برای انتخاب دیکشنری یا لغتنامه، اینجا را کلیک کنید.
99 1231 100 1

شطرنج

/Satranj/

مترادف شطرنج: شترنگ

برابر پارسی: چترنگ، سترنگ، شترنج، شترنگ

معنی شطرنج در لغت نامه دهخدا

شطرنج. [ ش ِ / ش َ رَ ](معرب ، اِ) مأخوذ از شترنگ فارسی که بازی معروف است. گویند در زمان انوشیروان این بازی را از هند به ایران آوردند و بزرگمهر درمقابل آن بازی نرد را اختراع نموده به هند فرستاد. (ناظم الاطباء). بازیی است معروف و به فارسی آوند خوانند و سین لغتی است در آن و آن مأخوذ است از شطارة یا از تسطیر. (منتهی الارب ). به کسر شین نوعی بازی است و نباید بفتح شین آورد و به سین هم آمده است. (از اقرب الموارد). در قاموس و مؤید الفضلاء و مدار و منتخب اللغات به کسر شین آمده و صاحب بهار عجم و دیگر اهل لغت نیز به کسر شین نوشته اند و به فتح ضعیف گفته اند چرا که معرب است و وزن فعل بالفتح در کلام عرب نیامده و صاحب بهار عجم نوشته که این معرب سترنگ است که لفظ فارسی است به معنی بیخی که بصورت آدمی باشد و لهذا آن را مردم گیا نیز گویند چون اکثر مهره های این بازی به نام انسان است بمجاز این بازی را نیز سترنگ گفته اند و نیز صاحب بهار عجم نوشته که بعضی محققین چنین گفته اند که معرب چترنگ است که لفظ هندی است مرکب از چتر که به معنی عدد چهار است و انگ که به معنی عضو است و به مجاز به معنی رکن استعمال یافته لهذا چترانگ فوجی را گویند که چهار رکن داشته باشد و این بازی نیز چهار رکن دارد سوای شاه و فرزین که فیل و اسب و رخ و پیاده است. و بعضی معرب شدرنج که مرادف رفت رنج باشد و بعضی معرب صدرنگ گفته اند و رنگ به معنی حیله. نام واضع شطرنج حکیم لجلاج است. و بعضی محققین نوشته اند که واضع صهصه بن واهربن فیلسوف است و صاحب رشیدی در جایی نوشته که شطرنج به معنی اقسام غله که بهم آمیزند پس از این مستفاد می شود که شطرنج معرب آن باشد و به مناسبت آمیزش اقسام مهره ها بازی معروف را نیز شطرنج می گفته اند و خان آرزو در سراج اللغات نوشته که اگرچه لفظ شطرنج را با کسر نوشته لیکن به فتح هم صحیح است. و با لفظ باختن و چیدن و گستردن و ساختن مستعمل. (از آنندراج ) (از غیاث اللغات ). فارسی معرب و برخی شین آن را مکسور گردانند تا با وزن جِردَحل موافق شود زیرا در زبان عرب اصل فَعلَل وجود ندارد. (ازالمعرب جوالیقی ص 209). لیدیان از حیث هوش و ذکا و ابتکار در مرتبه ٔ عالی بودند و بازی شطرنج را پیش از هندیها شناختند و ادعای هندیان در اختراع شطرنج عاری از حقیقت است. (از نقو ...

