انتخاب دیکشنری مترجم لغت نامه
جستجو در دیکشنری
دیکشنری مترجم تغییر دیکشنری یا مترجم
برای انتخاب دیکشنری یا لغتنامه، اینجا را کلیک کنید.
انگلیسی به فارسی انگلیسی به انگلیسی کلمات اختصاری فارسی به انگلیسی فارسی به عربی عربی به فارسی جدول کلمات لغت نامه دهخدا فرهنگ فارسی فرهنگ فارسی معین فرهنگ فارسی عمید اسم پسرانه و دخترانه دانشنامه عمومی دانشنامه اسلامی کامپیوتر برق و الکترونیک عمران و معماری حقوق سینما صنعت علوم دامی حسابداری ریاضیات آمار خودرو صنایع غذایی نساجی پلیمر معدن شیمی نفت مهندسی گاز خاک شناسی زمین شناسی آب و خاک بهداشت دندانپزشکی روانپزشکی فوتبال کاراته یوگا کوه نوردی

98 1090 100 1

درایه

/derAye/

معنی درایه در لغت نامه دهخدا

درایت. [ دِ ی َ ] (ع اِمص ) درایة. دانستن. عقل. دانش. (غیاث ). علم. معرفت. (ناظم الاطباء). دریافت. دریافتن. بدانستن. عرفان. معرفت. وقوف. آگاهی. دانایی. بقیة : هرگاه که زمام آن بدست اهتمام او دادندی در آن آثار کفایت و درایت و ابواب امانت و صیانت تقدیم کردی. (ترجمه ٔ تاریخ یمینی ص 363). او به حسن رای و رویت و کمال و کفایت و درایت خویش آن مملکت در سلک نظام آورد. (ترجمه ٔ تاریخ یمینی ). امیر ناصرالدین را کفایت و درایت وامانت و دیانت اونبذی معلوم شد. (ترجمه ٔ تاریخ یمینی ص 356). در جمع میان درایت شمشیر و ذلاقت قلم منفرد.(ترجمه ٔ تاریخ یمینی ص 234). آورده اند که عقل و درایت او تا به جایی بود که حراث مصر شکایت آوردندش که پنبه کاشته بودیم... باران بی وقت آمد و تلف شد، گفت : پشم بایستی کاشتن. (گلستان سعدی ). رفیق این سخن بشنید و بهم برآمد و برگشت و سخنهای رنجش آمیز گفتن گرفت کاین چه عقل و کفایت است و فهم و درایت. (گلستان ).
بدین یکی شده بودم که گرد عشق نگردم
ترا بدیدم و بازم بدوخت چشم درایت.
سعدی.
رجوع به درایة شود. || در اصطلاح فلسفی ودر اصطلاح شرعی ، رجوع به درایة شود.
- درایت حدیث ؛ رجوع به درایةالحدیث ذیل درایة شود. || خاصیت.مزاج. خوی. عادت. طبیعت. سرشت. نهاد. (ناظم الاطباء).

درایة. [ دِ ی َ ] (ع مص ) دانستن. (تاج المصادر بیهقی ) (ترجمان القرآن جرجانی ). دانستن چیزی را، یا دانستن به نوعی از حیله. (از منتهی الارب ) (از اقرب الموارد). دری. دریة. دریان. || درایت. درایه. علم به چیزی ، وگویند علم به چیزی با تکلف و حیله. (از اقرب الموارد). دانش. || (اصطلاح فلسفی ) معرفتی که حاصل می شود به نوعی از حیلت که تقدیم مقدمات و استعمال رویت باشد. (فرهنگ علوم عقلی از اسفار ج 1 ص 325). || (اصطلاح شرعی ) علم درایه یا علم درایةالحدیث ، اصول علم فقه است. (از کشاف اصطلاحات الفنون ). علم فقه و اصول فقه. (اقرب الموارد). علم اصول حدیث است.(از تعریفات جرجانی ). علمی است که از معنی مفهوم ازالفاظ حدیث و از مراد و مقصود آنها بحث می کند، و آن بر قواعد عربی و ضوابط شریعت استوار است و موضوع آن احادیث رسول اکرم (ص ) است از جهت دلالت آنها بر معنی مفهوم یا مراد، و غایت آن تحلی به آداب نبوی و تخلی از اموری است که آنها را ناپسند داشته و نهی نموده است ، و مبادی آن کلیه ٔ علوم عربی است و معرفت قصص و اخبار متعلق به رسول اکرم (ص ) و معرفت اصلین و فقه و غیره است. (از یادداشت مرحوم دهخدا). علمی است که درآن بحث می شود از متن حدیث و سند آن و طرق آن از صحیح و سقیم و علیل ، و آنچه مورد لزوم است ؛ تا مقبول ازمردود آن شناخته شود، و یا علمی است که در آن بحث می شود از سند حدیث و متن آن و کیفیت تحمل آن و آداب نقل آن. (از یادداشت مرحوم دهخدا). موضوع درایه راوی (روایت کننده ) و مروی (حدیث روایت شده ) است ، و غایت آن معرفت به احادیث مردوده برای اجتناب از آنها است.
- کتب درایه ؛ کتابهایی که درآن اقسام احادیث و اخبار و اصطلاحات محدثین را گرد کنند. (یادداشت مرحوم دهخدا).

