۶، ص۵۴۹، نشر حجتی، چاپ اول.
حوزه های علمیه دارای ویژگی هایی هستند که آنها را از نهادهای مشابه علمی و آموزشی متمایز می کند، که به طور مختصر به برخی از آنها اشاره می شود:یکی از مهمترین این ویژگیها، جاذبه معنوی آنهاست. فضای حاکم بر حوزه های علمیه، اخلاص و معنویت و تقوای الهی است که مهمترین شرط موفقیت و رشد و بالندگی در حوزه علمیه بوده و به همین دلیل است که مردم جامعه با اشتیاق و جدیت، دنباله رو دستورات دینی آنها هستند.ویژگی دیگر حوزه ها، استقلال از مراکز قدرت در زمینه های مدیریتی، مالی و آموزشی است.رابطه متقابل و صمیمی مردم و حوزه های علمیه و اتکای آنها به یکدیگر حاکمیت طبع بلند، زهد، قناعت، پرهیز از تجمل گرایی و اسراف بر حوزه های علمیه انعطاف پذیری حوزه ها در زمینه امکان تحصیل اقشار مختلف تقارن تعلیم و تعلم عدم محدودیت زمانی برای تحصیل.
علم الهدی، منصور، درآمدی بر شناخت حوزه و روحانیت، ص۳۷.
...


