انتخاب دیکشنری مترجم لغت نامه
جستجو در دیکشنری
دیکشنری مترجم تغییر دیکشنری یا مترجم
برای انتخاب دیکشنری یا لغتنامه، اینجا را کلیک کنید.
انگلیسی به فارسی انگلیسی به انگلیسی کلمات اختصاری فارسی به انگلیسی فارسی به عربی عربی به فارسی جدول کلمات لغت نامه دهخدا فرهنگ فارسی فرهنگ فارسی معین فرهنگ فارسی عمید اسم پسرانه و دخترانه دانشنامه عمومی دانشنامه اسلامی کامپیوتر برق و الکترونیک عمران و معماری حقوق سینما صنعت علوم دامی حسابداری ریاضیات آمار خودرو صنایع غذایی نساجی پلیمر معدن شیمی نفت مهندسی گاز خاک شناسی زمین شناسی آب و خاک بهداشت دندانپزشکی روانپزشکی فوتبال کاراته یوگا کوه نوردی

99 1095 100 1

صفت

/sefat/

مترادف صفت: نعت، وصف، چونی، چگونگی، کیفیت، خصلت، خو، سجیه، مختصه، ویژگی، عاطفه، غیرت، رفتار، کردار، لقب

متضاد صفت: موصوف

برابر پارسی: زاب، فروزه

معنی صفت در لغت نامه دهخدا

صفت. [ ص ِ ف َ ] (ع مص ) در عربی بصورت «صفة» و در فارسی «صفت » نویسند. چگونگی کسی گفتن و آن مشتق از وصف است. (مقدمه ٔ لغت میر سید شریف ). بیان کردن حال و علامت و نشان چیزی. (غیاث اللغات ). بیان حال. (منتهی الارب ). ستودن :
در صفتت گنگ فرومانده ایم
من عرف اﷲ فروخوانده ایم.
نظامی.
|| (اِ) نشان. (مهذب الاسماء). نشانه. چگونگی. چونی. علامت. ج ، صفات : اگر بدین صفت نبودی آن درجه نیافتی. (تاریخ بیهقی چ ادیب ص 396). استادان در صفت مجلس شراب و صفت شراب و تهنیت عید و مدح پادشاهان سخن بسیار گفته بودند. (تاریخ بیهقی ص 276). این یک صفت جهیز بود و دیگر چیزها بر آن قیاس باید کرد. (تاریخ بیهقی ص 403).
قول و عمل هر دو صفتهای تست
وز صفت مردم یزدان جداست.
ناصرخسرو.
صفت کورتهای پارس ، ولایت پارس پنج کورت است. (فارسنامه ٔ ابن بلخی ص 121).
گفتی که چه نامی از دلت پرس
کز من صفت منی نیابی.
خاقانی.
ای به صورت ندیم خاک شده
به صفت ساکن سماک شده.
خاقانی.
ای صفت زلف تو غارت ایمان ما
عشق جهان سوز توبر دل ما پادشا.
خاقانی.
صفتی است حسن او را که به وهم درنیاید
روشی است عشق او را که به گفت برنیاید.
خاقانی.
دلهای دوستان همین صفت دارد که به بسط عوارف و نشر صنایع و بذل رغائب بدست آید. (ترجمه ٔ تاریخ یمینی ص 197). سی سر فیل حصن هیکل کوه صفت دریاگذار از آن کفار سلطان را بدست آمد. (ترجمه ٔ تاریخ یمینی ص 273).
شب صفت پرده ٔ تنهائی است
شمع در او گوهر بینائی است.
نظامی.
پاکبازان طریقت را صفت دانی که چیست
بر بساط نرد عشق اول ندب جان باختن.
سعدی.
بس که در منظر تو حیرانم
صورتت را صفت نمی دانم.
سعدی.
هرکس صفتی دارد و رنگی و نشانی
تو ترک صفت کن که از این به صفتی نیست.
سعدی.
دهقان پسری یافتند بدان صفت که حکماگفته بودند. (گلستان ). || پیشه. شغل. صنعت. کار :
گازرکاری صفت آب شد
رنگرزی پیشه ٔ مهتاب شد.
نظامی.
امشب بصفت شمع شب افروزم من
می گریم و می خندم و میسوزم من.
عطار.
خشک ابری که بود ز آب تهی
ناید از وی صفت آب دهی.
جامی.
|| معنی. واقع. حقیقت.باطن :
در صورت اگر ز من نهانی
از راه صفت درون جانی.
نظامی.
|| شکل. رنگ. گونه :
هزاران صفت گل دمیده ز سنگ
ز صد برگ و دو روی و از هفت رنگ.
سعدی.
|| در ترکیب به اسم ملحق گرددو معنی مانند، همانند، بکردار... دهد:
- این صفت ؛ این سان. بدین صفت ؛ بدین سان. بدین وضع. بدین حال :
مخرام بدین صفت مبادا
کز چشم بدت رسد گزندی.
سعدی.
جلوه کنان می روی و باز نیائی
سرو ندیدم بدین صفت متمایل.
سعدی.
- پیمبرصفت :
توئی سایه ٔ لطف حق بر زمین
پیمبرصفت رحمة العالمین.
سعدی.
- دون صفت ؛ پست. فرومایه : با لشکری از دون صفتان بی ایمان... در حرکت آمد. (حبیب السیر چ سنگی جزء 4 ج 3ص 323).
- سلطان صفت :
سلطان صفت همی رود و صدهزار دل
با اوچنانکه در پی سلطان رود سپاه.
سعدی.
- شمعصفت :
آرزو میکندم شمعصفت پیش وجودت
که سرا پای بسوزند من بی سر و پا را.
سعدی.
- شیرین صفت :
هرجا که مولهی چو فرهاد
شیرین صفتی برو گمارد.
سعدی.
- عیسی صفت :
در تن هر مرده دل عیسی صفت
از تلطف تازه جانی کرده ای.
مجدالدین عزیزی (از لباب الالباب ).
-فریدون صفت :
این فریدون صفت به دانش و رای
وآن به کیخسروی رکیب گشای.
نظامی.
- کمان صفت :
چون قامتم کمان صفت از غم خمیده شد
چون تیر ناگهان ز کمانم بجست یار.
سعدی.
- نظامی صفت :
نظامی صفت با خرد خو گرفت
نظامی مگر کاین صفت زو گرفت.
نظامی.
- هارون صفت :
صبح هارون صفت چو بست کمر
مرغ نالید چون جلاجل زر.
نظامی.
- یوسف صفت :
یعقوب دلم ندیم احزان
یوسف صفتم مقیم زندان.
خاقانی.
تا عذر زلیخا بنهد منکر عشاق
یوسف صفت از چهره برانداز نقابی.
سعدی.
|| در ترکیبهای زیر نیز به کار رفته است :
- بر صفت ِ ؛ به سان ِ. به مانندِ :
بر سر آن جیفه گروهی نظار
بر صفت کرکس مردارخوار.
نظامی.
بر صفت شمع سرافکنده باش
روز فرومرده و شب زنده باش.
نظامی.
- بی صفت ؛ بی نشان. بی علامت. بی پیرایه.
- || در تداول عامه ، بی آبرو. بی شخصیت. پست.بی همه چیز و باصفت ضد آن است در همین تداول.
- در صفت آمدن ؛ به وصف آمدن. قابل توصیف بودن :
چنانکه در نظری در صفت نمی آئی
منت چه وصف بگویم تو خود در آینه بین.
سعدی.
رجوع به صفة شود.
|| در دستور زبان فارسی ، کلمه ای است که حالت و چگونگی چیزی یا کسی را برساند و اقسام آن از این قرار است : صفت فاعلی. صفت مفعولی. صفت تفضیلی. صفت نسبی.
صفت فاعلی : آن است که بر کننده ٔ کار یا دارنده ٔ معنی دلالت کند و علامت آن عبارت است از:
1- «نده » که در پایان فعل امر درآید مانند: پرسنده. خواهنده. شناسنده. بافنده. تابنده :
گر گران و گر شتابنده بود
عاقبت جوینده یابنده بود.
2- «ان »: خواهان. پرسان. دمان. روان. دوان. پویان. 3- «الف » که آن نیزدر پایان فعل امر: شکیبا. زیبا. خوانا. گویا. بینا.پویا. جویا. 4- «ار» غالباً در آخر فعل ماضی آید: خریدار. خواستار. برخوردار. نام بردار. گرفتار. فروختار. 5- «گار» که بیشتر در آخر فعل امر و ماضی درآید: آموزگار. پرهیزگار. آفریدگار. آمرزگار. کردگار. پروردگار. 6- «کار» که غالباً به آخر اسم معنی ملحق شود:ستمکار. فراموشکار. مسامحه کار. 7- «گر» هم در آخر اسم معنی : پیروزگر. دادگر. بیدادگر. خنیاگر. رامشگر.
صفت فاعلی که به «نده » منتهی میشود غالباً در عمل و صفت غیرثابت استعمال میشود مثلاً: رونده یعنی کسی که عمل رفتن را انجام دهد. خواننده کسی که بخواندن چیزی مشغول است. ولی شعرا گاهی این نوع صفت را بجای نام افزار استعمال کرده اند:
به بینندگان آفریننده را
نبینی مرنجان دو بیننده را.
فردوسی.
که بیننده بمعنی چشم استعمال شده یعنی عضوی که کار او دیدن است.
اگرشاه فرماید این بنده را
که بگشاید از بند گوینده را.
گوینده در این شعر بمعنی زبان است و در این صورت از معنی فاعل بیرون است. صفاتی که به «ان » منتهی میشود بیشتر معنی حال را میدهد: سوزان. نالان. روان. دوان. فروزان. گدازان. یعنی در حالت سوختن و نالیدن و رفتن و دویدن و افروختن و گداختن. صفاتی که به «الف » ختم میشود حالت ثابت را میرساند: دانا، که دانائی صفت ثابت است بدین جهت معنی دوام و همیشگی از آن فهمیده میشود. صفاتی که به کار و گار و گر ختم میشود مبالغه ٔ در کار را میرساندو عمل و شغل از آن فهمیده شود مثلاً: آموزگار، کسی که بسیار بیاموزد و کار او آموختن باشد. ستمکار و ستمگر شخصی است که ستم بسیار از او سر زند. تفاوت میانه «کار و گار» آن است که پساوند «گار» همیشه پس از کلماتی استعمال میشود که از فعل مشتق شوند ولی «کار»، غالب پس از اسم معنی و غیرمشتق بکار میرود. «گر» در غیر اسم معنی شغل را میرساند مانندِ آهنگر که مقصود کسی است که شغل او ساختن آلات از آهن باشد و این جزو صفات فاعلی نیست.
ترکیب صفت فاعلی : صفت فاعلی چهار قسم ترکیب میشود:
1- حالت اضافی که صفت به مابعد خود اضافه شود:
فزاینده ٔ باد آوردگاه
فشاننده ٔ خون ز ابر سیاه.
فردوسی.
2- با تقدیم صفت و حذف کسره ٔ اضافه مانند:
جهاندار محمود گیرنده شهر
ز شادی به هر کس رساننده بهر.
فردوسی.
3- با تأخیر صفت بدون آنکه در آن تغییری رخ دهد:
منم گفت یزدان پرستنده شاه
مرا ایزد پاک داد این کلاه.
دقیقی.
