انتخاب دیکشنری مترجم لغت نامه
جستجو در دیکشنری
دیکشنری مترجم تغییر دیکشنری یا مترجم
برای انتخاب دیکشنری یا لغتنامه، اینجا را کلیک کنید.
انگلیسی به فارسی انگلیسی به انگلیسی کلمات اختصاری فارسی به انگلیسی فارسی به عربی عربی به فارسی جدول کلمات لغت نامه دهخدا فرهنگ فارسی فرهنگ فارسی معین فرهنگ فارسی عمید اسم پسرانه و دخترانه دانشنامه عمومی دانشنامه اسلامی کامپیوتر برق و الکترونیک عمران و معماری حقوق سینما صنعت علوم دامی حسابداری ریاضیات آمار خودرو صنایع غذایی نساجی پلیمر معدن شیمی نفت مهندسی گاز خاک شناسی زمین شناسی آب و خاک بهداشت دندانپزشکی روانپزشکی فوتبال کاراته یوگا کوه نوردی

98 1069 100 1

شطرنج

/Satranj/

مترادف شطرنج: شترنگ

برابر پارسی: چترنگ، سترنگ، شترنج، شترنگ

معنی شطرنج در لغت نامه دهخدا

شطرنج. [ ش ِ / ش َ رَ ](معرب ، اِ) مأخوذ از شترنگ فارسی که بازی معروف است. گویند در زمان انوشیروان این بازی را از هند به ایران آوردند و بزرگمهر درمقابل آن بازی نرد را اختراع نموده به هند فرستاد. (ناظم الاطباء). بازیی است معروف و به فارسی آوند خوانند و سین لغتی است در آن و آن مأخوذ است از شطارة یا از تسطیر. (منتهی الارب ). به کسر شین نوعی بازی است و نباید بفتح شین آورد و به سین هم آمده است. (از اقرب الموارد). در قاموس و مؤید الفضلاء و مدار و منتخب اللغات به کسر شین آمده و صاحب بهار عجم و دیگر اهل لغت نیز به کسر شین نوشته اند و به فتح ضعیف گفته اند چرا که معرب است و وزن فعل بالفتح در کلام عرب نیامده و صاحب بهار عجم نوشته که این معرب سترنگ است که لفظ فارسی است به معنی بیخی که بصورت آدمی باشد و لهذا آن را مردم گیا نیز گویند چون اکثر مهره های این بازی به نام انسان است بمجاز این بازی را نیز سترنگ گفته اند و نیز صاحب بهار عجم نوشته که بعضی محققین چنین گفته اند که معرب چترنگ است که لفظ هندی است مرکب از چتر که به معنی عدد چهار است و انگ که به معنی عضو است و به مجاز به معنی رکن استعمال یافته لهذا چترانگ فوجی را گویند که چهار رکن داشته باشد و این بازی نیز چهار رکن دارد سوای شاه و فرزین که فیل و اسب و رخ و پیاده است. و بعضی معرب شدرنج که مرادف رفت رنج باشد و بعضی معرب صدرنگ گفته اند و رنگ به معنی حیله. نام واضع شطرنج حکیم لجلاج است. و بعضی محققین نوشته اند که واضع صهصه بن واهربن فیلسوف است و صاحب رشیدی در جایی نوشته که شطرنج به معنی اقسام غله که بهم آمیزند پس از این مستفاد می شود که شطرنج معرب آن باشد و به مناسبت آمیزش اقسام مهره ها بازی معروف را نیز شطرنج می گفته اند و خان آرزو در سراج اللغات نوشته که اگرچه لفظ شطرنج را با کسر نوشته لیکن به فتح هم صحیح است. و با لفظ باختن و چیدن و گستردن و ساختن مستعمل. (از آنندراج ) (از غیاث اللغات ). فارسی معرب و برخی شین آن را مکسور گردانند تا با وزن جِردَحل موافق شود زیرا در زبان عرب اصل فَعلَل وجود ندارد. (ازالمعرب جوالیقی ص 209). لیدیان از حیث هوش و ذکا و ابتکار در مرتبه ٔ عالی بودند و بازی شطرنج را پیش از هندیها شناختند و ادعای هندیان در اختراع شطرنج عاری از حقیقت است. (از نقود العربیة ص 87). گویند چون طلحند پسر مای هندی در جنگ با «گو» پسر عم و برادر امی خود بر سر تاج و تخت کشته شد و مادر وی از مرگ او بیقرار گشت گروهی از دانشمندان هندی شطرنج را اختراع کردند تا این زن بدان سرگرم گردد و مرگ فرزند از یادببرد صاحب آنندراج واضع شطرنج را صهصه بن واهر از حکمای هندو صاحب برهان صهصه بن واهر و دیگری نذربن داهریا مصه نگاشته. (یادداشت مؤلف ). شترنگ. پهلوی شترنگ از سنسکریت شترنگه . (از فرهنگ فارسی معین ). صفحه ای مسطح از چوب و جز آن خانه خانه که در هر ضلع هشت خانه به دو رنگ سیاه و سپید و در تمام سطح شصت و چهارخانه ٔ سیاه و سپید دارد و مهره هایی به شکل و اسامی شاه و وزیر و رخ و فیل و اسب و پیاده در دو رده روی این صفحه و یا به اصطلاح قدما «رقعه » چینند چون دو صف سپاه. شاه و وزیر در وسط رده ٔ اول قرار گیرند و طرفین آن دو پیل یکی در خانه ٔ سیاه و یکی در خانه ٔ سفیدواقع شود و سپس دو اسب ، و در دو مربع آخر دو طرف صف اول دو رخ جای داده شود و هشت پیاده در صف دوم (بطرف داخل صفحه ) در هر خانه یکی چیده شود. و در سوی دیگر شطرنج نیز به همین نحو مهره ها را ترتیب می دهند. حرکت فیل اُریب است و هرچند خانه که بتواند پیش می رود و حرکت پیاده مستقیم اما یک خانه یک خانه است و مهره ٔ حریف را از چپ و راست می زند. حرکت اسب یک خانه به جلو و سپس خانه ٔ دیگر به چپ یا راست است. رخ مستقیم حرکت می کند هر مقدار خانه که بتواند. و وزیر مستقیم و چپ و راست هر چند خانه که بتواند حرکت می کند. و شاه به هر سو می تواند رفت اما خانه به خانه :
چو این کار دیگرت آمد به بن
ز شطرنج باید که رانی سخن.
فردوسی.
ز شطرنج و از باژ و از رنج اوی
بگفت آنچه آمد ز شطرنج اوی.
فردوسی.
دگر بهره شطرنج بودی و نرد
سخن گفتن از روزگار نبرد.
فردوسی.
شطرنج فریب را تو شاه و ما رخ
مر اسب نشاط را رکابی یا رخ.
عنصری.
شاخ گل شطرنج سیمین و عقیقین گشته است
وقت شبگیران به نطع سبز بر شطرنج باز.
منوچهری.
دل بجای شاه باشد وین دگر اندامها
ساخته چون لشکر شطرنج یکدیگر فراز.
منوچهری.
باز شطرنج ملک با دو سه تن
با دو چشم و دورنگ بی تعلیم.
بوحنیفه ٔ اسکافی.
از استخوان پیل ندیدی که چربدست
هم پیل سازد از پی شطرنج پادشا.
خاقانی (دیوان چ سجادی ص 15).
گفت : شه ! شه ! و آن شه کبرآورش
یک یک آن شطرنج برزد بر سرش.
مولوی.
به شطرنج اندرون هم شاه باشد.
ابن یمین.
عشق بازان هرکجا شطرنج همت گسترند
مور را عار آید از ملک سلیمان باختن.
ملا شانی تکلو (از آنندراج ).
رجوع به ایران در زمان ساسانیان ص 77 و 510 و تاریخ تمدن اسلامی جرجی زیدان ج 5 ص 160 و مدخل طلحند شود.
- بساط شطرنج ؛ رقعه. (یادداشت مؤلف ). رجوع به ترکیب عرصه ٔ شطرنج و رقعه ٔ شطرنج در ذیل همین مدخل شود.
- رقعه ٔ شطرنج ؛ بساط شطرنج. صفحه ٔشطرنج :
هر سویی از جوی جوی رقعه ٔ شطرنج بود
بیدق زرین نمود غنچه ز روی تراب.
خاقانی.
چون کنی از نطعخاک رقعه ٔ شطرنج رزم
از پس گرد نبرد چرخ شود خاکسار.
خاقانی.
- شاه شطرنج ؛ مهره هایی در شطرنج که شاه نامیده می شوند: شاه شطرنج را نگیرد کس.
- شطرنج استخوان کردن ؛ کنایه از ساختن مهره ٔ شطرنج بود. (آنندراج ) :
تا رخ نهمش پس از فنا نیز
شطرنج کنید استخوانم.
کمال خجندی (از آنندراج ).
- شطرنج چهار در شانزده ؛ نوعی شطرنج دیگر و باختن آن به کعبتین است اگر چون کعبتین بزنند یکی آید پیاده ببازد و اگر دو آید رخ و اگر سه اسب و اگر چهار فیل و اگر پنج آید فرزین و اگرشش ، شاه. (از نفایس الفنون ).
- شطرنج چیدن ؛ بساط شطرنج گستردن :
شطرنج عامیانه بچینیم بعد از این
چون باتو در مواجه ننشست نرد ما.
زمانای مشهور (از آنندراج ).
- شطرنج دایره ؛ شطرنج دیگر است که به دایره نهاده اند و در میان دایره دایره ٔ کوچکی گذاشته اند که هرگاه شاه درماند در آن دایره رود و آنجا هیچ چیز بر او نیفتد مگر از آنجا بیرون رود. پیاده در این شطرنج نیز فرزین نشود و فیلها به یکدیگر رسند و چون دو پیاده از یکروی برآیند یکدیگر را بزنند و باختن آن همچو مرقع معروف است. (نفایس الفنون ).
- شطرنج ذوات الحصون ؛و آن ده درصد باشد و بر کنارهای او از چهار گوشه چهار خانه ٔ دیگر باشد که آن را حصن خوانند و در وی چهار دبابه آورده اند که بر مثال رخ رود ولیکن به انحراف. و هرگز در این شطرنج بیدق فرزین نشود و باختن او همچو باختن شطرنج مرقع است اما اگر شاه درماند اگر تواند خود را در حصنها اندازد که هیچ چیز بر او نیفتد الا آنکه راه او گرفته شود که به حصن نتواند رفتن. (از نفایس الفنون ).
- شطرنج کبیر ؛ شطرنج دیگر است و بر آن زرافه و شیر و چیزهای دیگر در افزوده اند که شرح آن مطول است. (از نفایس الفنون ).
- عرصه ٔ شطرنج ؛ بساط شطرنج : پیاده ٔ عاج در عرصه ٔ شطرنج بسر می برد و فرزین می شود. (گلستان سعدی ).
تا چه بازی رخ نماید بیدقی خواهیم راند
عرصه ٔ شطرنج رندان را مجال شاه نیست.
حافظ.

