انتخاب دیکشنری مترجم لغت نامه
جستجو در دیکشنری
دیکشنری مترجم تغییر دیکشنری یا مترجم
برای انتخاب دیکشنری یا لغتنامه، اینجا را کلیک کنید.
انگلیسی به فارسی انگلیسی به انگلیسی کلمات اختصاری فارسی به انگلیسی فارسی به عربی عربی به فارسی جدول کلمات لغت نامه دهخدا فرهنگ فارسی فرهنگ فارسی معین فرهنگ فارسی عمید اسم پسرانه و دخترانه دانشنامه عمومی دانشنامه اسلامی کامپیوتر برق و الکترونیک عمران و معماری حقوق سینما صنعت علوم دامی حسابداری ریاضیات آمار خودرو صنایع غذایی نساجی پلیمر معدن شیمی نفت مهندسی گاز خاک شناسی زمین شناسی آب و خاک بهداشت دندانپزشکی روانپزشکی فوتبال کاراته یوگا کوه نوردی

98 1073 100 1

فردوسی

/ferdosi/

معنی فردوسی در لغت نامه دهخدا

فردوسی. [ ف ِ دَ / دُو ] (ص نسبی ) منسوب به فردوس که نام شهری است.

فردوسی. [ ف ِ دَ / دُو ] (اِخ ) حکیم ابوالقاسم فردوسی طوسی ، بزرگترین حماسه سرای تاریخ ایران و یکی از برجسته ترین شاعران جهان شمرده میشود. در تذکره ها و تواریخی که تا اواخر قرن سیزدهم هجری تألیف شده است مطالب قابل توجهی که ما را از نظر تحقیق در زندگانی وی قانع سازد بسیار کم است. ناچار بیشتر باید به نوشته های دانشمندان قرن اخیر توجه کرد که با دقت در متن شاهنامه برای نظریات خود دلائل مؤثری آورده اند.
زادگاه او: مولد این شاعر بزرگ دهکده ٔ «باژ» یا «باز» از طابران طوس است. دولتشاه سمرقندی او را از مردم دهکده ٔ «رزان » دانسته است اما گمان میرود که اشتباه اوناشی از عبارت نظامی عروضی در چهارمقاله باشد که نویسد هنگامی که هدیه ٔ سلطان محمود به طوس رسید «جنازه ٔ فردوسی را به دروازه ٔ رزان بیرون همی بردند».
تاریخ تولد: درباره ٔ تاریخ تولد فردوسی روایات تذکره ها و تاریخ ها پریشان است. در نسخه های معتبر شاهنامه سالهای عمر او تا هفتادوشش و «نزدیک هشتاد» یاد شده است و با توجه به سال درگذشت فردوسی میتوان تاریخ نسبةً دقیقی برای تولد او یافت. در جایی میگوید:
کنون سالم آمد به هفتادوشش
غنوده همی چشم بیمارفش.
و در مورد دیگر گوید:
کنون عمر نزدیک هشتاد شد
امیدم به یکباره بر باد شد.
محققان معاصر گمان دارند که بیت اخیر پس از پایان شاهنامه بر آن افزوده شده است زیرا در همه ٔ نسخه های خطی شاهنامه این بیت وجود ندارد و ظاهراً پس از سال 400 هَ.ق. فردوسی در شاهنامه تجدیدنظر کرده و ابیاتی بر آن افزوده است. بر طبق بیشتر نسخه های شاهنامه ، فردوسی در سال 400 هَ.ق. هفتادویک سال داشته است و در این صورت اگر هفتادویک سال از سال چهارصد هجری به عقب برگردیم تولد او به سال 329 و برابر با سال درگذشت رودکی میشود. این تاریخ رادلایل دیگری نیز تأیید می کند: فردوسی بنا به گفته ٔ خودش در هنگام روی کار آمدن محمود غزنوی پنجاه وهشت ساله بوده است زیرا میگوید:
بدان گه که بد سال پنجاه وهشت
جوان بودم و چون جوانی گذشت
خروشی شنیدم ز گیتی بلند
که اندیشه شد پیر و من بی گزند
که ای نامداران وگردنکشان
که جست از فریدون فرخ نشان ؟
فریدون بیداردل زنده شد
زمین و زمان پیش او بنده شد
بپیوستم این نامه بر نام اوی
همه مهتری باد فرجام اوی.
سال جلوس محمود 389 هَ.ق. است ولی دو سال پیش از آن ، سال 387، مطابق با غلبه ٔ محمود برنوح بن عبدالملک سامانی و سپهسالاری او در خراسان است. اگر از این تاریخ 58 سال به عقب برگردیم باز سال تولد فردوسی 329 خواهد شد و تشبیه محمود به فریدون نیز میرساند که ابیات بالا مربوط به آغاز شهرت اوست.
کنیت و نام : کنیت فردوسی همه جا ابوالقاسم آمده است و صورت درست نام خود و پدرش روشن نیست.
خانواده ٔ فردوسی : خانواده ٔ او بنا بر نوشته ٔ نظامی عروضی «از دهاقین طوس » و صاحب ثروت و آب و ملک بوده اند اما این توانگری و مکنت در طی سالیان دراز به تهی دستی گرایید و در روزگار پیری ، شاعرعالیقدر با تنگدستی و نیاز به سر می برده است. در خطاب به فلک وارونه گرد گوید:
چو بودم جوان برترم داشتی
به پیری مرا خوار بگذاشتی.
هنگامی که هنوز نیروی جوانی و مایه ٔ زندگانی شاعر از میان نرفته بود اندیشه ٔ نظم شاهنامه او را به خود مشغول داشت و روزی که بدین کار دست زد بیش از چهل سال از زندگانیش نمی گذشت.افسانه هایی که درباره ٔ سبب نظم این اثر جاویدان در تذکره ها و تواریخ قدیم آمده است اغلب بی اساس و دور از حقیقت است و در این باره ضمن گفتگو از شاهنامه سخن خواهیم گفت.
سفرهای فردوسی : نظامی عروضی نویسد: «چون فردوسی شاهنامه تمام کرد نساخ او علی دیلم بود و راوی ابودلف و وشکرده حیی قتیبه که عامل طوس بود... شاهنامه علی دیلم در هفت مجلد نبشت و فردوسی بودلف را برگرفت و روی به حضرت نهاد، به غزنین و به پایمردی خواجه ٔ بزرگ احمد حسن کاتب عرضه کرد و قبول افتاد...». صحت جزئیات این روایت با توجه به آنچه در شاهنامه و منابع دیگر آمده است تأیید نمیشود، زیرا صاحب تاریخ سیستان نویسد که چون محمود وصف رستم را شنید گفت : «اندرسپاه من هزار مرد چون رستم هست » و فردوسی جواب داد:«زندگانی بر خداوند دراز باد. ندانم اندر سپاه او چند مرد چون رستم باشد اما این دانم که خدای تعالی خویشتن را هیچ بنده چون رستم نیافرید». این بگفت و زمین بوسه کرد و برفت. محمود وزیر را گفت : «این مردک مرابه تعریض دروغزن خواند». وزیرش گفت : «بباید کشت ». شاعر دل آزرده دربار محمود را ترک کرد و مینویسند که یکسر به سوی هرات رفت و در آنجا دیری میهمان اسماعیل وراق (پدر ازرقی شاعر) بود و کسان محمود که به دنبالش رفته بودند او را در طوس نیافتند و بازگشتند. آنگاه بنا به روایت نظامی سمرقندی «به طبرستان شد به نزدیک سپهبد شهریار که از آل باوند در طبرستان پادشاه او بود» و نسبتش به یزدگرد شهریار می پیوست. صد بیت در هجو محمود بر شاهنامه افزود و آن را به شهریار تقدیم کرد و باز نظامی عروضی نویسد که شهریار هجو محمود را به صدهزار دینار خرید و شست.
این داستان و هویت سپهبد شهریار و دیگر اجزاء آن اگر هم درست باشد بدین صورت نیست زیرا با تاریخ وفق ندارد. گروهی از محققان نوشته اند که فردوسی به بغداد و اصفهان نیز سفر کرده است. اشتباه این گروه از آنجا ناشی شده است که یک نسخه ٔ خطی شاهنامه را کاتبی در سال 689 برای حاکم لنجان اصفهان نوشته و از خود ابیاتی سخیف و سست در پایان آن افزوده است. چارلز ریو در تاریخ استنساخ کتاب «ششصد» را «سیصد» خوانده و سال 389 را برابر با سفر فردوسی به اصفهان پنداشته است. از طرف دیگر کسانی که منظومه ٔیوسف و زلیخا را از فردوسی میشمرده اند به دلیل اشاراتی که در مقدمه ٔ این منظومه است چنین نتیجه گرفته اند که شاعر به بغداد نیز سفر کرده است و البته چنین نیست.
مرگ فرزند: در سالهای اواخر قرن چهارم هجری هنگامی که فردوسی به شصت وپنج سالگی رسیده بودمرگ فرزند جوانش پشت پدر را دوتا کرد و «به جای عنان عصا به دست وی داد»:
جوان را چو شد سال بر سی وهفت
نه بر آرزو یافت گیتی و رفت
...مرا شصت وپنج و ورا سی وهفت
نپرسید از این پیر و تنها برفت.
این حادثه باید در حدود سال 395 هَ.ق. اتفاق افتاده باشد.
تاریخ درگذشت : درگذشت فردوسی را حمداﷲ مستوفی در سال 416 و دولتشاه در سال 411 هَ.ق. دانسته اند. با توجه به سالهای عمر او و تاریخ تولدش میتوان سال 411 را درست تر دانست زیرا در سراسر شاهنامه بیتی نیست که عمر فردوسی را بیش از 80 سال بنماید و اگر به تاریخ تولد او 82 سال هم بیفزاییم از سال 411 بیشتر نمیشود. از طرفی بنا به روایت نظامی عروضی در سال مرگ او سلطان محمود در سفر هند بوده است و سال 411 هم سال فتح قلاع نور و قیرات به وسیله ٔ محمود است. و در روایتی که نظامی نقل میکند در آن سفر خواجه احمد حسن میمندی نیز همراه سلطان بوده است در حالی که اگر سال مرگ فردوسی 416 باشد پس از عزل خواجه میمندی است. نظامی گوید که در راه بازگشت از هندوستان سلطان را دشمنی بود که حصاری استوار داشت. سلطان پیامی برای وی فرستاد که تسلیم شود و هنگامی که پیک او بازمیگشت از وزیرش پرسید: «چه جواب داده باشد؟». وزیر گفت :
اگر جز به کام من آید جواب
من و گرزو میدان و افراسیاب.
این بیت شاه را به یاد شاعر دل شکسته انداخت و هنگامی که به پایتخت آمد، بنابه نوشته ٔ نظامی عروضی شصت هزار دینار برای فردوسی فرستاد، اما نوشداروی او هنگامی رسید که سهراب مرده بود و «جنازه ٔ فردوسی را به دروازه ٔ رزان بیرون همی بردند». تنها دختری که از او بازمانده بود صله ٔ شاه را پس داد و ابوبکر کرامی مأمور شد که از آن پول رباط چاهه را بر سر راه مرو و نیشابور بسازد.
آرامگاه فردوسی : امروز در 27هزارگزی مشهد و در شش هزارگزی راه مشهد به قوچان ، در کنار خرابه های طوس قدیم جایی است که آن را «شهر طوس » میخوانند و در دل این نقطه ، در میان باغی نسبةً بزرگ بنای سنگی آرامگاه فردوسی قرار دارد. این بنا به فرمان رضاشاه در سال 1313 هَ.ش. ساخته شد. نظامی عروضی نویسدکه پس از مرگ فردوسی یکی از مذکران متعصب طابران طوس مانع تدفین جنازه ٔ وی در گورستان شهر شد و او را رافضی خواند. به ناچار جنازه را در باغی که کنار دروازه ٔ شهر و متعلق به خود حکیم فردوسی بود به خاک سپردند و اگر این روایت درست باشد محل آرامگاه کنونی شاعررا باید ملک شخصی او شمرد.
مذهب فردوسی : فردوسی را برخی از محققان شعوبی دانسته اند ولی نمیتوان این عقیده را محقق و قاطع دانست. وی با وجود اینکه مسلمانی مؤمن است و همین حقیقت جویی یکی از موجبات بی اعتنایی درباریان متعصب سلطان محمود نسبت به وی بوده است به اندیشه های زردشتی و دین بهی نظر تحسین دارد و به نوشته ٔ دکتر معین در کتاب مزدیسنا و تأثیر آن در ادبیات پارسی ، «هرموقع که توانسته است به کیش ایرانی گریز زند از سوزدل و شور باطنی سخن رانده است ». و با تأسف بسیار افزوده است که :
چو زین بگذری دور عُمَّر بود
سخن گفتن از تخت و منبر بود.
اما در هر حال باید به خاطر داشت که او همواره موحد بوده و گفته است : «به ناگفتن و گفتن ایزد یکی است » و نیز خاطرنشان ساخته است که :
