انتخاب دیکشنری مترجم لغت نامه
جستجو در دیکشنری
دیکشنری مترجم تغییر دیکشنری یا مترجم
برای انتخاب دیکشنری یا لغتنامه، اینجا را کلیک کنید.
انگلیسی به فارسی انگلیسی به انگلیسی کلمات اختصاری فارسی به انگلیسی فارسی به عربی عربی به فارسی جدول کلمات لغت نامه دهخدا فرهنگ فارسی فرهنگ فارسی معین فرهنگ فارسی عمید اسم پسرانه و دخترانه دانشنامه عمومی دانشنامه اسلامی کامپیوتر برق و الکترونیک عمران و معماری حقوق سینما صنعت علوم دامی حسابداری ریاضیات آمار خودرو صنایع غذایی نساجی پلیمر معدن شیمی نفت مهندسی گاز خاک شناسی زمین شناسی آب و خاک بهداشت دندانپزشکی روانپزشکی فوتبال کاراته یوگا کوه نوردی

95 1032 100 1

فلسفه دین

فلسفه دین در دانشنامه اسلامی

فلسفه دین
بررسی عقلانی مسائل دینی‏ را فلسفه دین می گویند.
میل به دین در سرشت انسان نهفته است. تنها از گذر دین است که پرسش‏های بنیادی انسان درباره هستی پاسخ می‏گیرند. بسیاری از دانشمندان بر این باورند که انسان از آغاز پیدایی‏اش، همواره دیندار بوده است. احساس نیاز انسان به دین، هیچ‏گاه با تحوّل زندگی او از میان نرفته است. از این رو، بسیاری از جوامع انسانی به دلیل راه نیافتن به دین الهی، به خطا رفته‏اند و به دین سازی دست زده‏اند.

دین پژوهی
دین پژوهی راهی است برای بازشناختن دین راستین الهی؛ دینی که ریشه در غیب دارد و بر آموزه‏های آسمانی بنا شده است.

فلسفه دین
دین پژوهی شاخه‏های متعددی دارد که یکی از آنها «فلسفه دین» است. فلسفه دین برآیند میل فطری انسان به تفکر جدّی درباره موضوعات مهمّ دینی است و خداباوری و مسائل گوناگون درباره خدا را طرح و بررسی می‏کند.