معنی شطرنج به فارسی

شطرنج
( اسم ) بازیی است که به وسیله مهره های با اشکال مختلف : شاه وزیر اسب رخ فیل پیاده بر روی صحنه ای چوبین دارای خانه های متعدد بازی کنند .
( اسم ) نوعی شطرنج که صوفیان بازی کنند / بجای تخته شطرنج ورقه ای مقوا یا کاغذی که خط کشی شده برگیرند و آن دارای خانه هایی میباشد و در هر خانه یکی از صفات پست یا عالی اخلاقی و درجات تصوف نوشته شده ٠ دوتن با یک طاس بازی می کنند ٠ بازی از سمت چپ پایین صفحه که صفر عدم نام دارد آغاز میشود و بتعداد خالها هر کس در خانه های سمت راست جلو میرلود و بعد در صف بالاتر از سمت چپ براست شروع به پیشرفت می کند٠ هر که بخانه فوقانی که وصلت یا کلمه ای نظیر آن نام دارد- زودتر برسد برنده بشما می آید ٠
شطرنج عرفا . نوعی شطرنج که صوفیان بازی کنند بجای تخته شطرنج ورقه مقوا یا کاغذ که خط کشی شده برگیرند و آن دارای خانه هایی می باشد و در هر خانه یکی از صفات پست یا عالی اخلاقی و درجات تصوف نوشته شده .
( مصدر ) بازی کردن با شطرنج .
( صفت ) کسی که شطرنج بازی کند آن که در بازی شطرنج مهارت دارد .
عمل شطرنج باختن .
شطرنج بازی کردن شطرنج باختن
خانه هایی که بر روی نطع شطرنج برای مهرگان است .
کیسه ای که در آن وسائل شطرنج گذارند
نام مهره از مهره های شطرنج باشد یا کنایه از اسمی که بی رسم است .
رقع. شطرنج ٠ بساط شطرنج ٠ صفح. شظرن ...

معنی شطرنج در فرهنگ معین

شطرنج
(شَ رَ) [ معر. ] (اِ.) = شترنگ : نوعی بازی فکری به وسیلة مهره هایی با نام های شاه ، وزیر، اسب ، رخ ، فیل ، سرباز.

معنی شطرنج در فرهنگ فارسی عمید

شطرنج
نوعی بازی فکری که بر روی یک صفحه ۶۴ خانه ای سیاه و سفید با ۳۲ مهره (۱۶ سفید و ۱۶ سیاه) صورت می گیرد. هردسته از مهره های سیاه وسفید شامل ۸ مهرۀ پیاده و ۲ رخ و ۲ اسب و ۲ فیل و یک وزیر (یا فرزین) و یک شاه است. &delta، می گویند آن را در زمان انوشیروان از هندوستان به ایران آورد ه اند.

شطرنج در دانشنامه اسلامی

شطرنج
شطرنج به یکی از آلات قمار گفته می شود که در فقه بر حلیت و حرمت بازی با آن بحث شده است .
شطرنج- به کسر «ش» و فتح «ر»- صفحه‏ای چهار گوش با ۶۴ خانه و ۳۲ مهره سیاه و سفید با نامهای مختلف است که با آن بازی می‏ کنند. از آن در باب تجارت نام برده ‏اند.
حکم بازی با شطرنج
شطرنج از معروف و قدیمی ترین آلات قمار می‏ باشد و در روایات متعدد از بازی با آن به شدت نهی شده است. در سه آیه قرآن کریم از «میسر» نهی شده که مصداق آن بر اساس برخی روایات شطرنج است؛

بلکه در برخی کتابهای حدیث ی، بابی مستقل تحت عنوان «نرد و شطرنج» منعقد گردیده است.
در کلمات فقها- اعم از قدما و متأخران- نیز شطرنج همواره به عنوان یکی از آلات محرّم قمار شمرده شده است.
شطرنج مطلقا حرام است یا با برد و باخت
البته در بازی با آلات قمار بحثی مطرح است که آیا بازی با این آلات مطلقا حرام است، حتی بدون شرط بندی و برد و باخت، یا تنها در صورت شرط بندی محکوم به حرمت است؟ برخی در حرمت بازی با آلات قمار بدون شرط بندی اشکال کرده‏ اند
لیکن‏ برخی از اینان شطرنج را استثنا کرده و به حرمت بازی با آن، حتی بدون شرط بندی فتوا داده‏ اند.
برخی معاصران گفته‏ اند: چنانچه شطرنج نزد عموم مردم از آلت قمار بودن خارج شود و دیگر به آن به عنوان آلت قمار نگریسته نشود، از حکم آلت قمار بودن خارج شده و بازی با آن بدون شرط بندی جایز خواهد بود.