معنی شطرنج به فارسی

شطرنج
( اسم ) بازیی است که به وسیله مهره های با اشکال مختلف : شاه وزیر اسب رخ فیل پیاده بر روی صحنه ای چوبین دارای خانه های متعدد بازی کنند .
( اسم ) نوعی شطرنج که صوفیان بازی کنند / بجای تخته شطرنج ورقه ای مقوا یا کاغذی که خط کشی شده برگیرند و آن دارای خانه هایی میباشد و در هر خانه یکی از صفات پست یا عالی اخلاقی و درجات تصوف نوشته شده ٠ دوتن با یک طاس بازی می کنند ٠ بازی از سمت چپ پایین صفحه که صفر عدم نام دارد آغاز میشود و بتعداد خالها هر کس در خانه های سمت راست جلو میرلود و بعد در صف بالاتر از سمت چپ براست شروع به پیشرفت می کند٠ هر که بخانه فوقانی که وصلت یا کلمه ای نظیر آن نام دارد- زودتر برسد برنده بشما می آید ٠
شطرنج عرفا . نوعی شطرنج که صوفیان بازی کنند بجای تخته شطرنج ورقه مقوا یا کاغذ که خط کشی شده برگیرند و آن دارای خانه هایی می باشد و در هر خانه یکی از صفات پست یا عالی اخلاقی و درجات تصوف نوشته شده .
( مصدر ) بازی کردن با شطرنج .
( صفت ) کسی که شطرنج بازی کند آن که در بازی شطرنج مهارت دارد .
عمل شطرنج باختن .
شطرنج بازی کردن شطرنج باختن
خانه هایی که بر روی نطع شطرنج برای مهرگان است .
کیسه ای که در آن وسائل شطرنج گذارند
نام مهره از مهره های شطرنج باشد یا کنایه از اسمی که بی رسم است .
رقع. شطرنج ٠ بساط شطرنج ٠ صفح. شظرنج ٠

معنی شطرنج در فرهنگ معین

شطرنج
(شَ رَ) [ معر. ] (اِ.) = شترنگ : نوعی بازی فکری به وسیلة مهره هایی با نام های شاه ، وزیر، اسب ، رخ ، فیل ، سرباز.

معنی شطرنج در فرهنگ فارسی عمید

شطرنج
نوعی بازی فکری که بر روی یک صفحه ۶۴ خانه ای سیاه و سفید با ۳۲ مهره (۱۶ سفید و ۱۶ سیاه) صورت می گیرد. هردسته از مهره های سیاه وسفید شامل ۸ مهرۀ پیاده و ۲ رخ و ۲ اسب و ۲ فیل و یک وزیر (یا فرزین) و یک شاه است. &delta، می گویند آن را در زمان انوشیروان از هندوستان به ایران آورد ه اند.

شطرنج در دانشنامه اسلامی

شطرنج
شطرنج به یکی از آلات قمار گفته می شود که در فقه بر حلیت و حرمت بازی با آن بحث شده است .
شطرنج- به کسر «ش» و فتح «ر»- صفحه‏ای چهار گوش با ۶۴ خانه و ۳۲ مهره سیاه و سفید با نامهای مختلف است که با آن بازی می‏ کنند. از آن در باب تجارت نام برده ‏اند.
حکم بازی با شطرنج
شطرنج از معروف و قدیمی ترین آلات قمار می‏ باشد و در روایات متعدد از بازی با آن به شدت نهی شده است. در سه آیه قرآن کریم از «میسر» نهی شده که مصداق آن بر اساس برخی روایات شطرنج است؛

بلکه در برخی کتابهای حدیث ی، بابی مستقل تحت عنوان «نرد و شطرنج» منعقد گردیده است.
در کلمات فقها- اعم از قدما و متأخران- نیز شطرنج همواره به عنوان یکی از آلات محرّم قمار شمرده شده است.
شطرنج مطلقا حرام است یا با برد و باخت
البته در بازی با آلات قمار بحثی مطرح است که آیا بازی با این آلات مطلقا حرام است، حتی بدون شرط بندی و برد و باخت، یا تنها در صورت شرط بندی محکوم به حرمت است؟ برخی در حرمت بازی با آلات قمار بدون شرط بندی اشکال کرده‏ اند
لیکن‏ برخی از اینان شطرنج را استثنا کرده و به حرمت بازی با آن، حتی بدون شرط بندی فتوا داده‏ اند.
برخی معاصران گفته‏ اند: چنانچه شطرنج نزد عموم مردم از آلت قمار بودن خارج شود و دیگر به آن به عنوان آلت قمار نگریسته نشود، از حکم آلت قمار بودن خارج شده و بازی با آن بدون شرط بندی جایز خواهد بود.

