انتخاب دیکشنری مترجم لغت نامه
جستجو در دیکشنری
دیکشنری مترجم تغییر دیکشنری یا مترجم
برای انتخاب دیکشنری یا لغتنامه، اینجا را کلیک کنید.
انگلیسی به فارسی انگلیسی به انگلیسی کلمات اختصاری فارسی به انگلیسی فارسی به عربی عربی به فارسی جدول کلمات لغت نامه دهخدا فرهنگ فارسی فرهنگ فارسی معین فرهنگ فارسی عمید اسم پسرانه و دخترانه دانشنامه عمومی دانشنامه اسلامی کامپیوتر برق و الکترونیک عمران و معماری حقوق سینما صنعت علوم دامی حسابداری ریاضیات آمار خودرو صنایع غذایی نساجی پلیمر معدن شیمی نفت مهندسی گاز خاک شناسی زمین شناسی آب و خاک بهداشت دندانپزشکی روانپزشکی فوتبال کاراته یوگا کوه نوردی

94 1075 100 1

ظن

/zann/

مترادف ظن: احتمال، پندار، تردید، توهم، حدس، زعم، شک، گمان، گمانه، وهم

متضاد ظن: یقین

برابر پارسی: گمان، پندار، گمانه

معنی ظن در لغت نامه دهخدا

ظن. [ ظَن ن ] (ع مص ، اِمص ) پنداشت. گمان. ارتیاب. یعنی طرف راجح از دو طرف اعتقاد غیرجازم. (منتهی الارب ). حدس. || گمان بردن. || به درستی دانستن. دانستن. اعتقاد محکم. قوله تعالی : ظن داود (قرآن 24/38)؛ أی علم و ایقن. و لغت از اضداد است. (منتهی الارب ). باور. اعتقاد راجح مع عدم المنع من الترک. ادراک راجح از یکی از طرفین وجود یا عدم نسبت. غلبه ٔ یکی از طرفین وقوع و لاوقوع. ظَن ّ بالفتح و تشدید النون ؛ الشک ّ. و الظن و الوهم بحسب اللغة یکاد لایفرق بینهما. کذا فی الکرمانی. و هو بین الفقهاء التردد بین امرین استویا أو ترجح احدهما علی الاَّخر. و اما عند المتکلمین فالشک تجویز امرین لیس لاحدهما مزیة علی الاَّخر. و الظن ّ تجویز امرین احدهما ارجح من الاَّخر. و المرجوح یسمی بالوهم. کذا فی تیسیرالقاری ٔ فی علم القرائة بعد ذکر بحث الادغام. و فی شرح التجرید: الظن ترجیح احد الطرفین ، أی الایجاب و السلب اعتقاداً راجحاً لاینقبض النفس معه عن الطرف الاَّخر. و هو غیر اعتقاد الرجحان. فان ّ اعتقاد الرجحان قد یکون جازماً، بخلاف الظن ّ فانه اعتقاد راجح بلا جزم و لذا یقبل الشدة و الضعف. و طرفاه علم و جهل فان بعض الظنون اقوی من بعض - انتهی.فالظن ادراک بسیط و التوهم امر مغایر له حاصل بعد ملاحظة الطرف الاَّخر. و ما قالوا ان ّ الظن ادراک یحتمل النقیض ، فالمراد انّه کذلک بالقوة. کذا ذکره السّید السّند فی الحواشی العضدیة. و هکذا فی السﱡلّم. ثُم اطلاق الظن علی الاعتقاد الراجح هو المشهور و قد یطلق الظن بمعنی الوهم ، کما فی التلویح فی رکن السنة فی بیان حکم خبر الواحد. و قد یطلق علی ما یقابل الیقین أی الاعتقاد الذی لایکون جازماً مطابقاً ثابتاً، سواءٌ کان غیر جازم أو جازماً غیر مطابق أو جازماً مطابقاً غیر ثابت. و علی هذا وقع فی البیضاوی فی تفسیر قوله تعالی : و ان هم الاّ یظنون. (قرآن 78/2). و قد یطلق الظن ّ بازاء العلم علی کل ّ رأی و اعتقاد من غیرقاطع و ان جزم به صاحبه ، کاعتقاد المقلد و المائل عن الحق لشبهة فیتناول الظن ّ بالمعنی المشهور الجهل المرکب و اعتقاد المقلد. هکذا یستفاد مما فی شرح المواقف و حاشیة للمولوی عبدالحکیم فی المقصد الاول من مرصد النظر. و فی کلیات ابی البقا: الظن ّ یکون معناه یقیناً و شکاً فهو من الاضداد، کالرّجاء یکون خوفاً و امناً. و الظن ّ فی الحدیث القدسی : انا عند ظن ّ عبدی بی ، بمعنی الیقین و الاعتقاد. و عند المنطقیین التردد الراجح الغیرالجازم. و عند الفقهاء هو من قبیل الشک لانهم یریدون به