شطرنج
شطرنج، بازی فکری دو نفره ای که در فقه، درباره حکم آن بحث می شود. این بازی از قرن بیستم میلادی، در زمره رشته های ورزشی قرار گرفته است. در کتاب های فقهی، از شطرنج در بخش مکاسب محرمه (تجارت های حرام)، بحث می شود. روایات، شطرنج را قمار و کاری باطل شمرده و از آن نهی کرد ه اند؛ از این رو بسیاری از فقیهان، این بازی را حرام دانسته اند؛ اما به باور برخی همچون امام خمینی، اگر شطرنج به عنوان آلات قمار، شناخته نشود، بازی با آن بدون شر طبندی، حرام نیست.
شطرنج، بازی باستانی است که به گفته برخی در هندوستان و به گفته برخی دیگر در ایران پدیده آمده است. این بازی از قرن بیستم میلادی در زمره رشته های ورزشی قرار گرفته است. امروزه ب ...

شطرنج در دانشنامه ویکی پدیا

شطرنج
شطرنج یا چترنگ یک بازی دونفره است که بر روی صفحه شطرنج و با استفاده از مهره های شطرنج (شاه، وزیر، رخ، فیل، اسب و سرباز) انجام می شود. هر یک از مهره های شطرنج به شکل مخصوصی حرکت می کنند و قادر به زدن مهره های حریف نیز هستند. هدف این بازی مات کردنِ حریف است؛ یعنی ایجاد وضعیتی که شاه حریف هیچ راهی برای فرار نداشته باشد. همچنین بازی درصورت تسلیم اختیاریِ یکی از بازیکنان نیز به پایان می رسد؛ این اتفاق معمولاً وقتی می افتد که شکست اجتناب ناپذیر به نظر برسد. بازی شطرنج همچنین در چندین حالت ممکن است با تساوی ختم شود. بازی شطرنج به سه بخشِ شروع بازی یا گشایش، وسط بازی و آخر بازی تقسیم می شود که در هر یک از این مراحل، تاکتیک ها، استراتژی ها و سبک های متفاوتی به کار بسته می شوند. مهره های شطرنج دارای ارزش متفاوتی هستند و برای ثبتِ حرکات، با نمادهای ویژه ای نوشته می شوند. شطرنج دارای تاکتیک هایی ازجمله چنگال و آچمز و دارای جنبش ها و حرکات ویژه ای مانند حرکت قلعه، آن پاسان و ترفیع پیاده است.
حریف مقابل مات شده باشد؛ بازی بلافاصله خاتمه می یابد.
حریف مقابل باخت را قبول کرده باشد؛ در این صورت می گویند حریف تسلیم شده یا بازی را واگذار کرده است و بازی بلافاصله خاتمه می یابد.
در مسابقاتی که با کنترل زمان برگزار می گردد زمان حریف به پایان رسیده باشد. بازی بلافاصله خاتمه می یابد.
قدمت این بازی به سدهٔ ششم میلادی در شرق هندوستان بازمی گردد. نوع اولیهٔ شطرنج با نام سانسکریتِ چاتورانگا در امپراتوری گوپتا ابداع شد و در زمان حکومت خسرو انوشیروان ساسانی به ایران معرفی شد. شطرنج در ایران، با کمی تغییر در قوانین بازی، نام چَترَنگ را بر خود گرفت و با فتح قلمرو امپراتوری ساسانیان، توسط عرب ها در سراسر جهان اسلام رایج شد و «شطرنج» نام گرفت. ایرانیان و اعراب از قرن نهم میلادی، اروپا و روسیه را با شطرنج آشنا کردند؛ به همین دلیل در اغلب زبان های اروپایی نام این بازی برگرفته از واژهٔ «شطرنج» یا «شاه» (مهرهٔ اصلی بازی) و نام بیشتر مهره ها هم برگرفته از نام های فارسی و عربی آن هاست. در اروپا، رفته رفته شطرنج دستخوش تغییراتی شد و با تغییر شکل حرکت برخی مهره ها پویایی و سرعت بازی افزایش یافت.
در اواخر قرن نوزدهم، رقابت قهرمانی شطرنج جهان بنیا ...