معنی درایه به فارسی

درایه
۱ - ( مصدر ) دانستن در یافتن . ۲ - ( اسم ) دریافت آگاهی دانایی . ۳ - ( اسم ) مزاج خوی عادت . ۴ - سرشت نهاد . ۵ - معرفتی است که حاصل میشود بنوعی از حیلت که تقدیم مقدمات و استعمال رویت باشد . ( اسفار ۶ . ) ۳۲۵ : ۱ - علمی است که از متن حدیث و طرق آن بحث کند واحادیث صحیح و سقم را میشناسد و نیز شرایط مورد احتیاج در قبول یا رد حدیثی را تبیین میکند تا احادیث مقبول و مردود شناخته گردند . موضوع درایه ( راوی ) ( روایت کننده ) و ( مروی ) ( حدیث روایت شده ) است . غایت آن معرفت به احادیث مقبوله برای عمل بدانها و احادیث مردوده برای اجتناب از آنهاست .
دانستن دانستن چیزی را یا دانستن به نوعی از حیله . یا درایت
[entry, component of matrix, element of matrix] [ریاضی] هریک از اجزای سازندۀ یک ماتریس

معنی درایه در فرهنگ فارسی عمید

درایه
۱. = درایت
۲. (اسم) در حدیث، علمی که دربارۀ احادیثی که از پیغمبر اسلام نقل کرده اند بحث می کند تا معلوم شود کدام یک درست و کدام نادرست است.

درایه در دانشنامه اسلامی

درایه
درایه(علم دِرایه) علمی درباره ی حدیث است.
موضوع علم درایه حدیث است؛ اعم از سند، متن، نحوه ی تحمّل (فرا گرفتن) و آداب نقل آن.

معنای حدیث
حدیث، کلامی است که بیانگر قول ، فعل و یا تقریر و امضای معصوم علیه السّلام باشد. بنابر این، اطلاق حدیث بر کلام غیرمعصوم، مَجاز است.

فایده ی علم درایه
فایده ی علم درایه، بازشناسی حدیثِ پذیرفته از غیر پذیرفته استکه نتیجه ی آن، عمل به اوّلی و اجتناب از دومی خواهد بود.