التردد بین وجود الشی ٔ و عدمه سواء استویا أو ترجح احدهما. و العمل بالظن فی موضع الاشتباه صحیح شرعاً کما فی التحری. و غالب الظن عندهم ملحق بالیقین و هو الذی تبتنی علیه الاحکام و یعرف ذلک من تصفح کلامهم. و قد صرحوا فی نواقض الوضوء بأن ّ الغالب کالمتحقق. و صرحوا فی الطلاق بانه اذا ظن الوقوع لم یقع. و اذا غلب علی ظنه وقع. و الظن متی لاقی فصلاً مجتهداً فیه أو شبهة حکمیة وقع معتبراً. و قد یطلق الظن بازاء العلم علی کل رأی و اعتقاد من غیر قاطع و ان جزم به صاحبه ، کاعتقاد المقلد و الزایغ عن الحق لشبهة. و قد یجی ٔ بمعنی التوقع کما فی قوله تعالی : یظنون انهم ملاقوا ربهم (قرآن 46/2). و لا اثم فی ظن لایتکلم به و انّما الاثم فی ما یتکلم به. و لا عبرة بالظن البین خطائه کما لو ظن الماء نجساً فتوضاء به ثم تبین انه کان طاهراً جاز وضوئه. و الظنون تختلف قوة و ضعفاً دون الیقین - انتهی. ثم المقدمات الظنیة انواع : کالمشهورات. و المقبولات. و المسلمات. و المخیلات.و الوهمیات. و المقرونة بالقرائن ، کنزول المطر بوجود السحاب الرطب. و تفصیل کل فی موضعه. و المظنونات وهی القضایا التی یحکم بها العقل حکماً راجحاً مع تجویز نقیضه ، بمعنی انه لو خطر بالبال النقیض ، لجوزه العقل صادقة کانت أو کاذبة، کما یقال فلان یطوف باللیل و کل من یطوف باللیل فهو سارق. قال المولوی عبدالحکیم فی حاشیة القطبی : قوله یحکم بها العقل حکماً راجحاً؛ أی سبب الحکم بها هو الرجحان. فیخرج المشهورات و المسلمات و المقبولات و یدخل التجربیات و المتواترات و الحدسیات الغیرالواصلة حد الجزم - انتهی. و قال الصادق الحلوانی فی حاشیة الطیبی بعد تعریفها بما ذکر: و یندرج فیها المشهورات فی بادی الرأی و بعض المشهورات الحقیقیة و المسلمات و المقبولات و کذا التجربیات الاکثریة و ما یناسبها من الاخبار القریبة من حد التواتر و الحدسیات الغیرالقویة - انتهی :
من در تو فکنده ظن نیکو
وابلیس ترا ز ره فکنده
مانند کسی که روز باران
بارانی پوشد از کونده.
لبیبی.
امیر گفت : به خواجه این ظن نیست و هرگز نباشد. (تاریخ بیهقی ). به خلاف آن آمدکه ظن ّ من بود که جنگ سخت شد و در میدان جنگ کم از پانصد سوار کار میکردند و یک لشکر به نظاره بودند. (تاریخ بیهقی ). اغلب ظن من آن است که بدو بخشد و اگر خواجه شفاعت او کند که بدو بخشد خوشتر آید. (تاریخ بیهقی ). قوله تعالی : فظن ّ ان لن نقدر علیه (قرآن 87/21)؛ پنداشت که ما بر وی قادر نیستیم. (قصص الانبیاء).
مگر که ذات تو جان است کش نداند وهم
مگر که وصف تو عقل است کش نیابد ظن.
مسعودسعد.
رای تو به یک نظره ٔ دزدیده ببیند
ظنی که کمین دارد در خاطر غدار.
؟ (از کلیله و دمنه ).
شتربه حدیث دمنه بشنود... سخن اوظن ّ صدق و اعتقاد نصیحت پنداشت. (کلیله و دمنه ). چون ظن افتاد که اهل خانه را خواب ربود مقدّم دزدان هفت بار بگفت شولم شولم. (کلیله و دمنه ).
چون در تو ظن خلق به نیکی است نیک باش
تا در تو ظن خلق به نیکی شود یقین.
سوزنی.
از حق ان الظن لایغنی رسید
مرکب ظن بر فلکها کی دوید.
مولوی.
ای شغال بی جمال و بی هنر
هیچ بر خود ظن طاوسی مبر
زانکه طاوسان کنندت امتحان
خوار و بی رونق بمانی در جهان.
مولوی.
من اگر ننگ مغان یا کافرم
آن نیم که بر خدا این ظن برم.
مولوی.
ظنی که بیاراسته بودیم تبه گشت
تیری که بینداخته بودیم خطا شد.
؟
ج ، ظنون ، اظانین.
- به ظن قوی ؛ همانا.
- سؤظن ؛ بدگمانی.
|| متهم کردن. || تهمت نهادن.

