برای انتخاب دیکشنری یا لغتنامه، اینجا را کلیک کنید.
94 1285 100 1

خاتون

/xAtun/

مترادف خاتون: بانو، کدبانو، بی بی، بیگم، خانم، مخدره ، همسر، زن اصیل، شریفه، کنیز، کلفت، خادمه

متضاد خاتون: آقا

برابر پارسی: بانو، کدبانو، بی بی

معنی اسم خاتون

اسم: خاتون
نوع: دخترانه
ریشه اسم: فارسی
معنی: لقب زنان اشرافی، لقب همسر خاقان چین که انوشیروان دختر او را به همسری برگزید، به صورت پسوند همراه بعضی نامها می آید و نام جدید می سازد مانند نرگس خاتون

معنی خاتون در لغت نامه دهخدا

خاتون. (ترکی ، اِ) خانم و بانو. این لفظ برای احترام بنام زن متصل میشود مثل زینب خاتون و سکینه خاتون. سابقاً عمومی بوده لیکن اکنون مخصوص بعضی از ایلات و دیه هاست و دیگران جای آن خانم استعمال میکنند و برای مقدسات دینیه در وعظ و کتب همان خاتون گویند. لفظ خاتون در قدیمترین کتاب فارسی ترجمه ٔ تاریخ طبری (قرن چهارم هجری ) هم مکرر آمده پس باید فارسی باشد اگر چه فرهنگهای ترکی آن را ترکی ضبط کرده اند.در سنسکریت بانوی خانه را کتم بینی هم گویند که ممکن است از ریشه ٔ خاتون باشد. (فرهنگ نظام ). || بزرگ و بی بی و کدبانوی خانه را گویند. (برهان ). از القاب زنان کبار است و این لفظ عربی نیست. اما جمع آن بطرز عربی خواتین آمده و این از تصرفات فارسیان متعرب است. (آنندراج ). در ترکی از القاب زنان کبار است. (غیاث اللغات ). زن اصیل. زن شریف. خدیش. بانو. بیگم. بیگه. سیده. ستی. حُرَه. خانم. ملکه ٔ ترک. زن خان. زن. جفت. رجوع به بانو و خانم شود :
باده دهنده بتی بدیع ز خوبان
بچه ٔ خاتون ترک و بچه ٔ خاقان.
رودکی (از تاریخ سیستان ص 319).
به تیغ طرّه ببرد ز پیچه ٔ خاتون
بگرز پست کند تاج بر سر چیپال.
منجیک.
بگفتند چیزی که بایست گفت
ز فرزند خاتون که بد در نهفت.
فردوسی.
بدانست بینادل پاک زاد
که دورند خاقان و خاتون ز داد.
فردوسی.
بدو گفت خاتون که با رای تو
نگیرد کس اندر جهان جای تو.
فردوسی.
چو بشنید خاقان دلش گشت خوش
بخندید خاتون خورشید فش.
فردوسی.
بشد پیش خاتون دوان کدخدای
که دانا پزشکی نو آمد بجای.
فردوسی.
چو امید خاقان بدو تیره گشت
به بیچارگی سوی خاتون گذشت.
فردوسی.
نگر تا کدام است با شرم و داد
ز مادر که دارد ز خاتون نژاد.
فردوسی.
بدو گفت خاتون که ای مرد پیر
نگوئی همی یک سخن دلپذیر.
فردوسی.
یکی چون خیمه ٔ خاقان ، دوم چون خرگه خاتون
سیم چون حجره ٔ قیصر، چهارم قبه ٔ کسری.
منوچهری.
...

معنی خاتون به فارسی

خاتون
رشته کوهی است از رشته کوههای مرکزی فارس در جنوب بوانات ( ۳۸٠٠ متر ) که از مشرق به کوه گور سفید در مشرق دریاچه نیریز متصل شده تا دره رود شور ممتد است .
بانو، بی بی، کدبانو، خانم، زن بزرگ منش، خواتین
( اسم ) ۱ - بانوی عالی نسب. ۲ - خانم بانو کدبانو . جمع : خاتونان ( بسیاق فارسی ) خواتین ( بسیاق عربی ).
نام مدرسه ای در نیشابور بوده است . مرحوم محمد قزوینی در تعلیقات لباب الالباب جلد اول می نویسد : ابوالحسن علی بن زید بن محمد الاوسی انصاری در تاریخ بیهق در ترجمه حال ابوالفضل بیهقی می گوید : [ و از تصانیف او تاریخ ناصری است از اول ایام سبکتگین تا اول ایام سلطان ابراهیم روز بروز را تاریخ ایشان بیان کرده است و آن همانا سی مجلد منصف زیادت باشد . از آن مجلدی چند در کتابخانه مدرسه خاتون مهد عراق در نیشابور ... ]
یکی از دیه هائی بوده است که سلطان ابوسعید و فرزندانش در مراجعت از نجف اشرف به یزد در حومه یزد احداث کردند.
دهی است از دهستان سبزواران بخش مرکزی شهرستان جیرفت واقع در ۵ هزار گزی جنوب خاوری سبزواران و یک هزار گزی راه فرعی سبزواران و کهنوج است .
سید محمد رضا بن محمد مومن معروف بمدرس از اکابر علمای قرن دوازدهم اواخر عهد صفویه است .
دهی از دهستان ایل تیمور بخش حومه شهرستان مهاباد است واقع در ۱۷ هزار گزی جنوب مهاباد و ۲ هزار گزی باختر شوسه مهاباد به سردشت .
دهی است در آمل .
دهی است از دهستان شهر ویران بخش حومه شهرستان مهاباد در ۱۳ هزار گزی شمال خاوری مهاباد و ۶ هزارگزی خاور شوسه مهاباد به میاندو آب .
...