4- با تأخیر صفت و حذف علامت صفت «نده »: سرفراز.گردن فراز، که سرفرازنده و گردن فرازنده بوده و این کار قیاسی است. هر گاه صفت فاعلی با مفعول یا یکی از قیود مانند بیش و کم و بسیار و پیش و پس و نظایر آن ترکیب شود، علامت صفت حذف میشود: کامجوی. بیشگوی. کم گوی. بسیاردان. پیشرو. پس رو. صفاتی که به الف و نون ختم میشود هرگاه مکرر شود ممکن است علامت صفت را از اول حذف نمایند: لرزلرزان. جنب جنبان :
سپه جنب جنبان شد و بازگشت
همی بود تا روز اندر گذشت.
دقیقی.
کمان را بزه کرد پس اشکبوس
تنی لرزلرزان و رخ سندروس.
فردوسی.
پرس پرسان. کش کشان :
پرس پرسان میکشیدش تا به صدر
گفت گنجی یافتم آخر به صبر.
گر نمودی عیب آن کار او ترا
کس نبردی کش کشان آن سو ترا.
مولوی.
صفت مفعولی : صفت مفعولی بر آنچه فعل بر او واقع شده باشد دلالت میکند: پوشیده. برده. یعنی آنچه پوشیدن و بردن بر او واقع شده و علامت آن «ه » ماقبل مفتوح است که در آخر فعل ماضی درآید چنانکه گوئیم : برده. خوانده. که بر آخر ماضی برد و خواند «ه » اضافه کرده ایم. ترکیبات صفت مفعولی از این قرار است :
1- آنکه صفت را مقدم داشته اضافه کنند، مانندِپرورده ٔ نعمت ، آلوده ٔ منت :
آلوده ٔ منت کسان کم شو
تا یکشبه در وثاق تو نانست.
انوری.
2- با تقدیم صفت و حذف حرکت اضافه مانندِ آلوده نظر:
چشم آلوده نظر از رخ جانان دورست
بر رخ او نظر از آینه ٔ پاک انداز.
حافظ.
3- آنکه صفت را در آخر آورند و هیچ تغییری ندهند، مانندِ خواب آلوده ، شراب آلوده :
دوش رفتم به در میکده خواب آلوده
خرقه تردامن و سجاده شراب آلوده.
حافظ.
4- مانند قسم دوم ولی با حذف علامت صفت ، مانندِ خاک آلود، نعمت پرورد، دست پخت :
آتش خشم تو برد آب من خاک آلود
بعد از این باد به کوی تو رساند خبرم.
سعدی.
ای آنکه نداری خبری از هنر من
خواهی که بدانی که نیم نعمت پرورد.
همان روشنک را که دخت منست
بدان نازکی دست پخت منست.
نظامی.
5- با تأخیر صفت و حذف «ده » از پایان آن چنانکه بترکیب صفت فاعلی شبیه باشد مانندِ پناه پرور، دست پرور:
ای نظامی پناه پرورتو
به در کس مرانش از در تو.
همه را دید دست پرور ناز
دست از آئین جنگ داشته باز.
نظامی.
که پناه پرور و دست پرور که بمعنی پناه پرورده و دست پرورده استعمال شده است. نیم سوز وناشناس و روشناس که در زبان فارسی متداول است هم از این قبیل میباشد. هر گاه بخواهند صفت مفعولی را که تخفیف یافته جمع بندند آن را به حال اول برمیگردانند مثلاً: دست پروردگان. نام یافتگان. و اینکه خاقانی گوید:
فاقه پروردان چو پاکان حواری روزه دار...
نادر است و پیروی از آن روا نباشد. ولی در تخفیف صفت فاعلی برگردانیدن بحال اصلی لازم نیست چنانکه گوئیم : گردن کشان. سرفرازان. نامداران. کام جویان. وام خواهان.
صفت تفضیلی : صفت تفضیلی آن است که در آخر آن لفظ «تر» افزوده شود و مفاد آن ترجیح موصوف است بر شخص دیگر که در وجود صفت با او شریک و همتا است و آن تنها به آخر صفت و کلماتی که در معنی صفت باشد پیوسته شود مانندِ گوینده تر، شتابنده تر، فزاینده تر، گراینده تر، مردتر، برتر:
خرد ز آتش طبعی آتش تر است
که مر مردم خام را او پزد.
ناصرخسرو.
صفت تفضیلی به یکی از سه طریق استعمال شود:
1- با «از»: خرد از مال سودمندتر است. تدبیر اندک از لشکر بسیار مفیدتر است :
دوش خوابی دیده ام گو نیک دیدی نیک باد
خواب نه بل حالتی کان از کرامت برتر است.
انوری.
2- با «که »: دانش بهتر که مال. سیرت پسندیده تر که صورت.
3- با اضافه چنانکه گوئیم : تواناترِمردم کسی است که دانائی او فزونتر باشد. و این استعمال در زبان فارسی متداول بوده ولی اکنون کمتر معمول است. و هر گاه بخواهند صفت تفضیلی را اضافه کنند، «ین » در آخر آن می آورند مانند بزرگترین شعرای ایران فردوسی است. الفاظی از قبیل مه ، به ، که ، بیش ، بمعنی صفت تفضیلی استعمال میشوند و در آخر آن نیز «ین » درمی آورند مانند: مهین. بهین. کهین. هر گاه «ین » در آخر صفات تفضیلی درآید افاده ٔ معنی تخصیص کند مانندِ کمترین ، فاضلترین. و در این حالت اگر صفت تفضیلی را اضافه کنند مابعد آن را جمع آورند مانندِ بزرگترین مردان و فاضلترین رجال امروز اوست. و بدون اضافه باید لفظ مفرد استعمال شود چنانکه : تواناترین مرد، بیناترین شاگرد.
صفت نسبی : صفت نسبی آن است که نسبت بچیزی یا محلی را برساند و آن عبارت است از:
1- «ی »: آسمانی. زمینی. آتشی. هوائی. خاکی. پارسی. اصفهانی. نیشابوری و نظایر آن. یاء نسبت همواره به مفرد پیوسته میشود و کلماتی از قبیل کاویانی ، خسروانی ، کیانی ، پهلوانی ، نادر است و بر آن قیاس نتوان کرد.
2- «ه » مخفی و غیرملفوظ: دوروزه. یکشبه. یکساله. صده. دهه. هزاره. و این «ها» غالباً در ترکیبات عددی استعمال شده است و نیز مانندِ نبرده :
بیارید گفتا سیاه مرا
نبرده قبا و کلاه مرا.
3- «ین » و این در آخر اسماء درآید: سفالین. جوین. گندمین. بلورین. گلین. و گاهی این ادات را با «ه » جمعکرده در آخر کلمه آورند: بلورینه. زرینه. سیمینه. پشمینه.
4- «گان »: گروگان. پدرگان.
صفات ترکیبی : صفاتی را که از ترکیب دو اسم یا اسم و اداتی بحصول آید مرکب یا صفت ترکیبی خوانند و اقسام آن به قرار ذیل است :
1- ترکیب تشبیهی که از بهم پیوستن «مشبه ٌبه » به «مشبه » یا مانندِ «مشبه ٌبه » به «وجه شبه » حاصل شود مانندِ سروقد. مشک موی. که معنی آن چنین است : کسی که قد او چون سرو است و موی او چون مشک. مانندِ گلرنگ و مشکبوی که معنی آن چنین است : مانند گل از حیث رنگ و چون مشک ازجهت بوی و در این هر دو قسم باید مشبه ٌبه مقدم باشد.
2- ترکیب دو اسم بدون ادات : جفاپیشه. هنرپیشه. 3- ترکیب دو اسم به اضافه ٔ ادات مانند نیزه بدست :
سپهدار سهراب نیزه بدست
یکی باره ٔ تیزتک برنشست.
فردوسی.
داغ بر ران. مانند این بیت :
لگام فلک گیر تا زیر رانت
کبود استری داغ بر ران نماید.
خاقانی.
4- ترکیب اسم با ادات و آن را اقسام بسیار است از این قرار: 1- از ترکیب «ب » با اسم : بنام. بخرد. بآیین. بنفرین :
شغاد آن بنفرین شوریده بخت
فردوسی.
این قسم در نظم قدیم متداول است و اکنون جز در چند کلمه معمول نیست. 2-ترکیب «با» و اسم : بانام. باعقل. باورع. باشعور. بااحساس. باغیرت. 3- ترکیب «هم » و اسم که اشتراک را میرساند: همراه. همراهی. همنشین. همنشست. همکار. همقدم. همدل. 4- از ترکیب «نا» و «نه » با اسم : ناکام. ناچار. نامرد. نه مرد :
گر ازتو عاجزم این حال را چگونه کنم
به پیش خصمان مردم بپیش عشق نه مرد.
سنائی.
5- ترکیب «بی » و اسم :بی خرد. بی هوش. بی شعور. بی دانش. بی کار. بی نام. بی نشان. بی خانمان. فرق میان «بی » و «نا» آن است که «بی » پیوسته بر سر اسم درآید و بدان معنی وصفی دهد ولی «نا» هم با اسم و هم بصفت پیوسته گردد و استعمال آن با صفت بیشتر است. هر گاه ترکیب از «بی » و اسم در غیر معنی وصفی بکار رود پس از آن «از» بیفزایند:
بی از آن کاید از او هیچ خطا از کم و بیش
سیزده سال کشید او ستم دهر زمیم.
ابوحنیفه ٔ اسکافی.
این ادوات پنج گانه در آغاز اسم درآید و آن را پیشاوند میتوان گفت. 6- ترکیب «مند» با اسم : هنرمند. خردمند. زیانمند. ثروتمند. ادراکمند:
با وکیل قاضی ادراکمند
اهل زندان در شکایت آمدند.
در شش کلمه این ادات بشکل «اومند» استعمال شده است : تنومند. برومند. دانشومند. حاجتومند. نیازومند. گمانومند. 7- ترکیب «ور» با اسم : هنرور. دانشور. سرور. دادور. جانور. نامور. بارور و گاه ماقبل «و» مضموم و «و»ساکن شود: گنجور. رنجور. مزدور. دستور. آزور:
خاک خور ای طبیعت آزور.
و این عمل قیاسی نیست.
8- ترکیب اسم با «ناک » که بیشتر افاده ٔ معنی علت و آفت کند: نمناک. شوخناک. ریمناک. سنگناک. خوابناک. دردناک. سهمناک و کلمه ٔ «طربناک » نادر است و قیاس را نشاید. این ادوات سه گانه به آخر اسم پیوندد و آن را «پساوند» توان خواند. و در زبان پارسی «پساوند» و «پیشاوند»بسیار است و هر یک معنی مخصوصی و موارد خاص دارد.
تبصره 1- هرگاه کلمه دارای معنی وصفی باشد و در زبان پارسی کنونی برای آن اشتقاق یا ترکیبی در تصور نیاید آن را «صفت سماعی » خوانند: گران. سبک. نیک. بد. زشت. خوب. تنگ. فراخ. بلند. کوتاه. 2- کلماتی که بر رنگ دلالت کند بیشتر صفت سماعی است : سپید. سیاه. سرخ. زرد. بنفش. سبز. کبود. و گاه قیاسی : نیلی. آبی.سرمه ای. 3- صفات سماعی هنگام ترکیب مقدم باشد: گران سنگ. سبک مغز. کوتاه قد. بلندبالا. زردروی. سیاه چشم. و این قسم در استعمال بیشتر است. و گاه مؤخر باشد: چشم سپید. بالابلند. رخ زرد و این نوع کمتر باشد.
