انتخاب دیکشنری مترجم لغت نامه
جستجو در دیکشنری
دیکشنری مترجم تغییر دیکشنری یا مترجم
برای انتخاب دیکشنری یا لغتنامه، اینجا را کلیک کنید.
انگلیسی به فارسی انگلیسی به انگلیسی کلمات اختصاری فارسی به انگلیسی فارسی به عربی عربی به فارسی جدول کلمات لغت نامه دهخدا فرهنگ فارسی فرهنگ فارسی معین فرهنگ فارسی عمید اسم پسرانه و دخترانه دانشنامه عمومی دانشنامه اسلامی کامپیوتر برق و الکترونیک عمران و معماری حقوق سینما صنعت علوم دامی حسابداری ریاضیات آمار خودرو صنایع غذایی نساجی پلیمر معدن شیمی نفت مهندسی گاز خاک شناسی زمین شناسی آب و خاک بهداشت دندانپزشکی روانپزشکی فوتبال کاراته یوگا کوه نوردی

97 1083 100 1

دین پژوهی

دین پژوهی در دانشنامه اسلامی

دین پژوهی
دین پژوهی یکی از اصطلاحات جدید مسائل جدید کلامی است که بحث های متنوعی د رمورد آن مطرح شده است ، در این مقاله به امهات این بحث اشاره می شود.
دین پژوهی، نام یک رشته علمی خاص نیست، بلکه عنوانی است عام برای مجموعه ای از رشته ها و شاخه های علمی و معرفتی، که همگی درباره دین بحث می کنند و هر یک از منظری خاص به بررسی ابعاد دین می پردازند .دین پژوهی، دانش هایی چون فلسفه دین، الهیات (کلام) و زیر رشته هایی همچون روان شناسی دین، جامعه شناسی و مانند آن را در بر می گیرد.ویژگی های موضوعی یا روش شناختی هر یک از این دانش ها، قلمرو تحقیق و پژوهش آن را مشخص می سازد و آن را از سایر دانش های مربوط به دین جدا می کند.به بیان دیگر، رشته ها و شعبه های مختلف دین پژوهی یا رهیافت های گوناگون در دین پژوهی، هر یک ناظر به بعدی از ابعاد دین است و از همان بعد خاص، دین را مورد بررسی قرار می دهند.بنابراین، دین پژوهی یعنی تحقیق و پژوهش نظری پیرامون ماهیت و ابعاد دین و شناسایی و شناساندن آن؛ یا تلاش برای اثبات این که گزاره ها و دعاوی دینی صادق و مطابق با واقع است و آثار و لوازم سودمندی بر آنها مترتب است.با این بیان، اگر مجموع دانش هایی را که موضوع آنها به شکلی مطالعه و پژوهش درباره دین است، دین پژوهی بنامیم، می توانیم بر حسب ابعاد گوناگونی که معمولًا ادیان از آن برخوردارند، شاخه ها، رشته ها و یا ابعاد متنوعی را برای دین پژوهی بر شماریم.
ابعاد دین پژوهی
دین پزوهی دارای ابعاد فراونی است که به مهم ترین ان ها اشاره می نماییم:دین پژوهی به روش کلامی، فلسفی، تاریخی و نیز نگرش مردم شناسانه به دین، روان شناسی دین، جامعه شناسی دین، پدیدارشناسی دین، ادبیات و هنر دینی که هر کدام یک بحث تفصیلی خاص را می طلبد که در این مختصر نمی گنجد.
اهمیت دین پژوهی
دین پژوهی، که ره اورد دین گرایی بشر در طول تاریخ می باشد از اهمیت ویژه ای برخوردار است.این اهمیت از نقش سازنده و تعیین کننده ای که خود دین در زندگی مادی و معنوی بشر دارد ناشی می شود.چه این که بیشتر متفکران و اندیشمندان بزرگ، به ویژه در غرب درباره دین، پژوهشها و تحقیقات گسترده ای انجام داده و به این حقیقت اعتراف کرده اند که «دین، پیوسته نقش سازنده ای بر فرهنگ و تمدن و اساساً حیات آدمی داشته است».همچنین متفکرانی چون «کریستوفر مانیرز (۱۷۴۷- ۱۸۱۰ م) که از نخستین محققان جدید غربی است ثابت کرده که هرگز قومی بدون دین وجود نداشته و علاقه به دین در نهاد انسان نهفته است.ویلیام جیمز نیز می گوید:«دین انسان، عمیق ترین و خردمندانه ترین چیز در حیات اوست». همچنین حکما و متفکران بزرگ دوران باستان مانند: افلاطون و ارسطو، بنابر تحقیقاتی که درباره اقوام و ملل دوران مختلف تاریخ بشر انجام داده اند، اظهار داشته اند که دین در روزگاران گذشته بهتر و واقعی تر بوده و اعتقاد به الوهیت یک پدیدار جهانی و عام بوده است.
