برای انتخاب دیکشنری یا لغتنامه، اینجا را کلیک کنید.
99 1155 100 1

فاطمیان

/fAtemiyAn/

معنی فاطمیان در لغت نامه دهخدا

فاطمیان. [ طِ ] (اِخ ) شیعیان شام در زمان بنی امیه دچار تضییقات هولناک بودند و در زمان عباسیان نیز آسوده نزیستند و بسیاری از آنان در زندانها جان سپردند. دسته ای راه مشرق و جمعی راه مغرب را پیش گرفتند، از جمله ادریس بن عبداﷲبن حسن مثنی برادر محمدبن عبداﷲبن حسن (کسی که با منصور بیعت کردو سپس بیعت او را شکست ) بطرف مصر رفت و از ترس عباسیان در آنجا مخفی ماند و شیعیان مقیم مصر از آن جمله رئیس برید عباسیان او را جای امنی نگه داشته و سپس به مراکش بردند و به کمک او شیعیان مراکش حکومتی بنام «ادریسیان » تشکیل شد که از 172 تا 375 هَ. ق. دوام یافت. ادریسیان خود را خلیفه نمیخواندند. دولتی که در میان مسلمانان افریقا تشکیل شد و قوتی گرفت دولت فاطمیان بود. اینان خود را از این جهت فاطمی میگفتند که منتسب به حضرت فاطمه دختر پیغمبر بودند. و همچنین آنها را عُبیدی میخواندند زیرا مؤسس دولت فاطمی عبیداﷲ مهدی نام داشت. همان هنگام که دولت شیعی آل بویه در مشرق جهان اسلام تشکیل یافت دولت فاطمی هم در مغرب کشورهای اسلامی به وجود آمد. و در موقع حمله ٔ آل بویه به بغداد شیعیان مغرب نیز به مصر حمله کردند و گروهی از شیعیان ایرانی به معزالدوله ٔ دیلمی پیشنهاد کردند که خلافت را از عباسیان بگیرد و به فاطمیان واگذارد. معزالدوله بخاطر مصالح خود این پیشنهاد را نپذیرفت اما باز هم نفوذ خاندان آل بویه شیعیان را روزبروز نیرومندتر ساخت ، تا جایی که خلیفه ٔ عباسی ناچار شد نام پادشاه دیلمی را در خطبه ها یاد کند و جشن ها و سوگواری های مذهبی برای آل علی رواج یافت. فرمانروایان فاطمی ابتدا در افریقیه حکومت داشتند و مرکز آنها شهر مهدیه بود و چنانکه گفته شد اینان خود را از فرزندان حسین و خانواده ٔ فاطمه دختر پیغامبر اسلام میشمردند و بااینکه مورخان ِ طرفدار عباسیان این نسبت را نادرست میدانند دلیل قاطعی برای رد این نسبت نداریم. شیعیان مصر در آغاز طرفدار علی بودند اما چون علویان به ایرانیان بیشتر روی آوردند آنها نیز از طرفداری خود کاستند و تنها در هم شکستن قدرت عباسیان را هدف قرار دادند. در سال 254 هَ. ق. احمدبن طولون که مردی ترک و سنی بود والی مصر شد و برای خشنودی خلیفه بیش از پیش به آزار و شکنجه ٔ علویان پرداخت و آنها را صدمه زد. اما با ظهور آل بویه و ضعف عباسیان ، شیعیان مصر کم کم جان گرفتند بطوری ...