قلمرو فلسفه دین
...
این مقاله بر آن است تا مسأله «چیستی فلسفه دین و مسائل آن» را بررسی کند. در ابتدا شاید این مسأله واضح به نظر برسد؛ امّا با تأمل بیش تر مشخص می شود که تعریف فلسفه دین، بسیار مشکل و مناقشه آمیز است؛ در نتیجه، مسائل آن نیز به تبع تعریف معیّن نیست. تعریف فلسفه دین تابعی از تعریف فلسفه و دین است و تعریف آن ها آن چنان متنوع و گسترده است که تعریف دقیقی از آن ها نیز با مشکل مواجه می شود. تعریف فلسفه مورد ارزیابی قرار گرفته و مشخص گردید که فلسفه روش واحدی برای فلسفه پردازی ندارد و حتی به تعبیری می توان دین را نیز مکتب فلسفی نام نهاد. در مورد دین نیز تعریف های گوناگونی ارائه شده است؛ به طوری که نمی توان تعریف واحدی از آن ارائه داد؛ از این رو برخی دین پژوهان کوشیده اند ابعاد گوناگون دین یا مشخصه های دین ساز را مطرح کنند؛ بنابراین، ما باید در فلسفه دین تعریف خاص خود را از دین ارائه دهیم. سرانجام بر اساس تعریف های گوناگون از فلسفه و دین، سعی شده است تعریفی از فلسفه دین ارائه شود که اشکالات کمتری داشته باشد:فلسفه دین، فعالیتی عقلانی در جهت معقولیت و توجیه مولفه ها یا آموزه های اصلی دین و سازو اری آن ها با یک دیگر یا در جهت نفی آن ها و نیز ارزیابی نقادانه از آن ها است.
در ابتدا ممکن است به نظر برسد که فلسفه دین تعریف روشنی دارد و مسائل آن نیز مشخص است، و به تعبیری فلسفه دین، علم مستقل و متمایز از علوم دیگر است؛ اما با تأمل بیش تر در معنای فلسفه دین، روشن می شود که تعریف آن، بسیار مشکل و مناقشه آمیز است؛ در نتیجه تشخیص مسائل آن نیز به تبع تعریف، معیّن نیست. کتاب هایی که به نام فلسفه دین یا درآمدی به فلسفه دین در مغرب زمین منتشر می شود، هر کدام می کوشند تعریفی از فلسفه دین ارائه دهند؛ برای مثال، برخی فلسفه دین را تفکر فلسفی و یا ژرف اندیشی در باب دین دانسته اند. برخی از آن ها به صعوبت تعریف فلسفه دین اذعان می کنند و برخی نیز بدون تعریف فلسفه دین، وارد بحث از مسائل آن می شوند و برخی دیگر می گویند که فلسفه دین رایج، در واقع فلسفه دین مسیحی و تا اندازه ا ی یهودی است. اگر کسی خواهان فلسفه دین در باب ادیان دیگر باشد، باید به کتاب های دیگر مراجعه کند.
مشکل بودن تعریف فلسفه دین
اما چرا تعریف فلسفه دین و به تبع آن تعیین مسائل آن مشکل و مناقشه آمیز است؟تعریف فلسفه دین، تابعی از تعریف فلسفه و دین است. معنا و تعریف فلسفه و دین، چنان متنوع و متفاوت و به تعبیری عرض عریضی است که تعریف دقیقی از آن ها نیز با مشکل مواجه می شود. همچنین در باب رابطه فلسفه با دین چنان آرا و دیدگاه های متعارضی ارائه شده است که برخی مانند کیرکه گارد، فیلسوف دانمارکی و پدر اگزیستانسیالیسم برآنند که دین برای توجیه خود به عقل نیازی ندارد و کوشش برای اعمال و کاربرد مقولات عقلی و فلسفی برای دین به طور کامل بیهوده است. به نظر او، مضحک به نظر می رسد که دین با معیار های عقل داوری شود؛ یعنی دین و عقل ضد همند و نیز ایمان دینی اصیل هنگامی ظاهر می شود که عقل به پایان خود برسد.
Pojman, Louise, Philosophy of Religion, America, Waedsworth Publising, ComPany, ۱۹۸۷.
تعریف فلسفه بسیار مشکل و مناقشه آمیز است و برای اثبات این امر، ابتدا به تعریف لفظی وسپس به تعریف اصطلاحی آن خواهیم پرداخت:
← معنای لفظی
...
دین پژوهی یکی از وجوه مختلف اندیشه ویتگنشتاین است. در این نوشته رهیافت های وی را در دستیابی به باور دینی مورد اشاره قرار می دهیم.