اگر خلد خواهی به دیگر سرای
به نزد نبی و وصی گیر جای.
هزاره ٔ فردوسی : چون بعضی از محققان تولد فردوسی را در سال 313 حساب کرده بودند هزار سال پس از آن (1313) در زمان رضاشاه گروهی از بزرگان دانش ایران شناسی و محققان کشورهای دیگربه ایران دعوت شدند و کنگره ای با شرکت فضلای زمان درتهران تشکیل شد تا هزاره ٔ فردوسی را جشن بگیرد. جلسه های این کنگره در دارالفنون تهران تشکیل می شد. مجموعه ٔ ارزنده ای از سخنرانیهایی که در این کنگره ایراد گردید و اشعاری که خوانده شد زیر عنوان «هزاره ٔ فردوسی » در سال 1322 از طرف وزارت فرهنگ منتشر شد. در پایان کنگره میهمانان ایران و اعضای ایرانی کنگره به خراسان سفر کردند و در همان سفر آرامگاه حکیم بزرگ به دست رضاشاه گشوده شد.
آثار فردوسی : بزرگترین حماسه ٔ ایرانی و یکی از چند اثر کوه آسای ادبی جهان شاهنامه ٔ فردوسی است. داستانهای حماسی وروایات تاریخی و افسانه های ما در قرون پیش از اسلام در کتب بسیاری پراکنده بود که از جمله ٔ آنها باید کارنامه ٔ اردشیر بابکان ، یادگار زریر، بهرام چوبین ، داستان رستم و اسفندیار، داستان پیران ویسه ، کتاب پیکار، پندنامه ٔ بزرگمهر، اندرز خسرو پسر قباد (انوشیروان )، مادیگان شطرنج ، آئین نامه و گاهنامه را نام برد. اما برتر و جامعتر از همه ٔ آنها «خداینامه » است که کارنامه ٔ شاهان ایران کهن بوده است و تألیف آن را درزمان خسروپرویز دانسته اند و در مقدمه ٔ بایسنقری شاهنامه آمده است که یزدگرد شهریار، دهقان دانشوری را به تکمیل آن مأمور ساخت. این کتاب را ابن مقفع به عربی ترجمه کرده است اما از این ترجمه چیزی در دست نیست. باید این نکته را خاطرنشان کرد که خداینامه ٔ پهلوی یا ترجمه ٔ عربی آن مستقیماً در دست فردوسی نبوده است زیرا فردوسی از مأخذی دیگر استفاده کرده ، بدین معنی که پیش از شروع کار شاهنامه ، سپهسالار پاک نژاد خراسان ابومنصور عبدالرزاق وزیر خود ابومنصور معمری را به گردآوری دهقانان و تألیف کارنامه ٔ شاهان مأمور ساخته و شاهنامه ٔ فارسی منثوری پرداخته بود و همین گرد آوردن دهقانان و موبدان ، که روایات را سینه به سینه آموخته بودند، نشان میدهد که متن خداینامه در دسترس ابومنصور نبوده است. علاوه بر ابومنصور معمری ، کسان دیگر و از جمله ابوالمؤید بلخی و ابوعلی محمدبن احمد بلخی نیز شاهنامه هایی به نثر نوشته بودند اما گمان نمی رود که مأخذ فردوسی کتابی جز شاهنامه ٔ ابومنصوری بوده باشد و البته اطلاعات و معلومات شخصی و از همه مهمتر قدرت تصور بیمانندش در پرداختن کتاب بی اثر نبوده است. قسمتی از روایات شاهنامه را نیز از شخصی به نام «آزادسرو» نقل میکند و در این مورد به تحقیق نمیتوان گفت که آیا آزادسرو مستقیماً مطالب را برای وی گفته است یا جزو گردآورندگان شاهنامه ٔ ابومنصوری بوده و فردوسی عین عبارت ابومنصوری را به نظم آورده است ؟
داستان نظم شاهنامه : در مورد داستانهای حماسه ٔ ملی ایران باید گفت که در این کار فردوسی مبتکر نبوده و پیش از او دیگران بدان دست زده بودند: مسعودی مروزی قسمتی از شاهنامه رابه وزن ترانه های ساسانی ساخته بود که از تمام آن فقط چند بیتی از سرگذشت کیومرث مانده است. پس از مسعودی ، دقیقی طوسی سرگذشت گشتاسب و ظهور زردشت را به نظم آورد و چون دقیقی به دست غلامی کشته شد، شاهنامه ٔ وی نیز ناتمام ماند و بنا به گفته ٔ فردوسی :
ز گشتاسب و ارجاسب بیتی هزار
بگفت و سر آمد بر او روزگار
یکایک از او بخت برگشته شد
به دست یکی بنده بر کشته شد.
فردوسی که شاید پیش از مرگ دقیقی و حتی پیش از آنکه وی به کار شاهنامه دست بزند خود در این فکر بود کمر همت بر میان بست و اثری در حدود شصت برابر کار دقیقی به وجود آورد و هنگامی که به سرگذشت گشتاسب رسید، هزار بیت دقیقی را هم درشاهنامه ٔ خود نقل کرد. فردوسی برای تألیف شاهنامه زحمات فراوان کشید و نیروی جسمی و مالی خود را هم برسر آن نهاد. میگوید که برای فراهم کردن متن داستانها «بپرسیدم از هر کسی بیشمار» و آنگاه دوست مهربانی که «تو گویی که با من به یک پوست بود» در این راه مرا یاری کرد و گفت :
نوشته من این نامه ٔ پهلوی
به نزد تو آرم مگر بغنوی.
آنگاه بزرگان زمان مانند حیی قتیبه و علی دیلم که مقام و سرگذشت آنها روشن نیست وی را تشویق کردند و او در حدود سی سال در این کار پایداری کرد و از نظم خود «کاخی بلند پی افکند که از باد و باران نیابد گزند» و هنگامی که در حدود «پنج هشتاد بار از هجرت » می گذشت «نامه ٔ شاهوار» وی به پایان رسید. به درستی نمیدانیم که ارتباط او با دربار محمود غزنوی چگونه بوده است. از مدایحی که در شاهنامه آمده است چنین استنباط میشود که فضل بن احمد اسفراینی وزیر سلطان محمود، نصربن سبکتکین برادر سلطان و گروهی دیگر از بزرگان خراسان به او نظر لطف داشته اند و در کار شاهنامه مشوق وی بوده اند. فضل بن احمد اسفراینی که تا سال 401 هَ.ق. وزیر محمود بود به زبان و فرهنگ ایران علاقه داشت و هم او بود که فردوسی درباره اش گفته است :
کجا فضل را مسند و مرقد است
نشستنگه فضل بِن احمد است
نبد خسروان را چنان کدخدای
به پرهیز و داد و به آیین و رای.
اما دریغ که هنگام سفر فردوسی به غزنین بر مسند فضل مردی نشسته بود که با وجود فضل و هنر، در دین تعصب داشت و آنچه را به ایران پیش از اسلام بازمی گشت به حکم تعصب باطل میشمرد. این شخص خواجه احمدبن حسن میمندی است که دفاتر دیوانی محمود را بار دیگر از فارسی به عربی گردانید و سخن و ادب پارسی را خوار کرد. پیداست که او هرگز برای فردوسی راهی به دربار نمی گشود و اگر می گشود، علل دیگری که گفته خواهد شد آن راه را می بست. موانع دیگری که در راه حکیم طوسی وجود داشت یکی حسادت شاعران دربار بود که او را از دور می شناختند و نزدیک شدن او را به شاه به زیان خود می دیدند و دیگر طرز فکر و تعصب محمود غزنوی بود که نه با مذهب و افکار فردوسی موافقت داشت و نه میتوانست غرور میهنی او را بپذیرد. حمله ٔ فردوسی به تورانیان و بزرگداشت نژاد و تمدن ایرانی چیزی نبود که به مذاق محمود خوش آید و روایت تاریخ سیستان که در ذیل عنوان سفرهای فردوسی نقل شد، میتواند دلیل نزدیکتری برای این حقیقت باشد. به هرحال شاهنامه در بارگاه غزنین خوانده شد و دیر نپایید که حسادت بدگویان «بازار فردوسی را تباه کرد». خودِ وی میگوید:
مرا غمز کردند کآن پرسخن
به مهر نبی و علی شد کهن.
ترجمه های شاهنامه : شاهنامه ٔ فردوسی به تمام زبانهای زنده ٔ دنیای امروز ترجمه شده و درباره ٔ آن کتابها و مقاله های بیشمار به رشته ٔ تحریردرآمده است ، که از جمله ٔ آنها این ترجمه ها و کتب قابل ذکر است : ترجمه ٔ شاهنامه به زبان آلمانی توسط گورس ، ترجمه ٔ رستم و سهراب به آلمانی به وسیله ٔ فریدریش روکرت ، ترجمه ٔ کامل شاهنامه به آلمانی به دست شاک ، کتاب حماسه ٔ ملی ایران درباره ٔ شاهنامه نوشته ٔ تئودور نلدکه ، ترجمه های سر ویلیام جونز ، لومسدن ، ترنرمکان ، و کارهای جورج وارنر ، و برادرش ادموند وارنر در زبان انگلیسی ، ترجمه ٔ منثور کریمسکی و ترجمه های منظوم و ناتمام لوزیمسکی و ژکفسکی در زبان روسی ، ترجمه ٔ بی مانند ژول مول در زبان فرانسه ، ترجمه ٔ لاتینی فولرس و بسیاری ترجمه های دیگر که یادآوری آنهاموجب اطاله ٔ کلام خواهد شد. از برجسته ترین ترجمه های شاهنامه اثری است که قوام الدین فتح بن علی البنداری در سال 620 هَ.ق. به زبان عربی در شام انجام داده و به عیسی بن ابی بکربن ایوب حکمران عرب تقدیم داشته و دکتر عبدالوهاب عزام استاد جامعالازهر (در قاهره ) آن را تصحیح و چاپ کرده است.
اهمیت فردوسی وشاهنامه ٔ او: فردوسی را باید پیشرو کسانی شمرد که به افتخارات ایران کهن جان داده و عظمت آن را آشکار ساخته اند. او مظهر وطن پرستی و ایران دوستی واقعی است ومی گوید که اگر ما:
ز بهر بر و بوم و فرزند خویش
زن و کودک و خرد و پیوندخویش
همه سربه سر تن به کشتن دهیم
از آن به که کشور به دشمن دهیم.
از طرف دیگر او را میتوان حافظ تاریخ ایران کهن دانست. مطالعه ٔ منابع عربی دوره ٔ اسلامی و آثار باقیمانده از روزگاران پیش از اسلام نشان میدهد که بسیاری از روایات شاهنامه درست مطابق خداینامه های پیشینیان است و حکیم طوسی در نقل آنها کمال امانت را مراعات کرده است. نکته ٔ دیگر که نباید از آن غافل بود این است که در اثر گرانبهای فردوسی گاه رسوم و آداب و شیوه ٔ زندگی مردم ایران کهن ، به نقل از منابع قدیم ، آورده شده و به این ترتیب میتوان بسیاری از آن رسوم را از طریق مطالعه ٔ شاهنامه دانست و به عبارت دیگر شاهنامه مأخذی برای جامعه شناسی تاریخی است. یکی از بزرگترین امتیازهای فردوسی ایمان به اصول اخلاقی است. فردوسی هرگز لفظ رکیک و سخن ناپسند درکتاب خود نیاورده و همین امر باعث شده است که هجونامه ٔ محمود غزنوی را بسیاری از دانشمندان مجعول بدانند. اندرزهای گرانبهای او گاه با چنان بیان مؤثری سروده شده است که خواننده نمیتواند خود را از تأثیر آن بر کنار دارد:
ز خاکیم باید شدن سوی خاک
همه جای ترس است و تیمار و باک
جهان سربه سر حکمت و عبرت است
چرا بهره ٔ ما همه غفلت است ؟
سخن پردازی که درباره ٔ او گفتگو می کنیم صاحب دلی حساس بوده و سوز و گداز و شیدایی عاشقانه را به خوبی در لابه لای ابیات پرهیمنه ٔ این حماسه ٔ بزرگ گنجانیده است. سرگذشت عشق زال و رودابه و داستان منیژه و بیژن دو نمونه از این گونه شعرهاست. گاهگاه صحنه ٔ یک دیدار یا سلام و احوالپرسی را در عین سادگی چنان شرح میدهد که گویی خواننده ماجرا را به چشم می بیند. هنگامی که گیو برای آوردن کیخسرو به توران سفرمی کند، خسرو با شادی از او استقبال می کند. فردوسی میگوید:
ورا گفت :ای گیو شاد آمدی !
خرد را چو شایسته داد آمدی !
چگونه سپردی بر این مرز راه ؟
ز طوس و ز گودرز و کاوس شاه ،
چه داری خبر؟ جمله هستندشاد؟
همی در دل از خسرو آرند یاد؟...
جهانجوی رستم ، گو پیلتن
چگونه است ودستان آن انجمن ؟...