معنی فاطمیان به فارسی

فاطمیان
خلفای فاطمی خلفای عبیدی عبیدیه خلفای علوی ( از ۲۹۷ ه ق . / ۹٠۹ م . تا ۵۶۷ ه ق ./۱۱۷۱ م . ) . سلسله ای مقتدر که در مصر تشکیل شد و سپس در شام و قسمتی از افریقا بسط یافت . این سلسله را فاطمی گویند زیرا خلفای آن نسب خود را به فاطمه دخترپیغمبر ص منتهی میدانند . ادارسه ( که آنان نیز خود را از اود فاطمه میدانستند) راه را برای پیشرفت کار فاطمیان باز کردند چه در ایام تسلط ایشان اعیان متعددی در میان برابره نفوذ یافته و عقاید شیعی را مابین ایشان انتشار داده بودند. این مقدمات موقعی که عبدالله خود را [ مهدی ] خواند و عنوان خلیفه و امیر المومنین اختیار نمود پیشرفت او را سهل کرد . عبیدالله در سال ۲۹۷ ه ق . / ۹٠۹م. آخرین اثری را که از امرای اغلبی مانده بود محو کرد و بسرعت شمال افریقا را باستثنای متعلقات امرای ادریسی در مراکش مالک شد . خلفای فاطمی را بمناسبت انتساب بهمین عبیدالله [ عبیدی ] نامند . پسر عبیدالله مزبور بنام محمد ابن عبیدالله خوانده میشود که اهل سنت او را از نسل عبدالله بن میمون قداح و پیروان اسماعیلیه از اود جعفر الصادق">اسماعیل بن جعفر صادق ۴ میدانند . وی موسس حقیقی سلسله مذکور بشمار میرود . نیم قرن بعد فاطمیان مصرو شام را بر متصرفات خودافزودند و جوهر سردار ایشان مصر را از کف امیر صغیر اخشیدی در سال ۳۵۶ه ق . / ۹۶۹ م . بیرون آورد و قلعه القاهره را در دره نیل ساخت و این قلعه اساس شهر کنونی قاهره گردید. شام جنوبی نیز در همین ایام مسخر شد و حلب در سال ۳۸۱ ه ق . / ۹۹۱ م . بممالک فاطمی ضمیمه گشت . در این دوره دولت ایشان از بادیه شام و نهرالعاص تا سواحل مراکش وسعت داشت . پایتخت فاطمیان نخست شهر مهدویه نزدیک تونس بود و سپس به قاهره انتقال یافت و همین امر باعث از دست رفتن متصرفات غربی ایشان گردید . نورمانها نیز جزیره صقلیه را در سال ۴۶۳ه ق . / ۱٠۷۱ م . و مالطه را در ۴۳۸ ه ق . / ۱۱۴۶ ه ق . و مهدیه و قیروان را در ۴۴٠ فاطمیان در مصر و شام سالها بدون تزلزل محفوظ ماند و دامنه ثروت و تجارت آنان بممالک اطراف بحرالروم نیز کشیده شد . دولت فاطمی مصر بدست صح الدین ایوبی در سال ۵۶۷ ه ق . / ۱۱۷۱ م . برافتاد . اسامی افراد این سلسله از این قرار است : مهدی عبیدالله ( جل. ۲۹۷ ه ق . / ۹٠۹ م . ) قائم محمد ( جل. ۳۲۳ ه ق . / ۹۳۴ م . ) منصور اسماعیل ( جل. ...

فاطمیان در دانشنامه اسلامی

فاطمیان
فاطمیان خاندانی که در سال های ۲۹۷ تا ۵۶۷ قمری بر مناطق وسیعی از سرزمین های غرب جهان اسلام فرمان می راندند و با عنوان عبیدیان نیز شناخته می شوند. فاطمیان، شیعیان اسماعیلی بودند و در رقابت با خلافت عباسی، خود را خلفای بر حق می دانستند. حکومت فاطمیان در آغاز در مراکش کنونی تاسیس شد. آنان پس از مدتی بر سراسر شمال افریقا و مصر و شام و یمن غلبه یافتند و نفوذ خود را تا حجاز گستراندند و بر بخش هایی از دریای مدیترانه حاکم شده و سیسیل را تصرف کردند.
دوران طولانی حکومت فاطمیان به ترویج و تقویت مذهب تشیع در شمال افریقا بخصوص کشور مصر انجامید. در این دوران مراکز بزرگی مانند جامع الازهر برای آموزش علوم اسلامی با گرایش اسماعیلی تاسیس شد و آثار مهم این مذهب نگاشته شد. فاطمیان در دوره حکومت خود با استفاده از نهاد دعوت و ارسال داعیان (مبلغان مذهب اسماعیلی) متعدد به سرزمین های دور و نزدیک موفق به رواج تشیع اسماعیلی در نقاط مختلفی از جهان اسلام مانند یمن، هند و مناطق شرقی ایران شدند.
درباره نسب خلفای فاطمی اختلاف نظرها بسیار بوده است. عبیدالله المهدی خود را از نسل عبدالله پسر امام جعفر صادق(ع) می دانست در حالی که امامان اسماعیلی از نسل محمد بن اسماعیل، دیگر فرزند امام صادق، بودند. برای اصلاح اختلاف نسب خلفای فاطمی -فرزندان عبیدالله مهدی- با امامان پیشین اسماعیلی، بعدها برخی از فاطمیان مدعی شدند که خلیفه دوم فاطمی پسر عبیدالله نبود بلکه از نسل محمد بن اسماعیل بود. خلیفه دوم فاطمی محمد نام داشت و کنیه اش ابوالقاسم بود و به لقب القائم خوانده می شد. بعدها در زمان المعز خلیفه چهارم فاطمی، فاطمیان راه دیگری برای حل این مشکل برگزیدند، آنان اعلام کردند که عبیدالله مهدی از نسل محمد بن اسماعیل بوده و از روی تقیه خود را از نسل عبدالله افطح معرفی می کرده است و نسبش چنین بوده است: عبیدالله بن حسین بن احمد بن عبدالله بن محمد بن اسماعیل بن جعفر الصادق. بدین ترتیب فاطمیان مدعی شدند که نسبشان به محمد بن اسماعیل می رسد.
فاطمیان در مصر، اثر عبدالله ناصری طاهری است که به عنوان کتاب درسی برای دانشجویان رشته تاری ...