طرز استعمال صفت : صفت پیش از موصوف و بعد از آن نیز می آید چون :
باغ دیبارخ پرندسلب
لعبگر گشت و لعبهاش عجب
نیلگون پرده برکشید هوا
باغ بنوشت مفرش دیبا.
فرخی.
و هرگاه موصوف مقدم باشد بشکل اضافه استعمال میشود و کسره ٔ اضافه بر حرف موصوف وارد میگردد:
ایا شاه محمود کشورگشای
ز کس گر نترسی بترس از خدای.
فردوسی.
که «محمود» دارای کسره ٔ اضافه است. هرگاه موصوف به «و» یا «آ» ختم شود در آخر آن «ی » افزوده میشود مانند: خدای بزرگ. بالای بلند. قبای دراز. شبهای تار. و وقتی که به «ها» مخفی تمام شود «یا» ملینه افزوده شود چون :
به سخا مرده ٔ صدساله همی زنده کند
این سخا معجز عیسی است همانا نه سخاست.
صفتهای مرکب غالباً بواسطه ٔ یکی از اجزای خود بموصوف مرتبط میشود و بنابراین از صفت و موصوف تشکیل مییابد چنانکه گوئی : مرد روشندل ، که روشنی صفت دل است و مجموع روشندل ، صفت مرد. مطابقه ٔ صفت با موصوف روا نیست و چون موصوف جمع باشد صفت را مفرد آورند و همین روش میانه ٔ نویسندگان و شاعران معمول بود و هم اکنون متداول است و برخلاف این نیز مواردی در سخن بزرگان دیده می شود که صفت را با موصوف مطابق آورده اند مانند:
شدند آن جوانان آزادگان
به دست کسی ناسزا رایگان.
فردوسی.
نشستند زاغان به بالینشان
چنو دایگان سیه معجران.
منوچهری.
و در تاریخ بیهقی آمده است : اکنون امیران ولایت گیران آمدند. و این مواضع پیروی را نشاید. هرگاه صفت و موصوف هر دو جمع عربی باشد گاه موصوف را بر صفت مقدم داشته و اضافه کرده اند مانند قدمای ملوک و عظمای سلاطین. بجای ملوک قدما، سلاطین عظما: شنیدم که شاه اردشیر که بر قدما و ملوک و عظمای سلاطین به خصائص عدل و احسان متقدم بود. (مرزبان نامه ). وقتی که موصوف مؤنث و عربی باشد صفت آن را مذکر باید آورد و فصیحان دیرین همین روش را معمول داشته اند و مؤنث آوردن صفت که رسم متأخران است ناپسندیده و برخلاف روش فصحا است. هرگاه موصوفی دارای چند صفت باشد آن را به یکی از سه طریق استعمال کنند:الف - موصوف را مقدم دارند و صفات را بیکدیگر اضافه کنند چون :
خداوند بخشنده ٔ دستگیر
کریم خطابخش پوزش پذیر.
سعدی.
در عهد پادشاه خطابخش جرم پوش
حافظ قرابه کش شد و مفتی پیاله نوش.
حافظ.
ب - آنکه صفات را بهم عطف نمایند:
یکی پهلوانیست گردو دلیر
به تن زنده پیل و به دل نره شیر.
فردوسی.
باده ای باید تلخ و خوش و رنگین و روان.
فرخی.
مرد نیکواعتقاد نیکوطریقت و خدای ترس را وزیری داد. (سیاست نامه ).
ج - آنکه بعضی از صفات را پیش از موصوف و بعضی را پس از آن آورند در صورتی که در آخر موصوف «یاء» وحدت نباشد اضافه کنند:
وزین ناسگالیده بدخواه نو
دلم گشت باریک چون ماه نو.
فردوسی.
و هم بدین روش است :
فرزند تو این تیره تن خامش خاکی است
پاکیزه خرد نیست نه این گوهر گویا.
ناصرخسرو.
و هرگاه صفت و موصوف متعدد باشد ممکن است آن را بیکی از چند طریق استعمال نمود:
الف - آنکه هر صفتی با موصوف خود ذکر شود:
بجان و سر شاه سوگند خورد
بروز سپید و شب لاجورد.
فردوسی.
ب - موصوفها مقدم و صفتها مؤخر باشند و در این صورت یا هر دو صفت به هر دو موصوف ممکن است راجع شود یا آنکه هر صفتی به یکی از موصوفها تعلق گیرد. مثال قسم اوّل :
دریای سخنها سخن خوب خدایست
پرگوهر و پر لؤلؤ ارزنده و زیبا.
که ارزنده و زیبا ممکن است صفت هر یک از گوهر و لؤلؤ باشد ورواست که ارزنده صفت گوهر و زیبا صفت لؤلؤ فرض شود و بر این فرض حذفی لازم نیست. ولی بفرض اول باید گفت که صفتها از اول بقرینه ٔ دوم حذف شده است. مثال قسم دوم :
بجائیم همواره تازان براه
بدین دو نوندسپید و سیاه.
فردوسی.
که مقصود از دو نوند سپید و سیاه روز و شب است و روا نباشد که سپید و سیاه صفت هر یک ازدو نوند واقع گردد. و نیز ممکن است یک صفت دارای دوموصوف باشد مانند:
آتش و باد مجسم دیده ای کز گرد و خوی
کوه البرز از سم و قلزم زران افشانده اند.
خاقانی.
در موقعی که موصوف را بخواهند اضافه کنند صفت را می آورند و پس از آن عمل اضافه را انجام میدهند و این مطرد و در نظم و نثر متداول است :
با لشکر زمانه و با تیغ تیز دهر
دین و خرد بس است سپاه و سپر مرا.
ناصرخسرو.
ولی در بعضی مواقع اضافه را بر وصف مقدم داشته اند چون :
خون سپید بادم بر دو رخان زردم
آری سپید باشد خون دل مصعد.
که نخست خون را به دل اضافه کرده و صفت را پس از آن آورده است و چون خون دل یک کلمه است میتوان «مصعد» را صفت مجموع فرض کرد.
پسران وزیر ناقص عقل
به گدائی به روستا رفتند.
سعدی.
که ناقص عقل صفت پسران است و پس از اضافه آمده است.
شد آن رنج من هفت ساله به باد
ودیگر که عیب آورم بر نژاد.
فردوسی.
و در اسکندرنامه ٔ قدیم از مؤلفات قرن پنجم یا ششم نظیرگفته ٔ فردوسی را می بینیم : شه ملک چون این بشنید عجب ماند و بترسید گفت خان و مان ما همه چندین ساله ببرد. که در این دو مثال نخست رنج و خان و مان را اضافه کرده و صفت را پس از اضافه آورده اند و تفاوت آن با مثالهای اول آن است که در گفته ٔ فردوسی و عبارت اسکندرنامه صفت مضاف الیه واقع نشده و در شعر فردوسی و سعدی صفت مضاف الیه واقع گردیده است. یاء وحدت یا در آخر صفت درآید چنانکه گوئیم : مرد فاضلی است ، طبع لطیفی دارد. و اکنون این طریقه در زبان فارسی معمول است یا در آخر موصوف مذکور افتد چون :
که آمد بر ما سپاهی گران
همه رزمجویان و گندآوران.
فردوسی.
در آثار پیشینیان این روش متداولتر است ولی الحاق یاء وحدت بصفت و موصوف نیز مستعمل بوده است مانند:
دید شخصی کاملی پرمایه ای
آفتابی در میان سایه ای.
مولوی.
هر گاه مقصود از صفت بیان جنس و نوع موصوف باشد بیشتر آن رابا یاء وحدت استعمال کنند و در اول آن لفظ «از این »آورند. چون :
سماع است این سخن در مرو و اندر تیم بزازان
هم اندر حسب آن معنی ز لفظ آل سمعانی
که جلدی زیرکی را گفت من پالانئی دارم
از این تندی و رهواری چو باد و ابر نیسانی.
سنائی.
و نظیر آن است :
از این خفرقی موی کالیده ای
بدی ،سرکه بر روی مالیده ای.
سعدی.
از این مه پاره ٔ عابدفریبی
ملایک صورتی طاوس زیبی.
سعدی.
و گاهی صفت را بدون کلمه ٔ «از این » یا خالی از یاء وحدت استعمال نموده اند:
بیامد پس آن بیدرفش سترگ
پلیدی سگی جادوئی پیرگرگ.
دقیقی.
ندیم شه شرق شیخ العمید
مبارک لقائی نکومنظری.
منوچهری.
و در این دو مورد موصوف معرفه است و قسم دوم چون :
پیرهن دارد زین طالب علمانه یکی.
منوچهری.
که یاء وحدت در آخر صفت ذکر نشده است هرگاه مقصود تعدادو شمردن اوصاف باشد آنها را بهم عطف نمی کنند در این عبارت : دستور گفت شنیدم که وقتی مردی بود جوانمردپیشه ، مهمان پذیر، عنانگیر، کیسه پرداز، غریب نوار. (مرزبان نامه ).
و مانند این بیت :
بزد بر باره ٔ برگستوان دار
خدنگی راست رو برگستوان در.
و نظیر این در نظم و نثر بسیار است در موقعی که صفات منادی باشند غالباً آنها را بهم عطف ننموده اند:
دریغا گوا شیردل رستما
فروزنده ٔ تخمه ٔ نیرما.
گوا شیرگیرا یلا مهترا
دلاور جهانگیرگندآورا.
فردوسی.
و ظاهراً در موقع ندا و الحاق یاء وحدت به هریک از صفتها و موصوف مقصود شمردن و تعداد اوصاف باشد. و غالباً موصوف ذکر نمیشود. چون موصوف با یاء وحدت باشد پیشینیان غالباً میانه ٔ آن صفت فاصله می آورده اند. مانند:
فریدون ز کاری که کرد ایزدی
نخست این جهان را بشست از بدی.
فردوسی.
بدو گفت شاخی گزین راست تر
سرش برترین و تنش کاست تر
خدنگی برآورد پیکان چو آب
نهاده بر او چار پَرِّ عقاب.
فردوسی (شاهنامه چ مسکو ج 4 ص 298).
فلک گردان شیریست رباینده
که همی هر شب زی مابشکار آید.
ناصرخسرو.
آبیست جهان تیره و بس ژرف بدو در
زنهار که تیره نکنی جان مصفا.
ناصرخسرو.
و در تاریخ بیهقی آمده است : دیگر روز بادی سخت باشکوه.و واجب چنان کند که دوستی را از جمله دوستان برگزیند خردمندتر و ناصح تر و راجح تر. و نیز چون : او زنی داشت سخت بکارآمده و پارسا. ضمیر من از میانه ٔ ضمایر موصوف و مضاف واقع میشود چون :
هر دمش با من دلسوخته لطفی دگرست
این گدا بین که چه شایسته ٔانعام افتاد.
حافظ.
در سایر ضمایر صفت در حکم توضیح و بمنزله ٔ بدل است چنانکه :
شما فریفتگان پیش او همی گفتید
هزار سال فزون باد عمر سلطان را.
ناصرخسرو.
لاجرم سوی تو آزاده جوان بار خدای
ننگرد جز به بزرگی و به چشم تعظیم.
فرخی.
(از دستور زبان فارسی پنج استاد).