فردوسی در وصف منظره ها و نمایش پرده های مختلف رزم و بزم بر بسیاری از شاعران زبان پارسی برتری دارد. در وصف های او سادگی و دقت و لطافت بیان با هم آمیخته است. بنا بر تحقیق هانری ماسه ٔ فرانسوی در سراسر شاهنامه بیش از دویست وپنجاه قطعه ٔ توصیف وجود دارد که اغلب آنها بدیع و دلکش است. در زیبائی رودابه دخترمهراب و معشوقه ٔ زال چنین سخن می گوید:
ز سر تا به پایش به کردار عاج
به رخ چون بهار و به بالا چو ساج
دو چشمش به سان دو نرگس به باغ
مژه تیرگی برده از پر زاغ
اگر ماه جویی همه روی اوست
وگر مشک بویی همه موی اوست
بهشتی است سرتاسر آراسته
پر آرایش و رامش و خواسته...
سرود دلکشی که در وصف مازندران ساخته و در آن از «کوه و لاله و سنبل و هوای خوشگوار و زمین مشکبار» شمال ایران سخن گفته وصف دقیق و درستی از دیار مازندران است. آنجا که سیاهی شب را در آغاز داستان منیژه و بیژن نقاشی می کند بدیعترین و زنده ترین تصویر شب را در سخن او می بینیم :
سپاه شب تیره بر دشت و راغ
یکی فرش افکنده چون پر زاغ
چو پولاد زنگارخورده سپهر
تو گفتی به قیر اندر اندود چهر
نمودم ز هر سو به چشم اهرمن
چومار سیه باز کرده دهن...
در بیان او گاه توصیف ، صورت مبالغه پیدا می کند اما هماهنگی لفظ و حسن تشبیه به قدری است که هرگز اغراق و مبالغه ٔ شاعر را ناخوشایند جلوه نمی دهد. این چند بیت در وصف تهمینه دختر شاه سمنگان و مادر سهراب است :
دو ابرو کمان و دو گیسو کمند
به بالا به کردار سرو بلند
دو رخ چون عقیق یمانی به رنگ
دهان چون دل عاشقان گشته تنگ
دو برگ گلش سوسن می سرشت
دو شمشاد عنبرفروش از بهشت
بناگوش تابنده خورشیدوار
فروهشته زو حلقه ٔگوشوار
لبان از طبرزد زبان از شکر
دهانش مکلل به دُرّ و گهر
ستاره نهان کرده زیر عقیق
تو گفتی ورا زهره آمد رفیق.
فردوسی را نباید تنها حماسه سرا شمرد. او در عین حال که بدین شیوه شهرت دارد، سخنوری است که در تغزل و رشته های دیگر شعر نیز میتوان او را بابزرگان آن فنون قیاس کرد.
آثار دیگر فردوسی : شاهنامه معیارو مشخص کامل خلاقیت طبع فردوسی است ولی کار او به همین اثر پایان نمی یابد. درباره ٔ فردوسی به عنوان مصنف «یوسف و زلیخا» و همچنین برخی قطعات تغزلی میتوان سخن گفت... انکار تعلق منظومه ٔ یوسف و زلیخا شاید مشکل تر از اثبات آن باشد. دلیل اساسی به نفع مصنف بودن فردوسی این است که بعید مینماید مصنف چنین اثر منظومی مجهول و گمنام مانده باشد... شکی که برای برخی از دانشمندان ایران مبدل به نفی کامل مصنف بودن فردوسی گردید تقریباً مربوط به زمان ماست... از طرفی اشاره به اینکه «یوسف و زلیخا» با زبان شاهنامه سروده نشده است نمیتواند ثابت کند که این کتاب اثر فردوسی نیست ،زیرا در خود شاهنامه هم زبان اسکندرنامه با قسمتهای اساطیری تفاوت دارد و طبیعی است که منظومه ای مذهبی و رمانتیک را که با قرآن رابطه دارد، فردوسی نمیتوانسته است با زبان شاهنامه بسراید و نیز اگر گوینده ٔ این منظومه جز فردوسی بوده و گمنام مانده باشد باز هم مشکل میتوان قبول کرد که در نقلها و ادبیات کلاسیک ایران هیچ ذکری از او نرفته باشد، در حالی که در تذکره ها گاه از سراینده ای که فقط چند بیت شعر دارد نام برده شده است. درباره ٔ یوسف و زلیخای منسوب به فردوسی نکاتی چند باید گفته شود تا کیفیت انتساب آن به حکیم طوسی روشن گردد: این منظومه در بحر متقارب مثمن مقصور و به وزن شاهنامه است و مطابق اکثر نسخ چاپی و خطی و از جمله نسخه ٔ چ بمبئی به تاریخ 1344 هَ.ق. چنین آغاز میشود:
به نام خداوند هر دو سرای
که جاوید ماند همیشه به جای.
و به استناد ابیاتی که در مقدمه ٔ آن آمده پیش از سراینده ٔ این کتاب موضوع سرگذشت یوسف را کسانی دیگر از جمله ابوالمؤید بلخی و شاعری دیگر به نام بختیاری به نظم آورده اند. به موجب نسخه ٔ خطی موجود در موزه ٔ بریتانیا سراینده سفری به بغداد کرده و در آنجا این منظومه را به خواهش ابوعلی حسن بن محمدبن اسماعیل ساخته است. در آغاز تمام نسخ خطی و چاپی ابیاتی نیز دیده میشود که سراینده ضمن آن ابیات اظهار میدارد که پیش از این از داستانهای تاریخی و حماسی و عشقی سخن میگفته و اینک از آن کارهای بی ثمر و بی پایه دست کشیده و راه خدا پیش گرفته است و میخواهد داستانی از قرآن کریم را به نظم پارسی درآورد. اشتباه دیگری که کتابدار موزه ٔ بریتانیا در مورد سفرفردوسی به اصفهان مرتکب شده بود و از آن یاد کردیم ،موجب شد که گروهی از محققان تصور کنند که فردوسی درهمان سال که به اصفهان رفته سری هم به بغداد زده و در آنجا داستان یوسف و زلیخا را ساخته است. اما در هر صورت بدین حدس ها نمیتوان اعتماد کرد و به دلایلی که ذیلاً بیان خواهد شد صحت انتساب این اثر به فردوسی بسیار بعید است : 1- نام فردوسی و ممدوحان و معاصران او در این منظومه نیست و فقط در پشت جلد کتاب ، فردوسی به عنوان سراینده ٔ آن معرفی شده است. 2- مورخان و تذکره نویسان همزمان یا نزدیک به زمان فردوسی هرگز درباره ٔ او به عنوان سراینده ٔ «یوسف و زلیخا» سخن نگفته اند و تا نیمه ٔ اول قرن نهم از یوسف و زلیخای فردوسی سخنی در میان نیست. 3- در مورد ابیاتی که مربوط به گذشته ٔ سراینده است و چنین مینماید که این گوینده روزی حماسه سرا بوده ، میتوان احتمال داد که ابیات مذکور را ناسخی که اندک طبع شعری داشته است برای اثبات تعلق منظومه به فردوسی و یا برای آزمودن طبع خود الحاق کرده باشد و یا به قول یکی از دانشمندان معاصر شاید سراینده قبلاً در مجالس درباری راوی بوده و اشعار حماسه سرایان را در بزم شاهان می خوانده است. 4- بر اساس آنچه در اثبات درستی انتساب منظومه به فردوسی گفته اندبه آسانی نمیتوان پذیرفت که زنده کننده ٔ زبان پارسی و پی افکن کاخ بلند شاهنامه اثر گرانبهای خود را بی ارزش شمارد و در مقدمه ٔ یوسف و زلیخا بگوید که «نیرزد صد از آن به یک مشت خاک ». همین خود یکی از بزرگترین دلایلی است که برای رد نسبت منظومه ٔ یوسف و زلیخا از فردوسی داریم. 5- تحقیر و تمسخر حماسه سرایی چیزی است که بر زبان شعرای بعد از فردوسی و به خصوص معاصران امیرمعزی و خود او بسیار دیده میشود. در عصر فردوسی با وجود رواج مدح و ستایش ، حماسه هرگز منفور نبوده است که فردوسی هم در شمار مخالفان آن درآید. 6- گوینده ٔ «یوسف و زلیخا» خلفای راشدین را یکسان مینگرد و هرگز خود را مانند فردوسی «خاک پی حیدر» نمیداند و به همین دلیل میتوان گفت که این منظومه از فردوسی نیست زیرا فردوسی دارای روح ملی و حماسی است و هرچه باشد سنی نمیشود. 7- بالاتر از همه ٔ دلایل ، سستی ابیات «یوسف و زلیخا» است که به حقیقت از مقام معنوی و حکمی فردوسی به دور است و انتساب بسیاری از آنها به فردوسی درحکم فروداشت و تحقیر اوست. 8- در چند نسخه ٔ خطی معتبر، از جمله نسخه ٔ کتابخانه ٔ ملی پاریس ، ابیاتی در مدح شمس الدوله طغانشاه پسر الب ارسلان حاکم هرات آمده است بدین صورت :
... سپهر هنر آفتاب امل
ولی النعم شاه شمس الدول
ملک بوالفوارس پناه جهان
طغانشاه خسرو الب ارسلان.
و این ابیات اثبات می کند که گوینده در حدود شصت سال پس از فردوسی میزیسته است و هیچ دلیلی وجود ندارد که مدح طغانشاه را اضافی و الحاقی بدانیم و میتوان گفت در نسخه های دیگر، کاتبان به تصور اینکه منظومه از فردوسی است ، این ابیات را زائد پنداشته و حذف کرده اند. درباره ٔ اینکه «شاعر معاصر طغانشاه و سراینده ٔ یوسف و زلیخا که بوده است ؟» پاسخ قاطعی نمیتوان داد. تنها نوشته ٔ سعید نفیسی که خلاصه ٔ آن نقل میشود قابل تعمق است : در میان ابیات مدح طغانشاه دوبیت بدینگونه دیده میشود:
اما نیست بسیار مدت به جای
که از ورج سلطان و لطف خدای
از این ورطه دلشاد بیرون شود
به نزدیک شاه همایون شود...
سعید نفیسی «اما نیست » را «امانی است » خوانده و بدین نتیجه رسیده است که «امانی » تخلص شاعر است و این شاعر چون طبعسرشار و قدرت فراوانی نداشته فراموش شده است. در هرصورت سراینده ٔ «یوسف و زلیخا» هرکه باشد فردوسی نیست.
علاوه بر شاهنامه و منظومه ٔ یوسف و زلیخا که ذکر آنها گذشت قطعات غنائی جداگانه و حتی اشعار کامل و قصایدی چند به مصنف شاهنامه نسبت داده اند. و اگر قطعات مستخرج «اته » کتابشناس و محقق آلمانی و نیز قطعاتی را که بهار و وحید دستگردی از مجموعه های خطی بیرون کشیده اند بر هم بیفزاییم در حدود بیست قطعه شعر غنایی به فردوسی منسوب است. معروفترین قطعه ٔ منسوب به او، شعری است که عوفی در لباب الالباب آورده و چنین است :
بسی رنج بردم ، بسی نامه خواندم
ز گفتار تازی و از پهلوانی
به چندین هنر شصت وسه سال ماندم
که توشه برم ز آشکار و نهانی
بجز حسرت و جز وبال گناهان
ندارم کنون از جوانی نشانی
به یاد جوانی کنون مویه آرم
بر این بیت بوطاهر خسروانی
«جوانی من از کودکی یاد دارم
دریغا جوانی ! دریغاجوانی ».
در نسخه ٔ خطی «مجمعالبحرین » قطعه ٔ دیگری بدو منسوب است که وحید دستگردی آن را در مجله ٔ ارمغان به چاپ رسانیده است. زبان این قطعات غنایی با شاهنامه فرق دارد و در آنها لغات عربی بیشتر است و میتوان گفت که پاره ای از قسمتهای شاهنامه خود سرشار از «لیریسم » است ، مثلاً این قطعه ٔ معروف آن در ستایش لذت و توصیف باده :
عروسی است می ، شادی آیین او
که باید خرد کرد کابین او
به روز آنکه با باده کشتی کند
فکنده شود گر درشتی کند
ز دل برکشد می تف و دود و تاب
چنان چون بخار زمین آفتاب
چو عود است و چون بید تن را گهر
می آتش که پیدا کند زو هنر
گهر چهره شد آینه چون نبید
که آید در او خوب و زشتی پدید
دل تیره را روشنایی می است
که را کوفت تن ، مومیایی می است
بدان می کند بددلان را دلیر
پدید آرد از روبهان کار شیر...
در نوشتن این مبحث از منابع زیر استفاده شده است : 1- مقالات استاریکف درباره ٔ «فردوسی و شاهنامه » ترجمه ٔ رضا آذرخشی. 2- تاریخ ادبیات در ایران به قلم ذبیح اﷲ صفا. 3- فردوسی طوسی تألیف محمد استعلامی. 4- شاهنامه ٔ فردوسی چ بروخیم. 5- معجم الانساب زامباور ج 2 در موضوع آل باوند. رجوع به مآخذ شود.