نقش سازنده دین در زندگی
...
دین پژوهی عبارت است از رشته های مختلفی که با روش های گوناگون به تحقیق ، مطالعه و بررسی ابعاد مختلف دین می پردازد. با توجه به این که ادیان و به خصوص دین اسلام ، مشتمل بر ابعاد عقیدتی، فقهی و حقوقی، فردی، اجتماعی، تربیتی و سیاسی اند، دانش های دین پژوهی از اهمیت خاصی برخوردارند.رشته های دین پژوهی عبارتند از:
در فرهنگ اسلامی برای فلسفه ، تعریف های گوناگونی ارایه شده است. برخی از آن ها مجموعه معارف بشری را در بر می گیرند (ان الحکمة هی العلم بحقایق الاشیاء علی ما هی علیه بقدر الطاقة البشریه) (ان الفلسفه استکمال النفس الانسانیه بمعرفه حقائق الموجودات علی ما هی علیها و الحکم بوجودها تحقیقا بالبراهین لا اخذا بالظن و التقلید بقدر الوسع الانسانی) و پاره ای دیگر، تنها به علم الهی که مشتمل بر امور عامه و الهیات بالمعنی الاخص است، اختصاص داده شده اند. (الحکمة الالهیه علم یبحث فیه عن احوال الموجود بما هو موجود فالحکمة الالهیه هی العلم الباحث عن احوال الموجود بما هو موجود ویسمی ایضا الفلسفة الاولی و العلم الاعلی)
تعریف ملاصدرا از فلسفه
صدر المتالهین در تعریف فلسفه می نویسد:«البحث فی الفلسفة الاولی و الحکمة القصوی عن عوارض الوجود بما هو وجود فضرب منها ذوات مجردة عن المواد بالکلیة و الحکمة الباحثة عنها یسمی باثولوجیا فی لغة یونان ای العلم الربوبی و ضرب منها معان و مفهومات کلیه لا یابی عن شمولها الطبایع المادیه لا بما هی بل حیث هی موجودات مطلقة». ایشان در تعلیقات خود بر شفا، ضمن معرفی کتاب اسفار اربعه و حکمت متعالیه، تمام مباحث فلسفی را به الهیات اختصاص می دهد و آن را به دو بخش فلسفه اولی و فن مفارقات تقسیم می کند.
فلسفه دین
فلسفه دین به معنای تفکر فلسفی در زمینه دین است. حال اگر آن را دفاع عقلانی و فلسفی از اعتقادات دینی معرفی کنیم، در آن صورت، ادامه دهنده نقش و کارکرد الهیات طبیعی (عقلی) که متمایز از الهیات وحیانی بوده شناخته می گردد.غایت فلسفه دین، اثبات وجود خدا از طریق براهین عقلی می باشد؛ ولی امروزه تنها به تفکر فلسفی و عقلانی درباره دین اطلاق می شود و نمی توان آن را وسیله ای برای آموزش دین تلقی کرد.حتی لاادریون و کسانی که به خدا اعتقاد ندارند نیز می توانند هم چون افراد متدین به تفکر فلسفی در زمینه دین بپردازند. برخی از نویسندگان در تبیین فلسفه دین چنین انگاشته اند که فلسفه دین عبارت است از ژرف کاوی فلسفی دین و کارهای جدید در این زمینه که به دو نوع تقسیم می گردد:۱ـبررسی و ارزیابی عقلانیت یا معقولیت عقاید دینی، با توجه به انسجام آنها و اعتبار براهین مربوط به توجیه آنها؛۲ ـ تحلیل توصیفی و روشن سازی زبان و عقیده و اعمال دینی با توجه خاص به قوانین حاکم بر آنها و زمینهی آنها در حیات دینی.
مهمترین مبحث دین پژوهی
...