شطرنج
شطرنج، بازی فکری دو نفره ای که در فقه، درباره حکم آن بحث می شود. این بازی از قرن بیستم میلادی، در زمره رشته های ورزشی قرار گرفته است. در کتاب های فقهی، از شطرنج در بخش مکاسب محرمه (تجارت های حرام)، بحث می شود. روایات، شطرنج را قمار و کاری باطل شمرده و از آن نهی کرد ه اند؛ از این رو بسیاری از فقیهان، این بازی را حرام دانسته اند؛ اما به باور برخی همچون امام خمینی، اگر شطرنج به عنوان آلات قمار، شناخته نشود، بازی با آن بدون شر طبندی، حرام نیست.
شطرنج، بازی باستانی است که به گفته برخی در هندوستان و به گفته برخی دیگر در ایران پدیده آمده است. این بازی از قرن بیستم میلادی در زمره رشته های ورزشی قرار گرفته است. امروزه بیشتر کشورهای جهان (از جمله کشورهای اسلامی مصر، ایران، پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه) عضو فدراسیون بین المللی شطرنج هستند. شطرنج ورزشی فکری و دو نفره است و شانزده مهره سفید و شانزده مهره سیاه دارد که میان دو طرف بازی تقسیم می شوند. بازی بر روی صفحه ای مربع شکل انجام می شود که به ۶۴ مربع کوچک مساوی سفید و سیاه، تقسیم شده است.
احادیث فراوانی درباره شطرنج وجود دارد. روایات، بازی شطرنج را گونه ای قمار و کاری باطل دانسته و از آن نهی کرده اند. به نقل از کلینی، امام صادق (ع) گفته است: شطرنج و نرد از مصادیق قمار هستند. طبق حدیث دیگری، پیامبر (ص) از بازی با شطرنج و نرد، نهی کرده است.
شترنگ، با (گاف)، فارسی و بر وزن و معنای شطرنج، بازی است معروف و مشهور، ساخته حکیم داهر هندی، یا پسر او می باشد. شطرنج بازی فکری است که در آن به وسیله مهره هایی به نام: شاه، وزیر، اسب، رخ، فیل، پیاده یا بیدق، روی صفحه هشت در هشت چهار خانه ای حرکت می کنند.
برخی این واژه را مرکب از (شت) و (رنگ) دانسته اند، یعنی شش رنگ. برای (شت) دو معنی ذکر کرده اند:۱. (شَتْ) به فتح اول و سکون ثانی، مخفف (شتل) زری باشد که در آخر قمار ، به حاضران بدهند.۲. لفظی است فارسی، ترجمه لفظی که در عربی (حضرت) گویند. برای (رنگ) نیز، سی و سه معنی ذکر کرده اند که از جمله آن، قمار و حاصل قمار است.گفته اند: (شت) واژه ای است هندی.به معنای (حضرت) در نوشته های قدیم فارسی نیامده و در فرهنگ جهانگیری که در هند نوشته شده نیز به این معنی نیامده است.در همه فرهنگها (شت) مخفف (شتل) مصطلح در قمار یاد شده است.
تاریخچه
(بعضی از دانایان هند، گویند: مرگ بر کشور هند، فزونی یافت دانشمند ان مردند و حکومت ، ناتوان شد مرد خردمندی، به نام (قفلان)، نزد پادشاه رفت و گفت: (انسان ها جزئی از حیوانات هستند و حیوانات کوچک و ناچیزترند از آن که خالقی امور آن ها را تدبیر کند، بلکه امور آن ها، به فلک مربوط است.) پادشاه از او خواست، تا تصویر و دلیل این سخن را بیاورد.وی، ( نرد ) را طراحی کرد که بر اساس گردش زمان، که یک سال است، مطابق با دوازده ماه در دوازده برج و سی روز درسی درجه و ایّام هفته و سیّارات هفتگانه ساخته شده است.برای این ( بازی )، تخته ای قرار داد شبیه سال و در آن، ۲۴ خانه در نظر گرفت، به عدد ساعات شب و روز که در هر طرف دوازده خانه می باشد و در آن خانه ها سی نگهبان، قرار دارد، تشبیه به قرار گرفتن روزها در برج ها و دو مهره، تشبیه به شب و روز، که شش جهت دارد.عدد شش، کامل ترین عدد است که نصف و یک سوم و یک ششم دارد.و در هرمهره، نقطه هایی تعبیه کرد که چگونگی قرار گرفتن این مهره بر روی تخته، وضعیت بازی را تعیین می کند.وقتی (قفلان)، این بازی را اختراع کرد و به شاه ارائه داد، وی خوشحال شد.و امور اهل هند ، به گونه ای گذشت که گویی، گردش ایّام و افلاک، آن را تعیین و تدبیر می کنند و آدمی در سرنوشت خود، دخالتی ندارد.زمان به همین منوال گذشت و مردم، امورشان را مربوط به فلک می دانستند، تا (بلهیت) زمام کشور را به دست گرفت.وی، از چنین شیوه ای، خوشش نیامد.پرسید: از دین (برهمن) کسی باقی مانده است؟مردم، شخصی را که دین و خرد داشت، به وی معرفی کردند و (بلهیت) او را خواست و موضوع را در میان گذاشت. او گفت: من دلیلی ارائه می دهم که به وسیله آن، خردمند و ناتوان و دانا و جاهل و...شناخته شوند. وی، شطرنج را ساخت که در فارسی، هشت رنج گویند هشت یعنی ثمانیه و رنج یعنی صفحه.این صفحه را هشت در هشت قرار داد که حاصل ضرب آن ها، شصت و چهار خانه می شود.و جمعاً، سی و دو مهره قرار داد، که بین دو رنگ تقسیم می شوند و شانزده را بر شش صورت تقسیم کرد: شاه و وزیر (در هرکدام یک عدد) دو رأس فیل، دو عدد رخ، دو رأس اسب و دیگر سربازان.حکیم گفت: چیزی ارجمندتر از جنگ نیست؛ چرا که در جنگ ، برتری صاحب اراده و خردمند و...دانسته می شود.پادشاه، بسیار خوشحال شد و مردم را جمع کرد و گفت: در جهان ، اندیشمند و عاقل تر از انسان نیست و جهان، بر مدار انسان می چرخد.خداوند ، فلک و آنچه در آن است، برای انسان آفریده است.انسان، مالک همه چیز و همه در تصرف انسان هستند و برتری انسان ها بر یکدیگر، به دانایی و عقل است. )
← دیدگاه بزرگان
در بازی شطرنج، دو نفر، با سی و دو مهره، برای هرکدام ۱۶ مهره، بر روی صفحه ای به شکل مربع و منقسم بر شصت و چهار مربع کوچک بر طبق قواعد مقرر، به هماوردی می پردازند.ردیف خانه های افقی، (سطر) و عمودی (ستون) و قطر، همان قطر نامیده می شوند.بازی شطرنج، مقرراتی دارد که امروز، در بیش تر ممالک، مقررات موضوعه فدراسیون بین المللی پیروی می شود.بازی، با زدن مهره رقیب و بر جای آن نشستن، انجام می شود.مهره ها، هشت سوار، شامل: یک شاه، یک وزیر، دو فیل، دو اسب و دو رخ و هشت پیاده می باشند.رخ، به هریک از امتداد (سطر)، یا (ستون)، تا آن جا که مهره ای نباشد، می تواند، پیش برود.فیل، در امتداد (قطر) خانه هایی که در آن قرار دارد می تواند برود.وزیر، قوی ترین مهره است در امتداد (سطر) و (ستون) و (قطر) می تواند برود.اسب، دو خانه در امتداد (ستون) می رود و در صورت نبودن مانع، در اولین خانه سمت راست، یا چپ می نشیند و یا دو خانه در امتداد (سطر) می رود و سپس در بالا و یا پایین می نشیند.پیاده، فقط جلو و آن هم یک خانه می رود. بازی شطرنج، تکیه بر فکر و اراده دارد.در بازی شطرنج، توانایی فکری افراد ارزیابی می شود.زیرا شطرنج باز، باید حرکت ها و توانایی های بالفعل و بالقوه خود و رقیب را ارزیابی و پیش بینی کند.هرچه این ارزیابی، دقیق تر باشد، در بازی برنده تر است.شطرنج، درست در مقابل ( نرد ) قرار دارد. (نرد)، متکی بر (جبر) و به اصطلاح عامیانه، متکی بر ( شانس ) است و برد و باخت، در اختیار بازی کننده نیست.بدین خاطر (نرد) به مسابقات بین المللی راه نیافت ولی شطرنج چون متکی بر فکر بازی کننده بود، به مسابقات بین المللی راه یافت.در این مسابقات هم، واضح است که برد و باختی وجود ندارد و به کسانی در مسابقه پیروز می شوند، جوایزی از طرف برگذارکنندگان تعلق می گیرد مثل سایر ورزش ها و مسابقات.
حکم
...
شطرنج، در ردیف نرد بود، تا این که پس از تشکیل المپیادهای ورزشی و برگزاری مسابقه های قاره ای و بین المللی شطرنج ، از آن جا که فکر و اندیشه و تدبیر در آن نقش اساسی داشت از نرد جدا شد و در ردیف برنامه های ورزشی قرار گرفت.
شطرنج بر اساس بررسی تاریخی، نخست در هندوستان پدید آمد و در آن زمان بازی آن بیانگر تدبیر در نظام کیهانی بود و این که زندگی آدمی بر تدبیر استوار است. ابتکار این بازی، در رویارویی با (نرد) بود که حکایت از جبر در نظام کیهانی و تقدیر در زندگی انسانها داشت.پدیده شطرنج، از هندوستان به ایران آمد و در دربار ساسانیان جایگاه ویژه ای گرفت و از آن جا در سطح زندگی توده های مردم گسترش یافت.این بازی در روزگار نخست پیدایش، به عنوان وسیله تفریح و سرگرمی مطرح بود، لیکن در سیر تاریخ از آن در ( قمار ) بازی استفاده شد، تا آن جا که کاربردی جز (قمار) نداشت.از دربار ساسانیان و جامعه ایران، به دربار حاکمان و جامعه اسلامی عرب منتقل شد و همپای رقص و باده و غنا، رواج یافت.جامعه اسلامی، در ابتدای ورود شطرنج، آن را به عنوان فرهنگ مجوس و ویژه آن می شناخت و در نزد مردمان، شطرنج، کاربردی جز قمار و وسیله سرگرمی پادشاهان نداشت و قمار بازی، تنها استفاده ای بود که از آن می شد و در کتابهای فقهی و تاریخی از شطرنج، به عنوان وسیله قمار یاد شده است.در روزگاری از سرزمینهای عربی، به اروپا، انتقال یافت، در آن جا نیز، تنها کاربرد آن، قمار بود.
← شطرنج در ردیف نرد
در بررسی فتواها به این موضوع بر می خوریم که در دوره های نخست، فقیهان بر حرام بودن معامله و بازی شطرنج، به عنوان وسیله ای که جز در قمار کاربرد ندارد. فتوا داده ها و استفاده حلالی برای آن انگاشته نشده است.در دوره های پسین، حکم را تفصیل داده اند و بر حرام بودن، به گونه مطلق، به گمان افتاده اند: اگر استفاده حلال برای این گونه ابزار انگاشته شود و برای همین منظور داد وستد شود، جایز است، هر چند این انگاره بسیار نادر است. یا:اگر این گونه ابزار شکسته شود، آیا اعتبار مالی دارد یا خیر؟ اگر دارد حکم به حرام بودن معامله به طور مطلق، اشکال دارد.در روزگار پسین، که بازی شطرنج بدون بردو باخت و به عنوان تفریح و سرگرمی مطرح شد. شماری فتوا دادند: بازی با ابزار ویژه قمار ، هر چند بدون برد و باخت باشد، حرام است.اکنون که شطرنج از ردیف ابزار قماربازی خارج و در ردیف ورزشهای مباح قرار گرفته است، دلیلی بر حرام بودن آن وجود ندارد.اگر دلیلهای حرام بودن، آن را در برنگرفت، دلیلها و اصول اولیه، بر مباح بودن آن حکم می کند و با استناد به این قواعد، می توانیم بر حلال بودن آن فتوا دهیم.
← توقف حرمت بازی شطرنج بر یکی از دو حکم
از آن جا که علامه در منتهی، طباطبایی درمناهل، محقق اردبیلی در مجمع الفائده، محقق نجفی در جواهر، ادعای اجماع کرده اند که بازی شطرنج حرام است، بایسته خواهد بود مروری در فتوای فقیهان شیعی داشته باشیم، تا روشن شود سخن آنان در حرام بودنِ شطرنج، بر چه مداری دور می زند. آیا اجماعی وجود دارد یا خیر؟ اگر وجود دارد، حرام بودن را درچه زمینه ای ثابت می کند؟با سیری در فتوای فقیهان، می توانیم مبنای آنان را در فتوایی که در باب شطرنج داده اند، به دست آوردیم و این روشن خواهد کرد که آیا فتواهای آنان، بازی کنونی شطرنج را در مراکز ورزشی و تفریحی، در بر می گیرد، یا خیر.اگر ما توانستیم از سخن آنان به دست آوریم که فتوای آنان در حرام بودن شطرنج، شطرنج قماری را در بر می گیرد، در این صورت، به طور قطع خواهیم گفت:فتوای آنان، بازی شطرنج که در این زمان وجود دارد، در بر نمی گیرد؛ زیرا فتوای فقیهان ما، بر حرام بودن قمار استوارند و شطرنجی که اکنون در میدانهای بازی به کار می رود، از ابزار قمار بودن بیرون آمده که قماری در کار نیست، بازی فکری است.
← بررسی اجماع در آرای فقها
...