معنی ظن به فارسی

ظن
گمان بردن ، گمان، مقابل یقین
۱ - گمان بردن . ۲ - متهم کردن تهمت نهادن . ۳ - ادراک راجح از یکی از طرفین وجود یا عدم نسبت : غلبه یکی از طرفین وقوع و لا وقوع . ۴ - گمان حدس مقابل یقین جمع ظنون جمع الجمع اظانین . یا حسن ظمائ . گمان نیک ( نیکو ) یا سوئ ظمائ . بد گمانی . یا ظمائ سوئ . گمان بد . یا ظمائ غالب . حدس غالب . یا ظمائ نیک ( نیکو ) . گمان خوب حسن ظن .
( مصدر ) گمان کردن پنداشتن .
حسن ظن : بر ظن نیکو قصد کردم بدو آزادگی کرد و وفا کرد ظن .
( مصدر ) پنداشتن توهم کردن .
( صفت ) بدگمان .
بحثی از اصول فقه است
حسن نیت نیک اندیشی
( اسم ) ظن غالب گمان غالب : غالب ظن آنست که خبری بیرون نیاید .

معنی ظن در فرهنگ معین

ظن
(ظَ نّ) [ ع . ] ۱ - (مص ل .) گمان بردن . ۲ - متهم کردن . ۳ - (اِ.) گمان ، حدس . ج . ظنون .

معنی ظن در فرهنگ فارسی عمید

ظن
گمان، حدس.
* ظن بردن: (مصدر لازم) گمان بردن، گمان کردن، پنداشتن.
* ظنِ غالب: گمان قریب به یقین.