فردوسی. [ ف ِ دَ / دُو ] (اِخ ) ده کوچکی است از دهستان زنگی آباد بخش مرکزی شهرستان کرمان ، واقعدر 12هزارگزی شمال راه فرعی زرند به کرمان. دارای بیست تن سکنه است. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 8).

فردوسی. [ ف ِ دَ / دُو ] (اِخ ) دهی است از دهستان اسفندقه ٔ بخش ساردوئیه ٔ شهرستان جیرفت ، واقع در صدهزارگزی جنوب ساردوئیه و دوهزارگزی خاور راه فرعی بافت به جیرفت. ناحیه ای است جلگه ای ، معتدل و دارای 47 تن سکنه. از قنات مشروب میشود. محصولاتش غلات و حبوبات است. اهالی به کشاورزی گذران میکنند.راه مالرو دارد. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 8).

معنی فردوسی به فارسی

فردوسی
دهی است از دهستان اسفندقه بخش ساردویه شهرستان جیرفت .
آرامگاه ابوالقاسم فردوسی شاعر نامدار ایرانی در ۲۴ کیلو متری شهر مشهد در طوس قرار دارد . ساختمان آن در زمان رضا شاه پهلوی در سال ۱۳۱۳ ه. ش بپایان رسید و در جشن هزاره فردوسی افتتاح گردید .
ابن اسحاق ابن شرفشاه طوسی مکنی بابوالقاسم صاحب شاهنامه