حوزه علمیه در دانشنامه ویکی پدیا

حوزه علمیه
حوزهٔ علمیه نهادی آموزشی-مذهبی برای آموزش طلاب در زمینهٔ علوم دینی و آماده سازی آنان برای دریافت مقام علمی با عنوان روحانی می باشد.
مقدمات (دیپلم) = پایه ۱، ۲ و ۳
سطح ۱ (کاردانی) = پایه ۴، ۵ و ۶
سطح ۲ (کارشناسی) = پایه ۷ و ۸
سطح ۳ (کارشناسی ارشد) = پایه ۹ و ۱۰
سطح ۴ درس خارج (دکترا) = دروس خارج
در حوزهٔ علمیه اسلامی دروس سطح عالی در زمینهٔ مذهب ارائه می شود و بعضی از طلاب در داخل حوزه در خوابگاه هایی با عنوان اختصاصی «حجره» زندگی و تحصیل می کنند. در حوزه های علمیه شیعه علوم اسلامی و دروسی همانند:
به صورت تخصصی و فوق تخصصی و در سطوح عالی علمی در دوره ای ۱۰ ساله آموزش داده می شود؛ و در طول این مدت طلاب برای ورود به درس خارج که بالاترین تحصیلات علمی در حوزه و معادل دکتری دانشگاهی است آماده می شوند. در حوزه های علمیه پس از طی پایه ۶ مدرک کاردانی علوم انسانی، پس از طی پایه ۹ مدرک کارشناسی علوم انسانی، پس از طی پایه ۱۰ مدرک کارشناسی ارشد علوم انسانی، داده می شود.
در حوزه های علمیهٔ مسیحی، تأکید زیادی بر خواندن و فهمیدن انجیل و فراگیری مهارت های لازم برای انجام کار کشیشی صورت می گیرد.
حوزهٔ علمیه نامی است که به مراکز آموزشی و پژوهشی دینی در جهان اسلام و به ویژه در میان شیعیان داده می شود. نخستین حوزه علمیه ویژه شیعیان در سدهٔ چهارم قمری در شهر نجف عراق در کنار حرم علی بن ابی طالب (امام اول شیعیان) توسط شیخ طوسی برپا شد. اکنون مهم ترین حوزه های علمیه شیعه در شهرهای نجف، قم و مشهد قرار دارند.نبو
حائری در ۱۳۴۰ (۱۳۰۰ش) در قم مستقر شد و حوزه علمیه جدید قم را بنا نهاد. حائری در مدت اقامت حدود پانزده ساله خود در قم، با مدیریت قوی خود حوزه علمی نیرومندی را به وجود آورد. هم اکنون حوزه های علمیه موجود در ایران، تحت مدیریت مرکز مدیریت حوزه های علمیه اداره می شود. این مرکز زیر نظر جمعی به نام شورای عالی حوزه های علمیه اداره می شود. مدیر حوزه علمیه قم، با تصویب اعضای شورای عالی حوزه انتخاب می شود و همچنین سیاست های کلی و بنیادین حوزه نیز با تأیید این شورا اعمال می شود. مدیر کنونی مرکز مدیریت حوزه، علیرضا اعرافی است. مرکز مدیریت حوزه علمیه قم دربرگیرندهٔ بیش از ده معاونت از جمله آموزش، پژوهش، تبلیغ، تهذیب، امور مدارس، آمار و بررسی است. معاونت آمار و بررسی مرکز مدیریت با طلابی که از «موازین طلبگی» تخطی کنند برخورد می کند. حوزه علمیه قم دارای مراکز تخصصی از جمله تفسیر، نهج البلاغه، تبلیغ، کلام، فلسفه و علوم حدیث می باشد. در حوزه علمیه قم، مباحث عالی فقه و اصول و نیز فلسفه و عرفان به سبک های متفاوت و ویژه ای عرضه شده است. حوزه علمیه قم در دروس عالی دیگر غیر از فقه و اصول، مثل کلام، فلسفه و تفسیر هم در دهه های سی تا پنجاه شمسی، که در دیگر حوزه ها کمتر مورد توجه بود، شهرت یافت.