ظن در دانشنامه اسلامی

ظن
ظن از واژه های نسبتاً پرکاربرد در قرآن کریم است که به جهت استفاده آن در موضوعات اعتقادی و اخلاقی، از اهمیت بالایی در مباحث معرفت شناختی و اخلاقیِ قرآن برخوردار است.
در لغت سه معنا برای "ظن" بیان شده: معنایی متضاد و دربردارنده ی معنای شک و یقین؛ اعتقاد ضعیف و غیرمُستدلّ (اعتقاد حق باشد، یا باطل) و اسم برای چیزی که از طریق نشانه ای برای انسان به وجود می آید؛ زمانی که این نشانه قوی باشد، ظن به معنا یقین است و زمانی که ضعیف باشد، ظن به معنای غیر یقین بوده، که در فارسی از آن به گمان و خیال قوی همراه با احتمال خلاف یاد می کنند.
معنای اصطلاحی ظن
ظن در اصطلاح تنوع مفهومی دارد؛ چون کلمه ی "ظن" در علوم مختلفی، مانند: علم اصول فقه، علم اخلاق و علوم دیگر به کار رفته و در هر کدام به نحو به خصوصی مطرح شده که می توان آن را به طور کلی ترجیح یکی از دو احتمال اثبات یا نفی، با بقای احتمال طرف مقابل تعریف کرد. بنابراین ظن در بیان قرآن کریم به معنای آن چیزی است که از خاطر می گذرد و بر قلب انسان غلبه پیدا می کند، به طوری که طرف مقابل به کلی نفی نمی شود؛ بلکه احتمال آن نیز وجود دارد.
کاربرد "ظن" در قرآن
در قرآن کریم دو گروه مقابل هم «مؤمنان و کافرین» متصف به ظن شده اند؛ با نظر به این آیات به دست می آید که به صورت کلی دو نوع ظنّ در قرآن وجود دارد: ظنّ حَسَن و ظنّ قبیح؛ اما در بیشتر موارد کاربرد ظن در قرآن، درباره اعتقادی اشتباه و بی دلیل آمده که به گمان صاحبش صحیح می باشد. برخی لغت دانان معنای ظن را در قرآن منحصر به اعتقادی که به حد یقین نرسیده، می دانند؛ اما در مقابل این دیدگاه مفسران به استناد ظاهر برخی آیات که ظن در آنها به معنای یقین به کار رفته، معنای قرآنی ظن را معنایی گسترده دانسته اند که شامل معنای شک و یقین می شود. برای استعمال واژه ی ظن در معنای یقین آیات زیادی را می توان شاهد آورد؛ از جمله آیاتی که در بیان صفات مؤمنان خاشع و حقیقی وارد شده است:«...الَّذِینَ یَظُنُّونَ أَنهَّم مُّلَاقُواْ رَبهِّمْ وَ أَنهَّمْ إِلَیْهِ رَاجِعُونَ» «...آنها کسانی هستند که می دانند دیدارکننده ی پروردگار خویشند، و به سوی او بازمی گردند.»و آیه ی دیگر که می فرماید:«...الَّذِینَ یَظُنُّونَ أَنَّهُم مُّلَقُواْ اللَّهِ...» «...آنها که می دانستند خدا را ملاقات خواهند کرد...»اعتقاد در اصول باید یقینی باشد، نه شک و گمان؛ و بحث در این آیات بر سر قیامت و ملاقات پروردگار بوده که از اصول اعتقادی ما هستند؛ لذا در این دو آیه ی شریف "ظن" از اعتقادات صحیح شمرده شده که به معنای یقین باشد. در فراز نخست "گمان" به عنوان صفت خاشعین بیان شده و صفت مناسب برای انسان های خاشع، خاشع از خشوع است و زمانی به کار می رود که شخص چشمانش را به زمین دوخته باشد یا سرش را به پائین انداخته باشد. خاشع صفت نیکویی ست که مانند متواضع معنایی در برابر تکبر دارد. یقین و ایمان جازم است؛ و کسانی که خداوند آنان را لایق صفت خشوع می داند، بعید است که به لقاء پروردگار گمان داشته باشند. اما مفسرانی که منکر معنای یقین برای ظن در قرآن هستند، توجیهاتی را بر آیات مذکور ذکر کرده اند که ذیل آیه ی مذکور (بقره، آیه۴۶) سه نوع توجیه بیان شده است:اول. آیه در توصیف خاشعین بوده و برای خشوع، گمان و احتمال وقوع قیامت کفایت می کند؛ پس لزومی ندارد که حتما معنای یقین را برای ظن بدانیم. دوم. در این آیه بحث در مورد لقای پروردگار همراه با وجه رضاست و خاشعین کسانی هستند که ضمن اعتقاد به قیامت و تصدیق آن نسبت به کیفیت اعمال خود مظنونند؛ در نتیجه نسبت به اینکه در ازای اعمال نیک خود به پاداش الهی خواهند رسید یا خیر، یقین ندارند؛ پس اگر انسان اظهار کند که حتما خدا را با وجه رضا ملاقات خواهد کرد، این امر به صفت غرور نزدیک تر است تا به خشوع. سوم. لقاء ربّ به موت معنا شود؛ به این صورت که خاشعین هر لحظه می پندارند، اکنون اجلشان سر می رسد و این گمان موجب عدم ارتکاب آنها به گناه می شود.
اقسام ظن در قرآن
...
ظن
معنی ظَنَّ: گمان - پندار
معنی تَظُنُّ: مي داند(درآيه "تَظُنُّ أَن يُفْعَلَ بِهَا فَاقِرَةٌ " ظن به معني علم است)
معنی ظَّانِّينَ: شک گنندگان - گمان برندگان(اسم فاعل از کلمه ظن به معناي پندار است )
ریشه کلمه:
ظنن‌ (۶۹ بار)