صفت. [ ص َ ف َ ] (اِخ ) هروی آرد: قریه ای است در جوف مصر نزدیک به لبیس که گویند گاوی را که بنی اسرائیل بذبح آن مأمور شدند بدانجا فروخته شد و در آن قبه ای است معروف به قبةالبقره که تا امروز باقی است. (معجم البلدان ).

صفت. [ ص ِ ف ِت ت ] (ع ص ) مرد توانا[ ی ] تن آور یا مرد با گوشت گرداندام یا مرد توانا[ ی ] درشت خلقت. (منتهی الارب ). رجوع به صفتات و صفتان شود.

صفة. [ ص ِ ف َ ] (ع مص ) چگونگی کسی گفتن و آن مشتق از وصف است. (مقدمه ٔ لغت میر سیدشریف ). بیان کردن حال و علامت و نشان چیزی. (غیاث اللغات ). بیان حال. وصف. صَوَر. مَثَل. (منتهی الارب ). || (اِ) نشان. (مهذب الاسماء). || چگونگی. چونی. نعت. || پیرایه. ج ، صفات. رجوع به صفت شود.
- صفةالدنیا ؛ اطلس جغرافیائی. (فهرست ابن الندیم در شرح حال قرةبن قمیط الحرانی چ مصر ص 397).
- صفت جمال زن با وی بگفتن ؛ تشبیب. (تاج المصادر بیهقی ).
- صفت علاج کردن ؛ استیصاف.
|| صفت با وصف در لغت مترادف است و معنی صفت بیان مجمل است و بیان اهلیت برای شی ٔ و بیان معنی در شی ٔ، و بعض متکلمان بین صفت و وصف فرق گذارده و گفته اند وصف قائم به موصوف است و صفت قائم به واصف و قول قائل «زیدٌ عالم ٌ» وصف زید است به اعتبار آنکه آن کلام واصف است و صفت او نیست و علم وی که قائم بدوست صفت اوست نه وصف وی. (از کشاف اصطلاحات الفنون ). || مراد به صفت در قول فقهاء «صفت صلوة»افعال واقعه در صلوة است ، واجب باشد یا نه. (کشاف اصطلاحات الفنون ). || صفت گاهی بر محمول اطلاق شود و گاه بر آنچه در مفهومیت مستقل نیست و ذات مقابل آن باشد و گاه بر خارج محمول اطلاق شود و مقابل آن جزء است. (از کشاف اصطلاحات الفنون ). رجوع به وصف ونعت شود. || نسخه ٔ طبیب. دستور طبیب : فلما قطع عنه (عن اسحاق بن عمران الطبیب ) الرزق خرج الی موضع فسیح من رحاب القیروان و وضع هنا لک کرسیاً و دواة و قراطیس فکان یکتب الصفات کل یوم بدنانیر... (عیون الانباء ج 2 ص 36 س 17). در ذیل قوامیس دزی «وصفة» بمعنی دوا آمده. (دزی ج 2 ص 809).

صفة. [ ] (اِخ ) (برج کشیک ) یکی از شهرهای کنعانیان است که بعد از مغلوبی مخروب گشت. (سفر اعداد 21:3 سفر داوران 1:17). و مجدداً آباد شده حرمه خوانده شد. (اول سموئیل 30:30). و یکی از شهرهای یهود است که در جنوب واقع و به شمعونیان داده شد. (صحیفه ٔ یوشع 12:14 و 19:4). ربنسن این اسم را اسم گردنه ٔ طولانی و سختی دانسته که آن را الصفه گویند و در حدود عربه بطرف کوهستان یهودا واقع میباشد لکن ربنسن وپلمر و ترمیل و غیره صفة را آثار مخروبه ٔ وسیعی دانسته اند که به صباتا معروف است و فیمابین بئرالصبا و عین قادش واقع است. در همین صفة بود که اسرائیلیان چون میخواستند به قادش روند جواب داده شدند. (سفر اعداد 14:40-45 و سفر تثنیه 1:44) (قاموس کتاب مقدس ).

صفة. [ ص ُف ْ ف َ ] (ع اِ) نشستنگاه سوار از زین اسب. (مهذب الاسماء). زین پوش. (مجمل اللغه ). مِدرَعَة. (منتهی الارب ).
- صفةالدار ؛ پیش دالان. (منتهی الارب ).
|| ایوان مسقف. ایوان. بهو. سقف دار. بشکم :
شه جم بر آن صفه رفتش ز راه
بیاسود لختی در آن سایه گاه.
فردوسی.
آن کن که بدین وقت همی کردی هر سال
خز پوش و به کاشانه شو از صفه ٔ فروار.
فرخی.
به کاخ اندرون صفه های مزخرف
در صفه ها ساخته سوی منظر.
فرخی.
چون میان سرای برسیدم یافتم افشین را بر گوشه ٔ صدر نشسته و نطعی پیش وی فرود صفه باز کشیده. (تاریخ بیهقی چ ادیب ص 171). در این صفه خوانی نهاده بودند سخت بزرگ. (تاریخ بیهقی ص 349). امیر سه شنبه ٔ هژدهم شهر جمادی الاولی در این صفه ٔ نو خواهد نشست. (تاریخ بیهقی ص 349). پس از مجلس بار برنشست بمیدانی که نزدیک این صفه بود. (تاریخ بیهقی ص 349). بازوی رسول گرفت ، وی را از میان صفه نزدیک تخت آورد و بنشاند. (تاریخ بیهقی ص 376). دو سه جای زمین بوسه داد و به رکن صفه بایستاد. (تاریخ بیهقی ص 380). پیشگاه صفه قاضی صاعد برپا بخاست و بر تخت بالشی نهادند و بنشست. (تاریخ بیهقی ص 565). و از آثار او در عمارت دنیا هیچ نیست جز قصر شیرین و آنجا که صفه ٔ شبدیز گویند. (فارسنامه ٔ ابن بلخی ص 107). و سرایی کرد آنجا در پایان کوهی که در همه جهان مانند آن نبوده ست و صفه ٔ این سرای آن است که در پایان کوه دکه ای ساخته است از سنگ خارا. (فارسنامه ٔ ابن بلخی ص 126).
این است همان صفه کز هیبت او بردی
بر شیر فلک حمله شیر تن شادروان.
خاقانی.
آستان خاص سلطان سلاطین داده بوس
پس به بار عام پیش صفه مهمان آمده.
خاقانی.
صفهای مرغان کن نگه در صفه های بزم شه
چون عندلیبان صبحگه فصال گلزار آمده.
خاقانی.
بهوش چو باغ رضوان یا صفه ٔ سلیمان
کز منطق الطیورش الحان تازه بینی.
خاقانی.
چندی نفس بصفه ٔ اهل صفا زدم
یک چند پی به دیر برهمن درآورم.
خاقانی.
و چون از دهلیز به صفه و از صفه بر غرفه آمد ماری سیاه دید کشته. (سندبادنامه ص 152).
اندر میان صفه نشینان خانقاه
یک صوفی محقق پرهیزکار کو.
عطار.
چون روز برآمد به صفه باز شد و بر تخت نشست متفکر و متحیر و اندوهگین. (تذکرة الاولیاء).
گر مرا نیز دستگه بودی
بارگه کردمی و صفه و کاخ.
سعدی.
اوان منقل آتش گذشت و خانه ٔ گرم
زمان برکه ٔ آبست و صفه ٔ ایوان.
سعدی.
مردی نه ای و خدمت مردی نکرده ای
وآن گاه صف ّ صفه ٔ مردانت آرزوست.
سعدی.
- صفةالدهر ؛ پاره ای از زمان. (منتهی الارب ). اندک از هر چیزی.
- صفة السرج ؛ پیش زین. (منتهی الارب ).
- صفه ٔ حمام ؛ سربینه ٔ حمام. ایوانی که در آن رخت برکنند و پوشند، درون رفتن و بیرون شدن ازحمام را.