شطرنج در دانشنامه ویکی پدیا

شطرنج
شطرنج یا چترنگ یک بازی دونفره است که بر روی صفحه شطرنج و با استفاده از مهره های شطرنج (شاه، وزیر، رخ، فیل، اسب و سرباز) انجام می شود. هر یک از مهره های شطرنج به شکل مخصوصی حرکت می کنند و قادر به زدن مهره های حریف نیز هستند. هدف این بازی مات کردنِ حریف است؛ یعنی ایجاد وضعیتی که شاه حریف هیچ راهی برای فرار نداشته باشد. همچنین بازی درصورت تسلیم اختیاریِ یکی از بازیکنان نیز به پایان می رسد؛ این اتفاق معمولاً وقتی می افتد که شکست اجتناب ناپذیر به نظر برسد. بازی شطرنج همچنین در چندین حالت ممکن است با تساوی ختم شود. بازی شطرنج به سه بخشِ شروع بازی یا گشایش، وسط بازی و آخر بازی تقسیم می شود که در هر یک از این مراحل، تاکتیک ها، استراتژی ها و سبک های متفاوتی به کار بسته می شوند. مهره های شطرنج دارای ارزش متفاوتی هستند و برای ثبتِ حرکات، با نمادهای ویژه ای نوشته می شوند. شطرنج دارای تاکتیک هایی ازجمله چنگال و آچمز و دارای جنبش ها و حرکات ویژه ای مانند حرکت قلعه، آن پاسان و ترفیع پیاده است.
حریف مقابل مات شده باشد؛ بازی بلافاصله خاتمه می یابد.
حریف مقابل باخت را قبول کرده باشد؛ در این صورت می گویند حریف تسلیم شده یا بازی را واگذار کرده است و بازی بلافاصله خاتمه می یابد.
در مسابقاتی که با کنترل زمان برگزار می گردد زمان حریف به پایان رسیده باشد. بازی بلافاصله خاتمه می یابد.
قدمت این بازی به سدهٔ ششم میلادی در شرق هندوستان بازمی گردد. نوع اولیهٔ شطرنج با نام سانسکریتِ چاتورانگا در امپراتوری گوپتا ابداع شد و در زمان حکومت خسرو انوشیروان ساسانی به ایران معرفی شد. شطرنج در ایران، با کمی تغییر در قوانین بازی، نام چَترَنگ را بر خود گرفت و با فتح قلمرو امپراتوری ساسانیان، توسط عرب ها در سراسر جهان اسلام رایج شد و «شطرنج» نام گرفت. ایرانیان و اعراب از قرن نهم میلادی، اروپا و روسیه را با شطرنج آشنا کردند؛ به همین دلیل در اغلب زبان های اروپایی نام این بازی برگرفته از واژهٔ «شطرنج» یا «شاه» (مهرهٔ اصلی بازی) و نام بیشتر مهره ها هم برگرفته از نام های فارسی و عربی آن هاست. در اروپا، رفته رفته شطرنج دستخوش تغییراتی شد و با تغییر شکل حرکت برخی مهره ها پویایی و سرعت بازی افزایش یافت.
در اواخر قرن نوزدهم، رقابت قهرمانی شطرنج جهان بنیادگذاری شد. نخستین قهرمان رسمی شطرنج جهان ویلهلم اشتاینیتس، شطرنج باز یهودی اهل بوهم بود که در سال ۱۸۸۶ با غلبه بر یوهانس سوکرتورت ِانگلیسی این عنوان را به دست آورد. ماگنوس کارلسن ِ نروژی قهرمان فعلی شطرنج جهان است که با غلبه بر ویسوآناتان آناند در سال ۲۰۱۳ صاحب این عنوان شد. در سال ۱۹۲۴، سازمان بین المللی شطرنج جهان (فیده) بنیادگذاری شد و به تدریج مسابقات و عناوین تازه ای به وجود آمدند. رقابت های بین المللی شطرنج در طول جنگ جهانی دوم متوقف شد و پس از جنگ جهانی دوم، فیده مسئولیت برگزاری رقابت قهرمانی شطرنج جهان را بر عهده گرفت. تاکنون ۱۷۰ فدراسیون ملی عضو فیده شده اند و این سازمان را به یکی از بزرگ ترین نهادهای ورزشی جهان تبدیل کرده اند. فیده تلاش فراوانی برای افزودن شطرنج به بازی های المپیک داشته، اما این اتفاق هرگز نیفتاده و به جای آن از سال ۱۹۲۷ المپیاد شطرنج بین تیم های ملی شطرنج کشورهای مختلف دنیا برگزار می شود. فیده همچنین درجه هایی چون استاد فیده، استاد بین المللی و استادبزرگ را به بهترین شطرنج بازان دنیا اهدا می کند. استاد بزرگ، پس از قهرمان جهان، معتبرترین عنوانی است که یک بازیکن شطرنج می تواند به دست آورَد و گفته می شود که نخستین بار نیکلای دوم، تزار روسیه، در سال ۱۹۱۴ گروهی از بهترین شطرنج بازان دنیا را استاد بزرگ نامید.
شطرنج بازان اهل اتحاد شوروی در دوران پس از جنگ جهانی دوم به قدرت بی رقیب شطرنج جهان تبدیل شدند، به طوری که تا سال ۱۹۷۲ تمامی رقابت های قهرمانی جهان بین شطرنج بازان کشور شوراها برگزار شده بود. در این سال بابی فیشر آمریکایی که بسیاری او را بهترین شطرنج باز تاریخ می دانند، عنوان قهرمانی را از شوروی خارج ساخت. پس از فیشر نیز این عنوان دوباره به شوروی بازگشت و به ترتیب، آناتولی کارپف، گری کاسپارف و ولادیمیر کرامنیک صاحب این عنوان شدند و تا سال ۲۰۰۷ که ویسواناتان آناند ِهندی به مقام قهرمانی رسید، این عنوان در شوروی و روسیه باقی ماند.
عکس شطرنج
شطرنج ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
انواع شطرنج
شطرنج تاریخی ایران
شطرنج (به هندی: Shatranj) فیلمی محصول سال ۱۹۹۳ و به کارگردانی عزیز سجاوال است. در این فیلم بازیگرانی همچون میتون چاکرابورتی، جکی شروف، جوهی چاولا، دیویا بهرتی، قادرخان، شاکتی کاپور، کیران کومار، سرفراز خان، عارون باکشی ایفای نقش کرده اند.
۱۷ دسامبر ۱۹۹۳ (۱۹۹۳-12-۱۷)
شطرنج با ماشین قیامت، رمانی است از حبیب احمدزاده در مورد جنگ ایران و عراق.
برنده جایزه کتاب سال شهید حبیب غنی پور در بخش داستان و رمان دفاع مقدس
برنده جایزه ادبی اصفهان (۱۳۸۵)،
تنها رمان تقدیر شده در کتاب سال دفاع مقدس(۱۳۸۵)
کاندید کتاب سال انجمن نویسندگان و منتقدان مطبوعات کشور(۱۳۸۵)
کاندید قلم زرین و کاندید کتاب سال جمهوری اسلامی ایران(۱۳۸۵)
این کتاب در سال ۱۳۸۴ توسط انتشارات سوره مهر به چاپ رسیده است.
پال اسپراکمن نایب رئیس مرکز مطالعات دانشگاهی خاورمیانه در دانشگاه راتجرز آمریکا این رمان را به انگلیسی ترجمه کرده است. هم اکنون این رمان در رشته زبان و ادبیات فارسی برخی از دانشگاههای آمریکا تدریس می شود. ترجمه انگلیسی این رمان در کنار کتابی از اورهان پاموک (برنده نوبل ادبیات سال ۲۰۰۹) به عنوان منبع درسی در دانشگاه راتگرز آمریکا معرفی شد.
حوادث این رمان در آبادان و مربوط به سه روز از محاصره این شهر توسط نیروهای عراقی است. در رمان سعی بر این شده که به گونه ای متفاوت و با نگاهی فلسفی به وقایع و رخدادهای جنگ پرداخته شود. قهرمان این رمان دیده بان نوجوان ۱۷ ساله ای است که به ناچار به جای دوست مجروحش راننده ماشین حمل غذا می شود. او از این شغل ابا دارد و سعی دارد افراد کمتری از آن باخبر شوند. وی مأمور به انجام دیده بانی برای عملیاتی می شود که طی آن قرار است رادار عراقی موسوم به «سامبلین» را گمراه کنند؛ راداری که آن را «ماشین قیامت ساز» می نامند. وی در طی این روزها در حین ماموریتش در شغل جدید با افراد مختلفی (از جمله یک مهندس نیمه دیوانه) آشنا می شود و این آشنایی تحولی بزرگ را در او ایجاد می کند.
شطرنج باد فیلمی به کارگردانی و نویسندگی محمدرضا اصلانی محصول سال ۱۳۵۵ خورشیدی است.
وبگاه اطلاعات سینمایی سوره
وبگاه IMDB
در ابتدای قرن بیستم،در خانواده ای ثروتمند، خانم خانه فوت می کند....
دستگاه خودکار شطرنج باز یا ترک مکانیکی یا ترک (به انگلیسی: The Turk) (به مجاری: A Török) ماشین شطرنج باز جعلی به شکل انسان بود که به مدت ۸۴ سال از سال ۱۷۷۰ تا سال ۱۸۵۴ توسط صاحبانش به عنوان دستگاه تمام اتوماتیک معرفی می شد. در حقیقت درون این دستگاه دروغین یک شطرنج باز حرفه ای جاسازی شده بود. ترک مکانیکی در ۱۷۷۰ توسط ولفگانگ فان کمپلن برای تقدیم به و تحت تأثیر گذاشتن ماریا ترزا ملکه اتریش ابداع شد و با مهارتش در بازی های شطرنج و سفر اسب (بازی با حرکات متوالی مهرهٔ اسب در یک صفحهٔ شطرنج به طوری که از هر خانه یک بار و فقط یک بار بگذرد) برای ۸۴ سال نظاره گران در قاره های اروپا و آمریکا را مبهوت نمود. پس از مرگ کمپلن، دستگاه توسط مخترع آلمانی یوهان مالزل خریداری شد، ولی هویت شطرنج باز یا شطرنج بازانی که آن را می راندند هرگز فاش نشد. ترک مکانیکی در نهایت در پنجم ژوئیه ۱۸۴۵ در آتش سوزی موزه پیل فیلادلفیا از بین رفت.
ترک مکانیکی آمازون
در سال ۱۹۸۹ مدل بازسازی شده ای از ترک مکانیکی در لاس وگاس آمریکا به نمایش درآمد، با این تفاوت که در این مدل به جای یک شطرنج باز، یک برنامهٔ کامپیوتری دستگاه را هدایت می کرد.
از جمله افراد مشهوری که با این دستگاه مسابقه دادند و از آن شکست خوردند می توان به ناپلئون بناپارت و بنجامین فرانکلین اشاره کرد. به دستگاه ردای ترکی نیز پوشانیده شده بود.
شطرنج بازان (هندی: शतरंज के खिलाड़ी)؛ فیلمی از سینمای هند ساختهٔ کارگردان بنگالی ساتیاجیت رای، بر اساس داستان کوتاهی از منشی پریم چند به همین نام، که در سال ۱۹۷۷ میلادی منتشر شد. امجد خان در نقش واجد علی شاه، پادشاه اوده در این فیلم حضور دارد. همچنین بازیگران برجسته ای نظیر سانجیو کومار، سعید جعفری، شبانه اعظمی و ریچارد اتنبرا در آن بازی کرده اند.
۱۰ مارس ۱۹۷۷ (۱۹۷۷-03-۱۰)
اتفاقات فیلم در ۱۸۵۶ میلادی واقع شده، زندگی و آداب ورسوم قرن ۱۹ شبه جزیزهٔ هند در آستانهٔ شورش های سال ۱۸۵۷ میلادی در این سرزمین را نشان می دهد. تمرکز فیلم بر سیاست های توسعه طلبانهٔ استعماری کمپانی هند شرقی بریتانیا می باشد.
این اثر سینمایی برای بهترین فیلم خارجی زبان در پنجاه و یکمین دوره جوایز اسکار، پیشنهاد اما نامزد نشد.
شطرنج اصیل ایرانی، از شطرنج مدرن قدیمی تر است. این بازی در حدود ۱۰۰۰ سال پیش، از هند وارد ایران شده است و در میان ایرانیان و مردم خاورمیانه محبوب شناخته شده است. شطرنج امروزی، ارتقا یافته این شطرنج است.
کلمه شطرنج از کلمه چتورانگا (در زبان سانسکریت) ناشی می شود که در اینجا چتو به معنای چهار و رانگا به معنای بازو است. این اصطلاح در زبان پارسی میانه، به صورت چترنگ پدیدار شده است. این کلمه در زبان عامیانه بعضی اوقات، ۱۰۰ رنج خوانده می شد و این به علت رنجهایی بود که افراد بازی کننده و دوستانشان، در طول بازی، متحمل می شدند. این کلمه پس از وارد شدن به زبان عربی، به زبان اسپانیایی ترجمه شده و شطرنج با نام اَخِدرِز وارد اسپانیا شد و سرانجام این بازی با نام چس (chess)، وارد کشورهای انگلیسی زبان شد.