«راغب» در «مفردات» می گوید: «ظنّ» به معنای «اعتقادی» است که از دلیل و قرینه حاصل می شود، این اعتقاد گاه قوی می شود و به مرحله یقین می رسد و گاه ضعیف است و از حد گمان تجاوز نمی کند.
ظن، ممکن است در علوم ذیل به کار رفته باشد: • ظن (منطق)، یکی از اصطلاحات علم منطق و به معنای ترجیح دادن یکی از دو طرف نفی و اثبات با احتمال صحت طرف مقابل آن.• ظن (قرآن)، ظن از واژه های نسبتاً پرکاربرد در قرآن کریم و به معنای اعتقاد اشتباه و بی دلیل.
...
رجحان یکی از دو طرف احتمال نزد نفس را ظن گویند.
ظن، صفت نفسانی انسان و مانند علم و شک است که در نفس وی پدید می آید، با این تفاوت که مرتبه اش از شک بالاتر و از علم و قطع پایین تر است.به بیان دیگر، در مواقعی که ذهن انسان در مسئله ای دچار تردید می گردد، اگر میل به یک طرف تردید، در نظر او قوی بوده و میل به طرف دیگر، ضعیف باشد، طرف راجح و قوی را ظن می گویند.در کتاب «تحریر المعالم» آمده است: «فی الظن: هو الوصف النفسانی المقابل للقطع و الشک فهو عبارة عن الطرف الراجح مِن شِقَّی التردید الحاصل فی الذهن».
ظن نوعی
تعریفی که ارایه شد، تعریف ظن شخصی است، ولی گاهی ظن به اسبابی اطلاق می شود که موجب ایجاد ظن در نوع عقلا می گردد، که به این نوع ظن، ظن نوعی گفته می شود. (این اطلاق مجازی است).
انواع ظنون مجتهد
مجتهد بعد از توجه به یک موضوع و جست وجو درباره حکم آن در منابع احکام، به آن قطع یا ظن و یا شک پیدا می کند؛ در صورتی که به حکم ظن پیدا نماید، یا آن ظن از راه های معتبر به دست آمده است، مانند خبر واحد، که چنین ظنی برای او حجت است، و یا از راه های غیر معتبر، مثل قیاس، به دست آمده، که با آن مانند شک برخورد می شود؛ یعنی ارزش آن مانند ارزش شک می باشد.
ظن از واژه های نسبتاً پرکاربرد در قرآن کریم است که به جهت استفاده آن در موضوعات اعتقادی و اخلاقی، از اهمیت بالایی در مباحث معرفت شناختی و اخلاقیِ قرآن برخوردار است.
در لغت سه معنا برای "ظن" بیان شده: معنایی متضاد و دربردارنده ی معنای شک و یقین؛
وَیَقِینٌ ابن منظور، محمدبن مکرم ؛ لسان العرب ، بیروت ، دار صادر، ۱۴۱۴ق ، چاپ سوم، ج ۱۳، ص۲۷۲.    
ظن در اصطلاح تنوع مفهومی دارد؛ چون کلمه ی "ظن" در علوم مختلفی، مانند: علم اصول فقه،
مظفر، محمدرضا؛ اصول فقه، قم، الاعلام الاسلامی، ۱۳۷۵ش، چاپ سوم، ج۲ ص۲۰.    
در قرآن کریم دو گروه مقابل هم «مؤمنان و کافرین»
بقره/سوره۲، آیه۴۶.    
...
ظنّ ، یکی از اصطلاحات علم منطق بوده و به معنای ترجیح دادن یکی از دو طرف نفی و اثبات است با احتمال صحت طرف مقابل آن.
ظن یکی از اقسام تصدیق و در برابر یقین و شک، عبارت است از احتمال بیشتر برای یکی از دو طرف نفی و اثبات قائل شدن. به عبارت دیگر ظن یعنی ترجیح دادن ذهن یکی از دو طرف نفی و اثبات را، با احتمال صحت طرف مقابل آن. برخلاف شک که در آن ذهن هیچ یک از دو حکم را بر دیگری رجحان نمی دهد. بنابراین شک را درجاتی نیست. اما ظن را مراتب بسیار مختلف است از ظن بسیار ضعیف تا ظن غالب و قوی که به سرحد یقین بسیار نزدیک باشد. بنابراین ظن بین شک و یقین قرار دارد.