معنی خاتون در فرهنگ معین

خاتون
[ تر. ] (اِ.) ۱ - بانوی بزرگ زاده . ۲ - کدبانو، بی بی .

معنی خاتون در فرهنگ فارسی عمید

خاتون
۱. بانو، بی بی، کدبانو، خانم، زن بزرگمنش.
۲. [قدیمی] عنوان ترکی و مغولی زنان و دختران خان و خاقان، بانوی عالی نسب: باده دهنده بتی بدیع ز خوبان / بچهٴ خاتون ترک و بچهٴ خاقان (رودکی: ۵۰۶).
= شش بانو

خاتون در دانشنامه اسلامی

خاتون آبادی ممکن است اشاره به اشخاص و شخصیت های ذیل بوده و یا در معانی ذیل به کار رفته باشد: • خاندان خاتون آبادی، از خاندان های علمی مشهور و پرنفوذ در اصفهان و سپس تهران • میرسیدمحمد خاتون آبادی، از علمای مجاهد ایران در قرن سیزدهم هجری• میرمحمدباقر خاتون آبادی، عالم امامی اواخر دوره صفوی• میرمحمدحسین خاتون آبادی، فقیه و مؤلف مشهور امامی قرن دوازدهم• میرمحمدصالح بن عبدالواسع خاتون آبادی، فقیه، محدّث و عالم امامی قرن یازدهم
...
خاتون آبادی عنوان چند نفر از عالمان شیعه است و نیز به خاندان خاتون آبادی اشاره دارد:
آل خاتون، خاندانی از عالمان شیعی جبل عامل لبنان است.
گفته اند جمال الدین، یکی از اجداد این خاندان که در قرن هشتم می زیست،
خوانساری، روضات الجنات، ج۱، ص۷۹.
جبل عامل از زمان دانشمند بزرگ شیعی، محمد بن مکّی جِزّینی معروف به شهید اول (شهادت در ۷۸۶)، رونق علمی یافت و تا اواخر قرن دوازدهم از بزرگترین حوزه های علمیِ شیعی شناخته می شد.حضور آل خاتون، از نامدارترین خاندانهای علمی جبل عامل در آن دوران در عیناثا، این منطقه را به یکی از مراکز علمی مهم جبل عامل تبدیل کرد.در سده های دهم و یازدهم براثر سختگیریهای حکومت عثمانی بر مناطق شیعه نشینِ قلمرو خود، به ویژه جبل عامل، و نیز دعوت حکومت شیعی صفوی از عالمان جبل عامل، تعدادی از افراد این خاندان - همانند شماری دیگر از عالمان آن دیار - به ایران مهاجرت کردند.
جعفر مهاجر، جبل عامل بین الشهیدین: الحرکة الفکریة فی جبل عامل فی قرنین من اواسط القرن الثامن للهجرة/ الرابع عشر للمیلاد حتی اواسط القرن العاشر/ السادس عشر، ج۱، ص۱۶۹، دمشق ۲۰۰۵.
مشهورترین افراد آل خاتون عبارت اند از:
← شمس الدین محمد
...
...


خاتون در دانشنامه ویکی پدیا

خاتون
خاتون عنوانی سغدی بود که برای شهبانوهای توچوئه در آسیای میانه به کار می رفت. این واژهٔ سغدی پس از آن برای زنان فرمانروایان خوارزمشاهی، سلجوقی و چنگیزی نیز به کار رفت. در دوران تیموریان در آسیای میانه واژهٔ بیگم جایگزین این عنوان شد.
بیگم
بانو
خانم
خان
واژهٔ «خاتون» (واج نویسی سغدی: xtwn، آوانویسی سغدی: gh’twn) که از سغدی به آثار فارسی دری وارد گردیده بود، بعداً از زبان اهل بخارا بار نخست در کتابهای عربی دربارهٔ فتح بخارا اقتباس گردید و در زبان عربی به گونه «خواتین» جمع بسته شد.
این واژه در ترکی عثمانی به صورت qādïn (عنوانی احترام آمیز برای زنان بزرگ) درآمده است و در ترکی استانبولی نیز به شکل kadın باقی مانده است. از آن جا که این واژهٔ ایرانی در زبان های ترکی نیز وارد شده برخی منابع آن را ترکی پنداشته اند. در عربی به عنوان یک واژه با ریشهٔ ترکی به کار می رود و جمع آن خواتین، معنای آن «خانم، بانو، کدبانو» ذکر شده است.
خاتون نام یک آلبوم موسیقی اثر خشایار اعتمادی، هنرمند ایرانی است که در سبک پاپ تهیه شده و دارای ۸ آهنگ است.
خشایار اعتمادی
خاتون عنوانی سغدی بود که برای شهبانوهای توچوئه در آسیای میانه به کار می رفت.
خاتون (آلبوم)
خاتون (فیلم)
خاتون همچنین ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
خاتون فیلمی به کارگردانی و نویسندگی رضا میرلوحی محصول سال ۱۳۵۶ است.
فرامرز قریبیان
هاله
احمد قدکچیان
حمیده خیرآبادی
نعمت اله گرجی
محسن مهدوی
رزا مهدوی
گرگین راجرز
علی اکبر مهدوی فر
رضا یاقوتی
غمخوار
خشایار (بازیگر)
اصغر آقاجانی
کریم
ملک، که با همسرش زرین تاج و دختر معتادش فریبا زندگی می کند، در آستانهٔ ورشکستگی است...
...