در تعریف مقام پژوهش دینی باید بدانیم که از چه روی کردی باید بهره ببریم، تا نتیجه ای صحیح و بدون انحراف از دین واقعی داشته باشیم، شناخت روش های این مقوله که چه روی کرد و روشی کارآمد است را روش شناسی دین پژوهی گویند.
پس از بیان تعاریف مختلف دین و دین پژوهی و انواع آن، نوبت به روش شناسی آن رسیده است و این که آیا در عرصه پژوهش های دینی و مسائل مختلف دین پژوهی اعم از کلام، فلسفه دین، روان شناسی دین، جامعه شناسی دین و... تنها باید از روی کرد برون دینی بهره برد یا روی کرد درون دینی نیز کارآمد است؟ آیا روش تجربی در این قلمرو به کار گرفته می شود یا فقط باید به روش عقلی رو آورد.
دیدگاه علامه طباطبایی
علامه طباطبایی درباره اهمیت نقش روش شناختی دین پژوهی در معارف دینی و تفسیر قرآن می نویسد:«عده ای به نام حدیث شناس، در فهم معانی آیات به روایات صحابه و تابعان اکتفا کرده و بدون توجه به مضمون روایت و به کار انداختن عقل و اندیشه به آن احادیث عمل می نمودند؛ در حالی که نه تنها قرآن، عقل را از اعتبار ساقط نکرده است بلکه اعتبار قرآن و کلام خدا بودن آن به وسیله ی عقل ثابت می گردد؛ و هم چنین قرآن کریم حجیّتی برای کلام صحابه و تابعان و امثال آن ها اثبات نکرده است و اصولا چگونه می توان سخن صحابه را با این همه اختلاف های فاحش حجت دانست.
دیدگاه متکلمان
متکلمان نیز در اثر اختلاف مسلک، گرفتار آرای مختلف در تفسیر و فهم معانی آیات قرآنی شدند و اگر آیه ای با آرای آن ها مخالف بود، به تاویل آن می پرداختند و این کار به تطبیق شباهت بیش تری دارد تا به تفسیر؛ زیرا وقتی ذهن آدمی مشوب و پای بند نظریه های خاصی باشد، در حقیقت عینک رنگین به چشم دارد که قرآن را نیز به همان رنگ می بیند و می خواهد نظریه ی خود را بر قرآن تحمیل نموده و قرآن را با آن تطبیق دهد. فرق است بین این که یک دانشمند، وقتی پیرامون آیه ای از آیات، فکر و بحث می کند، با خود بگوید: ببینیم قرآن چه می گوید؟ یا آن که بگوید: این آیه را به چه معنایی حمل کنیم. اولی که می خواهد بفهمد آیه ی قرآن چه می گوید، باید تمام معلومات و نظریه های علمی خود را موقتاً فراموش کند و به هیچ نظریه ی علمی تکیه نکند؛ ولی دومی نظریات خود را در مسئله دخالت می دهد.
دیدگاه فلاسفه
...
در موضوع رویکرد روان شناختی در دین پژوهی دو رهیافت مورد بررسی قرار می گیرد که در این مبحث به آن اشاره می شود.
فروید با تقسیم روان انسانها به خود آگاه و ناخودآگاه معتقد شد در باب انگیزه های اعمال و گفتارهای یک فرد نمی توان به گفته او اعتماد کرد. زیرا انسانها تنها به قسمتی از روان خود آشنا هستند و ممکن است کاری را بدون علم به چرایی آن انجام دهند. پس در اینجا لازم است « تحلیل روانکاری» نسبت به انگیزه های درونی فرد صورت گیرد. که این روانکاری را باید فرد دیگری انجام دهد. فروید همچنین معقتد بود ممکن است ما براساس یک سلسه انگیزه های روانی و عاطفی به چیزی اعتقاد پیدا کنیم بدون آن که دلیلی برای آن داشته باشیم سپس به منظور موجه نمایاندن اعتقاد خود، یک دسته ادله عقلانی برای آن می تراشیم. فروید با این نظریه پیشاپیش استدلالات عقلی متدینان را از اعتبار خارج می کند و با روش خود به بررسی انگیزه های دینداری می پردازد.
← استدلال های فروید