امروزه توافق فزاینده ای در بین فیلسوفان تحلیلی وجود دارد که لودویک ویتگنشتاین، فیلسوف انگلیسی اتریشی الاصل را بزرگ ترین فیلسوف قرن بیستم می دانند؛ با این مسئله موافق باشیم یا نباشیم، یک نکته انکارناپذیر است و آن تاثیر خیره کننده ویتگنشتاین بر حوزه های مختلف فلسفی و حتی غیر فلسفی است. شاید نام ویتگنشتاین بیش از هر چیز فلسفه زبان را به ذهن بیاورد اما طی دهه های گذشته ادبیات گسترده ای حول محور آرای ویتگنشتاین در فلسفه ذهن، فلسفه منطق، فلسفه ریاضیات، فلسفه هنر و زیبایی شناسی و حتی حوزه های غیر فلسفی نظیر نقد ادبی شکل گرفته است.
تاثیر ویتگنشتاین در فلسفه
یکی از بحث انگیزترین حوزه هایی که می توان تاثیر ویتگنشتاین را بر آن مشاهده کرد، فلسفه دین است و این تاثیر تا آنجاست که عده ای از معتبرترین فیلسوفان دین در قرن بیستم و بیست ویکم از فلسفه دین ویتگنشتاینی (Wittgensteinian Philosophy of Religion) سخن می گویند و معتقدند در آینده، فیلسوفان ویتگنشتاینی جایگاه قابل توجهی در مباحث فلسفه دین خواهند داشت. به عنوان مثال، می توان به کتاب «فلسفه دین در قرن بیست ویکم (Philosophy of Religion in ۲۱st Century)» اشاره کرد که در سال ۲۰۰۲ به ویراستاری دی. زی. فیلیپس و تیموتی تسین منتشر شد. این کتاب را که ویراستاران آن از افراد صاحب نام این حوزه هستند، می توان به نوعی پیش درآمد مباحث فلسفه دین در قرن بیست ویکم دانست و اختصاص بخش بزرگی از آن به ویتگنشتاین و فلسفه دین ویتگنشتاینی نشان از اهمیت این نگرش در مباحث آینده فلسفی در باب دین دارد.
اختلاف نظر در موضع وینکنشتاین
نوع یگانه آثار فلسفی ویتگنشتاین باعث می شود تا متخصصان فلسفه ویتگنشتاین در تفسیر آرای او با یکدیگر بسیار اختلاف نظر داشته باشند و همین مسئله مشکل بزرگی در تعریف نگاه ویتگنشتاینی به دین ایجاد می کند. تنها اثر ویتگنشتاین که در زمان حیات او به چاپ رسید رساله منطقی ـ فلسفی است و دیگر آثار او همه پس از مرگ او به چاپ رسیدند و این آثار یا مانند کاوش های فلسفی اثری بودند که هرچند ویتگنشتاین قصد داشت به صورت کتاب منتشر کند، موفق نشد کار بر آنها را به پایان برساند یا مانند فرهنگ و ارزش و یادداشت ها، اساساً یادداشت های پراکنده ویتگنشتاین بودند که او قصد انتشار آنها را نداشت. همین پراکندگی و قابلیت تفسیرپذیری متفاوت آرای ویتگنشتاین باعث شده که نتوان از موضع واحدی به نام فلسفه دین ویتگنشتاینی سخن گفت، بلکه فیلسوفان مختلفی که هر یک به نوعی از او تاثیر پذیرفته اند به بسط و توسعه آرای خود پرداخته اند.اما خود ویتگنشتاین در دوره متاخر فلسفه ورزی خویش، بخصوص در آثاری که مستقیماً به دین پرداخته است ـ هرچند این آثار بسیار اندک اند ـ دل مشغول کاوش گرامری موضوعات دینی است: او تلاش می کند تا ماهیت باورهای دینی را از طریق وضوح بخشیدن به کاربرد آنها توسط اهالی زبان مشخص کند؛ در واقع او به دنبال یافتن جایگاه مفاهیم دینی و کاربردهای این مفاهیم در زندگی باورمندان و ناباورمندان به دین است.
اعتبار باورهای دینی
...
بررسی عقلانی مسائل دینی‏ را فلسفه دین می گویند.
میل به دین در سرشت انسان نهفته است.
روم/سوره۳۰، آیه۳۰.    
دین پژوهی راهی است برای بازشناختن دین راستین الهی؛ دینی که ریشه در غیب دارد و بر آموزه‏های آسمانی بنا شده است.
فلسفه دین، ص۱۱۷- ۱۲۶.
دین پژوهی شاخه‏های متعددی دارد که یکی از آنها «فلسفه دین» است.
دین‏پژوهی، ج۱، ص۹۱.
...