معنی صفت به فارسی

صفت
۱ - ( مصدر ) چگونگی کسی یا چیزی را گفتن . ۲ - ستودن . ۳ - ( اسم ) بیان حال. ۴ - چگونگی چونی کیفیت . ۵ - ( اسم ) نشان نشانه . ۶ - پیشه شغل . ۷ - معنی واقع باطن . ۸ - شکل گونه . ۹ - طریقه سیرت . ۱٠ - عاطفه وفاداری . ۱۱ - خصلت خوی ۱۲ - در ترکیب بمعنی سان وضع گونه آید : بدین صقت . ۱۳ - کلمه ایست که حالت و کیفیت و چگونگی چیزی یا کسی را رساند . صفت از لحاظ ترکیب و عدم آن به دو قسمت تقسیم می شود : یا صفت بسیط . آنست که یک کلمه و بی جزو باشد دوست یار سفید سیاه . یا صفت مرکب . آنست که مرکب از چند جزئ باشد : ثروتمند تهیدست صفت مرکب با اقسام ذیل تقسیم میشود : ۱ - صفت عادی . صفتی است معمول : خوش آواز نیکبخت . ۲ - صفت تفضیلی . صفتی است که موصوف را بر شخصی ( یا اشخاصی ) که در آن صفت با او شریک است ترجیح دهد و آن باقسام ذیل تقسیم می شود . الف - صفت تفضیلی خاص . دال بر تفضیل شخص یا شئ بر شخص یا شئ دیگر است و آن از افزودن تر به صفت عادی به دست آید : بدتر پست تر خوبتر نیکتر ( صفت مشتق در همین مبحث ) ب - صفت عالی - دال برتفضیل شخص یا شئ بر همه افرادی است که در آن صفت مشترکند می باشد . نشانه آن - ترین است که به صفت عادی پیوندد ( یا - ین که به صفت تفضیلی پیوندد ) : بدترین پست ترین خوبترین ( صفت مشتق در همین مبحث ) . ۳ - صیغه مبالغه - دال بر کثرت فعل و عمل و آن از الحاق کار به آخر اسم معنی پدید آید : ستمکار فراموشکار مسامحه کار . ۴ - صیغه شغل . دال بر ممارست شغلی و پیشه ایست و آن از الحاق - گر - به اسم ذات پدید آید : آهنگر رویگر دواتگر مسگر . ۵ - صفت نسبی . نسبت چیزی به چیزی یا محلی را رساند و آن : ۱ - از پیوستن - ی - با اسم ( عام یا خاص ) پدید آید : مسی نقره ایی تهرانی ایرانی . ۲ - از الحاق - ین - به اسم ( عام ) حاصل شود : زرین سیمین مسین . ۳ - از پیوستن - ینه - به اسم ( عام ) به دست آید : زرینه سیمینه مسینه. ۴ - از الحاق - ه : دو روزه یکشبه یکساله . صفت از لحاظ اشتقاق به دو بخش تقسیم میشود یا صفت جامد . آنست که مشتق نباشد : خوب بد زشت زیبا . یا صفت مشتق . آنست که از ریشه فعل اشتقاق یافته باشد : داننده آموزگار . صفت مشتق به اقسام ذیل تقسیم شود : یا ۱ - صفت فاعلی . صفتی است که دال بر کننده کار یا دارنده حالت و آن خود به انواع ذیل منقسم است : الف - اسم فاعل - صفتی است که دلالت بر کننده کار یا دارنده حالت کند به طور عموم و آن . ۱ - الحاق - نده - به آخر فعل امر ( دوم شخص مفرد ) پدید آید : بافنده پرسنده تابنده خواهنده شناسنده ۲ - از الحاق - آر - به آخر فعل ماضی ( سوم شخص مفرد ) پدید آید : برخوردار خریدار خواستار فروختار . ب - صفت فاعلی خاص . صفتی است دال بر کننده کار یا دارنده حالت ( غالبا در مورد حال استعمال می شود ) این صفت از الحاق ان به آخر فعل امر ( دوم شخص مفرد ) پدید آید : پریسان پویان دمان دوان روان . ج . صفت مشبهه . دال بر ثبوت و دوام صفت است و آن از الحاق - ا به آخر فعل امر ( دوم شخص مفرد ) پدید آید : بینا پویا جویا زیبا گویا . د . صیغه مبالغه . دال بر کثرت وقوع فعل و عمل است و آن از افزودن - گار - به فعل امر ( دوم شخص مفرد ) یا ماضی ( سوم شخص مفرد مصدر مرخم ) پدید آید : آفریدگار آموزگار پروردگار کردگار . یا ۲ - صفت مفعولی . صفتی است که بر آنچه فعل بر او واقع شده دلالت کند و آن : ۱ - از افزودن - ده - ( در مصدر مختوم به دن ) و ته - ( در مصدر مختوم به تن ) بریشه دستوری ( غالبا معادل امر ) پیوندد کرده خورده رفته گسسته . ۲ - از افزودن ار به سوم شخص مفرد ماضی به دست آید : کشتار ( کشته ) گرفتار ( گرفته اسیر مشغول ) ۳ - صیغه شغل . دال بر ممارست حرفه و شغلی است و آن : ه - از پیوستن گار به فعل امر ( دوم شخص مفرد ) به دست آید : آموزگار . ۴ - صفت تفضیلی دال برتفضیل شخص برشخص ( یا اشخاص ) دیگر است و آن از افزودن - تر - به انواع صفات فاعلی به دست آید : شتابان تر فزاینده تر گویا تر . ب : صفت عالی . دال بر صفات تفضیلی شخص یا شئ بر همه افرادی که در آن صفت مشترکند می باشد . نشانه آن ترین است که به انواع صفت فاعلی پیوندد ( یا ین است که به صفت تفضیلی پیوندد ) : شتابانترین فزاینده ترین گویاترین توضیح بین صفت در اصطلاح حکما و صفت در اصطلاح دستور نویسان فرقی آشکار است . صفت در فلسفه به مفهومی مجرد ( اسم معنی ) اطلاق می شود که ممکن است شخص یا شئ صاحب آن شوند مثل : شجاعت جسارت ترس حسادت و غیره در حالی که صفت دستوری کلمهایست که حالت و چگونگی چیزی یا کسی را میرساند مثلا شجاع جسور ترسو حسود .
مرد توانا
[adjective] [زبان شناسی] یکی از مقوله های اصلی واژگانی که اسم را توصیف می کند
[acquired character] [کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات] صفتی که گیاه یا موجود زنده در پاسخ به محرک های طبیعی محیط زیست خود کسب می کند
[dominant trait, dominant character] [زیست شناسی-ژن شناسی و زیست فنّاوری] صفتی که در هر دو حالت جورتخمی و ناجورتخمی ظاهر می شود
[advanced character] [کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات] ویژگی نشان دهندۀ انحراف مثبت از ویژگی ها و صفات اجدادی
[comparative adjective] [زبان شناسی] در طبقه بندی سه درجه ای صفات، صفتی که با آن موصوفی را در یک ویژگی با موصوف دیگری می سنجند و برتری می دهند متـ . صفت تفضیلی
[superlative adjective] [زبان شناسی] در طبقه بندی سه درجه ای صفات، صفتی که با آن موصوفی را با موصوف های دیگر می سنجند و بر همه برتری می دهند متـ . صفت عالی
[elative adjective, absolute superlative] [زبان شناسی] صورت صفت برترین بدون ذکر موصوف برای بیان بالاترین درجۀ یک ویژگی
[زبان شناسی] ← صفت برتر
کنایه از دو طرف تیغ است و آنرا صفحه تیغ هم گویند
[polygenic trait, polygenic character] [زیست شناسی-ژن شناسی و زیست فنّاوری] ویژگی رُخ نمودی ای که تحت تأثیر متقابل چند ژن است
[multifactorial trait] [زیست شناسی-ژن شناسی و زیست فنّاوری] هریک از صفت هایی که تحت تأثیر یک یا چند ژن و همچنین عوامل محیطی قرار دارند
[personality trait] [روان شناسی] ویژگی درونی نسبتاً ثابت و پایداری که از مجموعۀ رفتارها و نگرش ها و احساسات و عادات فرد ناشی می شود
( صفت ) آنکه آثار صفات را از خود محو کند .
محو آثار صفات از خود .
[زبان شناسی] ← صفت برترین
در عربی صفت مشبهه بفاعل و آن صفتی است مشتق از فعل
[positive adjective] [زبان شناسی] در طبقه بندی سه درجه ای صفات، صفتی فاقد تکواژهای تصریفی- تر و - ترین
[recessive trait, recessive character] [زیست شناسی-ژن شناسی و زیست فنّاوری] صفتی که فقط در حالت جورتخمی ظاهر می شود
( مصدر ) ۱ - وصف کردن توصیف کردن . ۲ - ستودن کسی یا چیزی را .
[attribute] [آمار، ریاضی] مشخصۀ کیفی یک فرد آماری در مقابل مشخصۀ کمّی آن
این صفت چنان باشد که در صفت چیزی مبالغت بسیار رود و با قصی الغایه برسد .

معنی صفت در فرهنگ معین

صفت
(ص فَ) [ ع . صفة ] ۱ - (مص م .) چگونگی کسی یا چیزی را گفتن . ۲ - ستودن . ۳ - (اِمص .) بیان حال . ۴ - چگونگی ، چونی . ۵ - (اِ.) باطن ، معنی . ۶ - خلق و خوی . ۷ - کلمه ای است که به اسم افزوده می شود تا حالت و چگونگی آن را بیان کند. ج . صفات .
( ~ . کَ دَ) [ ع - فا. ] (مص م .) ۱ - توصیف کردن . ۲ - ستودن .

معنی صفت در فرهنگ فارسی عمید

صفت
۱. (ادبی) در دستور زبان، کلمه ای که بیانگر حالت، چگونگی، مقدار، یا تعداد اسم است.
۲. شاخصه، ویژگی، ممیزه.
٣. (صفت) مانند، مثل (در ترکیب با کلمۀ دیگر): گداصفت، سگ صفت.
٤. (اسم مصدر) وصف خداوند با نام های مخصوص.
٥. [عامیانه، مجاز] عاطفه، وفاداری.
٦. [قدیمی] پیشه، شغل.
٧. [قدیمی] رفتار، منش، خلق وخوی.
٨. (اسم مصدر) [قدیمی] چگونگی، چونی.
٩. [قدیمی، مجاز] معنی، واقع، باطن.
١٠. [قدیمی] نوع، قِسم.
١١. [قدیمی] شکل، گونه.
١٢. (اسم مصدر) [قدیمی] وصف کردن، بیانِ حال.
* صفت تفضیلی: (ادبی) در دستور زبان، صفتی که در آخر آن لفظ «تر» افزوده می شود و به برتری داشتن موصوف بر غیر در صفتی دلالت می کند، مانند بیناتر، داناتر، زیباتر، بیناترین، داناترین، زیباترین.
* صفت فاعلی: (ادبی) در دستور زبان، صفتی که بر کنندۀ کار دلالت می کند، مانند خواهنده، پرسان، پرهیزگار.
* صفت مشبهه: (ادبی) در دستور زبان، صفتی که بر ثبوت و دوام فعل در فاعل دلالت می کند، مانند بینا، توانا، دانا، شکیبا.
* صفت ساده (مطلق): (ادبی) در دستور زبان، صفتی که صفات و حالات را بیان می کند، مانندِ گرم، سرد، بزرگ، کوچک، سفید، سیاه.
* صفت مفعولی: (ادبی) در دستور زبان، صفتی که دلالت بر مفعول بودن دارد و کار بر آن واقع می شود، مانند کشته، دیده.
* صفت نسبی: (ادبی) در دستور زبان، صفتی که کسی یا چیزی را به جایی یا چیزی نسبت می دهد، مانند تهرانی، طلایی.
۱. آن که فاقد صفات نیک است.
۲. ناسپاس، بی وفا.

صفت در دانشنامه اسلامی

صفت
وصف بیان کننده چگونگی موصوف خود در علم ادب و بلاغت را صفت است.
صفت که آن را "نعت" هم می گویند تابعی است که چگونگی موصوف (متبوع) خود را بیان می کند.
تعریف تابع
تابع کلمه ای است که در اعراب استقلال ندارد بلکه اعراب آن، تابع کلمه دیگری است که آن را متبوع می گویند چنان که صفت در اعراب، تابع و مانند موصوف است؛ مثلاً اگر موصوف فاعل باشد و مرفوع، صفت نیز مرفوع می گردد.
حالات مختلف صفت
اگر صفت برای موصوفی نکره باشد آن را تخصیص می زند مانند: "فتحریر رقبة مؤمنة". و اگر صفت برای موصوفی معرفه باشد آن را توضیح می دهد مانند: " و رسوله النبی الأمّی".
فایده آوردن صفت در کلام
...
صِفَت، واژه ای است که حالت و چگونگی چیزی یا واژه ای را برساند و اقسام آن از این قرار است: صفت فاعلی، صفت مفعولی، صفت تفضیلی و صفت نسبی. برای واژه صفت که عربی است برابرهای فارسی «فروزه» و «چگون واژه» پیشنهاد شده است.
آن است که بر کنندهٔ کار یا دارندهٔ معنی دلالت کند و علامت آن عبارت است از :
۱- «نده» که در پایان فعل امر می آید : پرسنده، خواهنده، شناسنده، بافنده
۲- «ان» مثل : خواهان، پرسان، دمان، روان، دوان
۳- «الف» که آن نیز در پایان فعل امر می آید، مثل : شکیبا، زیبا، خوانا، گویا، بینا، پویا
۴- «ار» غالبا در آخر فعل ماضی می آید، مثل : خریدار، خواستار، برخوردار، نامردار، گرفتار
۵- «گار» که بیشتر در آخر فعل امر و ماضی می آید، مثل : آموزگار، پرهیزگار، آمرزگار، آفریدگار
۶- «کار» که غالبا به آخر اسم معنی ملحق می شود، مثل : ستمکار، فراموشکار
۷- «گر» در آخر اسم معنی می آید، مثل : پیروزگر، دادگر، بیدادگر

صفت فاعلی که به «نده» ختم شود، غالبا در عمل و صفت غیر ثابت استعمال می شود، مثل : رونده، یعنی کسی که عمل رفتن را انجام می دهد

صفاتی که به «ان» ختم می شود، بیشتر معنی حال را می دهد : سوزان، نالان، روان، دوان
صفاتی که به «الف» ختم می شود، حالت ثابت را می رساند، مثل : دانا
لغاتی که به «گار، کار، گر» ختم می شود مبالغه را می رساند مثل : آموزگار، ستمکار، ستمگر

«گار» همیشه بعد از کلماتی که از فعل مشتق می شود می آید ولی «کار» پس از اسم معنی و غیر مشتق به کار می رود.