فردوسی در دانشنامه اسلامی

فردوسی
حکیم ابوالقاسم حسن منصور بن محمد بن اسحاق شرفشاه ملقب به فردوسی در سال ۳۲۹ در قریه باژ از توابع بلوک طابران شهرستان توس دیده به جهان گشود. او فرزند خواجه ابومنصور محمد بن اسحاق شرفشاه طابرانی از بازماندگان دهقانان بزرگ خراسان است. مادرش نیز دختر یکی از اسپهبدان مازندران ایران بنام گردویه زهرا بوده است.
ابو منصور شرفشاه پدر فردوسی که از زن اولش، ایراندخت، ۳دختر داشت تنها یکبار دارای فرزند پسری شده بود که آن پسر بیش از سه ماه زندگی نکرده بود و وفات یافته بود. بعدها او با دختری به نام با نام ایرانی گردویه، (زهرا) ازدواج می کند. این دختر وابسته به خاندانی اصیل از مازندران بوده که پدرش منصب اسپهبد منطقه ای از مازندران بوده است. اولین حاصل این ازدواج، فردوسی بزرگ است.علت ازدواج دوم شرفشاه را اینگونه بیان کرده اند که او در خواب دید که پسری از خانه او به سوی آسمان رفت و... و به چهار جانب شرق، غرب، شمال و جنوب ندایی سر داد که در آسمان انعکاس یافت و وقتی به پیش معبری در توس بنام نجیب الدین معبر می رود تا خوابش را برایش تعبیر کند.او اینگونه تعبیر می کند که او صاحب پسری می شود که در تاریخ ماندگار می شود و هنگامی پدر فردوسی می گوید زن من ۳۵ سال سن دارد و دیگر راضی به باردار شدن نیست به او می گوید زن دیگری اختیار کن.چندین سال بعد دوباره این رویاء تکرار می شود و با موافقت زن اول، زنی را از مازندران اختیار می کند که فرزند اول آنان فردوسی می شود، که نام او را همانطور که در خواب او را صدا زده است حسن می گذارند.
ابوالقاسم حسن منصور معروف به ابوالقاسم فردوسی، شاعر و حماسه سرای ایرانی در قرن چهارم. او در یکی از روستا های خراسان به نام باژ در سال ۳۲۹ق به دنیا آمد و در سال ۴۱۱ق در هشتاد سالگی از دنیا رفت. درباره مذهب فردوسی، سخنان مختلفی بیان شده است. عبدالجلیل قزوینی اولین کسی است که در کتاب النقض، فردوسی را شیعه دوازده امامی معرفی می کند. یکی از آثار معروف او شاهنامه است که در آن، تاریخ زندگی شاهان ایران به شعر آمده است. مورخین گزارش کردند او تمام اموالش را در این راه صرف کرد اما تلاش او، مورد پذیرش شاه محمود غزنوی قرار نگرفت و برخی علتش را تقابل مذهبی میان فردوسی و شاه محمود دانستند. سید حسن امین، شیوه فردوسی در سرودن شاهنامه را برگرفته از شیوه قرآن می داند. برای فردوسی بزرگداشت هایی گرفته شده که از جمله آن ها هزاره فردوسی در سال ۱۳۱۳ش بوده و همچنین آثار هنری متعددی از جمله فیلم سینمایی فردوسی درباره زندگی او ساخته شده است.
ابوالقاسم حسن منصور ملقب به فردوسی، شاعر و حماسه سرای ایرانی است. او در قرن چهارم می زیسته است. تاریخ تولدش را حدود ۳۲۹ق و ۳۳۰ق دانسته اند.
فردوسی حاصل ازدواج دوم ابو منصور شرف شاه بوده است. تاریخ نقل می کند که روزی شرف شاه خواب می بیند، پسری از خانه او به سمت آسمان رفت. در تعبیر این خواب به او می گویند، صاحب پسری خواهد شد، که در تاریخ ماندگار می شود.
ابوالقاسم فردوسی (329–411ق)
حکیم ابوالقاسم حسن منصور بن محمد بن اسحاق شرفشاه ملقب به فردوسی در سال ۳۲۹ در قریه باژ از توابع بلوک طابران شهرستان توس دیده به جهان گشود. او فرزند خواجه ابومنصور محمد بن اسحاق شرفشاه طابرانی از بازماندگان دهقانان بزرگ خراسان است. مادرش نیز دختر یکی از اسپهبدان مازندران ایران بنام گردویه زهرا بوده است.
ابو منصور شرفشاه پدر فردوسی که از زن اولش، ایراندخت، ۳دختر داشت تنها یکبار دارای فرزند پسری شده بود که آن پسر بیش از سه ماه زندگی نکرده بود و وفات یافته بود. بعدها او با دختری به نام با نام ایرانی گردویه، (زهرا) ازدواج می کند. این دختر وابسته به خاندانی اصیل از مازندران بوده که پدرش منصب اسپهبد منطقه ای از مازندران بوده است. اولین حاصل این ازدواج، فردوسی بزرگ است.علت ازدواج دوم شرفشاه را اینگونه بیان کرده اند که او در خواب دید که پسری از خانه او به سوی آسمان رفت و... و به چهار جانب شرق، غرب، شمال و جنوب ندایی سر داد که در آسمان انعکاس یافت و وقتی به پیش معبری در توس بنام نجیب الدین معبر می رود تا خوابش را برایش تعبیر کند.او اینگونه تعبیر می کند که او صاحب پسری می شود که در تاریخ ماندگار می شود و هنگامی پدر فردوسی می گوید زن من ۳۵ سال سن دارد و دیگر راضی به باردار شدن نیست به او می گوید زن دیگری اختیار کن.چندین سال بعد دوباره این رویاء تکرار می شود و با موافقت زن اول، زنی را از مازندران اختیار می کند که فرزند اول آنان فردوسی می شود، که نام او را همانطور که در خواب او را صدا زده است حسن می گذارند.
تحصیلات فردوسی
حسن پله های کمال و تحصیل را در کنار پدر و همچنین در مکتب خانه های باژ و طوس طی می کند تا اینکه برای ادامه تحصیل به مدرسه ای در طوس می رود که در این مدرسه با شخصی بنام محمد بن حسن یا همان شاعری که بعدها "دقیقی" نام می گیرد، هم حجره می شود و تقریبا تا چهل سال بعد با هم بوده اند.حسن در طی اتفاقی که با دقیقی به یکی از روستاهای طوس به نام کشمهین سفر می کند، عاشق دختری بنام "رودابه" می شود. اما برای ازدواج با این دختر فرصتی به دست نمی آید؛ چون به عنوان جنگجو عازم مناطق مرزی برای جهاد با ترکان مهاجم به مرزهای اسلامی می شود. بعد از پنج سال که از جنگ بازگشت به خواستگاری رودابه رفت و زندگی مشترک خود را آغاز نمود.
به شعر در آوردن شاهنامه
پس از آن، فردوسی به درخواست سپهسالار "ابومنصور محمد بن عبدالرزاق" برای به شعر درآوردن شاهنامه ابو منصوری به همراه دقیقی پاسخ مثبت می دهد. و سپهسالار نیز برای این کار آنها، مقرری از یکی از املاک خود قرار می دهد.ولی، دیری نپایید که امارت ابو منصور به سر آمد، ابو منصور مورد خشم امیر سامانی واقع شد و مقرری فردوسی و دقیقی بریده شد. فردوسی پس از آن خانه نشین شد و از سیاست و جامعه کناره گیری نمود و در کتابخانه پدری به بست نشست و تنها دغدغه او به شعر درآوردن شاهنامه منصوری شد. او در این راه، سختی زیادی را متحمل شد. تمام کتاب های به زبان فارسی دری و پهلوی و عزبی را می خواند و با یکدیگر مقایسه می نمود و آنگاه آن را به صورت شعر در می آورد. وی در راه تدوین شاهنامه تقریبا تمام املاک پدری را از دست داد.
فرهنگ دوستی فردوسی
...