چنانچه، معنی واژه بالا (برگرفته از دانشنامه ویکی پدیا)، نادرست یا مخالف قوانین جمهوری اسلامی ایران است، خواهشمند است گزارش دهید تا بررسی و حذف گردد => [گزارش]

خاتون در دانشنامه آزاد پارسی

واژه ای جغتایی به معنی بانوی عالی تبار، از القاب زنان و دختران خان و خاقان. این واژه رفته رفته با واژۀ خانم مترادف شده است. پیشینۀ کاربرد خاتون در زبان ترکی جغتایی بسیار دیرپاست و حتی در دورۀ ساسانیان نیز به زن خاقان اطلاق می شده است. لفظ خاتون در ترجمۀ تاریخ طبری، بارها آمده است. برخی از زنان مشهور در تاریخ دودمان های شاهی اسلامی، تنها به نام خاتون مشهورند و تاریخ نگاران گویا نام ایشان را نمی دانسته اند یا ننوشته اند. خاتون در زبان عربی به همین شکل مانده و جمع آن را خواتین می آورند. ترکیباتی چون خاتون عرب، خاتون کاینات، خاتون مطلق و خاتون قیامت در میان مسلمانان شیعه ایرانی، کنایه از حضرت فاطمه زهرا (س) است.

خاتون در جدول کلمات

خاتون
بیگم, بانو, بی بی, کد بانو
خاتون و بانو
بیگم
خاتون و بی بی
بانو
خاتون | زن نیکو
بیبی
خانم و خاتون است و نام سریالی با حضور داریوش ارجمند
بانو

خاتون را به اشتراک بگذارید

پیشنهاد کاربران

مریم قاسمی
بی بی
اشکان
فروتن باگذشت صب
ورارامش دهنده مظلوم دلسوزشیک پوش خوش تیپ
شهبانو
نامی دخترانه و کاملا پارسی

***
سرزمین سغد چین جزیی از خاک ایران بود
امروزه زبان پارسی در آنجا رواج دارد

سغد(سگد،سکا )::سیستانی
فاطمه
بانو ،خانم
مرضیه
خاتون : درزن ،عيال،زوجه وهمسر
كدخداي
بيشتر كشورهاى مسلمانان اسيايي خاتون به معني كدبانو
علی باقری
خاتون :دکتر کزازی در خصوص خاتون می نویسد :"مِهسَتی : بانوی نژاده ی بلند پایه . این واژه را ترکی دانسته اند ؛ اما گمان به ایرانی بودن آن نیز برده شده
《لفظ خاتون در قدیمترین کتاب فارسی، ترجمه ی تاریخ طبری، هم مکرر آمده؛ پس باید فارسی باشد، اگر چه فرهنگ های ترکی آن را ترکی ظبط کرده اند. در سنسکریت، بانوی خانه را " کتم بینی" هم گویند که ممکن است از ریشه ی خاتون باشد》فرهنگ نظام
وی در ادامه می نویسد : "بر این پایه شاید بتوان در میانه ی خاتون با خوَتای پهلوی و خدای پارسی،در معنی سرور و پادشاه ، پیوندی یافت. این واژه در شاهنامه بارها بکار برده شده است. "
بدو گفت کز مام خاتونیم
ز سویِ پدر آفریدونیم
نامه ی باستان ،ج ۳ ، داستان سیاوش ، دکتر کزازی ۱۳۸۴،ص ۱۸۵.

معنی یا پیشنهاد شما



نام نویسی   |   ورود

عبارات و کلمات کلیدی مرتبط

• خاتون در جدول   • خاتون چشم عسلی   • معنی خاتون   • فیلم خاتون   • خاتون همسریابی   • سایت خاتون   • رستوران خاتون   • اهنگ خاتون   • مفهوم خاتون   • تعریف خاتون   • معرفی خاتون   • خاتون چیست   • خاتون یعنی چی   • خاتون یعنی چه  

توضیحات دیگر

معنی خاتون
کلمه : خاتون
اشتباه تایپی : ohj,k
آوا : xAtun
نقش : اسم
عکس خاتون : در گوگل

آیا معنی خاتون مناسب بود ؟           ( امتیاز : 94% )