اقسام ظن
ظن مقابل یقین شامل سه قسم است: ظن صِرف، جهل مرکب و اعتقاد تقلیدی. توضیح اینکه تحقق یقین، منوط به تحقق سه شرط است: ۱. جازم بودن حکم؛ ۲. مطابقت حکم با واقع؛ ۳. استناد حکم به علت و سبب آن. اگر این سه شرط در حکمی جمع نباشد، به آن حکم «ظنی» گویند (و مراد از «ظنّ مقابل یقین» همین معناست). اکنون اگر شرط اول منتفی باشد آن را «ظن صِرف» گویند و اگر شرط دوم منتفی باشد آن را «جهل مرکب» گویند و اگر شرط سوم منتفی باشد آن را «تقلید» گویند. «علم و ظنّ متقابلانند به وجهی. و اختلاف ایشان به وثاقت و اضطراب است. و هردو داخل اند در تحت رای. پس رای علم بود یا ظن. و به علم در این موضع قسم تصدیقی را می خواهیم به انفراد. چه تصور را با ظن نسبتی نبود... و هرچه نه علم بود ظن بود. پس ظن را اقسام بود... و علم و ظن به یک چیز یک کس را در یک وقت جمع نتواند بود، چه امتناع زوال و امکان زوال در یک موضع جمع نتواند آمد. و همچنین دو ظنّ مختلف جمع نتواند بود. چه هرطرف که راجح بود ظن به آن طرف حاصل بود. و مرجوح مظنون نبود. و اگر هردو طرف متساوی بود، حکم مشکوک بود نه مظنون».
خواجه نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، اساس الاقتباس، ص۴۰۹.    
 ۱. ↑ خواجه نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، اساس الاقتباس، ص۴۰۹.    
...
ادلّه قرآنی منع از عمل به ظنّ را آیات ناهی از عمل به ظن گویند.
آیاتی است که بر حرمت «عمل به ظن» دلالت می کند و برخی از اصولیون در این مورد به آن ها تمسک نموده اند، مانند:
← آیه اول
 ۱. ↑ یونس/سوره۱۰، آیه۵۹.    
فرهنگ نامه اصول فقه، تدوین توسط مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، ص۵۹، برگرفته از مقاله «آیات ناهی از عمل به ظن».    
...
یکی از ادلّه قرآنى منع از عمل به ظن ،آیات ناهیه از عمل به ظن است.
منظور از آیات ناهیه از عمل به ظن،آیاتی است که بر حرمت " عمل به ظن " دلالت مى کند و برخى از اصولیون در این مورد به آنها تمسک نموده اند ، مانند :۱- آیه " قل ء الله أذن لکم ام على الله تفترون... "
سوره یونس،آیه ۵۹.    
فاضل لنکرانی ، محمد ، سیرى کامل دراصول فقه ، ج ۱۰ ، ص ۱۸۷انصارى ، مرتضى بن محمدامین ، فرائدالاصول ، ج ۱ ، ص ۵۲و۴۹انصاری، مرتضی بن محمدامین، فرائدالاصول، ج ۱، ص ۱۲۵    
 ۱. ↑ سوره یونس،آیه ۵۹.    
...
در این نوشتار داستانی موزنده درباره اجتناب از سوء ظن مطرح شده است.
شقیق بلخی - که از عرفای نامدار زمان امام هفتم علیه السلام است - می گوید: در سال ۱۴۹ ق. به قصد زیارت خانه خدا در « قادسیه »، به کاروان حجّاج پیوستم. در میان کاروان به جوانی خوش سیما و گندمگون برخورد کردم. او جامه ای پشمی به تن کرده و از کاروانیان به دور نشسته بود. پیش خود گفتم: این جوان شاید از صوفیه باشد و موجب زحمت همسفران خواهد شد! بنابراین به قصد پند و اندرز به نزدش رفتم. او مرا با نام، خطاب کرد و گفت: ای شقیق! خداوند می فرماید: «إِجْتَنِبُواْ کَثِیرًا مِّنَ الظَّنِ ّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِ ّ إِثْمٌ» ؛ «از گمان های بسیاری اجتناب کنید که برخی از گمان ها گناه است.» من از او جدا شدم؛ اما در این اندیشه بودم که چگونه از نام و اندیشه قلبی من باخبر بود.