فردوسی در دانشنامه ویکی پدیا

فردوسی
تاریخ های عمومی
ابوالقاسم فردوسی طوسی (زادهٔ ۳۲۹ هجری قمری – درگذشتهٔ ۴۱۶ هجری قمری، در طوس خراسان)، شاعر حماسه سرای ایرانی و سرایندهٔ شاهنامه، حماسهٔ ملی ایران، است. برخی فردوسی را بزرگ ترین سرایندهٔ پارسی گو دانسته اند که از شهرت جهانی برخوردار است. فردوسی را حکیم سخن و حکیم طوس گویند.
پژوهشگران سرودن شاهنامه را برپایهٔ شاهنامهٔ ابومنصوری از زمان سی سالگی فردوسی می دانند. تنها سروده ای که روشن شده از اوست، خود شاهنامه است. شاهنامه پرآوازه ترین سرودهٔ فردوسی و یکی از بزرگ ترین نوشته های ادبیات کهن پارسی است. فردوسی شاهنامه را در ۳۸۴ ه‍.ق، سه سال پیش از برتخت نشستن محمود، به پایان برد و در ۲۵ اسفند ۴۰۰ ه‍.ق برابر با ۸ مارس ۱۰۱۰ م، در هفتاد و یک سالگی، تحریر دوم را به انجام رساند. سروده های دیگری نیز به فردوسی منتسب شده اند، که بیشترشان بی پایه هستند. نامورترین آن ها مثنوی ای به نام یوسف و زلیخا است. سرودهٔ دیگری که از فردوسی دانسته شده، هجونامه ای در نکوهش سلطان محمود غزنوی است. برابر کتابشناسی فردوسی و شاهنامه، گردآوری ایرج افشار، با به شمارآوردن سروده های منسوب به فردوسی مانند یوسف و زلیخا تا سال ۱۳۸۵، تعداد ۵۹۴۲ اثر گوناگون در این سال ها نوشته شده است.
فردوسی دهقان و دهقان زاده بود. او آغاز زندگی را در روزگار سامانیان و هم زمان با جنبش استقلال خواهی و هویت طلبی در میان ایرانیان سپری کرد. شاهان سامانی با پشتیبانی از زبان فارسی، عصری درخشان را برای پرورش زبان و اندیشهٔ ایرانی آماده ساختند و فردوسی در هنر سخنوری آشکارا وامدار گذشتگان خویش و همهٔ آنانی است که در سده های سوم و چهارم هجری، زبان فارسی را به اوج رساندند و او با بهره گیری از آن سرمایه، توانست مطالب خود را چنین درخشان بپردازد. در نگاهی کلی دربارهٔ دانش و آموخته های فردوسی می توان گفت او زبان عربی می دانست، اما در نثر و نظم عرب چیرگی نداشت. او پهلوی خوانی را به طور روان و پیشرفته نمی دانست، اما به گونهٔ مقدماتی مفهوم آن را دریافت می کرد. به هرروی، در شاهنامه هیچ نشانه ای دربارهٔ پهلوی دانی او نیست.
عکس فردوسی
فردوسی می تواند به موارد زیر اشاره داشته باشد:
فردوسی، حماسه سرای نامیِ ایران و سرایندهٔ شاهنامه
سیما فردوسی، روان شناس ایرانی
اسماعیل فردوسی پور، نمایندهٔ دوره های اول و دوم مجلس شورای اسلامی
عادل فردوسی پور، گزارشگر فوتبال
فردوسی یک دهانهٔ برخوردی بر روی سیارهٔ تیر (عطارد) است که دارای قطر ۹۸ کیلومتر است. نام این دهانه توسط اتحادیه بین المللی اخترشناسی در سال ۲۰۱۰ به افتخار حکیم ابوالقاسم فردوسی برگزیده شده است. فردوسی سخن سرای نامی ایران و سرایندهٔ شاهنامه، حماسهٔ ملی ایران است.
اریترینا (نام علمی: Erythrina) نام یک سرده از تبار فازئولآ است.
فردوسی نام یک فیلم زندگی نامه ای ایرانی به کارگردانی عبدالحسین سپنتا و محصول سال ۱۳۱۳ است.
دیباچهٔ نوین شاهنامه
جشنوارهٔ ملی عکس شاهنامه
داستان از خانهٔ فردوسی آغاز می شود که وی از پنجرهٔ اتاقی به پل خراب شهر توس با چهره ای گرفته و مغموم نگاه می کند. در جایی دیگر فردوسی صحنه هایی از شاهنامه را در مقابل سلطان محمود برای حاضرین می سراید. در پایان، انتهای زندگی شاعر حماسه سرای ایران نشان داده می شود. فردوسی در کهولت زندگی خود را در انزوا می گذراند و زمانی که از پنجره بیرون را می نگرد، می شنود که بچه های رهگذر اشعار شاهنامه را می خوانند. صحنهٔ آخر مرگ شاعر است. جنازهٔ او را روی پل توس دو نفر به دوش دارند. پشت سر جنازه فقط یک نفر راه می رود و او دختر شاعر است.
وبگاه سوره
فردوسی (نام علمی: Erythrina crista-galli) درختچه یا درختی کوچک است که بطور طبیعی در آمریکای جنوبی و بهطور معمول ۸- ۵ متر رشد میکند.
Corallodendron crista-galli (L.) Kuntze
Erythrina crista-galli L. var. hasskarlii Backer
Erythrina crista-galli L. var. leucochlora A.Lombardo
Erythrina fasciculata Benth.
Erythrina laurifolia Jacq.
Erythrina pulcherrima Tod.
Erythrina speciosa Tod.
فردوسی گل ملی کشور آرژانتین و اروگوئه است.
فردوسی (کرمان)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان کرمان در استان کرمان ایران است.
این روستا در دهستان اختیارآباد قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن زیر سه خانوار بوده است.
مختصات: ۳۴°۱۷′۴۴″ شمالی ۴۷°۰۳′۲۰″ شرقی / ۳۴.۲۹۵۵۲۶° شمالی ۴۷.۰۵۵۵۹۵° شرقی / 34.295526; 47.055595
فردوسی نام محله ای است در شهر کرمانشاه که در جنوب شهر کرمانشاه و یکی از محله های مرفه نشین قرار دارد، این محله در اطراف میدان فردوسی قرار دارد و جزیی از شهرداری منطقه ۴ کرمانشاه محسوب می شود.
فردوسی آتشی (نام علمی: Erythrina coralloides) نام یک گونه از سرده فردوسی است.
فردوسی آمریکایی (نام علمی: Erythrina americana) نام یک گونه از سرده فردوسی است.
فردوسی آند (نام علمی: Erythrina edulis) نام یک گونه از سرده فردوسی است.
مختصات: ۳۶°۲۹′۹٫۸۴″ شمالی ۵۹°۳۱′۳٫۰۷″ شرقی / ۳۶٫۴۸۶۰۶۶۷°شمالی ۵۹٫۵۱۷۵۱۹۴°شرقی / 36.4860667; 59.5175194بلیط بخت آزمایی برای مشارکت در ساخت آرامگاه فردوسی   کتیبهٔ نام اعضای انجمن آثار ملی به هنگام ساخت آرامگاه
آرامگاه فردوسی (گشایش: ۱۳۱۳ ه‍.ش – ۱۹۳۴ م)، محل خاکسپاری حکیم ابوالقاسم فردوسی در طوس است. این بنا به دست هوشنگ سیحون برپایهٔ طرح پیشین کریم طاهرزاده بهزاد، با اندکی تغییر در اندازه و تزئینات، طراحی و بازسازی شد. معمار مجری ساختمان حسین لرزاده، و حسین حجارباشی زنجانی و تقی درودیان مباشر ساخت این بنا بودند.
آرامگاه فردوسی بارها ساخته و ویران شده است. در گزارش هایی که در دو سدهٔ اخیر ازسوی پژوهشگران ایرانی و خارجی انجام شده بود، بنایی محقر و پوشیده از گندمزار به چشم آمده است. سرانجام در آغاز سدهٔ چهارده خورشیدی و هم زمان با ملّی گرایی نوین ایران، تلاش ها برای ساخت آرامگاهی شایستهٔ فردوسی ازسر گرفته شد. مساحت کنونی مجموعهٔ آرامگاه نزدیک به شش هکتار و دربردارندهٔ باغ آرامگاه، استخر و تندیسی از فردوسی اثر ابوالحسن صدیقی در جلوی آن، بنای یادبود، ساختمان های اداری، کتابخانه، موزه و آرامگاه مهدی اخوان ثالث است. معماری داخلی بنا نیز دربردارندهٔ کاشی کاری ها، نقوش سنگی برجسته از داستان های شاهنامه و کتیبه هایی سنگی از سروده های فردوسی و دیگران است.
مجموعهٔ فرهنگی باغ آرامگاه فردوسی در طوس و در ۲۵ کیلومتری شمال غربی شهر مشهد، میان دو روستای طوس سفلی و اسلامیه در مسیری منشعب از بزرگراه مشهد–قوچان، نزدیک به شهر تاریخی تابران و بقعهٔ تاریخی هارونیه قرار دارد. روستای پاژ زادگاه فردوسی در ۲۸ کیلومتری شرق آرامگاه فردوسی است.
آرش فردوسی (متولد ۷ اکتبر ۱۹۸۵) کارآفرین ایرانی-امریکایی است. او یکی از دو بنیانگذار دراپ باکس و از سال ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۶ مدیر ارشد فناوری (CTO) بوده است. او در سال ۲۰۱۱ توسط مجله فرچون بعنوان یکی از ۴۰ کارآفرین زیر ۴۰ سال انتخاب شد.
مجله آی ان سی در سال ۲۰۱۱ فردوسی را به عنوان یکی از ۳۰ کار آفرین برتر زیر ۳۰ سال انتخاب کرد
مجله فرچون در سال ۲۰۱۱ او را بعنوان ۴۰ کارآفرین زیر ۴۰ سال انتخاب کرد
وب سایت تک کرانچ او را به عنوان بنیانگذار سال انتخاب کرد
فردوسی ۷ اکتبر ۱۹۸۵ در اورلند پارک کانزاس در یک خانواده مهاجر ایرانی متولد شد. پدر او غلام فردوسی متولد ۱۹۵۰ کارگزار وام مسکن و از اهالی تبریز و مادرش تهمینه فریدآذر متولد ۱۹۵۹ بود. والدینش در سال ۱۹۸۴ وقتی که به ترتیب در دانشگاه های مرکزی میسوری و دانشگاه میسوری در کانزاس سیتی تحصیل می کردند با هم آشنا شدند و ازدواج کردند. آنها در پی انقلاب ۱۳۵۷ ایران در آمریکا ساکن شده بودند.
او در یک دبیرستان عمومی به نام بلوولی نورت وست به تحصیل پرداخت و در سال ۲۰۰۴ با رتبه اول فارغ التحصیل شد. او سپس برای تحصیل در رشته برق و مهندسی کامپیوتر به موسسه فناوری ماساچوست (ام آی تی) رفت اما برای تمرکز بر کسب و کار در سال آخر تحصیل اش دانشگاه را ترک کرد.
فردوسی دراپ باکس را در سال ۲۰۰۷ به همراه شریک تجاریش درو هیوستن در دانشگاه آم آی تی راه اندازی کرد. در سپتامبر ۲۰۰۷ فردوسی شرکتش را به سن فرانسیسکو منتقل کرد و اقدام به دریافت سرمایه گذاری خطر پذیر از شرکتهایی مانند وای کامبینیتر، اکسل پارتنرز، سکویا کپیتال و تعدادی سرمایه گذار شخصی نمود. در مارس ۲۰۱۸ هنگامیکه دراپ باکس برای ارائه عمومی آماده شد ارزش آن در حدود ۹٫۲ میلیارد دلار برآورد شد.
مختصات: ۳۵°۴۲′۵٫۵۸″ شمالی ۵۱°۲۵′۸٫۶۳″ شرقی / ۳۵٫۷۰۱۵۵۰۰°شمالی ۵۱٫۴۱۹۰۶۳۹°شرقی / 35.7015500; 51.4190639
معرفی ایستگاه
ایستگاه متروی فردوسی، یکی از ایستگاه های متروی تهران است که در نزدیکی میدان فردوسی تهران واقع شده است. این ایستگاه در خط چهار متروی تهران واقع شده است.
بابک فردوسی مهندس سیستم ایرانی-آمریکایی است که در آزمایشگاه پیشرانه جت ناسا فعالیت می کند. او در مأموریت مریخ نورد کنجکاوی (کیوریاسیدی(تلفظ امریکایی)-کیوریاسیتی(تلفظ بریتانیایی) مدیریت پرواز را بر عهده داشت و از اعضای پروژهٔ کاوشگر کاسینی-هویگنس بود.
بابک فردوسی در توییتر
هنگام مأموریت مریخ نورد کنجکاوی در اوت ۲۰۱۲، مدل عجیب موهای وی که به سبک موهاک بود توجه رسانه ها را به خود جلب کرد و سبب معروفیت وی شد. وی و مدل مویش به طور غیرمنتظره ای تبدیل به میم اینترنتی و نمادی از این مأموریت در رسانه ها و شبکه های اجتماعی شد. اوباما نیز طی پیام تبریک تلفنی اش به تیم مریخ نورد کنجکاوی، اشاره ای به بابک فردوسی (تحت عنوان «Mohawk Guy» که بعداً به این لقب معروف شد) و شوخی ای دربارهٔ وی و مدل مویش کرد.
فردوسی توضیح داد او در هر مأموریت مدل مویش را به یک سبک درست می کند و این بار طبق رأی اکثریت اعضای تیم، مدل موهاک را انتخاب کرد.
او در مصاحبه ای گفت «اگر موهاک من باعث ایجاد هیجان در تعداد اندکی بیشتر از افراد دربارهٔ علم و این مأموریت بشود، این فوق العاده است».
بنیاد شاهنامه فردوسی، یک مؤسسهٔ تحقیقاتی وابسته به وزارت فرهنگ و هنر، در سال ۱۳۵۰ با هدف پیشبرد پژوهش های مربوط به شاهنامه فردوسی، و تصحیح و انتشار متن انتقادی شاهنامه تأسیس شد.
مهدی غروی، بنیاد شاهنامه فردوسی، راهنمای کتاب، شماره ۱۶۹–۱۷۲ مهر-دی ۱۳۵۵
هیئت امنای بنیاد متشکل از مجتبی مینوی، پرویز ناتل خانلری، یحیی مهدوی، حسین نصر، عباس زریاب خویی، محمدامین ریاحی و مهدی فروغ بودند. سرپرستی علمی بنیاد از ابتدای تأسیس بر عهدهٔ مجتبی مینوی بود که تا زمان درگذشت این سمت را داشت. از ۱۳۵۵ محمدامین ریاحی ریاست بنیاد را بر عهده گرفت.
فعالیت های بنیاد شامل گردآوری نسخه های شاهنامه و دیگر منابع پژوهشی مرتبط با شاهنامه از سراسر جهان، و ارزیابی آن ها به منظور تصحیح متن شاهنامه، و مقابله نسخه ها و تهیهٔ متن تصحیح شده از بخش های مختلف شاهنامه توسط پژوهشگران بنیاد بود. داستان رستم و سهراب (انتشار ۱۳۵۲) و داستان فرود به تصحیح مجتبی مینوی، و داستان سیاوش (انتشار ۱۳۶۳) حاصل بخشی از فعالیت های بنیاد بوده است. بنیاد شاهنامه یک نشریهٔ پژوهشی تحت عنوان سیمرغ منتشر می کرد.
پس از انقلاب اسلامی بنیاد شاهنامه همراه با چند مؤسسهٔ پژوهشی دیگر در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی (وابسته به وزارت فرهنگ و آموزش عالی) ادغام شد.
بنیاد فردوسی یک سازمان مردم نهاد است که در تاریخ ۲۷ اسفند ۱۳۸۴ با مجوز رسمی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در ایران بنیان گذاری شده است. این بنیاد دارای دو دفتر در شهرهای تهران و مشهد است.
ثبت هزارهٔ پایان سرایش شاهنامه در فهرست مفاخر و رویدادهای علمی، فرهنگی و هنری سال ۲۰۱۱ – ۲۰۱۰ میلادی سازمان یونسکو انجام گرفته است. این رویداد نخستین ثبت بر پایهٔ هجری خورشیدی در سازمان یونسکو است. پیشنهاد بنیاد فردوسی برای ثبت رویداد هزارهٔ سرایش شاهنامه در سی و پنجمین کنفرانس عمومی یونسکو با اقبال ۱۹۲ کشور عضو این سازمان مواجه شد.
تدوین پروندهٔ ثبت جهانی نقالی با همکاری سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، بنیاد فردوسی، خانهٔ تئاتر و مرکز هنرهای نمایشی کشور ایران انجام پذیرفته است. ثبت پروندهٔ «نقالی» در ششمین اجلاس میراث معنوی ناملموس یونسکو در تاریخ ۲۷ نوامبر ۲۰۱۱ به ثبت جهانی رسید.
راه اندازی «جایزهٔ آقابزرگ» برای نکوداشت شاهنامه پژوهان و فردوسی شناسان انجام گرفته است. این جایزه به نام حسین آقابزرگ از اعضای امنای بنیاد فردوسی که در ۱۶ اسفند ۱۳۸۹ درگذشته، نامگذاری شده است.
بنیاد فردوسی پس از بستن تفاهم نامه همکاری های فرهنگی و اجرایی با فدراسیون پهلوانی و زورخانه ای ایران توانسته است، فرهنگ پهلوانی و ورزش زورخانه ای را در ایران و جهان به گونه فرهنگی هنری معرفی نماید. به همین منظور بنیاد فردوسی به عنوان برترین سازمان مردم نهاد ایران در زمینهٔ ترویج فرهنگ پهلوانی و ورزش زورخانه ای معرفی شده است.
از همکاری های برون مرزی بنیاد فردوسی می توان به برپایی همایش ها و نمایشگاه های زیر اشاره داشت:
از همکاری های فرهنگی بنیاد فردوسی می توان به ویژه برنامه های زیر اشاره داشت:
تئاتر فردوسی در سال ۱۳۲۵ (۱۹۴۶) توسط عبدالحسین نوشین عمویی، وثیقی بنیانگذاری شد که مقررات اجرای نمایش به سبک اروپایی داشت
پورحسن، نیایش (۱۳۸۶). «مهدی امینی (یادی از بزرگان و پیش کسوتان تئاتر ایران)». نمایش (۱۰۱ و ۱۰۲): ۷۳–۷۵. پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)
«تئاتر فردوسی دومین گام تئاتر مدرن ایران». دریافت شده در ۱۲ نوامبر ۲۰۱۸.
تئاتر فردوسی در آبان ۱۳۲۶ توسط تاجر معروفی به نام عبدالکریم عمویی (وثیقی) تأسیس شد و گروه تئاتری عبدالحسین نوشین به این تماشاخانه منتقل شد.
گروه نوشین طی تنها ۱۶ ماه از مهرماه ۱۳۲۶ تا نیمه بهمن ۱۳۲۷ چندین نمایش به روی صحنه این تئاتر برد.
تئاتر فردوسی تا ۱۵ بهمن ۱۳۲۷ که محمدرضاشاه پهلوی در دانشگاه مورد سوءقصد قرار گرفت با استقبال پرشور مردم نمایش نامه های: ولپن، مستنطق، مردم، پرندهٔ آبی، سرگذشت، سه دزد و دختر شکلاتی را به اجرا گذاشت.
مختصات: ۳۲°۳۸′۲۵٫۴۹″ شمالی ۵۱°۴۰′۲۷٫۶۴″ شرقی / ۳۲٫۶۴۰۴۱۳۹°شمالی ۵۱٫۶۷۴۳۴۴۴°شرقی / 32.6404139; 51.6743444
پل فردوسی از مجموعه پلهای جدید ساخته شده بر روی زاینده رود در شهر اصفهان است. این پل در حد فاصل سی وسه پل در غرب و پل جویی در شرق قرار دارد و «خیابان فردوسی» در شمال زاینده رود را به «خیابان شیخ صدوق شمالی» در جنوب این رود پیوند می دهد.
حکیم ابوالقاسم حسن توسی مشهور به فردوسی (حدود سال ۳۱۹ تا حدود ۳۹۷ هجری خورشیدی) شاعر حماسه سرای ایرانی و گویندهٔ شاهنامهٔ فردوسی است که در ناحیهٔ تابران توس خراسان در روستای پاژ به دنیا آمد و در شهر توس درگذشت و در باغ خانوادگی خویش به خاک سپرده شد.
فردوسی
ابوالحسن صدیقی
بنیاد فردوسی
تندیس های گوناگون و بسیاری از فردوسی در سراسر جهان ساخته شده است. این مقاله به معرفی تندیسهای فردوسی ساخته شده به وسیلهٔ هنرمندان تندیس ساز و پیکرتراش در ایران و جهان می پردازد.
مجسمهٔ فردوسی باغ نگارستان ساختهٔ لرنزی، استاد مجسمه ساز مشهور فرانسوی است. در سال ۱۳۱۳ خورشیدی، پیش از برگزاری کنگرهٔ بین المللی فردوسی، حدود ۴۱۰ دانشجوی ایرانی مقیم فرانسه هر کدام مبلغی در حدود ۲۰ تا ۱۰۰ فرانک پیشکش کردند و مبلغ پانزده هزار فرانک گردآوری کردند و از لرنزی خواستند تا تندیس فردوسی را بسازد. با وجود کم بودن مبلغ اما لرنزی پس از آگاهی از نیت دانشجویان مسوولیت ساخت این تندیس را پذیرفت. «ابراهیم چهرآزی»، متخصص اعصاب و روان و نمایندهٔ دانشجویان که قصد داشت به هر صورت در کنگرهٔ بین المللی فردوسی همکاری نماید به درخواست لرنزی، تندیس ساز، شعرهای شاهنامهٔ فردوسی را برای او خواند تا این استاد بتواند با الهام از اشعار حماسی فردوسی، تصویری از چهره او را طراحی کند. چهره این مجسمه متفاوت از چهرهٔ فردوسی در دیگر تندیسهای ساخته شده در ایران به وسیلهٔ استادانی هم چون ابوالحسن صدیقی است که علت آن برداشت استاد تندیس ساز فرانسوی از فردوسی است. این تندیس در محوطه باغ نگارستان نصب شد. باستانی پاریزی نیز در کتاب «شاهنامه آخرش خوش است» از صفحه ۳۵۶ تا ۳۸۰ فهرست اسامی آن ۴۱۰ دانشجو را به همراه شرح چگونگی همکاری هر یک در ساخت آن تندیس، آورده است. محوطه اطراف تندیس فردوسی به گل گشت فردوسی مشهور بوده است.
این تندیس به وسیلهٔ پارسیان هند به ایران پیشکش شد که در تاریخ ۱۰ مهر ۱۳۲۴ در میدان فردوسی نصب شد و تا پیش از نصب تندیس جدید فردوسی ساختهٔ ابوالحسن صدیقی در این میدان قرار داشت اما پس از نصب تندیس ابوالحسن صدیقی در این میدان در سال ۱۳۳۸، آن تندیس به دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران جا به جا شد و هنوز نیز در آن جا قرار دارد.
خیابان فردوسی (نام پیشین: خیابان علاءالدوله، پیش از آن خیابان امین السلطان) یکی از خیابان های شمالی-جنوبی قدیمی تهران است. از دیرباز، با توجه به صرافی های متعدد و دلارفروشان غیر رسمی موجود در آن، این خیابان به یکی از خیابان های مهم شهر تهران از منظر اقتصادی تبدیل شده است. این خیابان به افتخار شاعر بلند آوازه ایرانی ابوالقاسم فردوسی نام گذاری شده است.
این خیابان، در دوره قاجاریه به واسطه وجود باغ ایلخانی در آن، گاهی با عنوان خیابان باغ ایلخانی نیز خوانده می شده است. باغ ایلخانی که بعدها ساختمان بانک ملی ایران به جای آن ساخته شد، از بناهای ساخته شده توسط قلی خان ایلخانی، معروف به حاجی ایلخانی از رجال و شاهزادگان معروف قاجاری بود.
این خیابان که در منطقه ۱۲ شهرداری تهران واقع است، در جنوب از میدان توپخانه آغاز شده و پس از گذر از چهارراه استانبول، به میدان فردوسی در شمال منتهی می شود. خیابان فردوسی از جنوب به شمال یکطرفه است.
بخش هایی از خیابان فردوسی به اصناف و فروشندگان کفش و چرمینه، صرافی و نقره اختصاص دارد. سفارتخانه چندین کشور (همچون آلمان، انگلستان و ترکیه)، ساختمان مرکزی چندین بانک (مانند بانک ملی ایران، بانک سپه)، چند موزه (موزه جواهرات ملی، موزه سکه بانک سپه) و شرکت ها و موسسات بسیاری در طول این خیابان قرار دارند.