هرسال از حدود ماه بهمن تا فروردین، ثبت نام در آزمون ورودی حوزه، انجام می شود. بعد از گرفتن آزمون که معمولاً در دو سطح «دیپلم» و «زیر دیپلم» انجام می شود، توزیع قبول شدگان براساس محل های مورد نظر برای تحصیل انجام می شود و بعد از این، قبول شدگان برای تحصیل در قم، برای انجام مصاحبه، به مرکز مدیریت فراخوانده می شوند و کسانی که برای شهرستان ها قبول شده اند به حوزه های شهرستان. برای کسانی که بعد از گرفتن مدرک از دانشگاه بخواهند به حوزه بروند در گذشته هیچ گونه آزمونی در نظر گرفته نمی شد و برای پذیرش فقط مصاحبه می کردند، ولی امروزه دانشجویان هم برای مشخص شدن وضعیت هوشی و علمی مورد آزمون و مصاحبه قرار می گیرند. ورودی های فوق دیپلم به بالا، در مدرسه معصومیه قم مشغول به تحصیل می شوند. مدارس موجود در قم، جمعاً حدود ۲۵ مدرسه است که نصف ان مربوط به طلاب دیپلمه و نصف دیگر مدارس سیکل هستند. برنامه درسی مدارس سیکل با مدارس دیپلم تفاوت اندکی دارد.
نظام سنتی: تا قبل از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، حوزه های علمیه بر پایهٔ همکاری متقابل استاد و شاگرد اداره می شد و نظام آموزشی واحد و نظام مندی نداشتند.
حوزه علمیه آخوندملاعلی همدانی مربوط به دوره قاجار است و در همدان، خ، شهداء (شورین)، کوچه مدرسه آخوند واقع شده و این اثر در تاریخ ۱ شهریور ۱۳۷۸ با شمارهٔ ثبت ۲۴۲۶ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
فهرست آثار ملی ایران
سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
حوزه علمیه اصفهان یکی از بزرگترین حوزه های علمیه در ایران است.
حوزهٔ علمیه (شیعه)
حوزهٔ علمیهٔ قم
حوزهٔ علمیهٔ نجف
خاندان خوانساری
حوزهٔ علمیهٔ خراسان
حوزهٔ علمیهٔ تهران
حوزه علمیه کازرون
حوزه علمیه میبد
مدرسه فضل بن شاذان
مدرسه صدر بازار
هم اکنون بیش از ۸۰ مدرسه در استان اصفهان تحت نظارت مرکز مدیریت حوزه علمیه اصفهان است.
حوزه علمیه اصفهان از ابتدا تا کنون چهار دوره را پشت سر گذاشته است. دوره اول در زمان آل بویه است که بزرگانی چون ابن سینا و ابوریحان بیرونی در این حوزه به تدریس می پرداخته اند. دوره دوم در عصر سلجوقیان است که در آن مدارس این حوزه علمیه گسترش فراوانی یافت. دوره سوم در عصر صفویان است که با توجه به انتقال پایتخت به اصفهان و نیز توجه خاص شاهان صفوی، این حوزه علمیه به اوج رونق خود رسید. دوره چهارم نیز از پایان عصر صفوی تا عصر حاضر است.
حوزه علمیه الهیاتی فولر یک حوزهٔ علمیهٔ واقع در پاسادینا، کالیفرنیا است که دارای پردیس های اقماری متعدد در غرب ایالات متحده آمریکا است. فولر احتمالاً اثرگذارترین حوزه علمیه در آمریکا، از نظر تعداد کشیش ها و آموزش دهندگان تربیت شده در آن خوانده شده است.
وبگاه رسمی
مختصات: ۳۴°۰۸′۵۵″ شمالی ۱۱۸°۰۸′۲۴″ غربی / ۳۴٫۱۴۸۶۱°شمالی ۱۱۸٫۱۴۰۰۰°غربی / 34.14861; -118.14000
مختصات: ۳۵°۴۱′۵۱٫۲۲″ شمالی ۵۱°۲۸′۵۴٫۲۶″ شرقی / ۳۵٫۶۹۷۵۶۱۱°شمالی ۵۱٫۴۸۱۷۳۸۹°شرقی / 35.6975611; 51.4817389
حوزه علمیه (شیعه)
حوزه علمیه نجف
حوزه علمیه اصفهان
حوزه علمیه خراسان
حوزه علمیه قم
حوزه علمیه تهران یکی از حوزه های علمیه بزرگ ایران است، که مدیریت تمامی مدارس علمیه استان تهران، را برعهده دارد.
مدیر حوزه علمیه تهران محمدهادی رحیمی است، و رئیس شورای این حوزه علی اکبر رشاد می باشد. مرکز مدیریت مدارس آن، در خیابان پیروزی در شرق تهران است.
حوزه علمیه تهران شامل ۵۳ مدرسه علمیه است. مشهورترین و مهم ترین آن ها عبارتند از: مدارس شیخ عبدالحسین، مروی، مجتهدی، حق شناس، امام خمینی و دارالسلام
حوزه علمیه جهرماز زمان های گذشته یعنی سالیان سال قبل از انقلاب اسلامی ایران فعال بوده است. بعد از انقلاب نیز حوزه علمیه جهرم گسترش یافت و اکنون نیز از حوزه های مهم استان فارس به شمار می رود.