متن حدیث
...
اطلاق مصطلح الحدیث در این دانش به خاطر تبیینی است که از اصطلاحات حدیثی در این دانش انجام گرفته، بخش عمده ای ازمسائل آن را در بر می گیرد.
نخست باید دانست که از دانش مصطلح الحدیث با عناوین دیگر، همچون درایة الحدیث، اصول الحدیث و قواعد الحدیث یاد می شود. به نظر می رسد که اطلاق مصطلح الحدیث در این دانش به خاطر تبیینی است که از اصطلاحات حدیثی در این دانش انجام گرفته، بخش عمده ای ازمسائل آن را در بر می گیرد.
معنای درایه
«درایه» در لغت به معنای علم و اطلاع است که به نوع خاصی از علم؛ یعنی دانشی که مسبوق به شک است، یا دانش از روی دقت و توجه اطلاق می شود. چنان که در آیة «ما کنت تدری ما الکتاب و لا الایمان؛ تو نمی دانستی کتاب چیست و ایمان (کدام است؟) » - درایه به همین معنا به کار رفته است. و اطلاق درایة الحدیث بر این علم بدین جهت است که در این دانش تنها به نقل و روایات حدیث توجه نمی شود، بلکه از متن، مقبول یا مردود بودن آن در کنار سند بحث می شود. استاد شانه چی درایة الحدیث را مرادف فقه الحدیث دانسته، آن را دانش فهم لغات و مدالیل احادیث معرفی کرده است. گرچه واژه درایة خاطر معنای لغوی و نیز کاربردش در برخی روایات همان مفهوم فقه الحدیث؛ یعنی دانش فهم مدالیل روایات را به دست می دهد، اما کاربرد اصطلاحی آن از آغاز تا کنون برابر با مصطلح الحدیث است که دانشی است در عرض دانش فقه الحدیث. در روایتی از امام صادق (علیه السّلام) چنین آمده است: «حدیث تدریه خیر من الف ترویه؛ فهم معنای یک حدیث، بهتر از نقل و روایت هزار حدیث است».
اصطلاحات و وجه تسمیه
قابل ذکر است عنوانی که استاد شانه چی برای کتاب خود برگزیده؛ یعنی درایة الحدیث با آنچه ایشان مدعی شده ناسازگار است؛ زیرا در این کتاب تماما مباحث مصطلح الحدیث آمده است. و اطلاق اصول الحدیث بر این دانش بدان جهت است که در آن از قوانین برخورد با سند و متن روایات سخن به میان می آید؛ مثلا پذیرفته بودن روایات صحیح و مردود بودن روایات ضعیف از جمله دست آوردهای این دانش است که به منزله قوانینی برای چگونگی برخورد با روایات فقهی و شیوه استنباط عمل می کند. اطلاق قواعد الحدیث نیز ناظر به همین نکته است. بهترین شاهد برای اثبات متعارف بودن چهار اصطلاح : مصطلح الحدیث، درایة الحدیث و قواعد الحدیث عناوینی است که پدیدآوردندگان آثار صحیحی برای کتاب های خود که موضوع آنها یکی است، برگزیده اند. به عنوان مثال بزرگانی هم چون شهید ثانی نام کتاب خود را، «الرعایة فی علم الدرایة، (آیة الله سبحانی معتقد است نام این کتاب: «البدایة فی علم الدرایة» می باشد. )شیخ بهاءالدین عاملی «الوجیزةفی علم الدرایة» و علامه مامقانی «مقباس الهدایة فی علم الدرایة» نامیده و استاد شانه چی برای کتاب خود عنوان «درایة الحدیث» را برگزیده است. در این کتابها از عنوان «داریة الحدیث» استفاده شده است.دکتر صبحی صالح نام کتابش را «علوم الحدیث و مصطلحه» گذاشته و مقصود از مصطلح الحدیث در کتاب او همین دانش است. ابن دقیق (م۷۰۲ هـ) کتاب خود را «الاقتراح فی بیان الاصطلاح»، شمس الدین ذهبی (م۶۷۳هـ) کتاب خود را «الموقطه فی علم مصطلح الحدیث» نامیده و ابن حجر عسقلانی (م ۸۵۲) عنوان «نخبة الفکر فی مصطلح الحدیث اهل الاثر» را برای کتاب خود برگزیده است. در این آثار عنوان: «مصطلح الحدیث» به کار رفته است.
عناوین مرتبط
...
دِرایَةُ الحدیث از شاخه های علوم حدیثی است. این دانش در گذشته به بررسی مفهوم و سند حدیث می پرداخت ولی در اصطلاح کنونی بیشتر به بررسی سند روایات پرداخته و مفهوم شناسی را به علم «فقه الحدیث» واگذار کرده است. آثار زیادی در این دانش تدوین شده است.
درایه، مصدر ثلاثی مجرد از ریشه «د-ر-ی» به معنای دانستن است؛ البته دانستن و دانشی که به دنبال یک سلسله مقدمات و با نوعی تدبیر: و به شیوه غیر معمول به دست می آید نه از طریق مقدمات معمول. برخی گفته اند درایه نوعی دانستن است که به دنبال شک کردن ایجاد می شود.
در احادیث شیعه، واژه درایه به معنای فهم حدیث و در مقابل روایه به معنای نقل و روایت حدیث به کار رفته است. در این احادیث بر لزوم فهم حدیث، برتری فهم بر نقل و اندک بودن فهم کنندگان در مقایسه با نقل کنندگان تأکید شده است. از این رو به بیان برخی پژوهشگران، معنای اصطلاح درایة الحدیث همان معنایی بوده است که امروزه از اصطلاح فقه الحدیث دریافت می شود.
«درایة الحدیث» از آثار حدیث شناس معاصر حجةالاسلام کاظم مدیر شانه چی (1306- 1381ش) است که در آن، پیدایش و صدور حدیث و تاریخ تدوین و ضبط حدیث در میان شیعه و سنی و علل جعل حدیث و معانی اصطلاحات فراوان حدیث و تقسیمات گوناگون آن را به صورت مستند توضیح داده است.
کتاب حاضر از مقدمه نویسنده و متن اصلی تشکیل شده که در ضمن عناوین متعددی ارائه شده است. نویسنده متنهای متعددی به زبان عربی از عبارات دانشمندان اسلامی در زمینه تعاریف علمی اصطلاحات حدیثی و ... در سراسر کتاب آورده و از تعداد قابل توجهی از منابع مهمّ و آثار علمی اندیشمندان اسلامی -قدیم و معاصر- برای تولید اثر حاضر بهره برده است. شیوه نویسنده در این اثر، آموزشی است و به مباحث رایج و متداول در این علم پرداخته است.