شطرنج تیتان یک بازی کامپیوتری می باشد که توسط شرکت اوبرون (Oberon Games) ساخته شده است و در سیتم های عامل ویندوز ویستا (Vista) و ویندوز سون (Windows 7) در نسخه های هوم پریمیوم (Home Premium)، بیزینس/پرفشنال (Business/Professional)، اینترپرایز (Enterprise) و التیمیت (Ultimate) وجود دارد. اما از سیستم عامل ویدوز ایت (Windows 8) برداشته شده است.
Titans ویکی پدیا انگلیسی
نخستین بار این بازی توسط سیستم عامل ویستا معرفی گردید.
نسخه قدیمی این بازی ابتدا توسط بسته بازی شماره چهار ماکروسافت انتشار یافته بود.
این بازی به طور کاملاً پویا نمایی شده طراحی شده و از واسطه گرافیکی موجود در ویندوز ویستا و سون به نام آئرو ویندوز استفاده می کند.
شطرنج چینی (به انگلیسی: Chinese chess) یا ژیانگ کی (به انگلیسی: Xiangqi) (به چینی: 象棋) یک بازی استراتژیکی و تخته ای دو نفره است که یکی از محبوب ترین بازی های تخته ای در چین به شمار می رود. از بازی های هم خانوادهٔ آن می توان به شطرنج غربی (یا بین المللی یا همان شطرنج رایج)، شوگی، جانگی و شطرنج هندی اشاره کرد. علاوه بر چین این سرگرمی در ویتنام هم از دیرباز شناخته شده است. این بازی رزم بین دو ارتش را برای تسخیر شاه دشمن نشان می دهد.
شطرنج از اوایل قرون وسطای در ارمنستان بازی می شده است؛ با این حال، در اوایل دوره شوروی نهادینه شد. شطرنج امروزه در ارمنستان بسیار محبوب است. زمانی که تیگران پتروسیان، استادبزرگ شطرنج ارمنستان، در دهه ۱۹۶۰ قهرمان شطرنج جهان شد؛ شطرنج به طور گسترده ای شناخته شد. امروزه نیز ارمنستان یکی از قوی ترین کشورهای شطرنج محسوب می شود. در میان دیگر کشورها نیز، ارمنستان مهمترین استادبزرگان شطرنج دنیا را دارد.
قهرمانی شطرنج ارمنستان
فدراسیون شطرنج ارمنستان
Grünfeld دفاع Nadanian تنوع
لیست بازیکنان شطرنج ارمنستان
خانه شطرنج تیگران پتروسیان
از زمان استقلال کشور ارمنستان، تیم شطرنج این کشور در مسابقات قهرمانی اروپایی (۱۹۹۹)، مسابقات قهرمانی جهان (۲۰۱۱) و المپیاد شطرنج (۲۰۰۶, ۲۰۰۸, ۲۰۱۲) برنده شد. تیم زنان ارمنستان نیز در مسابقات قهرمانی اروپا در سال ۲۰۰۳ موفق به کسب پیروزی شد. ارمنستان در فوریه ۲۰۱۶ در رده هفتم شطرنج جهان قرار گرفت. لوون آرونیان بهترین بازیکن شطرنج ارمنستان، در رتبه بندی فیده در مقام دوم جهان قرار گرفته است و چندین بار نامزد قهرمانی جهان شده است.
از سال ۲۰۱۱–۱۲، شطرنج به عنوان بخشی از برنامه درسی مدارس دولتی ارمنستان بوده است. ارمنستان اولین کشور در جهان است که آموزش شطرنج را در مدارس اجباری می کند.
تا اوایل قرن بیستم، شطرنج در ارمنستان با عنوان چترنگ شناخته می شد. این عنوان از زبان فارسی میانه الهام گرفته شده بود. امروزه این عنوان با نام جادراک شناخته می شود، و تنها در ارمنستان غربی و در میان جماعت ارمنیان پراکنده رواج دارد. در ارمنستان شرقی اما شطرنج با عنوان «شاه مات» شناخته می شود. واژه ای که مشتق شده از زبان فارسی است. این واژه به معنی «شاهی که درحال از دست دادن بازی است» می باشد.
استاد بزرگ عنوانی برای بازیکنان بسیار قوی شطرنج است که توسط فدراسیون جهانی شطرنج به آنان اعطا می شود. به غیر از قهرمان جهان شدن، استاد بزرگ، بالاترین عنوانی است که یک بازیکن شطرنج می تواند به آن دست پیدا کند.
درجه دیگری با نام استاد بزرگ زنان وجود دارد که مخصوص شطرنج بازان زن است اما زنان می توانند درجه استاد بزرگ را هم کسب کنند. تا سال ۱۹۷۸ هیچ زنی به این درجه دست نیافته بود. در این سال نونا گاپرینداشویلی قهرمان شطرنج زنان جهان با تصمیم ویژه فدراسیون جهانی شطرنج، به این عنوان نائل آمد. سوزان پولگار در سال ۱۹۹۱ هم نخستین زنی شد که با طی مراحل انتخابی به این عنوان دست می یابد. از سال ۲۰۰۰ تاکنون معمولاً شطرنج بازانی که در ده رتبه اول رنکینگ فیده بین زنان قرار دارند این درجه را نیز کسب کرده اند.
امروزه به کسی استادبزرگ شطرنج گفته می شود که به ریتینگ دست کم ۲۵۰۰ رسیده و در دو تورنمنت بین المللی که از شرایط خاصی (حضور استاد بزرگان دیگر، تعداد مسابقات و میانگین ریتینگ شرکت کنندگان و…) برخوردارند، امتیاز مطلوبی را که به نُرم استادبزرگی معروف است، نیز به دست آورده باشد. این عنوان هم چنین به قهرمان جوانان جهان (زیر ۲۰ سال)، قهرمان شطرنج زنان جهان و قهرمان پیش کسوتان جهان و ۱۶ نفر اول جام جهانی شطرنج هم در صورتی که پیش از آن این درجه را کسب نکرده باشند، اعطا می شود.
در سال ۱۸۳۸ برای نخستین بار، عبارت استادبزرگ توسط یک خبرنگار به شطرنج باز درگذشته، ویلیام لوئیس اطلاق شد. در مسابقات جهانی سال ۱۹۰۷ در آلمان، عنوان استادبزرگ (به آلمانی Großmeister) به برندگان مسابقه داده شد. همچنین مسابقات ۱۹۱۲ اسپانیا نیز «رویداد تعیین استادبزرگ» نامیده شده بود. در سال ۱۹۱۴ بنابر برخی گزارش ها تزار نیکلای دوم به شرکت کنندگان در تورنمنت سن پترزبورگ درجه استادبزرگ را به طور رسمی اعطا کرد. هم چنین فدراسیون های گوناگون شطرنج در کشورهای مختلف، تا پیش از سال ۱۹۵۰ بارها از این عبارت به صورت غیررسمی استفاده می کردند.
اسکار شطرنج جایزه ای بود که بین سالهای ۱۹۶۷ تا ۲۰۱۳ از سوی مجله روسی ۶۴ به بهترین شطرنجباز سال جهان اهدا می شد. برنده اسکار شطرنج به وسیله انتخاباتی مشخص می شد که کارشناسان، نویسندگان و خبرنگاران شطرنج سراسر دنیا در آن شرکت می کردند.
Chess Oscar
المپیاد شطرنج یک تورنمنت شطرنج است که هر دو سال با شرکت تیم هایی از سراسر دنیا برگزار می شود. فیده (فدراسیون بین المللی شطرنج) نهاد برگزارکنندهٔ این رقابت هاست که میزبان بازی ها را نیز برمی گزیند.
شامل نتایج آلمان و آلمان غربی.
نخستین دورهٔ این مسابقات به طور غیررسمی در سال ۱۹۲۴ برگزار شد. در آن سال تلاشی برای ورود شطرنج به المپیک صورت گرفت اما به دلیل مشکل در تفکیک شطرنج بازان حرفه ای از آماتور، با توجه به اینکه فقط ورزش کاران آماتور حق شرکت در المپیک را داشتند، ناکام ماند. فیده در ژوئیه ۱۹۲۴ روز پایان اولین دوره المپیاد غیررسمی شطرنج تأسیس شد. اولین دوره رسمی المپیاد شطرنج توسط فیده در سال ۱۹۲۷ در لندن برگزار شد. دوره های بعدی با وقفه های نامنظمی به دلیل حوادث مربوط به جنگ جهانی دوم برگزار شد و از سال ۱۹۵۰ به طور منظم هر دو سال یک بار برگزار می شود.
شطرنج از سال ۱۹۹۹ یک ورزش به رسمیت شناخته شده از سوی کمیته بین المللی المپیک است و فیده نمایندهٔ رسمی آن در سطح بین المللی است. فیده به عنوان عضو کمیته بین المللی المپیک به مقررات آن پایبند است و از جمله حتی به انجام آزمایش های بحث برانگیزِ برای شطرنج دوپینگ از بازیکنان اقدام می کند. چشم انداز المپیکی شدن شطرنج در آینده همچنان مبهم است. نام گذاری مسابقات قهرمانی جهان تیمی فیده به «المپیاد شطرنج» نیز به خاستگاه تاریخی آن مرتبط است و به معنای ارتباط این مسابقات و بازی های المپیک نیست.
هر یک از فدراسیون های ملی عضو فیده می توانند با یک تیم در المپیاد شرکت کنند (در مورد بریتانیا، یک تیم برای هر یک از چهار کشور به علاوه گرنزی و جرزی که می توانند یک تیم به طور جداگانه وارد مسابقات کنند). هر تیم از پنج بازیکن تشکیل می شود. چهار بازیکن اصلی و یک جانشین (تا پیش از المپیاد ۲۰۰۸ درسدن دو جانشین وجود داشت). در گذشته هر تیم با تمام تیم های دیگر بازی می کرد اما در دوره های بعدی با افزایش تیم ها رقابت تمامی تیم ها با یکدیگر ناممکن شد و از سال ۱۹۷۶ روش سوئیسی برای برگزاری بازی ها پذیرفته شد.
به غیر از شطرنج فعلی سه نوع شطرنج دیگر با قواعد و مهره هایی نزدیک به این شطرنج وجود دارد. بعد از شطرنجی که بنا بر برخی روایات هندی ها بناکردند و شطرنج امروزی شبیه آن است، بزرگمهر حکیم و دانشمند ایرانی شطرنجی جدید ابداع کرد. صفحه ای مستطیل شکل بود که از شانزده عرض و چهار ستون تشکیل شده بود. تعداد خانه ها همان شصت و چهار عدد بود. مهرها همان شانزده عدد برای هر طرف و حرکت و زدن آن ها نیز همان بود. فقط شکل چیدن فرق داشت که در شکل می بینید. این شطرج قابلیت بازی با تاس را نیز داشت، به طوری که کسی که ابتدا تاس بیشتری می آورد بازی را آغاز می کرد. سپس در حرکات بعداگر شش می آورد باید با شاه، پنج با وزیر، چهار با فیل، سه با اسب، دو با رخ و یک با پیاده بازی کند. اگر شش بیاید و خانه ای برای شاه نباشد، مات نیست، مثالش آوردن شش در نرد است؛ و اگر مهرای بتواند دیگری را بگیرد، تا عددش نیاید نمی تواند این کار را بکند؛ و اگر پیاده ای به عرض شانزدهم برسد، وزیر می شود. بعد از شطرنج بزرگمهر، رومیان دو شطرنج بنا کردند، نخستین شطرنج بر روی صفحه ای به شکل دایره بنا شد. به این صورت که نخست یک دایره با نام حصن قرار دادند، سپس چهار دایره در اطراف حصن قرار دادند و آن را به شانزده قسمت تقسیم کردند، همان شصت و چهار خانه شد. نحوهٔ چیدن مهره ها را در شکل نشان داده ایم. حرکات مهره ها نیز همان است. شاه اگر وارد حصن شود هیچ مهره ای نمی تواند به او کیش بدهد تا از حصن خارج شود، در واقع در حصن هیچ گزندی نمی بیند. پیاده نیز اگر به خانهٔ مقابل خود در خطوط دشمن برسد، وزیر می شود. شطرنج دیگری که رومی ها ساختند، شطرنجی بود ده در ده که هشت مهره به مهره های شطرنج امروزی اضافه شده بود، چهار شیر و چهار پیاده. شکل را ببینید. خانه های حصن خاصیتی مثل شطرنج دایره ای برای شاه دارند. مهرهٔ شیر مانند فیل آن زمان حرکت می کرد، با این تفاوت که فیل دو خانه در هر قطر می پریده ولی شیر سه خانه. به جای شیر، شتر نیز آمده است. به هر حال گونه هایی که گفته شد، اکنون دیگر منسوخ شده اند، کما اینکه در آن زمان نیز شطرنجی که به شطرنج امروزی شبیه است، بیشتر بازی می شده.