چنانچه، معنی واژه بالا (برگرفته از دانشنامه ویکی پدیا)، نادرست یا مخالف قوانین جمهوری اسلامی ایران است، خواهشمند است گزارش دهید تا بررسی و حذف گردد => [گزارش]

شطرنج در دانشنامه آزاد پارسی

شطرنج (chess)
بازی ای فکری، ابداع شده در قرن ۲م توسط هندی ها. دو بازیکن، هریک با شانزده مهره، در صفحه ای به بازی می پردازند که ۶۴ خانۀ چهارگوش دارد. مهره های شطرنج دارای دو رنگ متفاوت اند و هر رنگ متعلق به یک بازیکن است. خانه های صفحۀ شطرنج نیز به صورت یک در میان از دو رنگ تشکیل شده اند. هر بازیکن سعی می کند حریف را در وضعیتی قرار دهد که نتواند مهرۀ اصلیِ خود (شاه) را بدون این که خطری تهدیدش کند، حرکت دهد (وضعیت کیش). در ۱۹۲۴ فدراسیون بین المللی شطرنج تأسیس شد. ارزیابی قهرمانان شطرنج، براساس سیستم اِلو انجام می گیرد، و بابی فیشر امریکایی با ۲۷۸۵ امتیاز از بزرگ ترین استادان شطرنج به شمار می رود. این ورزش از هند به کشورهای روسیه، چین، ژاپن، و ایران راه یافت. پس از حملۀ اعراب به ایران، اعراب آن را در کشورهای حوزۀ مدیترانه رواج دادند. بازی شطرنج در قرن ۱۲م از طریق اسپانیا و ایتالیا به بریتانیا راه یافت. در ۱۸۸۶ برای نخستین بار مسابقات جهانی شطرنج به رسمیت شناخته شد. در ۱۹۹۸ با تصمیم فدراسیون بین المللی شطرنج، برای نخستین بار مسابقات جهانی شطرنج به صورت یک حذفی برگزار شد و آناتولی کارپوف از روسیه به مقام قهرمانی رسید، اما عدم حضور گری کاسپاروف، قهرمان اتحادیۀ شطرنج حرفه ای جهان که رقیبی برای مسابقات جهانی شطرنج به شمار می رود، از اهمیت این مسابقات کاست.