← نماز امام کاظم علیه السلام
 ۱. ↑ حجرات/سوره۴۹، آیه۱۲.    
دانشنامه کلام و عقاید، برگرفته از مقاله «اجتناب از سوء ظن».    
...
احکام ظن، احکام اصولی مربوط به ظنّ به حکم شرعی می باشد.
احکام ظن، به معنای خصوصیات، آثار و فوایدی است که بر بحث ظن مترتب می گردد، مانند:۱. حجیت ظن ؛ که بر خلاف حجیت قطع ، ذاتی آن نیست، و احتیاج به جعل شارع دارد؛۲. تعبد به ظن ؛ لازمه غیر ذاتی بودن حجیت ظن، بحث از تعبد به ظن می باشد که در دو مرحله صورت می گیرد:أ) بحث از امکان تعبد به ظن: مشهور اصولی ها معتقد به امکان تعبد به ظن شده اند؛ ب) بحث از وقوع تعبد به ظن. در این که آیا شارع مقدس ، امارات ظنی را در حق مکلفان حجت دانسته یا نه، به طور کلی سه نظر وجود دارد:- تعبد به ظن امکان دارد، اما در خارج واقع نشده است (نظر سید مرتضی و تابعین او)؛ - تعبد به ظن امکان دارد و چون باب علم و علمی بسته است، پس مطلق ظن حجت است (نظر میرزای قمی و تابعین او)؛ - چون فقط باب علم بسته بوده و باب علمی باز است، بنابراین، ظن خاص حجت می باشد (نظر مشهور اصولیون ).۳. صحت اسناد مؤدای امارات ظنی به شارع؛ ۴. شارع می تواند امارات و ظنون معتبر را جانشین قطع نماید؛ ۵. مثبتات ظنون معتبر ( امارات ) حجت می باشد، بر خلاف مثبتات اصول عملی ؛ ۶. اصل اولی در ظن ، عدم حجیت است؛ ۷. امارات بر اصول عملی مقدم است؛۸. صحت استناد به ظن در مقام عمل لازمه امکان تعبد به ظن و وقوع آن در خارج است.
اخبار ناهی از عمل به ظن به احادیث دلالت کننده بر حرمت عمل به ظنّ اطلاق می شود.
مراد از اخبار ناهی از عمل به ظن، اخباری است که بر حرمت عمل به ظن دلالت می کند و علمای اصول به آنها بر منع عمل به ظن، تمسک کرده اند.
بیان نمونه
۱. از امام صادق (علیه السلام) نقل شده است که فرمود:«القضاة اربعة، ثلاثة فی النار و واحد فی الجنة:رجل قضی بجور و هو یعلم، فهو فی النار و رجل قضی بجور و هو لا یعلم، فهو فی النار و رجل قضی بالحق و هو لا یعلم، فهو فی النار و رجل قضی بالحق و هو یعلم فهو فی الجنة». در این حدیث ، قضات به چهار گروه تقسیم شده و سه گروه از آنها که بدون علم، قضاوت می کنند، اهل عذاب شمرده شده اند.۲. در حدیث دیگری آمده است:«مَن عَمِل علی غیر علم کان ما یفسده اکثر مما یصلحه؛ کسی که برای مردم فتوا بدهد، در حالی که علم به مسئله ندارد، افساد او بیش از اصلاحش می باشد». و نیز آمده است:«قال ابو جعفر (علیه السلام):من افتی الناس بغیر علم و لا هدی من الله لعنته ملائکة الرحمة و ملائکة العذاب و لحقه وزر من عمل بفتیاه؛ امام باقر (علیه السلام) فرمود:کسی که برای مردم فتوا بدهد اما دانش آن را نداشته باشد ملائکه رحمت و ملائکه عذاب او را لعنت می کنند و گناه کسانی که به فتوای او عمل می کنند نیز بر دوش اوست». ۳. همه روایاتی که بر حجیت اصول لفظی و عملی دلالت می کنند هم چون «لاتنقض الیقین بالشک»، بر حرمت عمل به ظن دلالت دارند.



