دونلی

دانشنامه آزاد فارسی

دونَلی
به معنای دونِی. سازی از گروه سازهای بادی یا آیروفون های مضاعف، با زبانۀ داخلی. نوع زبانه و شیوۀ دمیدن در دونلی مانند فلوت های ریکوردر است. دونلی، که امروز در بلوچستان کم وبیش نواخته می شود، از سازهای مهاجر است و حدود نیم قرن پیش از ایالت سِند و بلوچستان پاکستان به بلوچستان ایران آورده شد. جنس آن از چوب است و لوله های صوتی بلند آن نر و ماده نام دارند. لولۀ صوتی نر برای اجرای واخوان و لولۀ صوتی ماده برای اجرای ملودی است. روی لولۀ صوتی ماده دَه سوراخ است که فقط روی شش سوراخ انگشت گذاری می شود. روی لولۀ صوتی نر نیز هفت سوراخ است و بر روی هیچ کدام انگشت گذاری نمی شود. سوراخ یا سوراخ های لولۀ صوتی نر را، برای ایجاد واخوان های گوناگون و بنابر نیاز، با موم مسدود می کنند. نی های مضاعف این ساز به هم متصل نیستند. نی ماده سمت چپ و نی نر سمت راست قرار می گیرد. لوله های صوتی دونلی در پشت، سوراخ صوتی ندارند. ذکرهای گواتی، انواع مقام های ذهیروک و لیکو و ترانه های سَوت ازجمله رپرتوآر این ساز در بلوچستان است. دونلی معمولاً با همراهی یک تمبورک و یک دهلک نواخته می شود. شیوۀ دمیدن در دونلی به صورت ممتد و نفس برگردان است.

پیشنهاد کاربران

دونلی یا دونی یکی از سازهای محلی بلوچستان و از خانوادهٔ نی است. «نَل» در بلوچی یعنی نی. این ساز شامل دو نی است که نوازنده هر دو را هنگام نواختن در دهان خود قرار می دهد. این ساز شامل دو نی است که نوازنده هنگام نواختن هر دو نی را در دهان خود قرار داده و نی مؤنث را اندکی پایینتر از نی مذکر قرار می دهد. تنها شش سوراخ نی مذکر از محل دمیدن مورد استفاده قرار می گیرند. نی مؤنث وظیفه واخوان را به عهده دارد. سه سوراخ صوتی آن از محل دمیدن ساز گاهی نواخته می شوند.
...
[مشاهده متن کامل]

دونل در حقیقت استفاده همزمان دو عدد ساز نل است که یکی از آنها صدای ثابت و دیگری ملودی ها را جاری می کند.
به گفته «نصیراحمد ملازهی» در تاریخ ایران باستان ابزاری شبیه به دونلی در تصاویر و نقاشی های به جامانده از آن دوران قابل مشاهده است و ردپای این ساز را در تاریخ باستان می توان پیدا کرد و گذشته از آن در خود بلوچستان تاریخ دیرینه دارد و ساز نوظهوری نیست.
== جستارهای وابسته ==اسپندار
• شیرمحمد اسپندار مشهورترین نوازنده این ساز در ایران است.
• ذهیروک
• لیکو

دونلیدونلی
منابع• https://fa.wikipedia.org/wiki/دونلی

بپرس