شطرنج یکی از کهن ترین بازی هایی است که امروزه نیز در میان مردم جهان رواج دارد؛ به طوری که قدمت این بازی را بیش از ۱۵۰۰ سال رقم زده اند. به باور برخی شطرنج اختراع ایرانیان است و به همین دلیل هنوز از واژگان پارسی استفاده می کند. عده ای هم آن را ابداعِ هندیان، یونانیان، رومیان، بابلی ها، سکاها، مصریان، یهودیان، چینی ها، انگلیسی ها و اعراب دانسته اند. اما آنچه که بیش از هر رأی دیگری موردِ پذیرش است، این که شطرنج در اصل هندی بوده، سپس از هند به ایران آورده شده، از ایران به عرب ها و جهان اسلام گسترش یافته، و سرانجام از جهانِ اسلام به اروپا رفته است. در اروپای قرن پانزدهم، شطرنج به شیوه امروزین آن درآمد؛ و در نیمه دوم قرن نوزدهم، مسابقات جهانی شطرنج آغاز گردید. در قرن بیستم، فدراسیون جهانی شطرنج تأسیس شد.
شاهنامه: یکی از داستان ها داستانی است که ثعالبی در شاهنامهٔ معروف به شاهنامه ابومنصوری نقل می کند. این داستان را فردوسی نیز در شاهنامه خود با تفصیل بیشتر آورده است. داستان از این قرار است که وقتی طلحند پسر نای هندی در جنگ با گو پسر عمو و برادر امی بر سر پادشاهی کشته شد، مادرش از غم او افسرده گشت. گروهی از دانشمندان برای سرگرم کردن مادر و نیز نشان دادن وضعیت جنگی که پسرش در آن کشته شد شطرنج را اختراع کردند.
ادبیات هندی: در ادبیات هندی فقط دو اثر پذیرفتنی وجود دارد: نخستین مطلب مربوط به اوایل قرن هشتم میلادی است که به زبان سانسکریت و با نثری ساده نوشته شده است. سوباندهو (نام این نوشته) دربارهٔ حکومت اودایانا پادشاه واتسا و ملکه اش مطالبی نگاشته است. در بین این مطالب اشاره ای هم به مهره های شطرنج شده که دقیقاً مشخص نیست این مطالب در مورد شطرنج امروزی است یا نوع دیگری از شطرنج، چرا که نوع دیگری نیز هست که با تاس بازی می شود. نوشتهٔ دیگر مربوط به بانا نویسنده ای هندی است که ضمن شرح دادن چگونگی پادشاهی سری هارشا که در شمال هند حکومت می کرده است، اشاره ای به آموزش شطرنج در دربار او دارد. این نوشته در قرن هفتم میلادی نگاشته شده که کهن ترین نوشتهٔ مکتوب هندی در رابطه با شطرنج است.
ادبیات اسلامی: مسعودی، تاریخ نگار مسلمان قرن چهارم، در مروج الذهب ابداعِ شطرنج را به بلهیت مردی از تبارِ برهمنان نسبت داده است. مطابق با رایِ مسعودی، همین بلهیت بود که نخستین کتاب دربارهٔ شطرنج را برای هندوان تدوین کرد. مسعودی همچنین به افسانه مشهوری اشاره می کند که بر اساس آن، مبدعِ شطرنج از پادشاه هند می خواهد که خانه های صفحه شطرنج را با دانه های گندم پر کند – به این ترتیب که در خانه اول، یک دانه؛ در خانه دوم، دو دانه؛ در خانه سوم، چهار دانه؛ تا خانه شصت و چهارم – که پس از حساب و شمار معلوم می شود که اگر تمامِ آن سرزمین را هم گندم بکارند، کفایت این مقدار را نخواهد کرد.
آلفونسوس:روایتِ دیگر از پیداییِ شطرنج، روایتِ آلفونسوس حکیم است؛ و آن این که: پادشاهی از پادشاهان هند آرزو داشت بداند جهان مطیع عقل و اراده است یا جبر و تقدیر. پس دو تن از مردان دانا و خردمند دربارش را فراخواند و از ایشان سؤال کرد. این دو خردمند نظری مخالفِ هم داشتند؛ یکی همه از جبر می گفت و دیگری از اختیار. شاه از این دو خواست که هر یک برای اثبات مدعایش بازی ای اختراع نموده، به درگاهش بیاورد. آن جبری بازیِ نرد را ساخت – که بر اساس گردشِ فصول و رفت وآمد ماه ها و روزها و حکمِ تاسِ شش جهت تنظیم گشته بود-. اما حکیمِ دیگر بازیِ شطرنج را ساخت که در همه مراحلِ آن، انسان مختار است؛ جز آن که محدود است به رعایت قوانین بازی. پادشاهِ هند در هر دو بازی به نیکی نظر کرده و شطرنج را بر نرد ترجیح داد؛ چرا که در شطرنج است که عاقلان و دوراندیشان از نادانان و کوته فکران متمایز می گردند.
شطرنج در دوران امپراتوری گوپتا در هند سرچشمه گرفته، که در شکل نخستین خود چاتورانگا chaturaṅga نام داشت؛ که به معنی چهار بخش (نظامی):پیاده نظام، سواره نظام، فیل سوار و ارابه ران است؛ که در شکل نوین به سرباز، وزیر، رخ و اسب تکامل یافت.
شطرنج از هند به ایران معرفی شد و بخشی از آموزش شاهزاده ها و اشراف گردید. در دوره ساسانی در حدود سال ۶۰۰ این نام به چترنگ دگرگون گردید و پس از حمله عرب ها به شطرنج دگرگون شد. قوانین شطرنج در ایران گسترش یافت و بازیکنان زمانی که به شاه طرف روبرو حمله می کردند، واژه شاه را می گفتند و وقتی شاه توانایی گریز نداشت واژه شاه مات به معنی شاه بی دفاع استفاده می شد و این واژه به دیگر سرزمین ها نیز راه یافت.
در بارهٔ پیدایش شطرنج (چترنگ) چندین روایت موجود است که تنها تعداد کمی از آن ها معقول و باور کردنی هستند. در ادامه برخی از این روایت های مختلف مورد بررسی قرار خواهند گرفت:
تب شطرنج (روسی: Шахматная горячка) یک فیلم صامت کمدی سینمای اتحاد جماهیر شوروی به کارگردانی وسوالد پودوفکین است که در سال ۱۹۲۵ منتشر شد.
خوزه رائول کاپابلانکا – the World Champion
Vladimir Fogel – the boy
Anna Zemtsova – the girl
Natalya Glan
Zakhar Darevsky
فرانک مارشال – himself (cameo)
Richard Réti – himself (cameo)
Frederick Yates – himself (cameo)
Ernst Grünfeld – himself (cameo)
میخائیل ژاروف – house painter
Anatoli Ktorov – tram passenger
یاکوف پروتازانوف – chemist
Yuli Raizman – chemist's assistant
Ivan Koval-Samborsky – policeman
Konstantin Eggert
فدور اوزپ – game spectator (در عنوان بندی نیامده)
Sergei Komarov – grandfather (در عنوان بندی نیامده)
تورنمنت شطرنج یا مسابقات چندجانبهٔ شطرنج به مجموعه ای از بازی های شطرنج گفته می شود که به طور رقابتی برای تعیین یک قهرمان به صورت انفرادی یا تیمی برگزار می شود. از زمان برگزاری اولین تورنمنت بین المللی شطرنج در سال ۱۸۵۱ در لندن، این روش مسابقه تبدیل به شیوهٔ استاندارد برگزاری رقابت های شطرنج میان بازیکنان جدی این رشته شده است.
Wikipedia contributors, "Chess tournament," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Chess_tournament&oldid=437284809 (accessed December 24, 2011).
امروزه تورنمنت شطرنج لینارس و تورنمنت شطرنج کروس (ویک آن زی) که هر سال بین تعدادی بهترین شطرنج بازان برگزار می شوند، معتبرترین تورنمنت های انفرادی شطرنج به شمار می روند. المپیاد شطرنج هم که در آن ورزش کاران برای تیم کشور خود مسابقه می دهند، بزرگ ترین تورنمنت تیمی شطرنج دنیاست.
از دههٔ ۱۹۵۰ حتی کامپیوترهای شطرنج باز نیز به برخی تورنمنت های شطرنج وارد شده اند.
بیشتر این تورنمنت ها بر اساس دستنامهٔ فدراسیون بین المللی شطرنج (فیده)، که قوانین و دستورالعمل هایی را برای روش برگزاری مسابقات تعیین می کند، سازماندهی می شوند. تورنمنت های شطرنج عمدتاً به روش های دوره ای، سوئیسی و حذفی برگزار می شوند.
چهل و دومین دوره المپیاد جهانی شطرنج (انگلیسی: 42nd Chess Olympiad) بوسیلهٔ فیده (FIDE) در قالب ترکیبی ار رقابت های آزاد و زنان برگزار گردید. همچنین برگزاری چندین رویداد دیگر در این زمینه نیز، در باکو، جمهوری آذربایجان از ۱–۱۴ سپتامبر ۲۰۱۶ برنامه ریزی و اجرا شد. این دوره، نخستین باری بود که میزبانی المپیاد شطرنج به آذربایجان سپرده شده بود؛ با این حال، این کشور پیش از این، سابقهٔ میزبانی مسابقات مهمی از قبیل سوپرتورنومنت سالانهٔ شطرنج شامکیر به یاد فوقار قاسیموف (۱۹۸۶–۲۰۱۴) و جام جهانی شطرنج ۲۰۱۵ عهده دار بوده است.
المپیاد شطرنج
تعداد شرکت کنندگان در این سری رقابت ها، ۱٬۵۸۷ نفر در قالب ۸۹۴ نفر در رویداد آزاد و ۶۹۳ نفر در رویداد زنان بود. تعداد تیم های شرکت کننده نیز ۱۸۰ تیم از ۱۷۵ کشور در بخش آزاد، و ۱۴۲ تیم از ۱۳۸ کشور در بخش زنان بود. همچنین کشورهای اریتره، کوزوو، و سودان جنوبی نخستین بار بود که در این رقابت ها شرکت می کردند. مکان برگزاری این رقابت ها، ورزشگاه کریستال باکو بود. ریاست داوری این رقابت ها، بر عهدهٔ داور بین المللی شطرنج آذربایجان، فایک حسنوف بود.
برندهٔ مدال طلای بخش آزاد، ایالات متحدهٔ بود که برای نخستین بار از سال ۱۹۷۶، و برای ششمین بار در مجموع، به این افتخار دست یافت. چین نیز برای نخستین بار از ۱۹۹۴، و پس از مدال نقره در المپیاد سه دورهٔ قبل، به پنج مدال طلا و عنوان قهرمانی در بخش زنان دست یافت.
سرور اینترنتی شطرنج (به انگلیسی: Internet chess server)، که بطور خلاصه به آن آی سی اس (ICS) می گویند، یک سرور خارجی برای شطرنج است که امکان بازی، تماشای بازی ها و بحث بر سر آن ها را در اینترنت فراهم می کند. این اصطلاح در اصل برای نامیدن امکاناتی به کار می رود که بازیکنان از طریق آن ها می توانند با کلاینت های گرافیکی شطرنج در دستگاه های خود با یکدیگر شطرنج بازی کنند.
پروتکل آن فرم سادهٔ متن محور پروتکل تلنت است. بسیار کم مستندسازی شده و استاندارد نشده است و پیاده سازی های مرجع اندک و چندین کلاینت از آن وجود دارد. در تئوری،یک سرور اینترنتی شطرنج می تواند از هر کلاینت تلنت مورد دسترسی قرار گیرد و کاربران نیز معمولاً از رابط های کاربری گرافیکی برای این کار استفاده می کنند.
در طول سال ها، سرورهای اینترنتی شطرنج متعددی ساخته شده اند که برخی از محبوب ترین آن ها چنین اند: چس دات کام، آی سی سی، پلی چس دات کام، اف آی سی اس و چس کیوب. در برخی از سایت های بازی نیز، بازی های غیر حرفه ای شطرنج وجود دارد. (همچون یاهو! گیمز)
صفحهٔ شطرنج یا تختهٔ شطرنج (به انگلیسی: ChessBoard) به صفحه ای می گویند که بازی شطرنج روی آن انجام می گیرد. این صفحه ۸×۸ است و به صورت یکی درمیان شامل ۳۲ خانهٔ سفید و ۳۲ خانهٔ سیاه است. هر بازیکن شطرنج باید ۱۶ مهره (هشت سرباز، دو اسب، دو فیل، دو رخ، یک وزیر و یک شاه) در این صفحه بچیند.
برای بازی باید اولین خانهٔ دست راستتان خانهٔ سفید باشد. خانه های افقی از سمت چپ با حروف الفبای انگلیسی A تا H مشخص می شوند. خانه های عمودی از ۱ تا ۸ از پائین به بالا شماره گذاری می شوند. بنا بر این مهره های سفید در ردیف ۱ و ۲ قرار می گیرند و مهره های سیاه در ردیف ۷ و ۸. این حروف و اعداد برای ثبت بازی کاربرد دارند.