«گر» در غیر اسم معنی، شغل را می رساند، مانند : آهنگر و این جز صفات فاعلی نیست.


ترکیب صفت فاعلی
صفت فاعلی چهار قسم دارد :

۱- حالت اضافی که صفت، به مابعد ِ خود اضافه می شود :
فزایندهٔ باد آوردگاه فشانندهٔ خون ز ابر سیاه

۲- با تقدّم صفت و حذف کسرهٔ اضافه :
جهاندار محمود ِ گیرنده شهر ز شادی به هرکس رساننده بهر

۳- با تاخیر صفت بدون آن که در آن تغییری رخ دهد :
منم گفت یزدان پرستنده شاه مرا ایزد پاک داد این کلاه

۴- با تاخیر صفت و حذف علامت صفت «نده» مانند سرافراز، گردن فراز که سرفرازنده و گردن فرازنده بوده و این کار قیاسی است.

هرگاه صفت فاعلی با مفعول یا یکی از قیود مثل : بیش، کم، بسیار، پیش، پس و نظایر آن ترکیب شود علامت صفت حذف می شود مثل : کامجوی، پیش گوی، کم گوی، بسیار دان، پیشرو، پس رو

صفای که به «ان» ختم می شود، هرگاه مکرر شود، ممکن است علامت صفت را از اول حذف کنند، مثل : لرزلرزان، جنب جنبان، پرس پرسان، کش کشان


صفت مفعولی
صفت مفعولی بر آنچه فعل بر او واقع شده باشد، دلالت می کند، مانند : پوشیده، برده. یعنی آنچه، پوشیدن و بردن بر او واقع شده باشد و علامت آن «ه» ماقبل مفتوح است که در آخر فعل ماضی در می آید.

ترکیبات صفع مفعولی از این قرار است :
۱- آن که صفت را مقدم داشته، اضافه کنند، مانند : پرودهٔ نعمت، آلودهٔ منت.
۲- با تقدیم صفت و حذف حرکت اضافه، مانند : آلوده نظر
۳- آن که صفت را در آخر آورند و هیچ تغییری ندهند، مثل : خوا آلوده، شراب آلوده
۴- مانند نوع سوم ولی با حذف علامت صفت، مثل : خاک آلود، نعمت پرورد، دستپحت
۵- با تاخیر صفت و حذف «ده» از پایان آن، چنانکه به ترکیب صفت فاعلی شبیه باشد : پناه پرور، دست پرور

هر گاه بخواهند صفت مفعولی را که تخفیف یافته، جمع ببندند آن را به حال اول بر می گردانند، مثلاً : دست پروردگان
ولی در تخفیف صفت فاعلی برگردانیدن به حال اصلی لازم نیست، مثل : گردنکشان، سرافرازان، نامداران


صفت برتر
...
صفت، وصف بیانگر چگونگی موصوف خود در علم ادب و بلاغت است.
«صفت» که آن را «نعت» هم می گویند، تابعی است که چگونگی موصوف (متبوع) خود را بیان می کند.
تعریف تابع و متبوع
«تابع» کلمه ای است که در اعراب استقلال ندارد؛ بلکه اعراب آن تابع کلمه دیگری است که آن را «متبوع» می گویند؛ چنان که صفت در اعراب، تابع و مانند موصوف است؛ مثلا اگر موصوف فاعل باشد و مرفوع، صفت نیز مرفوع می شود.
تخصیص و توضیح بودن صفت
اگر صفت برای موصوفی نکره باشد، آن را تخصیص می زند؛ مانند: (فتحریر رقبة مؤمنة). و اگر صفت برای موصوفی معرفه باشد، آن را توضیح می دهد؛ مانند: (و رسوله النبی الامی).
اغراض صفت
...
صفت اذلاق، سرعت و سهولت تلفظ حرف؛ یکی از صفات اصلی حروف است.
«ذلاقه» در لغت بر تیزی لبه شیء دلالت دارد، و «اذلاق» در اصطلاح، به معنای استفاده از تیزی و ابتدای زبان و لب ها در وقت تلفظ برخی از حروف است. صفت اذلاق، مقابل صفت اصمات، و یکی از صفات اصلی حروف است. ویژگی حروف دارای اذلاق، سرعت و سهولت تلفظ حرف هنگام ادای آن است.
اقسام حروف مذلقه
حروف دارای این صفت را حروف مذلقه گویند که خود بر دو دسته اند؛ حروفی که به کمک نوک زبان تلفظ می شوند و حروف ذلقیه گفته می شوند، و حروفی که به کمک دو لب تلفظ می شوند و حروف شفهیه یا «شفویه» گفته می شوند.
عناوین مرتبط
...
اراده، صفت ترجیح دهنده یکی از دو طرف فعل و ترک، همراه با علم و شعور است.
اراده، مصدر باب افعال، به معنای خواستن و به چیزی میل و رغبت کردن و از مادّه «رَوْد» به معنای طلب و رفت و آمد در جستوجوی چیزی است.
اراده در فلسفه و کلام
اراده در فلسفه و کلام به صورت های گوناگونی تعریف شده است؛ مانند حالتی که پس از تصوّر منافع و مصالح، برای فاعل حاصل می شود؛ صفتی که صاحبش را به یکی از دو طرف مقدور سوق می دهد؛ صفتی که به واسطه آن، از دو طرفِ ممکن، یک طرف همراه با علم و شعور ترجیح داده می شود؛ علمی که سبب صدور فعل می شود بدون آن که این صدور، از روی کراهت و جبر باشد؛ صفتی که اقتضای صاحبش را بالفعل و تأثیر او را تمام می کند که در حق تعالی، عبارت از علم عنایی یعنی علم به نظام احسن است و در انسان ، غیر از علم به شمار می رود؛ داعی (علم به مصلحت موجود در فعل)؛ اعتقاد منفعت ؛ میلی که در پی اعتقاد منفعت حاصل می شود؛ شوق مؤکّدی که به دنبال ادراک امر ملائم پدید می آید، چه ادراک یقینی باشد و چه ظنّی یا تخیّلی؛ شوق به برطرف کردن نقصی که شخص در وجود خود می بیند. قصدی که به دنبال جزمِ حاصل از ادراک تصوّری و تصدیقی پدید می آید؛ عزم راسخی که پس از مقدّمات فعل، یعنی تصوّر و تصدیق و میل و جزم و عزم پدید می آید. برخی نیز اراده را معنایی منافی با کراهت و اضطرار دانسته اند.
معنای جامع
در معنایی جامع می توان اراده را حالت یا صفتی دانست که پس از تصوّر منفعت یا مصلحت در فاعل حاصل، و موجب ترجیح یکی از دو طرف می شود؛ بنابراین، برخی از تعاریف پیشین نادرست است و برخی نیز تعریف دقیق اراده نیستند؛ بلکه از لوازم آن شمرده می شوند. اراده در انسان، از کیفیّات نفسانیّه (امور وجدانی مانند لذّت و درد )، و شناختن آن برای انسان ها آسان است؛ ولی علم به ماهیّت آن و نیز تعریف دقیق آن مشکل است.
اراده در عرفان
...
امر مقید به صفت امر به شیء مقیَّد به وصف خاص است.
گاهی امر به صفتی مقید می شود، مثل: «زکّوا عن الغنم السائمة».
نکته
در امر مقید به صفت، این بحث مطرح می شود که آیا با انتفای صفت، امر نیز منتفی می گردد یا نه؛ برای مثال، وقتی مولا امر به پرداخت زکات گوسفند را مقید به « سائمة » (بیابان چر) بودن گوسفند می نماید، در صورت سائمه نبودن، آیا طبیعت امر به زکات هم منتفی می شود یا خیر. میان اصولیون در این باره اختلاف است.
عناوین مرتبط
...
حصر موصوف بر صفت به اختصاص موصوف به صفت معیّن و سلب سایر صفات از آن اطلاق می شود.
حصر موصوف بر صفت، مقابل حصر صفت بر موصوف بوده و به این معنا است که موصوف از این صفت تجاوز نمی کند؛ یعنی موصوفِ این صفت است و موصوفِ برای صفت دیگری نیست، هر چند ممکن است این صفت برای موصوف دیگر هم ثابت باشد؛ مانند: «و ما محمد الاّ رسول» و «انّما انت منذر». گاهی حصر موصوف بر صفت، به صورت مجاز و مبالغه است، مانند: «انما زید عالم او مصلح» که به رغم وجود صفات دیگری برای زید، متکلم مبالغه نموده و ادعا می کند که او هیچ صفتی غیر از «عالم و مصلح بودن» ندارد.
کنایه از صفت به ذکر یک صفت، و اراده صفت لازم آن اطلاق می شود.
«کنایه از صفت» از اقسام کنایات، و آن کنایه ای است که با آن، خود صفت خواسته می شود و مقصود صفت معنوی است؛ مانند: شجاعت ، کرم، جمال و غنا، نه خصوص صفت نحوی .
توضیح
در این نوع کنایه ، صفتی ذکر می شود و صفت مقصود و مورد نظر پوشیده می ماند؛ مانند: (فاصبح یقلب کفیه علی ما انفق فیها وهی خاویة علی عروشها)؛ «و او به خاطر هزینه ای که در آن کرده بود، دست (حسرت) بر دست می زد و آن باغ در و دیوارهایش فروریخته بود». دست بر دست زدن، کنایه از پشیمانی و اندوه است؛ زیرا شخص پشیمان و غمگین معمولا چنین می کند.
عناوین مرتبط
کنایه از موصوف ؛کنایه از نسبت .