ارتباط محتوایی با ظن

ظن در جدول کلمات

ظن
گمان
ظن و شک
گمان

معنی ظن به انگلیسی

guess (اسم)
حدس ، گمان ، خیال ، تخمین ، فرض ، ظن
conjecture (اسم)
حدس ، گمان ، تخمین ، ظن
surmise (اسم)
حدس ، گمان ، تخمین ، ظن
hunch (اسم)
قلنبه ، ظن ، قوز ، کوهان ، گوژ ، فشار با ارنج ، احساس وقوع امری در اینده
suspicion (اسم)
ظن ، بدگمانی ، سوء ظن ، تردید ، تو هم

معنی کلمه ظن به عربی

ظن
تخمين
سوء الظن
مظهر
ارتياب , شک

ظن را به اشتراک بگذارید

Telegram Facebook Twitter LinkedIn

پیشنهاد کاربران

امیر ١١:٠٩ - ١٣٩٨/٠١/٢٧
گمان
|

معنی یا پیشنهاد شما



نام نویسی   |   ورود

تازه ترین پیشنهادها

عبارات و کلمات کلیدی مرتبط

• ظن درجدول   • انواع ظن   • ظن در اصول فقه   • معنی کلمه سیخونک   • خواب ظن چپ است   • معنی ماضی   • ظن و گمان   • خواب ظن چپه   • معنی ظن   • مفهوم ظن   • تعریف ظن   • معرفی ظن   • ظن چیست   • ظن یعنی چی   • ظن یعنی چه  

توضیحات دیگر

معنی ظن
کلمه : ظن
اشتباه تایپی : zk
آوا : zann
نقش : اسم
عکس ظن : در گوگل


آیا معنی ظن مناسب بود ؟     امتیاز مثبت به دیکشنری   امتیاز منفی به دیکشنری     ( امتیاز : 94% )