چنانچه، معنی واژه بالا (برگرفته از دانشنامه ویکی پدیا)، نادرست یا مخالف قوانین جمهوری اسلامی ایران است، خواهشمند است گزارش دهید تا بررسی و حذف گردد => [گزارش]

شطرنج در دانشنامه آزاد پارسی

شطرنج (chess)
بازی ای فکری، ابداع شده در قرن ۲م توسط هندی ها. دو بازیکن، هریک با شانزده مهره، در صفحه ای به بازی می پردازند که ۶۴ خانۀ چهارگوش دارد. مهره های شطرنج دارای دو رنگ متفاوت اند و هر رنگ متعلق به یک بازیکن است. خانه های صفحۀ شطرنج نیز به صورت یک در میان از دو رنگ تشکیل شده اند. هر بازیکن سعی می کند حریف را در وضعیتی قرار دهد که نتواند مهرۀ اصلیِ خود (شاه) را بدون این که خطری تهدیدش کند، حرکت دهد (وضعیت کیش). در ۱۹۲۴ فدراسیون بین المللی شطرنج تأسیس شد. ارزیابی قهرمانان شطرنج، براساس سیستم اِلو انجام می گیرد، و بابی فیشر امریکایی با ۲۷۸۵ امتیاز از بزرگ ترین استادان شطرنج به شمار می رود. این ورزش از هند به کشورهای روسیه، چین، ژاپن، و ایران راه یافت. پس از حملۀ اعراب به ایران، اعراب آن را در کشورهای حوزۀ مدیترانه رواج دادند. بازی شطرنج در قرن ۱۲م از طریق اسپانیا و ایتالیا به بریتانیا راه یافت. در ۱۸۸۶ برای نخستین بار مسابقات جهانی شطرنج به رسمیت شناخته شد. در ۱۹۹۸ با تصمیم فدراسیون بین المللی شطرنج، برای نخستین بار مسابقات جهانی شطرنج به صورت یک حذفی برگزار شد و آناتولی کارپوف از روسیه به مقام قهرمانی رسید، اما عدم حضور گری کاسپاروف، قهرمان اتحادیۀ شطرنج حرفه ای جهان که رقیبی برای مسابقات جهانی شطرنج به شمار می رود، از اهمیت این مسابقات کاست.