صفت در دانشنامه ویکی پدیا

صفت
صفت (به فارسی: گزارواژه) چیزی که نام گزارد. یا به عبارتی دیگر صفت، واژه ای است که یک اسم را توصیف کند. «یک اسب خاکستری»، عبارتی دقیق تر از «یک اسب» است. ما می توانیم برای توصیف بیشتر این کلمه، از صفت هایی مانند بزرگ و دوست داشتنی نیز استفاده کنیم: «اسب خاکستری بزرگ و دوست داشتنی.»
آوای آزاد (برداشت آزاد با ذکر منبع)
صفت ها معمولاً بعد از اسم می آیند: "کیک خوشمزه؛ ولی گاهی وقتها قبل از اسم هم قرار می گیرند: مانند "تاریک خانه"
شیوهٔ ساخت: بن مضارع + پسوند … آن است که برکنندهٔ کار یا دارندهٔ معنی دلالت کند و نشانه های آن عبارت اند از:
صفت فاعلی که به «نده» ختم شود، غالباً در عمل و صفت غیر ثابت به کار گرفته می شود، مانند: رونده، یعنی کسی که عمل رفتن را انجام می دهد.
صفت می تواند به هریک از موارد زیر اشاره داشته باشد:
صفت
در محاسبات:
در محاسبات، منظور از صفات (Attributes) مشخصه ها و تعین هایی است که به تعریف خواص اشیاء و المان ها می پردازد.
گرافیک کامپیوتری
زبان های برنامه نویسی
اکس ام ال
پایگاه های رابطه ای داده ها
صفات اشیاء در هریک از موارد زیر کاربردهای اساسی و فراوانی پیدا می کند:
یکی از انواع وابسته ها ی پیشین که قبل از اسم(هسته)می آیند. (این، آن، همین، همان)این کلمه ها هر گاه در جمله قبل از اسم بیایند و به اسم بعد از خود وابسته باشند، تشکیل گروه اسمی می دهند که در یک گروه اسمی، اسم به عنوان هسته و صفت اشاره، وابستهٔ پیشین اسم است. باید توجه داشته باشیم رسم نمودار بیکانی این گروه اسمی همیشه وابسته از زیر به صورت پیکانی منحنی به زیر هسته که زیر پابستهٔ پیشین و پسین خط کشیده شده وصل می شود.مانند:
کتاب زبان فارسی سال اول دبیرستان، تهران: وزارت آموزش و پرورش، ۱۳۸۸
آن متصل به کار گر شده و وابسته و نوع آن و هسته را مشخص می کنیم.و بقیه هم همین طور.== یکی از انواع وابسته ها ی پیشین که قبل از اسم(هسته)می آیند. (این، آن، همین، همان)این کلمه ها هر گاه در جمله قبل از اسم بیایند و به اسم قبل از خود وابسته باشند، تشکیل گروه اسمی می دهند که در یک گروه اسمی، اسم به عنوان هسته و صفت اشاره، وابستهٔ پیشین اسم است. باید توجه داشته باشیم رسم نمودار بیکانی این گروه اسمی همیشه وابسته از زیر به صورت پیکانی منحنی به زیر هسته که زیر پابستهٔ پیشین و پسین خط کشیده شده وصل می شود.مانند:
آن متصل به کار گر شده و وابسته و نوع آن و هسته را مشخص می کنیم.و بقیه هم همین طور.
در دستور زبان به صفت یا قیدی که نشان دهندهٔ ویژگی یا کیفیت بیشتر و برتر یک شخص، چیز یا موجودیت نسبت به موردی دیگر باشد صفت برتر یا صفت تفضیلی گفته می شود. در فارسی برای نشان دادن صفت برتر به واژه پسوند -تر افزوده می شود.
صفت برترین
برتری
از آنجا در این گونه صفت ها کیفیت موصوف ها همسنجیده می شوند، در زبان انگلیسی این صفت ها را صفت همسنجشی می نامند که نامگذاری دقیقتری است.
به سخن دیگر این صفت نشان می دهد که موصوف در داشتن یک ویژگی، از موصوف یا موصوف های مورد سنجش - و نه همه موصوف های دایره بحث - برتر است.
برخی واژه ها شکل برتر متفاوتی به خود می گیرند مانند: خوب --> بهتر
صفت پرونده (به انگلیسی: File attribute) فراداده ای مرتبط با فایل های رایانه ای است که رفتار سامانه را تعریف می کند. هر صفت می تواند یکی از دو وضعیت روبرو را داشته باشد: نهانده شده و زدوده شده. صفات از دیگر فراداده ها چون تاریخ، زمان، پسوند نام پرونده یا مجوزهای سامانه پرونده متمایز در نظر گرفته شده است. علاوه بر پرونده ها، دایرکتوری ها، حجم های ذخیره سازی و دیگر اشیای سامانه پرونده می توانند صفات داشته باشند.
حجم ذخیره سازی
بطور سنتی، در ام اس-داس و مایکروسافت ویندوز، چهار صفت وجود داشت: بایگانی، مخفی، فقط خواندنی و سامانه. ویندوز صفات تازه ای اضافه کرده است. سامانه ها از بی اس دی چون فری بی اس دی، نت بی اس دی، اوپن بی اس دی، دراگون فلی بی اس دی، و اواس ده مشتق شده اند که مجموعه هایی از صفات «کاربری» و «سامانه ای» دارند؛ نگارش های تازه هسته لینوکس هم مجموعه ای از صفات پرونده ها را پشتیبانی می کنند.
صفت کلمه ای است که اسم را توصیف می کند و در انگلیسی همواره قبل از اسم یا بعد از افعال to be به کار می رود. صفات توصیفی به چهار دسته تقسیم می شوند.
صفات ساده: چنانچه بخواهیم کسی یا چیزی را بدون مقایسه با دیگران توصیف کنیم از صفات ساده استفاده می کنیم.
فعل
فعل عبارتیفعل کمکیفعل To beفعل وجهیShould
زمان گذشته سادهزمان حال استمراریزمان حال کاملزمان گذشته استمراریزمان گذشته کاملزمان گذشته در آیندهزمان آینده سادهزمان آینده استمراریزمان آینده کامل
صفت عبارتی، توصیف کننده ترکیبی، صفت مرکب، صفت خط فاصله ای یا عبارت توصیفی به یک عبارت چند واژه ای گفته می شود که معمولاً خطوط فاصله به هم متصل هستند و همان کارکرد صفت را دارند.
فعل
فعل عبارتیفعل کمکیفعل To beفعل وجهیShould
زمان گذشته سادهزمان حال استمراریزمان حال کاملزمان گذشته استمراریزمان گذشته کاملزمان گذشته در آیندهزمان آینده سادهزمان آینده استمراریزمان آینده کامل
ژن مغلوب در ژنتیک، آللی است که فنوتیپی را ایجاد می کند که تنها درصورت وجود ژنوتیپ همسان (هوموزیگوس) مشاهده می شود و هیچ گاه در شرایط ناهمسان (هتروزیگوس) بارز نمی شود. به عبارت دیگر، به آللی که در نسل اول خود اثری از خود ظاهر نمی کند آلل مغلوب می گویند.
به عنوان مثال، اگر فردی برای گروه خونی اش دارای دو آلل A و O باشد، گروه خونیِ وی A خواهد بود و فقط اگر هر دو آلل O باشند وی دارای گروه خونیِ O خواهد شد؛ بنابراین، آلل O نسبت به آلل A مغلوب است.
مندل، کشیش اتریشی، نخستین کسی بود که به بیان این نوع وراثت پرداخت. اگر آلل های یک صفت روی کروموزوم های اتوزوم باشند آن صفت وراثت اتوزومال دارد (یعنی به نسبت مساوی احتمال دارد به فرزندان صرفنظر از جنسیت به ارث برسد) وگرنه انتقال آن تابع جنسیت خواهد بود.
برخی بیماری های ژنتیکی الگوی توارثی اتوزومال مغلوب دارند مانند بیماریهای متابولیک (بیماری گوشه، فنیل کتونوریا و ...) آنمی فانکونی و ... ویژگی این نوع بیماریها عبارتند از:
بوقلمون صفت (به روسی: Хамелеон) یا حربا نام داستان کوتاهی است از آنتوان چخوف که در سال ۱۸۸۴ نوشته است. این داستان بارها به فارسی برگردانده شده است.
آنتوان چخوف
کتاب نامه فارسی چخوف
ایران در آثار چخوف
فهرست نویسندگان روس
این داستان توسط مترجمان مختلف در سال های مختلف به فارسی برگردانده شده است.
پدیدهٔ جایگزینی صفت وقتی رخ می دهد که گونه های مشابه دارای یک منطقه همپوشانی در توزیع خود هستند که در آن منطقه تفاوت هایی در صفات آن ها ظاهر می شود اما در مناطقی که همپوشانی وجود ندارد، این تفاوت ها حداقل می شوند یا حذف می گردند. این الگو ناشی از تغییرات تکاملی است که توسط رقابت زیستی، در گونه هایی که منابع محدود (به عنوان مثال غذا) دارند، ایجاد می شود. اساس جایگزینی صفت ریشه در اصل طرد رقابتی یا قانون گاوس دارد که بیان می کند، دو گونه ای که در یک محیط پایدار رقابت می کنند باید در کنام خود تفاوت داشته باشند؛ بدون این تفاوت، یکی از این گونه ها از طریق رقابت حذف یا رانده می شود.
ویلسون و براون جایگزینی صفت را اینگونه توصیف می کنند «دو گونه ای که خویشاوندی نزدیک دارند، دارای دامنهٔ همپوشان هستند. در بعضی از دامنه که گونه ها به تنهایی حضور دارند، جمعیت های آن گونه مشابه گونهٔ دیگر هستند و حتی شاید نتوان به راحتی آن ها را از هم تمییز داد. در منطقهٔ همپوشانی که هر دو گونه با هم حضور دارند، جمعیت ها فاصلهٔ بیشتری دارند و به راحتی قابل تمییزند یا به عبارتی دیگر در یک یا چند صفت جایگزین همدیگر می شوند. این صفات می تواند ریخت شناختی، اکولوژیکی، رفتاری یا فیزیولوژیکی باشد، اما فرض بر این است که بنیان ژنتیکی دارند.»
پدیدهٔ جایگزینی صفت می تواند به راحتی با دورگهزایی بین گونه ای اشتباه گرفته شود. احتمالاً بسیاری از مواردی که به عنوان دورگه زایی تصور می شود مثال هایی از جایگزینی صفت هستند.
شش معیار برای تشخیص جایگزینی صفت به عنوان مکانیزم تفاوت در گونه های همجا معرفی شده است. (۱) تفاوت در بین دو گروه جانوری باید بیشتر از مقداری باشد که به صورت شانسی به وجود آمده باشد (۲) تفاوت در حالات صفت باید مربوط به منابع مورد استفاده باشد (۳) منابع باید محدود باشند و رقابت بین گونه ای برای این منابع باید تابعی از شباهت صفت باشد (۴) توزیع منابع باید در همجایی و ناهمجایی یکسان باشد که تفاوت در حالات صفات ناشی از تفاوت در، در دسترس بودن منابع نباشد (۵) تفاوت باید در محل همپوشانی تکامل یافته باشد (۶) تفاوت ها باید منشأ ژنتیکی داشته باشند. آزمایش کردن این معیارها نیاز به یک رویکرد ترکیبی از مطالعات اکولوژی جوامع، مورفولوژی عملکردی، انطباق، ژنتیک کمی و سیستماتیک فیلوژنتیک دارد. هرچند که تأمین کردن هر شش معیار در یک مطالعه واحد اغلب کاری غیرعملی است اما این معیارها زمینهٔ لازم برای مطالعات جایگزینی صفات را فراهم می کنند.
حمیدرضا امیری صفت (زادهٔ ۱۸ مرداد ۱۳۷۲، تهران) خوانندهٔ رپ فارسی در ایران است.
ساتوری
عجایب شهر
من دیوانه نیستم (تیتراژ فیلمی به همین نام)
قفس (همراه با علی لهراسبی)
ققنوس (آلبوم کالیبر ۲۴ از کمپانی ۱۳)
هیهات
دیوونس
Hotline Bling
فیک
بخشش (با همراهی امیرعباس گلاب)
End of Line
سوختگان
هیس معلومه کجایی (با همراهی محسن بازرگان)
چ
نگو شهید
توسل
هیس بهشت (ریمیکس با همراهی مجید اصلاحی)
جوزدانی ام
پدر و مادر صفت وقتی او کودک بود از هم جدا شدند. مادر او در حدود سال ۱۳۸۴ با مردی به نام هوشنگ ازدواج کرد و با او در آلمان زندگی می کرد. صفت قرار بود از جمله بازیگران نمایش لامبورگینی به کارگردانی سیامک صفری باشد که در مجموعه شهرزاد تهران روی صحنه رفت. به هر روی از آنجا که رپرها در ایران مجاز به اجرا نیستند، او فقط یک شب روی صحنه رفت و از آن به بعد از همراهی این گروه محروم شد.
از ویژگی های آثار صفت پرداختن به مسائل روز، در عین تقیّد ملی و دینی است.
در تاریخ ۲۲ مرداد ۱۳۹۶، حمید صفت به قتل شوهر مادرش اعتراف کرد. او گفت ناپدری اش مردی تندخو بوده و مدام مادرش را کتک می زده است. وی پس از بازداشت به زندان رجایی شهر انتقال یافت. پزشکی قانونی اعلام کرده بود پدرخواندهٔ حمید صفت به دلیل «خونریزی و آسیب مغزی در اثر اصابت جسم سخت به آهیانه راست متوفی» فوت کرده است.
حمیدرضا ماهی صفت هنرمند استندآپ کمدین ایرانی متولد ۲۰ بهمن ماه سال ۱۳۳۸ در شیراز است. از وی گاهی با نام مستر بین ایران یاد می شود. وی یکی از بهترین استندآپ کمدی های ایران است.
قدس آنلاین
عصر ایران
پارسینه
حمیدرضا ماهی صفت متولد ۲۰ بهمن ماه سال ۱۳۳۸ در شیراز است. پدری شیرازی و مادری اصفهانی دارد. دیپلم ریاضی دارد و دارای دو فرزند است. او که به بمب خنده ایران معروف است در کارهای فرهنگی نیز فعالیت دارد. چاپ و نشر کتاب آموزش نماز به صورت رایگان در سراسر کشور، تهیه پیامکهای قرآنی، تهیه و تنظیم احادیث و پخش در سراسر کشور و… گوشه ای از فعالیتهای فرهنگی ماهی صفت محسوب می شود.
به گفته برخی و خود وی او رکورددار اهدای رایگان کتاب آموزش نماز در دنیاست. وی در این خصوص به رکوردی در سال ۲۰۱۱ اشاره می کند:
کتاب «آموزش نماز» از جمله آثار جدید من در این نمایشگاه است که با داشتن ۳ میلیون جلد به دانش آموزان وطنم اهدا می شود که این کتاب توانسته است رکوردار کتاب آموزش نماز در سال ۲۰۱۱ باشد.
سید علی حسنی صفت متولد بندر انزلی از استان گیلان ایران است.وی در تیم فوتبال ملوان بندر انزلی در لیگ برتر فوتبال ایران در پست دروازه بان بازی می کند
سید علی حسنی صفت دروازه بان جوان ملوان بندر انزلی در دقیقه ۳۷ بازی با نفت آبادان در ورزشگاه تختی آبادان دروازه اش باز شد. اما با ثبت رکورد ۶۶۸ دقیقه ای و با توجه به اینکه رکوردش از ۶۶۰ دقیقه گذشت نامش در بین دروازه بانان برتر رکورددار جهان قرار گرفت. در پایان این دیدار که در تاریخ جمعه ۱۴ بهمن ۱۳۹۰ از هفته بیست و چهارم لیگ برتر فوتبال ایران در جریان بود تیم ملوان ۲ بر ۱ تیم میزبان را مغلوب ساخت.
شهرام خوش صفت، آهنگ ساز، نوازنده، خواننده و همچنین از اساتید برجسته پیانو، ارگ، کیبورد و سلفژ است که فعالیت موسیقی خود را از سال 1370 زیر نظر اساتیدی همچون کامبیز روشن روان(هارمونی وآهنگ سازی)، کمال طراوتی (سلفژ)، آندره مرادیان(پیانو)در ایران و پیتر ساندر و تام دانلد در انگلستان ادامه داده است. او تا سال 1388 به عنوان آهنگساز صدا و سیما مشغول به کار بوده و در طول این مدت بیش از 500 اثر موسیقی برای برنامه های مختلف رادیو و تلویزیون خلق کرده است. شهرام خوش صفت تا کنون نوزده کتاب مختلف در زمینه موسیقی منتشر کرده است که میتوان به کتابهای دربارهٔ موسیقی الکترونیک، کتاب آهنگ برای هنرجویان پیانو در شش جلد، آکورشناسی و گام شناسی، ، تئوری کاربردی موسیقی (برای هنرجویان پیانو) و… و هچنین مترجم آثار بزرگی در زمینه نوازندگی ارگ و پیانو نظیر بیر (Beyer)، هانن (Hanon)، مایکل آرون (Michael Aaron) و همچنین شیوه نوین ارگ نوازی در دو جلد از آکسل بن تین، ترجمه کتاب آموزش تکنیک های آواز و بیان، اثر لارا براونینگ هندرسن و… اشاره کرد. از ترانه های شهرام خوش صفت که از سازمان صدا و سیما پخش شده می توان به موارد زیر اشاره کرد چراغ معجزه، بهار می رسد، باغ طبیعت و همچنین آهنگ سازی آلبوم کوچه باغ خاطرات که اولین آلبوم تولید شده با گویش کامل همدانی است.
کتابهای تالیف شده
آکور شناسی و گام های پیانو تئوری کاربردی موسیقی برای هنرجویان پیانو ۱و ۲ درباره موسیقی الکترونیک مجموعه کتابهای کتاب آهنگ برای پیانو در پنج جلد سمینار پژوهشی مکاتب نوازندگی پیانو در ایران و جهان
مایکل آرون (متدپیانو): کتاب درس، سطح یک مایکل آرون: متد پیانو کتاب درس ، سطح دو ‏‫آموزش مقدماتی پیانو‬‬ با لوح فشرده/ فردیناند بیر آموزش تکنیک های خوانندگی و بیان همراه با توضیح تکنیک های «طبیعی» و تمرین با فایل های صوتی/لارا براونینگ هندرسون آموزش سلفژ (لمون، کارولی، رودلف، پنسرن و لئو) پیانیست ممتاز/ شارل لویی هانون شیوه نوین ارگ نوازی ۱ (جدید)لوح فشرده بدون موسیقی/ نوشته ی آکسل بن تین شیوه نوین ارگ نوازی ۲/ نوشته ی آکسل بن تین
هاجر تحریری نیک صفت (متولد ۱۳۴۳ رشت، متاهل و دارای دو فرزند) رئیس پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش، نماینده اصولگرای رشت و نایب رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات دوره هفتم مجلس شورای اسلامی بود. او استادیار فلسفه تعلیم و تربیت دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت است و از گزینه های موجود برای وزارت آموزش و پرورش در دولت دوم محمود احمدی نژاد می باشد.
دیپلم تجربی
فوق دیپلم آموزش ابتدایی
لیسانس آموزش ابتدایی از دانشگاه آزاد اسلامی – واحد رشت
لیسانس مدیریت و برنامه ریزی از دانشگاه پیام نور - واحد رشت
فوق لیسانس تاریخ و فلسفه آموزش و پرورش از دانشگاه آزاد اسلامی - واحد تهران
دکترای تخصصی فلسفه تعلیم و تربیت از دانشگاه علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی – واحد تهران
تحصیلات حوزوی در حد مقدماتی (۵/۲ سال به صورت غیر حضوری از حوزه علمیه الزهرا "سلام الله علیها" قم)