حوزه علمیه خراسان ازمدارس و کانون های شیعی است که در نهضت علمی امامیه، نقش مهمی ایفا کرده است. حوزه مشهد امروزه بعد از حوزه های علمیه نجف و قم از حوزه های بزرگ شیعه به شمار می رود و شمار بسیاری از طلاب علوم دینی در آن مشغول به تحصیل اند. دوره های مقدمات و ادبیات، سطوح و سطوح عالی این مرکز علمی و فرهنگی از شهرت برخوردار است.
حوزهٔ علمیه (شیعه)
حوزهٔ علمیهٔ قم
حوزهٔ علمیهٔ نجف
حوزهٔ علمیهٔ مشهد، مرکز حوزهٔ علمیهٔ خراسان است. حوزهٔ مشهد به پایبندی به مباحث قرآنی-روایی مشهور است و مکتب تفکیک نیز از این حوزه سر برآورده است. اولین دانشکدهٔ الهیات و معارف اسلامی و منشأ ایجاد مطالعات تخصصی علوم قرآن و حدیث در ایران، از فضای همین شهر و تلاش های محققان حوزهٔ علمیه اش نشأت گرفت.
دومین حوزهٔ علمیهٔ معتبر خراسانِ ایران بعد از مشهد، حوزهٔ علمیهٔ نیشابور است که تاریخ پر فراز و نشیبی دارد.
از علمای حوزه علمیه مشهد در دوران معاصر می توان این افراد را نام برد: میرزا مهدی غروی اصفهانی، علی اکبر نهاوندی، سید یونس موسوی اردبیلی، میرزا سید حسین فقیه سبزواری، هاشم قزوینی، مجتبی قزوینی، محمد کاظم مهدوی دامغانی، سید محمدهادی میلانی، سید عبدالله شیرازی، سید حسن قمی، میرزا حسنعلی مروارید، میرزا جوادآقا تهرانی، سید عزالدین حسینی زنجانی، سید حسن مرتضوی شاهرودی، محمدرضا حکیمی، سید جعفر سیدان ،شیخ مهدی مروارید، مصطفی اشرفی.
مختصات: ۲۹°۳۹′۵۴٫۲۴″ شمالی ۵۲°۲۸′۴۳٫۰۵″ شرقی / ۲۹٫۶۶۵۰۶۶۷°شمالی ۵۲٫۴۷۸۶۲۵۰°شرقی / 29.6650667; 52.4786250
خوابگاه
کلاس های درس
کتابخانه
سالن مطالعه
امور اداری
نمازخانه
سالن همایش
سلف سرویس
سالن ورزشی
حوزه علمیه رضویه شیراز در حال حاضر بزرگ ترین حوزه علمیه جنوب کشور می باشد که با داشتن مساحتی برابر با ۲۸۰۰ متر مربع، گنجایش ۲۰۰ طلبه را دارد.این مدرسه زیر نظر حضرت آیت الله سید علی اصغر دستغیب اداره می شود.
این حوزه در سال ۱۳۶۱ توسط حضرت آیت الله سید علی اصغر دستغیب تأسیس شد. با ایجاد خوابگاه و کلاس های آموزشی در یکی از امام زاده های شیراز به نام شاه قیس، فعالیت های این حوزه در این مکان ادامه پیدا کرد. تا اینکه در سال ۱۳۸۹ ساختمان جدیدی برای گسترش فعالیت های این حوزه تأسیس گردید که از امکانات مناسبی برخوردار است.
امکانات این حوزه عبارت است از:
مقدمات (دیپلم) = پایه ۱و ۲و ۳
سطح ۱ (کاردانی) = پایه ۴ و ۵ و ۶
سطح ۲ (کارشناسی) = پایه ۷ و ۸
سطح ۳ (کارشناسی ارشد) = پایه ۹ و ۱۰
سطح ۴ درس خارج (دکترا) = دروس خارج
حوزه علمیه قم بزرگترین حوزه های علمیه شیعیان است که در شهر قم قرار دارد. مکتب و حوزهٔ حدیثی قم (در کنار کوفه و بغداد) یکی از سه حوزهٔ حدیثی کهن در تاریخ علمی جهان تشیع بود و در قرن اخیر توسط عبدالکریم حائری یزدی در سال ۱۳۰۱ خورشیدی تجدید حیات شد به گونه ای وی را مؤسس حوزه علمیه قم نامیده اند.
این حوزه در دوران رضاشاه بر اثر تعطیلی حوزه علمیه تهران و انتقال علمای شیعه به شهر قم تأسیس شد.
حوزهٔ علمیهٔ قم، با تلاش های بزرگانی همچون میرزا محمد فیض قمی، محمد تقی بافقی یزدی، مهدی پایین شهری قمی، میرزا محمد ارباب قمی، محمدرضا شریعتمدار ساوجی و چند تن دیگر و در نهایت با استقرار عبدالکریم حائری یزدی (معروف به مجدد حوزهٔ قم) در این شهر، جانی دوباره گرفت.