یونگ روش خود را پدیدار شناسانه معرفی می کند و معتقد است در بررسی دین هم مانند سایر پدیده ها، ملاحظات فلسفی و متافیزیکی را دخالت نمی دهد. یونگ همچنین به یک نکته روش شناختی دیگر هم معتقد است و آن اینکه اثبات یا رد وجود خدا کار روانشناسی نیست. روانشناسی تنها می تواند آثار و تبعات روانی تصویر خدا و پیشینه های اساطیر آن را مورد بحث قرار دهد ولی نه وجود خدا را جدا از روح انسانی. یونگ برخلاف فروید که ملحد است یک لا ادری گرای کانتی است. و در حالی که فروید دین را ناشی از روان پریشی می داند یونگ برای تمام ادیان ارزش مثبت قائل بوده و آن را شفابخش وسلامت بخش می داند. لکن دیدگاه او نیز طبیعت گرایانه است. یونگ بامفهوم «آرکی تایپ ها» خدایان را مطرح می کند که همانند اسطوره های قهرمانی در همه فرهنگ ها وجود داشته و جزء ناخودآگاه جمعی محسوب می شوند. او در واقع تصویر خدا را صورت مثالی می داند یعنی صور و اشکالی که ماهیت دسته جمعی دارند و تقریبا در همه جای دنیا به شکل اجزای ترکیب دهنده انسانها و در عین حال به شکل پدیده های فردی و محلی و ناشی از ضمیر ناخودآگاه ظاهر می شوند. او جداسازی خدا و صورت مثالی شخص از خود را دشوار می داند. در واقع وجود الهی و بلکه خارجی خدا را انکار می کند. همچنین وی تجربه دینی را واقعی و حائز اهمیت می شمارد. و آن را نوع ویژه ای از تجربه عاطفی می داند که به معنی تسلیم در برابر یک قدرت برتر است خواه این قدرت خدا باشد خواه ناخودآگاه. او برای دین سودمندی های فراوان و غیرقابل انکاری قائل است. لکن یونگ دین را تا حد یک پدیده روان شناسی پایین آورده و در عین حال ناخودآگاه را تا حد یک پدیده دینی ارتقا دهد.
← نقد و بررسی
 ۱. ↑ رضانژاد، عزالدین، خاستگاه دین، ص۴۵-۵۱، مجله کلام اسلامی، ش۱۰.۲. ↑ محمدرضایی، محمد، نگاهی به دین پژوهی، ص۴۷، قبسات ش۲۷.۳. ↑ رضانژاد، عزالدین، خاستگاه دین، ص۴۵-۵۱.۴. ↑ رضانژاد، عزالدین، خاستگاه دین، ص۴۱-۴۳، مجله کلام اسلامی، ش۱۱.۵. ↑ رضانژاد، عزالدین، خاستگاه دین، ص۴۳-۴۴.۶. ↑ تامل معرفتی و روش شناختی درباره جدایی یونگ و فروید، احد فرامرز قرا ملکی، اندیشه نوین دینی، شماره۱، ص۳۸-۳۹.۷. ↑ عزالدین رضانژاد، خاستگاه دین، ص۴۵-۴۸.۸. ↑ رضاپور، یوسف، تاملی برچند تبیین روانشناختی از دین، علامه، ش۳، ص۴۹-۵۰.۹. ↑ رضاپور، یوسف، تاملی برچند تبیین روانشناختی از دین، علامه، ش۳، ص۵۱.۱۰. ↑ محمدرضایی، محمد، نگاهی به دین پژوهی، ص۴۷.۱۱. ↑ یزدانی، فضل الله، روانشناس دین، بصیرت، ش۳۲-۳۳، ص۱۸۴.۱۲. ↑ امید، مسعود، رابطه دین و اخلاق از دیدگاه یونگ، علامه ش۳، ص۱۱.۱۳. ↑ رضاپور، یوسف، تاملی برچند تبیین روانشناختی از دین، ص۵۲-۵۳.۱۴. ↑ امید، مسعود، رابطه دین و اخلاق از دیدگاه یونگ، ص۱۱.
منبع
...

دین پژوهی را به اشتراک بگذارید

Telegram Facebook Twitter LinkedIn

معنی یا پیشنهاد شما



نام نویسی   |   ورود

عبارات و کلمات کلیدی مرتبط

• معنی دین پژوهی   • مفهوم دین پژوهی   • تعریف دین پژوهی   • معرفی دین پژوهی   • دین پژوهی چیست   • دین پژوهی یعنی چی   • دین پژوهی یعنی چه  

توضیحات دیگر

معنی دین پژوهی
کلمه : دین پژوهی
اشتباه تایپی : ndk ~C,id
عکس دین پژوهی : در گوگل


آیا معنی دین پژوهی مناسب بود ؟     امتیاز مثبت به دیکشنری   امتیاز منفی به دیکشنری     ( امتیاز : 97% )