فلسفه دین در دانشنامه ویکی پدیا

فلسفه دین
فلسفه دین شاخه ای از فلسفه مشتمل بر همه مباحث فلسفی ست که بن مایۀ آنها پرسش هایی است که از دین سرچشمه می گیرد. فلسفه دین، ارزیابی مفاهیم و باورهای بنیادین سنت های دینی ویژهٔ جوامع مختلف است. موضوعات اصلی فلسفه دین، استدلال پیرامون طبیعت، وجود یا عدم وجود خدا، زبان دین، معجزه، دعا، مسئله شر، صفات خدا، پلورالیسم دینی، معرفت شناسی دینی و رابطه بین دین و دیگر نظام های ارزشی مانند اخلاق و علم تجربی است. فلسفه دین با فلسفه دینی متفاوت است؛ فلسفه دینی فکر فلسفی ست که توسط دین هدایت می شود که نمونه هایی از آن را می توان در فلسفه مسیحی یا فلسفه اسلامی جستجو کرد، اما فلسفه دین تبیین عقلانی ماهیت دین به خودی خود است، بنابراین برای مطالعهٔ فلسفه دین نیازی به باورمندی به ادیان نیست.
تحقیقی سودمند درباره براهین اخلاقی اثبات وجود خدا، مورون آدامس، اسماعیل حجتی، مشهد، نشر آفتاب، ۱۳۷۲
تحقیقی درباره دین، النور استامپ، مالک حسینی، تهران، نشر هرمس، ۱۳۸۳
مجله دانشگاه انقلاب، دوره جدید، تابستان و پاییز ۱۳۷۲، شماره ۹۸ و ۹۹، ص۳۹ تا ۵۳.
مجله نورالصادق، شماره ۱۰، اصفهان
اصطلاح فلسفهٔ دین، اصطلاحی است که از اواخر قرن هجدهم رایج گردیده است. این اصطلاح تحت تأثیر هگل رواج یافت که گونه های مختلف فلسفه را در نظام فکری خود وارد کرده بود. فلسفه دین، با پرسش های بنیادی آغاز می شود که ادیان به وجود آورده اند. فلسفه ورزی در این پرسش ها بازتاب برداشت فیلسوف از کارکرد فلسفه است.
بخش مهمی از فلسفهٔ دین را دلایل وجود خدا و دلایل عدم وجود خدا تشکیل می دهند. دلایل کیهان شناسانه وجود خدا سابقه اش به افلاطون و ارسطو می رسد که به مفهوم علت اول یا برهان علیت باور داشتند. دلایل وجودشناسانه که نخستین بار آنسلم آن را باب کرد، مرکز ثقلش مفهوم موجود کامل است. دلایل عدم وجود خدا و رد ادله سنتی اثبات خدا نیز همواره مورد توجه فلسفهٔ دین بوده است.
معرفت شناسی باور دینی با این پرسش که رویکرد درست و مناسب برای ارزیابی باور دینی چیست و نیز با انجام خود این ارزیابی سروکار دارد. در بسیاری از این مباحث، بر تضاد میان نقش عقل انسان و وحی الهی تأکید می شود. در این باره، توماس آکوینی، کوشیده است ترکیبی از این دو به وجود آورد. کانت، در پی این بود که دین را تنها بر پایهٔ عقل بنیان نهد. کی یرکه گور باور دینی را پیرو موشکافی عقلی ساختن، مخل ایمان دینی اصیل دانسته است. معرفت شناسان اصلاحی، معتقدند که باورهای دینی، حتی اگر کسی دلیل و بَیِّنه ای بر آن نداشته باشد، قابل توجیه عقلی اند.


چنانچه، معنی واژه بالا (برگرفته از دانشنامه ویکی پدیا)، نادرست یا مخالف قوانین جمهوری اسلامی ایران است، خواهشمند است گزارش دهید تا بررسی و حذف گردد => [گزارش]