درباره محتوای این اثر، گفتنی ها فراوان است از جمله:
1. نویسنده با بیان اینکه متواتر به متواتر لفظی، معنوی و اجمالی تقسیم شده، افزوده است: تواتر اجمالی عبارت از علم اجمالی به صحت یکی از چند حدیثی است که در یک موضوع وارد شده است؛ مانند: اخبار مختلفی که برای حجیت خبر واحد استشهاد شده که گرچه در یکان یکان آنها می توان خدشه کرد ولی صدور یکی از آن جمع، به تواتر اجمالی ثابت است. نویسنده در پایان چنین اظهار نظر کرده است: می توان گفت که برگشت تواتر اجمالی نیز به همان قدر مشترک مفاد چند خبر است که تواتر معنوی می نامند .
2. نویسنده در مورد حدیث ناسخ و منسوخ چنین گفته است: ناسخ حدیثی است که حکم شرعی ثابتی را ذکر می کند که در قرآن یا حدیث دیگری آمده و منسوخ به عکس آن، یعنی حدیثی است که حکمی را دربردارد که توسط حدیث ناسخ برداشته شده است . نویسنده در اینجا به مثالی اشاره می کند که مورد مناقشه است: وی چنین می نویسد که حدیث نبوی «أفطر الحاجم و المحجوم» به حدیث «احتجم رسول الله(ص) و هو صائمٌ» نسخ شده است! عبدالهادی مسعودی در کتاب روش فهم حدیث این مطلب را مستدل مورد بحث قرار داده و چنین نتیجه گرفته است: «به روشنی دیده می شود که سبب شکستن روزه دروغ بستن بر پیامبر خدا بوده است که خود از مفطرات مستقل و قطعی روزه است. از این رو سخن پیامبر(ص) ناظر به همان دو تن بوده است نه سایر حجامتگران» .
درایة الحدیث: بازپژوهی مصطلحات حدیثی در نگاه فریقین، تألیف شادی نفیسی، توضیح و تشریح اصطلاحات حدیثی در مذهب شیعه و عامه می باشد که به زبان فارسی در یک جلد نگارش شده است.
این مجموعه به انگیزه استفاده دانشجویان و علاقه مندان به این موضوع تدوین شده است؛ لذا تلاش شده تا حد امکان از طرح مباحث اختلافی پرهیز شود و مطالب، تحت عناوین ثابتی طبقه بندی شوند
کتاب با مقدمه نویسنده آغاز و مطالب در چهار فصل، تنظیم شده است.
شیوه ارائه مطالب بدین گونه است که در بخش اصلی کتاب، که به بیان تقسیمات مختلف حدیث اختصاص دارد، نکات زیر تا حد امکان رعایت شده است:
1- طبقه بندی احادیث بر مبنای ویژگی های مشترک؛ 2- رعایت ساختار ثابتی برای ارائه هر اصطلاح
درایة الحدیث: بازپژوهی مصطلحات حدیثی در نگاه فریقین، تألیف شادی نفیسی، توضیح و تشریح اصطلاحات حدیثی در مذهب شیعه و عامه می باشد که به زبان فارسی در یک جلد نگارش شده است.
این مجموعه به انگیزه استفاده دانشجویان و علاقه مندان به این موضوع تدوین شده است؛ لذا تلاش شده تا حد امکان از طرح مباحث اختلافی پرهیز شود و مطالب، تحت عناوین ثابتی طبقه بندی شوند .
کتاب با مقدمه نویسنده آغاز و مطالب در چهار فصل، تنظیم شده است.
شیوه ارائه مطالب بدین گونه است که در بخش اصلی کتاب، که به بیان تقسیمات مختلف حدیث اختصاص دارد، نکات زیر تا حد امکان رعایت شده است:
1- طبقه بندی احادیث بر مبنای ویژگی های مشترک؛ 2- رعایت ساختار ثابتی برای ارائه هر اصطلاح .
کاظم مدیر شانه چی
در این اثر ابتدا مبادی علم حدیث و معانی اخبار و سنت، طبقات صحابه، اصطلاحات حدیث اعم از متواتر، آحاد و سلسله راویان و شرایط آنها، حجیت اخبار و در پایان کتب اربعه شیعه و صحاح سته اهل سنت بررسی شده است.
چاپ: مشهد، 1977 میلادی، 161 ص.
قم، مرکز نشر اسلامی، 1364 ش، 192 ص.
ابوالفضل حافضیان، کتابشناسی درایة شیعه علم درایة الحدیث، در دسترس در کتابخانه دیجیتال اهل البیت علیهم السلام، بازیابی:12 بهمن 1391
درآمدی بر علم اصول، رجال و درایه، اثر محمدرضا نکونام ، نوشته مختصری است که نویسنده در آن، تاریخ علم اصول را به صورت گذرا ذکر کرده و شماری از اصولیان شیعه را شناسانده و بعد از تعریف علم رجال و بیان ادله موافقان و مخالفان ضرورت و فایده آن علم، برخی از کتاب های مهم رجالی را نام برده و با ذکر راه های اثبات وثاقت راوی، برخی از اصطلاحات علم الحدیث را معنا کرده است.
نویسنده، این اثر را در دوران نوجوانی و در دهه ی چهل هجری شمسی نگاشته است .
کتاب حاضر، از مقدمه نویسنده و متن اصلی (شامل دو فصل: 1. تاریخ علم اصول؛ 2. درآمدی بر علم رجال و درایه) تشکیل شده است.
برخی از مطالب قابل توجه اثر حاضر که نشانگر روش و محتوای آن است، به این صورت است:
برای اثر حاضر فقط فهرست تفصیلی مطالب در آغاز آن فراهم شده، ولی از فهارس فنی و حتی فهرست منابع خبری نیست. متأسفانه کتاب حاضر، مستند نیست و نویسنده هیچ ارجاع و استناد و توضیحی به صورت درون متنی، پاورقی و یا پی نوشت نیاورده است جز یک مورد .
علم درایه‏ به علمی گفته می شود که در باره فهم حدیث از سند و متن و آداب یادگیری و غیره گفته می شود.
موضوع علم درایه حدیث است اعم از سند، متن، نحوه تحمل (فرا گرفتن) و آداب نقل آنرا می گویند و حدیث، کلامی است که بیانگر قول، فعل و یا تقریر و امضای معصوم علیه السّلام باشد. بنابر این، اطلاق حدیث بر کلام غیر معصوم مجاز است.