چنانچه، معنی واژه بالا (برگرفته از دانشنامه ویکی پدیا)، نادرست یا مخالف قوانین جمهوری اسلامی ایران است، خواهشمند است گزارش دهید تا بررسی و حذف گردد => [گزارش]

فردوسی در دانشنامه آزاد پارسی

نشریۀ فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، ادبی، چاپ تهران. به صاحب امتیازی اشرف جهانبانویی و مدیرمسئولی نعمت الله جهانبانویی و عباس فرزین پور و عباس پهلوان و بعدتر فرج الله نوری و محمود عنایت، از ۱۳۲۸ تا ۱۳۳۷ش، هفتگی منتشر می شد، پس از آن، به شکل روزنامه و مجدداً در ۱۳۴۰ به شکل مجله درآمد. از ۱۳۴۰ تا ۱۳۵۷ نیز به سردبیری ناصر نیرمحمدی و عباس پهلوان در تهران هفتگی منتشر می شد. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، دورۀ دوم نیز از ۱۷ مهر ۱۳۵۷ تا ۲۶ تیر ۱۳۵۸، جمعاً ۳۶ شماره، منتشر شد. از تیر ۱۳۲۸ تا مرداد ۱۳۵۳، که دورۀ اول فعالیت فردوسی به پایان رسید، مجموعاً ۱۱۸۱ شماره انتشار یافت. فردوسی ماهانه نیز از اردیبهشت ۱۳۴۶ تا مهر ۱۳۴۶ مجموعاً شش شماره منتشر شد. این مجله بدعت گذار حقوق مؤلفان بود و سپس سایر نشریات نیز برای از دست ندادن نویسندگان خود در این زمینه فعال شدند.