حوزه علمیه مراغه در قدیم یکی از مراکز علم بود و عالمانی همچون خواجه نصیرالدین طوسی، علامه حلی، قطب الدین شیرازی، مجد الدین مراغی و سید رکن الدین استرآبادی در آن بوده اند، مردم مراغه سنی بودند بعد از پایتخت شدن مراغه توسط ایلخانیان در دوره خواجه نصیرالدین طوسی و رفت وآمدهایی که علامه حلی به مراغه داشته، مردم مناطق مراغه، زنجان و تبریز همه به مذهب اهل بیت و تشیع گرایش پیدا کردند و حوزه شیعی در مراغه شکل گرفت. مراغه در گذشته ۲۲ و بلکه طبق بعضی نوشته ها ۲۴ مدرسه علمیه داشته است مدارس علمیه مراغه در دوره قاجار و بقیه هم در دوره پهلوی غصب شده و از بین رفته بود به گونه ای که دوره بعد از انقلاب فقط یک مدرسه کوچک به همت یکی از علما باقی مانده بود که آنهم بعد فوت آن عالم از بین رفت
پس از انتصاب آیت الله محمد تقی پورمحمدی به امامت جمعه مراغه در سال ۱۳۷۷ وی پس از مطالعه و بررسی پیشینه حوزه علمیه این شهر، تأسیس و احیا مدارس علمیه مراغه را در اولویت کاری خود قرار داد و ۱۷ روز پس از ورود به مراغه عملیات عمرانی ساختمان مدرسه حضرت امیرالمؤمنین را شروع کرد و در عرض چند ماه آن را به اتمام رساند و بعد از چند ماه حوزه علمیه مراغه رسماً فعالیت خود را آغاز کرد
این مدرسه به دلیل اینکه در کنار مسجد جامع مراغه واقع شده در قدیم به مدرسه علمیه مسجد جامع شهرت یافته بود و تا سال ۱۳۷۷ مخروبه ای بیش نبود، این مدرسه در سال ۱۳۷۷ به همت آیت الله پورمحمدی احداث شد این مدرسه شامل کتابخانه، بانک نرم افزاری، کتابخانه، شبستان، مسجد و سالن غذا خوری هست و هم اکنون مورد استفاده طلاب سطح یک در مقطع سیکل می باشد
این مدرسه به دلیل اینکه در کنار آستان مقدس امامزاده محمد واقع شده در قدیم به مدرسه علمیه امامزاده شهرت یافته بود عملیات ساختمانی این مدرسه بعد از اتمام مدرسه امیرالمؤمنین شروع شد و در مدت اندکی به پایان رسید این مدرسه هم اکنون در اختیار طلاب سطح عالی و درس خارج حوزه علمیه مراغه می باشد
چهارطاقی حوزه علمیه مربوط به دوران های تاریخی پس از اسلام است و در لار، محله آرد فروشان، کوچه روبروی مسجد، حاج کاظم لاری واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۹ مرداد ۱۳۸۴ با شمارهٔ ثبت ۱۲۷۱۷ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
فهرست آثار ملی ایران
سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
درجه های مذهبی اسلامی رایج در حوزه علمیه را می توان به دو بخش درجه های رسمی (مقدمات، سطح یک، سطح دو، سطح سه و سطح چهار) و غیررسمی تقسیم بندی کرد. درجات رسمی، به عمومی فقه و اصول و نیز، تخصصی مراکز تخصصی، تقسیم می شود. درجه های غیررسمی تا حدودی، نامعین هستند؛ اما می توان آن ها را به مروّج الاحکام، ثقةالاسلام، حجت الاسلام (یا حجت الاسلام و المسلمین)، آیت الله و آیت الله العظمیو علامه تقسیم کرد.
حوزه علمیه
مرجع تقلید
درس خارج
طلبه
مقدمات پایه های یک و دو و سه حوزه علمیه را شامل می شود که معادل دیپلم معارف اسلامی هست.
سطح یک حوزه علمیه دارای سه پایه است که در هر پایه نسبت به شهر و مرکزهای حوزه دروس متفاوتی خوانده می شود. البته از ابتدای سال تحصیلی ۹۶ در برنامه های جدید حوزه های علمیه، بعضی از مدارس تحت پوشش حوزه علمیه قم و تمام مدارس حوزه خراسان، سطح ۱ به صورت یک دوره ۵ ساله خوانده می شود.
در سه سال نخست معمولاً به خواندن ادبیات عرب مشغول می شوند و در دو سال بعد با مبانی و کلیات فقه آشنا می شوند.