نقل قول های شطرنج

شَطرَنجیک بازی فکری دو نفرهٔ حرکتی است که بر روی یک صفحه با ۶۴ خانه (۳۲ خانه سیاه و ۳۲ خانه سفید) به وسیله ۳۲ مهره (۱۶ مهره سفید و ۱۶ مهره سیاه) انجام می شود. شاه، وزیر یا فرزین، فیل، اسب، رخ یا قلعه، پیاده یا بیدق مهره های این بازی هستند. این نوشتار دربارهٔ بازی شطرنج و کنایه هایی که آن از بازی آن گرفته می شود، می باشد.
• «این کاملاً برایم دشوار است که زندگی ام را بدونِ شطرنج تصوّر کنم.» Garry Kasparov -> گری کاسپاروف
• «باعث خوشبختی است که بدانیم که بسیاری از افرادی که به صورت شطرنجبازان ماهری هستند، در پاره ای موارد، مغرهای آنان به طور کلی با استعدادها، نیروی تفکر یک انسان معمولی فرق ندارد.» بدون منبع -> جیمز مورتی مر
• «بازی شطرنج آکنده از نوسان ها، فراز و فرودها، هیجان ها و کشاکش هاست. شطرنج را بازی خردمندان خوانده اند، ورزش ذهن، نبرد اندیشه ها، پیکار شخصیت ها، جنگ روان ها.» بدون منبع -> ایلیا لوویچ مایزلیس
• «برای دستیابی به موفقیت، من در درجه اول توجه به نقاط قدرت و ضعف خود، و در مرحلهٔ دوم دقت به نقاط قوت و ضعف حریف را ضروری می دانم... در شطرنج قبل از هرچیز شناخت طبیعت انسانی حریف و درک حالات روانی او لازم است. در قدیم فقط با مهره های حریف مبارزه می کردند، اما امروزه ما با حریف مبارزه می کنیم یا حداقل سعی می کنیم. علیه نیروی اراده و اعصاب او بازی می کنیم و از خصوصیات شخصی او، و به همان اندازه تعصب خشک او استفاده می کنیم.» اشاره به نقش روانشناسی و شطرنج بدون منبع -> آلخین
• «بر روی صفحه شطرنج نبرد بین انسان هاست نه بین مهره های چوبی.» بدون منبع -> امانوئل لاسکر
• «برای اینکه بازیکن به تفکر مستقل دست یابد، باید از هر چیزی که بی روح است مانند تئوری های سرهم بندی شده که بر تعداد بسیار اندکی نمونه و توهمات بی شمار استوار است، عادت بازی با بازیکنان ضعیف، عادت به کارگیری ادامه های تقلیدی و تکراری قواعد، بدون تعمق کافی و غرور بی جا پرهیز کرد.» بدون منبع -> امانوئل لاسکر
• «توجه به مسایل روان شناختی در شطرنج از اهمیت فراوانی برخوردار است. نتیجه نهایی یک پیکار دوشطرنجباز تنها به دانش شطرنجی آنان بستگی ندارد، بلکه عوامل دیگری مانند:منش فرد، تمرکز فکر، اراده، شرایط مقطعی و ...

ارتباط محتوایی با شطرنج

شطرنج در جدول کلمات

شطرنج باز معروف زمان عضدالدوله دیلمی
لیلاج
بازی بزرگمهر در برابر شطرنج هندیان
نرد
قهرمان شطرنج روسی جهان
کاسپارف
نخستین کامپیوتری که توانست قهرمان شطرنج جهان را شکست دهد
دیپبلو

معنی شطرنج به انگلیسی

chess (اسم)
شطرنج ، مهرهء بازی

معنی کلمه شطرنج به عربی

شطرنج
شطرنج
بيدق
رقعة الشطرنج
مناورة
رجل

شطرنج را به اشتراک بگذارید

پیشنهاد کاربران

p.s
Chess
!?Nima!love!!Chess
شطرنج بهترین سرگرمی و ورزش مغز است . همه ی ورزش ها بدن را مقاوم میکنند ولی شطرنج تنها ورزشی است که مغز را مقاوم میکند .

معنی یا پیشنهاد شما



نام نویسی   |   ورود

عبارات و کلمات کلیدی مرتبط

• اموزش شطرنج   • مسابقات شطرنج   • دانلود شطرنج   • صفحه شطرنج   • قوانین شطرنج   • تاریخچه شطرنج   • شطرنج اندروید   • شطرنج چیست   • معنی شطرنج   • مفهوم شطرنج   • تعریف شطرنج   • معرفی شطرنج   • شطرنج یعنی چی   • شطرنج یعنی چه  

توضیحات دیگر

معنی شطرنج
کلمه : شطرنج
اشتباه تایپی : axvk[
آوا : Satranj
نقش : اسم
عکس شطرنج : در گوگل

آیا معنی شطرنج مناسب بود ؟           ( امتیاز : 99% )