نقل قول های شطرنج

شَطرَنجیک بازی فکری دو نفرهٔ حرکتی است که بر روی یک صفحه با ۶۴ خانه (۳۲ خانه سیاه و ۳۲ خانه سفید) به وسیله ۳۲ مهره (۱۶ مهره سفید و ۱۶ مهره سیاه) انجام می شود. شاه، وزیر یا فرزین، فیل، اسب، رخ یا قلعه، پیاده یا بیدق مهره های این بازی هستند. این نوشتار دربارهٔ بازی شطرنج و کنایه هایی که آن از بازی آن گرفته می شود، می باشد.
• «این کاملاً برایم دشوار است که زندگی ام را بدونِ شطرنج تصوّر کنم.» Garry Kasparov -> گری کاسپاروف
• «باعث خوشبختی است که بدانیم که بسیاری از افرادی که به صورت شطرنجبازان ماهری هستند، در پاره ای موارد، مغرهای آنان به طور کلی با استعدادها، نیروی تفکر یک انسان معمولی فرق ندارد.» بدون منبع -> جیمز مورتی مر
• «بازی شطرنج آکنده از نوسان ها، فراز و فرودها، هیجان ها و کشاکش هاست. شطرنج را بازی خردمندان خوانده اند، ورزش ذهن، نبرد اندیشه ها، پیکار شخصیت ها، جنگ روان ها.» بدون منبع -> ایلیا لوویچ مایزلیس
• «برای دستیابی به موفقیت، من در درجه اول توجه به نقاط قدرت و ضعف خود، و در مرحلهٔ دوم دقت به نقاط قوت و ضعف حریف را ضروری می دانم... در شطرنج قبل از هرچیز شناخت طبیعت انسانی حریف و درک حالات روانی او لازم است. در قدیم فقط با مهره های حریف مبارزه می کردند، اما امروزه ما با حریف مبارزه می کنیم یا حداقل سعی می کنیم. علیه نیروی اراده و اعصاب او بازی می کنیم و از خصوصیات شخصی او، و به همان اندازه تعصب خشک او استفاده می کنیم.» اشاره به نقش روانشناسی و شطرنج بدون منبع -> آلخین
• «بر روی صفحه شطرنج نبرد بین انسان هاست نه بین مهره های چوبی.» بدون منبع -> امانوئل لاسکر
• «برای اینکه بازیکن به تفکر مستقل دست یابد، باید از هر چیزی که بی روح است مانند تئوری های سرهم بندی شده که بر تعداد بسیار اندکی نمونه و توهمات بی شمار استوار است، عادت بازی با بازیکنان ضعیف، عادت به کارگیری ادامه های تقلیدی و تکراری قواعد، بدون تعمق کافی و غرور بی جا پرهیز کرد.» بدون منبع -> امانوئل لاسکر
• «توجه به مسایل روان شناختی در شطرنج از اهمیت فراوانی برخوردار است. نتیجه نهایی یک پیکار دوشطرنجباز تنها به دانش شطرنجی آنان بستگی ندارد، بلکه عوامل دیگری مانند:منش فرد، تمرکز فکر، اراده، شرایط مقطعی و متغیر خلق و خو، همچنین کم آوردن زمان، ارتکاب خطاهای غیرارادی، که هرکدام به نحوی با عوامل روانی فرد ارتباط دارد نیز در نتیجه بازی شطرنج تأثیر فراوان دارد.» بدون منبع -> بوریس اسپاسکی
• «چو شاه شطرنج ارچه قوی است دشمن تو// چو یک پیاده فرستی ز خان و مان بجهد.» بدون منبع -> شمس تبریزی
• «در بازی شطرنج، هوش و تخیل مهم تر از حافظه است. بسیاری از شطرنجبازان به قدر کافی حرکت ها و ادامه های مختلف گشایشی را در ذهن دارند (حافظه شان قوی است)، اما در وضعیت های ناآشنا و جدید با دشواری هایی مواجه می شوند که قادر به حل آن ها نیستند (هوش و تخیل آن ها قوی نیست). با یادگیری مفاهیم بنیادی و اصول استراتژی و تاکتیک در واقع قوهٔ تخیل و هوش شطرنجباز تقویت می شود و او می تواند در وضعیت های حساس و بحرانی بهتر تصمیم گیری کند و هدف ها را بهتر تشخیص دهد.» بدون منبع -> ایلیا لوویچ مایزلیس
• «شطرنج وسیلهٔ پرورش عالی نیروی اراده است. شطرنج نیاز به تسلط بر خود و انتقاد شدید از خود دارد.» بدون منبع -> کلاوس
• «شطرنج یک مکتب عالی برای تفکر منطقی هدفمند است.» بدون منبع -> سوخوماینسکی؛ دانشمند علوم تربیتی
• «شطرنج تنها یک مبارزه بین قدرت های ذهنی نیست بلکه مبارزه شخصیتی نیز هست.» بدون منبع -> آنانیف، روانشناس اهل شوروی
• «شطرنج می تواند اینگونه توصیف و تعریف شود: «حرکت دادن مهرهایی که یکدیگر را می خورند!». -> مارسل دوشمپ /Marcel Duchamp
• «شطرنج زندگی من است، امّا زندگی من شطرنج نیست.» آناتولی کارپف /Anatoly Karpov
• «شطرنج صحبت من و آن مایهٔ سرور/با آن که قایم است ز من می برد به زور//کارم درین بساط به شاهی فتاده است/کز اسب کین پیاده نمی گردد از غرور//چندم به بزم خود نگذاری چه می شود/گر بر بساط شاه کند به یدقی عبور//نزدیک شد فرارم ازین عرصه کز قیاس/در بازی تو ماتی خود دیده ام ز دور//نقد درست جان بنه ای دل به داد عشق/کان نقد در قلیل و کثیر است بی کسور//زان انقلاب کن حذر اندر بساط عشق/کانجا گریز شاه ز بیدق شود ضرور//میرم برای آن که ز چشم مشعبدش/شطرنج غائبانه توان باخت در حضور//بیش از محل پیاده به فرزین شود به دل/چون عشق را کمال برون آرد از قصور//تا محتشم بر اسب فصاحت نهاد زین/افکند در بساط سوار و پیاده شور/. بدون منبع -> محتشم کاشانی
• «شطرنج اصلاً شبیه زندگی نیست. شطرنج قوانین دارد اما زندگی نه!.» بدون منبع -> Mark Pasternak
• «شطرنج، پوچی غرور و بطالت است.» بدون منبع -> الکساندر آلخین
• «شطرنج سلاحی است در پرورش فرهنگ و بازپروری بشریت. مسلماً شطرنج ابزاری مهم در رشد زیبایی شناسی، عقلانی، هنری و ارادی انسان است.» کریلنکو، بدون منبع
• «شطرنج... شعر، نبرد، فهم و اراده است.» بدون منبع -> پابلو نرودا
• «شطرنج صحنه کوچکی از زندگی است. در شطرنج از اولین حرکت برنامه ریزی می کنیم و هدف مات کردن حریف است، حتی اگر مهره ای هم قربانی دهیم. زندگی نیز همین است، برنامه ریزی کوتاه مدت و بلندمدت داریم و مسائل را آنالیز می کنیم تا آنها را حل کنیم. شطرنج هم هنر تجزیه و تحلیل با وضعیت های پیش رو است.» بدون منبع -> آتوسا پورکاشیان
• «شطرنج، ورزش طاقت فرسا و سنگینی است. اگر کسی علاقه نداشته باشد، از آن زده می شود. شطرنج باز باید با تمام وجود آن را دوست داشته باشد. قهرمان های جهان ۶ تا ۱۰ ساعت تمرین می کنند و من ۱۱ سال کار کردم تا استاد بزرگ شوم. با یکی دو سال تمرین نمی توان، به این رده ها رسید.» بدون منبع -> آتوسا پورکاشیان
• «کسانی که واردِ عرصهٔ سیاست می شوند، باید مثل شطرنج بازِ ماهر، حرکات و تغییرات بعدی عرصه را نیز محاسبه و پیش بینی کنند.»
• «کسی که می خواهد شطرنج بیاموزد باید قبل از هرچیز به آخر بازی توجه کند. پس از پیشرفت در آخر بازی است که باید به مطالعه شروع بازی و وسط بازی بپردازد، آن هم با نیم نگاهی به آخر بازی.» بدون منبع -> کاپابلانکا
• همچو فرزین کژروست و رخ سیه بر نطع شاه/آنکه تلقین می کند شطرنج مر لجلاج را.» ؛ از غزل شماره ۱۳۳ - لجلاج هم از بزرگترین شطرنجبازان ایران قدیم است که در کتاب های گوناگون داستان های عجیبی از خبرگی او در بازی شطرنج آمده است. -> شمس تبریزی
• «زهی شهی که شهان بر بساط شطرنجت/ به خانه خانه دوند از گریز خانه مات.» از غزل شماره ۴۷۴ -> شمس تبریزی
• «چه فرخست رخی کو شهیت را ماتست/چه خوش لقا بود آنکس که بی لقای تو نیست.» از غزل شماره ۴۸۱ -> شمس تبریزی
• «باشد ز بازی های خوش بیذق رود فرزین شود/در سایه فرخ رخی بیذق برفت و شاه شد.» از غزل شماره ۵۲۵ -> شمس تبریزی
• «در نجاتش هست مات و هست در ماتش نجات/ زان نظر ماتیم ای شه آن نظر بر مات باد.» از غزل شماره ۷۳۴ -> شمس تبریزی
• «آن بیذقی که شاه شدست از رخ خوشت/بازش به مات غم چه گدا می کنی؟! مکن.» از غزل شماره ۲۰۵۱ -> شمس تبریزی
• «از غم مات، شاه دل خانه به خانه می دود/رنگ رخ و پیاده ها بهر نجات ریخته.» از غزل شماره ۲۲۸۶ -> شمس تبریزی
• «بر نطع پیادستم، من اسپ نمی خواهم/من مات توام ای شه، رخ بر رخ من بر نه.» از غزل شماره ۲۳۳۰ -> شمس تبریزی
• «ستارگان سماوات جمله مات شوند/بطاس چرخ چو آن مه در افکند مهره.» از غزل شماره ۲۴۱۷ -> شمس تبریزی
• «چند روز است که شطرنج عجب می بازی/دانه بوالعجب و دام عجب می سازی.» از غزل شماره ۲۸۶۱ -> شمس تبریزی

ارتباط محتوایی با شطرنج

شطرنج در جدول کلمات

شطرنج باز معروف زمان عضدالدوله دیلمی
لیلاج
بازی بزرگمهر در برابر شطرنج هندیان
نرد
قهرمان شطرنج روسی جهان
کاسپارف
نخستین کامپیوتری که توانست قهرمان شطرنج جهان را شکست دهد
دیپبلو

معنی شطرنج به انگلیسی

chess (اسم)
شطرنج ، مهرهء بازی

معنی کلمه شطرنج به عربی

شطرنج
شطرنج
بيدق
رقعة الشطرنج
مناورة
رجل

شطرنج را به اشتراک بگذارید

Telegram Facebook Twitter LinkedIn

پیشنهاد کاربران

p.s ٢٢:٤٦ - ١٣٩٦/٠٦/٠٦
Chess
|

!?Nima!love!!Chess ١٣:٢٩ - ١٣٩٨/٠٦/١٦
شطرنج بهترین سرگرمی و ورزش مغز است . همه ی ورزش ها بدن را مقاوم میکنند ولی شطرنج تنها ورزشی است که مغز را مقاوم میکند .
|

معنی یا پیشنهاد شما



نام نویسی   |   ورود

عبارات و کلمات کلیدی مرتبط

• اموزش شطرنج   • مسابقات شطرنج   • دانلود شطرنج   • صفحه شطرنج   • قوانین شطرنج   • تاریخچه شطرنج   • شطرنج اندروید   • شطرنج چیست   • معنی شطرنج   • مفهوم شطرنج   • تعریف شطرنج   • معرفی شطرنج   • شطرنج یعنی چی   • شطرنج یعنی چه  

توضیحات دیگر

معنی شطرنج
کلمه : شطرنج
اشتباه تایپی : axvk[
آوا : Satranj
نقش : اسم
عکس شطرنج : در گوگل


آیا معنی شطرنج مناسب بود ؟     امتیاز مثبت به دیکشنری   امتیاز منفی به دیکشنری     ( امتیاز : 98% )