فلسفه دین در دانشنامه آزاد پارسی

فلسفۀ دین (philosophy of religion)
شاخه ای از فلسفه که به مطالعۀ بُعد عقلی پدیدار دینی می پردازد و هدف آن تحلیل، بررسی انتقادی و ارزشیابی صدق باورهای دینی به طور کلی است. این رویکرد به دین کاملاً متفاوت از علم کلام است که درپی اثبات یک دین خاص و دفاع از آموزه های آن با دلیل عقلی است. گام نخست در فلسفۀ دین پاسخ به پرسش دربارۀ نسبت ایمان و عقل است، یعنی این که آیا اصولاً عقل اجازه دارد تا باورهای دینی را مورد ارزشیابی قرار دهد یا این که همۀ باورهایی که در ادیان مطرح می شوند یا دست کم برخی از آن ها، تنها باید با ایمان پذیرفته شوند. در واقع پرسش این است که آیا عقل می تواند به عنوان ملاکی برای تعیین اعتبار باورهای دینی به کار رود یا خیر، یا این که تنها می تواند آن ها را بررسی کند ولی قادر به اثبات و نفی آن ها نیست. مهم ترین مسئله ای که در فلسفۀ دین مطرح می شود مفهوم، وجود، صفات و افعال خداوند است. در ادیان بزرگ هنگامی که از خدا سخن گفته می شود معمول است که او را غیر متجسّد، مختار، سرمدی، دانا و توانای مطلق، خیر محض، نیز آفریننده و نگهدارندۀ جهان بدانند. اما در تصور این مفاهیم به نحو مستقل یا در کنار هم، گاه ناسازگاری های عقلانی ای به نظر می رسد که فیلسوفان دین سعی در روشن کردن آن ها دارند، مانند این پرسش که آیا خداوندِ قادرِ مطلق می تواند سنگی بیافریند که قادر به بلندکردن آن نباشد؟ یکی از کارهای فیلسوفان دین بررسی میزان اعتبار و سازگاری براهین مختلف مربوط به اثبات وجود خداست و این که آیا اصولاً اعتقاد به خداوند نیازی به دلیل عقلی دارد یا خیر؟ یکی دیگر از مسائلی که در فلسفۀ دین مطرح می شود، ماهیت تجربۀ دینی است. تجربۀ دینی در نظر برخی متألهین زمانی رخ می دهد که هر انسانی ممکن است با امر قدسی مصادف شود. پیداست که بحث از وحی و بررسی امکان و چگونگی آن نیز در این بخش مطرح می شود. از دیگر مسائل، مسئلۀ شر است که در بسیاری موارد به عنوان مهم ترین مناقشه علیه وجود خداوند از آن استفاده می شود. شرّ می تواند اخلاقی یا طبیعی باشد که منظور از شرّ اخلاقی کاری از قبیل دزدی یا آدم کشی است در حالی که شرّ طبیعی، امری مانند وقوع زلزله است. بنیان این استدلال بر این اساس است که اگر خدا خیر محض است و توانای مطلق است چرا شر را آفرید و چرا عالم را به گونه ای نیافرید که شر در آن رخ ندهد. یکی از نظرات مهمی که در برابر وجود شر ارائه شده است نظریۀ عدل الهی است که البته امروزه در بین متکلّمین طرفدار زیادی ندارد و آن ها بیشتر سعی می کنند به جای نظریه پردازی کلی دربارۀ مسئلۀ شرّ، تنها دفاعیه هایی در برابر انتقادات مشخص در این زمینه فراهم کنند. مسئلۀ دیگر بررسی مفهوم زندگانی پس از مرگ و دلایل اثبات آن و نیز برداشت های گوناگونی است که از آن ارائه می شود. بررسی مفهوم معجزه و امکان آن از دیگر مسائل است. در واقع پرسش این است که خداوند چگونه در امور طبیعی دخالت می کند، آیا این دخالت خارج از نظم علّی طبیعت است یا با آن هماهنگ است و چگونه. نسبت علم و دین هم از دیگر مسائل است. در واقع بررسی این پرسش که آیا دین و علم متعارضند، هماهنگ اند یا مکمل اند. انحصارگرایی یا کثرت گرایی دینی از دیگر مسائل این حوزه است. این که آیا رستگاری و حقیقت منحصر در یک دین خاصّ است یا هر دینی بهره ای از حقیقت دارد. بررسی منطقی زبان دینی از آن جا که اعتقادات دینی همواره باید از راه زبان بیان شوند یکی از بحث های مهم فلسفۀ دین است. ازجمله این که ملاک صدق و اعتبار زبان دینی چیست و بررسی این امر که چگونه می توان به نحوی معنادار از خداوند سخن گفت.

ارتباط محتوایی با فلسفه دین

فلسفه دین را به اشتراک بگذارید

Telegram Facebook Twitter LinkedIn

معنی یا پیشنهاد شما



نام نویسی   |   ورود

عبارات و کلمات کلیدی مرتبط

• معنی فلسفه دین   • مفهوم فلسفه دین   • تعریف فلسفه دین   • معرفی فلسفه دین   • فلسفه دین چیست   • فلسفه دین یعنی چی   • فلسفه دین یعنی چه  

توضیحات دیگر

معنی فلسفه دین
کلمه : فلسفه دین
اشتباه تایپی : tgsti ndk
عکس فلسفه دین : در گوگل


آیا معنی فلسفه دین مناسب بود ؟     امتیاز مثبت به دیکشنری   امتیاز منفی به دیکشنری     ( امتیاز : 95% )