چنانچه، معنی واژه بالا (برگرفته از دانشنامه ویکی پدیا)، نادرست یا مخالف قوانین جمهوری اسلامی ایران است، خواهشمند است گزارش دهید تا بررسی و حذف گردد => [گزارش]

حوزه علمیه در دانشنامه آزاد پارسی

حوزۀ علمیّه (نظام آموزشی)
حوزه علمیّه
آموزش و پرورشِ حوزوی، ناظرِ بر تربیت متخصصان و مبلغان اسلامی برای حفظ و انتقال سنن، آداب، رفتارها، مهارت ها، و فرهنگ اسلامی به افراد جامعه است. در نظام آموزش و پرورش حوزوی، سه عنصر اساسی حاکم است: مدرس (استاد)، طلبه (شاگرد)، و کتاب درسی. آموزش حوزوی، در شکل سنتی، دو مرحله یا مقطع داشت: مرحلۀ مقدمات و سطح، و مرحلۀ خارج. اما با تغییراتی که اخیراً در حوزه های علمیه رخ داده است، آموزش در حوزۀ علمیه در مرحلۀ مقدمات و سطح به پنج دوره تقسیم می شود که هر یک از این دوره ها بر دوره های آموزشی و مدارک جدید آموزش و پرورش رسمی کشور منطبق است. این پنج دوره عبارت اند از مقدمات (سه سال): دروس ادبیات عرب و منطق؛ سطحِ یک (سه سال) برابر با مدرک کاردانی دروس شرح لمعه و اصول؛ سطحِ دو (سه سال) برابر با مدرک کارشناسی: دروس مکاسب و رسائل و کفایه؛ سطحِ سه (سه سال تحصیل در دورۀ خارج فقه و اصول که در آن مبانی فقه و اصول به صورت استدلالی مطرح می شود.) و نوشتن پایان نامه در پایان این سطح برابر با مدرک کارشناسی ارشد؛ و سطحِ چهار که مستلزم شرکت در آزمون تخصصی، گذراندن چهار سال درس این دوره در یکی از رشته های علوم اسلامی، و نوشتن پایان نامه ای به زبان عربی است و مدرک آن برابر با مدرک دکتری است. حوزۀ علمیۀ ایران عمدتاً حوزۀ علمیۀ شیعی است، ولی حوزۀ علمیه اهل تسنن نیز در نقاطی از کشور دایر است. سه پایگاه اساسی حوزه های علمیۀ شیعی ایران در شهرهای قم، مشهد، و اصفهان مستقر و حوزه های علمیۀ اهل سنت در کردستان، بلوچستان، و ترکمن صحرا متمرکز است. در بیشتر شهرهای ایران مدرسه های علمیه دایر است. علاوه بر حوزه های علمیۀ داخلی ایران و کشورهای اسلامی، سازمان حوزه ها و مدارس علمیۀ خارج از کشور به ایجاد و توسعۀ حوزه های علمیه در آسیا، افریقا، اروپا، و امریکا اقدام کرده است.
نیز،رجوع شود به:مدرسه علمیه