فاطمیان در دانشنامه آزاد پارسی

نام سلسلۀ شیعه اسماعیلی (۲۹۷ـ۵۶۷ق) که بیش از ۲۵۰ سال در شمال افریقا، مصر، فلسطین و شام حکمفرمایی کردند. آنان نسب خود را به حضرت فاطمه زهرا (س) می رساندند، از این رو فاطمی خوانده می شدند. خلفای فاطمی از آن جا که شیعه بودند ترجیح می دادند خود را به جای خلیفه که عنوانی سنّی بود، امام بخوانند. بنیانگذار این سلسله عُبیدالله مهدی از رهبران مذهب اسماعیلی بود. توفیق او مدیون فعالیت های ابوعبدالله شیعی مبلّغ و داعی اسماعیلی از مردم صنعای یمن بود که به شمال افریقا رفت و به عنوان مبشر ظهور مهدی موعود بذر شورش را در میان قبایل بربر آن جا به ویژه قبیله کُتامی پراکند و با یاری و پشتیبانی آنان زمینۀ به حکومت رسیدن فاطمیان را فراهم آورد. عبیدالله مهدی هم از مقر خود در سَلَمیه شام عازم شمال افریقا شد و در ۲۹۷ق دولت سنی مذهب اغلبیان و رستمیان خارجی مذهب را شکست داد و به حکومت رسید (۲۹۷ـ۳۲۲ق). عبیدالله فرمانروایی توانا بود. دو سال از زمامداری او نگذشته بود که ابوعبدالله شیعی را کشت و نفوذ خود را به سرعت بر همۀ سواحل افریقا از مراکش که قلمرو ادریسیان بود تا مرز مصر گسترش داد. ناوگان قدرتمندی هم فراهم آورد که بر دریای مدیترانه مسلط بود. او در ۳۰۸ق پایتخت تازه خود را به نام مهدیه در ساحل تونس در نزدیکی قیروان بنا نهاد. جانشینانش روش توسعه جویی او را ادامه دادند. پسرش قائم (۳۲۲ـ۳۳۴ق) ناوگانی به سواحل جنوب فرانسه فرستاد و آن جا را تاراج کرد، بندر جنوا در ایتالیا را هم به تصرّف درآورد. در دوره مُعِزّ (۳۴۱ـ۳۶۵ق) نوادۀ قائم دوران شکوهمند سلسله فاطمیان آغاز می شود. سردار او به نام جوهر که زاده سیسیل ایتالیا بود، مصر را در ۳۵۹ تسخیر کرد و به حکومت اخشیدیان مصر پایان داد. او در کنار فُسطاط، پایتخت قدیم مصر، شهر قاهره را در ۳۶۳ق بنا نهاد که از آن پس پایتخت فاطمیان شد. پس از مُعز، فرزند او عزیز به حکومت رسید (۳۶۵ـ۳۸۶ق). در روزگار عزیز دولت فاطمی به اوج قدرت خود رسید و از اقیانوس اطلس تا دریای سرخ، و از یمن و مکه و مدینه تا دمشق و موصل همه جا به نام خلیفه فاطمی خطبه می خواندند. فاطمیان اینک نه تنها رقیب خطرناک عباسیان شده بودند، بلکه قدرت آن از قدرت خلافت بغداد بسی فراتر بود. عزیز در میان خلفای فاطمی از همه عاقل تر و باتدبیرتر بود. دوران فرمانروایی او مقرون به آرامش سیاسی و رونق ا ...

ارتباط محتوایی با فاطمیان

فاطمیان را به اشتراک بگذارید

معنی یا پیشنهاد شما



نام نویسی   |   ورود

عبارات و کلمات کلیدی مرتبط

• سقوط فاطمیان   • ایوبیان   • خلافت فاطمیان مصر   • ادریسیان   • خلافت فاطمیون   • نقش خلفای عباسی در تمدن اسلامی   • فاطمیان و اسماعیلیان   • حمدانیان   • معنی فاطمیان   • مفهوم فاطمیان   • تعریف فاطمیان   • معرفی فاطمیان   • فاطمیان چیست   • فاطمیان یعنی چی   • فاطمیان یعنی چه  

توضیحات دیگر

معنی فاطمیان
کلمه : فاطمیان
اشتباه تایپی : thxldhk
آوا : fAtemiyAn
نقش : اسم
عکس فاطمیان : در گوگل

آیا معنی فاطمیان مناسب بود ؟           ( امتیاز : 99% )