چنانچه، معنی واژه بالا (برگرفته از دانشنامه ویکی پدیا)، نادرست یا مخالف قوانین جمهوری اسلامی ایران است، خواهشمند است گزارش دهید تا بررسی و حذف گردد => [گزارش]

ارتباط محتوایی با صفت

صفت در جدول کلمات

صفت آدم شیطان و پر جست و خیز
بازیگوش
صفــت ابرو
هلالی
صفت اسب سیاوش
شبرنگ
صفت امام هفتم(ع) به معنی فرو برنده خشم
کاظم
صفت باد
وزان
صفت باغ و بوستان و جای خوش آب و هوا
باصفا
صفت بهشت
برین
صفت پشت سر هم سربازان
ستون
صفت چای
لبسوز
صفت حضرت موس (ع)
کلیم

معنی صفت به انگلیسی

qualification (اسم)
صلاحیت ، صفت ، شرط ، قید ، وضعیت ، توصیف ، شرایط
accident (اسم)
تصادف ، حادثه ، پیش امد ، سانحه ، اتفاق ، واقعه ناگوار ، پا ، تصادف اتومبیل ، مصیبت ناگهانی ، صفت ، صرف ، عارضه ، شیی ء
attribute (اسم)
صفت ، نشان ، جنبه ، افتخار ، شهرت
adjective (اسم)
صفت
quality (اسم)
صفت ، نهاد ، جنبه ، وجود ، نوع ، چگونگی ، کیفیت ، خصوصیت ، چونی ، زاب
epithet (اسم)
صفت ، لقب ، کنیه ، اصطلاح
determinative (اسم)
صفت ، اسم اشارهء صفت یا ضمیر اشاره
schema (اسم)
صفت ، طرح ، شکل ، الگو ، نونه

معنی کلمه صفت به عربی

صفت
صفة , موهل
برهاني
تشاوم
مقارن
شخصية
اعلي الدرجات
ميزة
حادث عرضي
ملحق
خاصية
اجهاد
جرذ
عنيف , وحشي
جهنمي
مخادع
ماکر
امرات , متخنث
جهنمي
ماکر
عقاب

صفت را به اشتراک بگذارید

Telegram Facebook Twitter LinkedIn

پیشنهاد کاربران

سامیار ٢٣:٥٧ - ١٣٩٥/١٢/١٧
این واژه عربی است و پارسی آن اینهاست:
پِسَن (کردی)
آویل (کردی: آوِه لناو)
کِتَن (سنسکریت: کِتَنَ)
اَپیژاک (پهلوی: اَپیچَکیْه)
وارنیا (سنسکریت)
|

AmirReza Abroun ١٣:٠١ - ١٣٩٦/٠٩/١٨
خصوصیّت
|

مارتیا ١٧:٣٤ - ١٣٩٨/٠٨/٣٠
برابر پارسی:
صفت: زاب
موصوف : زابیده
|

نیک ١٨:٣٥ - ١٣٩٨/٠٨/٣٠
صفت = ویژگی، نهاد
صفت (دستور زبان) = فروزه واژه
|

معنی یا پیشنهاد شما



نام نویسی   |   ورود

عبارات و کلمات کلیدی مرتبط

• انواع صفت در زبان انگلیسی   • صفت لیاقت   • صفت در زبان فارسی   • صفت فاعلی   • صفت مفعولی در انگلیسی   • صفت فاعلی مرکب مرخم   • صفت نسبی   • صفت مفعولی چیست   • معنی صفت   • مفهوم صفت   • تعریف صفت   • معرفی صفت   • صفت چیست   • صفت یعنی چی   • صفت یعنی چه  

توضیحات دیگر

معنی صفت
کلمه : صفت
اشتباه تایپی : wtj
آوا : sefat
نقش : اسم
عکس صفت : در گوگل


آیا معنی صفت مناسب بود ؟     امتیاز مثبت به دیکشنری   امتیاز منفی به دیکشنری     ( امتیاز : 99% )