نقل قول های حوزه علمیه

حوزه علمیه مدرسهٔ دینی که در آن روحانیون شیعه تربیت می شوند.
• «قبل از آنکه نظام آموزشی مدرن در قالب دانشگاه ها وارد کشورهای اسلامی و ازجمله ایران شود، حوزه های علمیه تنها سازمان علمی جهان اسلام، تشیع و ایران قلمداد می شدند. امروز نیز حوزه ها رکن اساسی آموزش، تربیت نیرو، پژوهش و تولید معرفت در حوزهٔ دین قلمداد می شوند.» نشست خبری به مناسبت آغاز سال تحصیلی ۹۳–۹۴، ۱۳۹۳/۰۶/۱۰ -> علی اکبر رشاد
• «خدمات تاریخی حوزه های علمیه خدماتی بی بدیل است. حوزه های علمیه در طی قرون متمادی در زمینه های مختلف، خدمات بی مانندی ارائه کرده اند که از هیچ دستگاه و نهاد علمی دیگری این خدمات برنمی آمد؛ بلکه می توان گفت که حوزه ها در گذشته هیچ دستگاه موازی و رقیبی نداشتند تا در این زمینه ها وارد عمل بشوند تا کارکرد آنها با حوزه ها سنجیده شود.» نشست خبری به مناسبت آغاز سال تحصیلی ۹۳–۹۴، ۱۳۹۳/۰۶/۱۰ -> علی اکبر رشاد
• «این حوزه ها بودند که انواع علوم را در جهان اسلام تولید می کردند و آموزش می دادند، و حتی طرق کاربست آنها را ارائه می کردند. از منطق و فلسفه تا ادب عربی و ادبیات فارسی، تا طب و طبیعیات، ریاضی و فیزیک و شیمی، حتی هنر و معماری، همگی در حوزه های علمیه متمرکز بودند، و حوزه ها نیاز جوامع اسلامی را در زمینهٔ این علوم و فنون برآورده می کردند.» نشست خبری به مناسبت آغاز سال تحصیلی ۹۳–۹۴، ۱۳۹۳/۰۶/۱۰ -> علی اکبر رشاد
• «تنها دستگاهی که تأمین کنندهٔ همه نیازهای دینی مردم از تحقیق در دین و تولید معرفت دینی تا آموزش دین و اداره شؤون دین را بر عهده داشته و همچنان نیز برعهده دارد حوزه ها هستند. بقا و دوام میراث انبیاء و توسعهٔ معنویت و تعمیق معرفت دینی مرهون حوزه های علمیه است.» نشست خبری به مناسبت آغاز سال تحصیلی ۹۳–۹۴، ۱۳۹۳/۰۶/۱۰ -> علی اکبر رشاد
• «در زمینهٔ امنیت و استقلال ارضی کشورهای اسلامی، خاصه ایران، حوزه نقش بی بدیلی داشته است. در همهٔ تاریخ، حوزه های علمیه نگاهبان استقلال و امنیت کشورهای اسلامی و بخصوص ایران بودند. هرگاه کشور ما بنحوی به مخاطره افتاده و مورد هجوم بیگانگان و تعرض قرار گرفته است، این علمای شیعه و اصحاب حوزه بوده اند که هم شخصاً در میدان نبرد حضور پیدا می کرده اند و به تعبیر حضرت امام لباس جندی می پوشیدند و هم با فتواهای خود دیگر قشرها را به جهاد فرا می خوانده اند و برمی انگیختند.» نشست خبری به مناسبت آغاز سال تحصیلی ۹۳–۹۴، ۱۳۹۳/۰۶/۱۰ -> علی اکبر رشاد

ارتباط محتوایی با حوزه علمیه

حوزه علمیه را به اشتراک بگذارید

Telegram Facebook Twitter LinkedIn

پیشنهاد کاربران

سارینا ١٢:٣٩ - ١٣٩٦/٠١/٠١
دانشگاه عالی آیین پژوهی
|

مائده مدرسی ١٩:٤٦ - ١٣٩٧/١٠/٢٨
مدرسه طلاب
|

معنی یا پیشنهاد شما



نام نویسی   |   ورود

تازه ترین پیشنهادها

عبارات و کلمات کلیدی مرتبط

• مرکز خدمات حوزه علمیه   • ثبت نام حوزه علمیه   • مرکز مدیریت حوزه علمیه خواهران   • حوزه علمیه تهران   • مرکز مدیریت حوزه علمیه خراسان   • انتخاب واحد حوزه علمیه خواهران   • مرکز مدیریت حوزه علمیه اصفهان   • ثبت نام حوزه علمیه خواهران   • معنی حوزه علمیه   • مفهوم حوزه علمیه   • تعریف حوزه علمیه   • معرفی حوزه علمیه   • حوزه علمیه چیست   • حوزه علمیه یعنی چی   • حوزه علمیه یعنی چه  

توضیحات دیگر

معنی حوزه علمیه
کلمه : حوزه علمیه
اشتباه تایپی : p,ci ugldi
عکس حوزه علمیه : در گوگل


آیا معنی حوزه علمیه مناسب بود ؟     امتیاز مثبت به دیکشنری   امتیاز منفی به دیکشنری     ( امتیاز : 95% )