فایده علم درایه
فایده علم درایه، بازشناسی حدیث پذیرفته از غیر پذیرفته است که نتیجه آن، عمل به اوّلی و اجتناب از دومی خواهد بود.

متن حدیث از دید علم درایه
متن حدیث عبارت است از الفاظ و قالب حدیث که گویای مفاد آن است.
متن حدیث به لحاظ وضوح یا عدم وضوحِ دلالت بر مقصود، به نص، مجمل، ظاهر و مؤول تقسیم می‏ شود؛ زیرا لفظ یا تنها یک معنا دارد و احتمال معنایی دیگر در آن نمی‏ رود، که به آن نص می‏ گویند، یا معنایی دیگر در آن محتمل است. در فرض دوم، یا احتمال هر دو معنا یکسان است، که به آن مجمل گویند و یا یکی بردیگری رجحان دارد. در فرض دوم اگر احتمال مرجوح- به دلیلی- مقصود باشد، به آن مؤوّل، و اگر احتمال راحج مقصود باشد، به آن ظاهر گویند.

سند حدیث از دید علم درایه
...

درایه را به اشتراک بگذارید

Telegram Facebook Twitter LinkedIn

معنی یا پیشنهاد شما



نام نویسی   |   ورود

تازه ترین پیشنهادها

رضا > کرتیلان
اجاقی > اجاقی
Mahdi > شربت (دارو)
Behnaz > guidelines
مهدی ورمزیار > ورمزیار
دینا حسین پناهی > بر می خیزد
ماد > ریناز
ناهید > establishing

نگارش واژه نو   |   پیشنهادهای امروز

عبارات و کلمات کلیدی مرتبط

• درایه ماتریس   • دانلود کتاب علم الحدیث+شانه چی   • جزوه درایه الحدیث   • علم رجال چیست   • کتاب درایه الحدیث شانه چی   • کتاب الحدیث   • درایه الحدیث شادی نفیسی   • معنی درایه   • مفهوم درایه   • تعریف درایه   • معرفی درایه   • درایه چیست   • درایه یعنی چی   • درایه یعنی چه  

توضیحات دیگر

معنی درایه
کلمه : درایه
اشتباه تایپی : nvhdi
آوا : derAye
نقش : اسم
عکس درایه : در گوگل


آیا معنی درایه مناسب بود ؟     امتیاز مثبت به دیکشنری   امتیاز منفی به دیکشنری     ( امتیاز : 98% )