نقل قول های فردوسی

فردوسی (۳۲۹ - ۴۱۶ توس خراسان)، سخن سرای نامی ایران و سرایندهٔ شاهنامه حماسهٔ ملی ایران است. فردوسی را بزرگ ترین سرایندهٔ پارسی گو دانسته اند.
• «دلت گر به راه خطا مایلست// ترا دشمن اندر جهان خود دلست.»
• «اگر چند باشد شب دیرباز// بر او تیرگی هم نماند دراز»
• «اگر پرنیان است خود رشته ای// و گر بار خار است خود کشته ای»
• «ببخش و بخور هرچه آید فراز// بدین تاج و تخـت سپنجی مناز»
• «بخور هرچه داری منه باز پس// تو رنجی، چرا باز ماند به کس»
• «بخور هرچه داری به فردا مپای// که فردا مگر دیگر آیدش رای»
• «بخور هرچه داری فزونی بده// تو رنجیده ای بهر دشمن منه»
• «بدو گفت گوینده کای شهریار// به پالیز گل نیست بی رنج خار»
• «بدو گفت موبد که نیکو نگر// براندیش و ماهی به خشکی مبر»
• «برهنه چو زاید ز مادر کسی// نباید که یازد به پوشش بسی»
• «به دارو و درمان جهان گشت راست// که بیماری و مرگ کس را نکاست»
• «به دارو و درمان و کار پزشک// بدان تا نیالود، باید سرشک»
• «به موبد چنان گفت دهقان سغد// که بر ناید از خانه باز جغد»
• «بدانید کان کس که گوید دروغ // نگیرد از این پس بر ما فروغ »
• «پشیمانی آنگه نداردت سود// که تیغ زمانه سرت را درود»
• «پیامی است از مرگ موی سفید// به بودن چه داری تو چندین امید»
• «تو را خواسته گر ز بهر تن است// ببخش و بدان کین شب آبستن است»
• «تو را خورد بسیار بگزایدت// وگر کم خوری، روز بفزایدت»
• «چو با تخت، منبر برابر شود// همه نام بوبکر و عُمّر شود»
• «چو در انجمن مرد خامش بود// از آن خامشی دل به رامش بود»
• «چو عیب تن خویش داند کسی// زعیب کسان برنگوید بسی»
• «چو نیکی کنی نیک آید برت// بدی را بدی باشد اندر خورت»
• «در آز باشد دل سفله مرد// بر سفلگان تا توانی مگرد»
• «چه با رنج باشی چه با تاج و تخت// بباید ببستن به فریاد رخت»
• «درختی که تلخ است وی را سرشت// گرش برنشانی به باغ بهشت// ور از جوی خلدش به هنگام آب// به بیخ، انگبین ریزی و شهد ناب// سرانجام کوهرزبار آورد// همان میوهٔ تلخ بار آورد»
• «دوای تو جز مغز آدم چو نیست// بر این درد و درمان بباید گریست»
• «دو شیر گرسنه است و یک ران گور// کباب آن کسی راست، کوراست زور»
• «ز بهر بر و بوم و فرزند خویش// زن و کودک و خرد و پیوند خویش// همه سربه سر تن به کشتن دهیم// از آن به که کشور به دشمن دهیم// ز خاکیم باید شدن سوی خاک// همه جای ترس است و تیمار و باک// جهان سربه سر حکمت و عبرت است// چرا بهره ما همه غفلت است؟»
• «ز دانا تو نشنیدی این داستان// که برگوید از گفته باستان// که گر دو برادر نهد پشت پشت// تن کوه را باد ماند به مشت»
• «زیان کسان از پی سود خویش// بجویند و دینداری آرند پیش»
• «سخن رفتشان یک به یک هم زبان// که از ماست برما، بد آسمان»
• «شبیخون نه کار دلیران بود// نه آیین مردان و شیران بود»
• «فرستاده گفت ای خداوند رخش// به دشت آهوی ناگرفته مبخش»
• «کسی را کجا کور شد رهنمون// بماند به راه دراز اندرون»
• «کسی را که کاهل بود گنج نیست// که اندر جهان سود بی رنج نیست»
• «کسی کو فروتن تر او رادتر// دل دوستانش از او شادتر»
• «که بر انجمن مرد بسیارگوی// بکاهد به گفتار خویش آبروی»
• «که چون کاهلی پیشه گیرد جوان// بماند منش پست و تیــره روان»
• «که گاهی سکندر بود گاه فور// گهی درد و خشم است و گه جشن و سور»
• «مرا دخل و خورد ار برابر بدی// زمانه مرا چون برادر بدی»
• «مگوی آن سخن کاندر آن سود نیست// کز آن آتشت بهره جز دود نیست»
• «نباشـد فراوان خورش تندرست// بزرگ آن که او تندرستی بجست»
• «نگر تا چه کاری همان بدروی// سخن هرچه گویی همان بشنوی»
• «نگه کن که دانای ایران چه گفت// بدان گه که بگشاد راز از نهفت// که دشمن که دانا بود به ز دوست// ابا دشمن و دوست، دانش نکوست»
• «هرآنکس که موی سیه شد سفید// به بودن نماند فراوان امید»
• «هرآن گه که روز تو اندرگذشت// نهاده، همی باد گردد به دشت»
• «هزیمت به هنگام، بهتر ز جنگ// چو تنها شدم، نیست جای درنگ»
• «هم آن چیز کانت نیاید پسند// تن دوست و دشمن بدان درمبند»
• «یکی داستان زد بر این شهریار// که دشمن مدار ار چه خُرد است، خوار»
• «اگر مرگ داد است بیداد چیست؟// ز داد این همه بانگ و فریاد چیست؟»
• «ز مهر تو دیریست تا خسته ام // به بند هوای تو دلبسته ام // همین بود کام دل افروزیم // که روز بود دیدنت روزیم !»
• «بسی رنج بردم، بسی نامه خواندم// ز گفتار تازی و از پهلوانی// به چندین هنر شصت وسه سال ماندم// که توشه برم ز آشکار و نهانی// به جز حسرت و جز وبال گناهان// ندارم کنون از جوانی نشانی// به یاد جوانی کنون مویه آرم// براین بیت بوطاهر خسروانی// جوانی، من از کودکی یاد دارم// دریغا جوانی! دریغا جوانی!» -> محمد عوفی، لباب الالباب
• «عروسی است می، شادی آیین او// که باید خرد کرد کابین او// به روز آنکه با باده کُشتی کند// فکنده شود گر درشتی کند// ز دل برکشد می تف و دود و تاب// چنان چون بخار زمین آفتاب// چو عود است و چون بید تن را گهر// می آتش که پیدا کند زو هنر// گهرچهره شد آینه چون نبید// که آید در او خوب و زشتی پدید// دل تیره را روشنایی می است// که را کوفت تن، مومیایی می است// بدان! می کند بددلان را دلیر// پدید آرد از روبهان کار شیر» -> وحیددستگردی، مجله ارمغان
• «چه خوش گفت فردوسی پاک زاد// که رحمت برآن تربت پاک باد» -> سعدی
• «سخنگوی پیشینه، دانای طوس// که آراست روی سخن چون عروس// در آن نامه کآن گوهر ِ سفته راند// بسی گفتنی های ناگفته ماند» -> نظامی
• «شاهنامه تنها کتابی است که در آن هیچ اختلافی درباره ی مذاهب و ادیان نیست؛ فردوسی هرگز به دین کسی اهانت نکرده و آن را خوار نشمرده است .شاهنامه کتابی است که در حقیقت سند ایران و هم تاریخ این کشور است. این کتاب را باید خواند و یاد گرفت و جزء وظایف ملّی خود دانست و در حوزه ها و دانشگاه ها به آن کتاب جایگاهی ویژه داد» پوریاآرین فرد
• «اگر شاهنامه نبود کل ادبیات فارسی در جریانی دیگر سیر می کرد همه آثاری که بعد از شاهنامه به وجود آمده، پرتوی از شاهنامه را در خود داشت. شاهنامه افق بزرگی به روی ادیبان ما باز کرد و برای همین نیای ایران را باید به دو دوره پیش از شاهنامه و بعد از شاهنامه تقسیم کرد .شاهنامه در دوران بعد از خود تحولات زیادی ایجاد کرد به مردم ایران دل داد و اطمینان داد تا محکم روی پای خود بایستند.» -> محمدعلی اسلامی ندوشن

ارتباط محتوایی با فردوسی

فردوسی در جدول کلمات

برنامه عادل فردوسی پور
نود
برنامه فردوسی پور
نود
چهار راه تقاطع خیابان فردوسی و جمهوری
استامبول
چهارراه تقاطع خیابا نهای فردوسی و جمهوری در تهران
استامبول
منظومه ای مشتمل بر 14000 بیت به وزن شاهنامه فردوسی از ادیب پیشاوری
قیصرنامه

فردوسی را به اشتراک بگذارید

Telegram Facebook Twitter LinkedIn

پیشنهاد کاربران

matin ١٧:٥٧ - ١٣٩٨/٠٨/١٥
ابوالقاسم فردوسی طوسی (زادهٔ ۳۲۹ هجری قمری – درگذشتهٔ ۴۱۶ هجری قمری، در طوس خراسان)، شاعر حماسه‌سرای ایرانی و سرایندهٔ شاهنامه، حماسهٔ ملی ایران، است. برخی فردوسی را بزرگ‌ترین سرایندهٔ پارسی‌گو دانسته‌اند که از شهرت جهانی برخوردار است. فردوسی را حکیم سخن و حکیم طوس گویند.
|

معنی یا پیشنهاد شما



نام نویسی   |   ورود

عبارات و کلمات کلیدی مرتبط

• ابوالقاسم فردوسی   • تحقیق فردوسی   • فردوسی شاهنامه   • تحصیلات فردوسی   • اشعار فردوسی   • عکس فردوسی   • آثار فردوسی   • زندگی نامه فردوسی برای کودکان   • معنی فردوسی   • مفهوم فردوسی   • تعریف فردوسی   • معرفی فردوسی   • فردوسی چیست   • فردوسی یعنی چی   • فردوسی یعنی چه  

توضیحات دیگر

معنی فردوسی
کلمه : فردوسی
اشتباه تایپی : tvn,sd
آوا : ferdosi
نقش : اسم فامیل
عکس فردوسی : در گوگل


آیا معنی فردوسی مناسب بود ؟     امتیاز مثبت به دیکشنری   امتیاز منفی به دیکشنری     ( امتیاز : 98% )